Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 134:13

ΨΑΛΜΟΣ ΡΛΔ΄. Έχοντας τις ίδιες λέξεις με την τελευταία από τις ωδές, ο παρών αίνος εύλογα παρατίθεται δίπλα της. Γι' αυτό και έχει προγραφεί το αλληλούια, όπου το μεν «αλληλού» δηλώνει το αινείτε, το δε «ια» τον Κύριο. Θα μπορούσε δε να πει κανείς ότι τα πρώτα λόγια αποτελούν ύμνο, ο οποίος ως προοίμιο παρακινεί εκείνους που προστάζονται να αινέσουν τον Θεό, αρχίζοντας τον αίνο από το: «Κύριε, το όνομά σου εις τον αιώνα».

Κύριε, το όνομά σου παραμένει εις τον αιώνα. Τίποτε δεν είναι τόσο χαρακτηριστικό της θείας Πρόνοιας, όσο το να διδάξει τους ανθρώπους ότι το παν δεν είναι αδέσποτο· γι' αυτό και η αδιάκοπη μνήμη Του έχει καθιερωθεί σε εμάς, της οποίας το μεγαλείο οι δούλοι Του, αφού το έμαθαν μέσα από όσα προηγήθηκαν, διδάσκονται και ενθαρρύνονται να λέγουν τα παρόντα, μαθαίνοντας ότι σε αυτούς θα δοθεί παρηγοριά, καθώς η κρίση θα ακολουθήσει για τους υπόλοιπους του λαού, για εκείνους που έχουν γνωρίσει το όνομά Του και διατηρούν τη μνήμη Του· για εκείνους δε, δείχνει ευσπλαχνία, ως σε δούλους που έχουν ανάγκη συγγνώμης.

Διότι Ωγ ερμηνεύεται διαχωριστικό φράγμα. Ο ίδιος δε είναι βασιλιάς της αισχύνης. Διότι Βασάν ερμηνεύεται αισχύνη. Και έδωσε. Αφού ελευθέρωσε τη γη από τα [έθνη και από τους] δαίμονες, την έδωσε στους πιστούς ως κατάσχεση [τη στάση και την παρρησία, την οποία είχαν στον ουρανό οι δαίμονες, την έδωσε στους πιστούς ο Θεός], όπως τότε τη γη των εθνών στον λαό των Εβραίων. Κληρονομιά. Στον πιστό λαό· διότι αυτοί είναι αληθινά ο Ισραήλ, επειδή βλέπουν πάντοτε τον Θεό. Κύριε. Διότι το να ονομάζονται Χριστιανοί δεν θα εκλείψει ποτέ στον αιώνα, αλλά θα παραμείνει ως μνημόσυνο σε γενεές γενεών. Οικτείρει. Διότι κατά την φοβερή εκείνη ημέρα θα κρίνει τότε ολόκληρο τον λαό, προπάντων τον πιστό. Και στους δούλους του. Στους δικαίους τότε είναι ολοφάνερο· διότι αυτούς τότε θα παρηγορήσει με τις ανταμοιβές. Τα είδωλα. Διότι τότε θα γνωρίσουν όλοι για τα είδωλα, ότι είναι μάταια, χυτά κατασκευάσματα των ανθρώπων. Στόμα. Διότι πώς είναι δυνατόν τα άψυχα (το άψυχο) να λαλούν; Ομοίως και τότε οι αμαρτωλοί καταδικαζόμενοι δεν θα μπορούν να λαλούν (να λαλήσουν). Οφθαλμούς. Διότι ο νεκρός και αναίσθητος δεν μπορεί να βλέπει· τέτοιοι δε είναι αυτοί που δεν γνωρίζουν τον Θεό. Ώτα. Διότι οι μη έχοντες [δεχόμενοι] αίσθηση πώς ακούνε (θα ενωτισθούν); Όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι έχουν το αυτί ανήκοο [κλειστό] περί του Χριστού. Ούτε γαρ έστι. Περί των ειδώλων είναι ο λόγος, αλλά ούτε στους Ιουδαίους και (ή) τους Έλληνες (στους ασεβείς και τους αιρετικούς) λαλεί το Πνεύμα το Άγιο.

«Και έδωσε τη γη τους ως κληρονομιά, κληρονομιά στον Ισραήλ, τον λαό του». Και αυτό αποτελεί μέγιστο θαύμα, το ότι δηλαδή δεν τους εξεδίωξαν απλώς, αλλά και μπόρεσαν να καταλάβουν τη γη και να διανείμουν μεταξύ τους τις πόλεις· πράγμα που τους προσέφερε μεγάλη ευφροσύνη, μεγάλη δόξα και μεγάλη λαμπρότητα. Και αυτό είναι έργο της δύναμης του Θεού. Διότι δεν είναι μικρό κατόρθωμα να καταλάβει κανείς εχθρική χώρα, αλλά και εδώ απαιτείται μεγάλη θεία συνδρομή. «Κύριε, το όνομά σου μένει εις τον αιώνα, και το μνημόσυνό σου σε γενεά και γενεά». Άλλος μεταφραστής αναφέρει: «Η ανάμνησή σου». Εδώ διακόπτει τη συνέχεια του λόγου με τη δοξολογία, πράγμα που αποτελεί πάντοτε συνήθεια των αγίων. Διότι, όταν αρχίσουν να ομιλούν για κάποιο από τα θαύματα του Θεού και αναφλεγούν πνευματικά, δεν προχωρούν στο τέλος του λόγου τους προτού δοξάσουν τον Θεό για όσα ελέχθησαν, τον ανυμνήσουν και ικανοποιήσουν τη δική τους επιθυμία.

Και πάλι αλλού: «Στον δε βασιλέα των αιώνων, τον άφθαρτο, τον αόρατο, τον μόνο σοφό Θεό, ανήκει τιμή και δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν». Έτσι λοιπόν και ο προφήτης εδώ, αφού αναλογίστηκε την καθολική πρόνοια, την πληγή στην Αίγυπτο, τις ευεργεσίες που έγιναν στην έρημο, τις ποικίλες και διάφορες, αυτές προς τους Ιουδαίους, αυτές που έγιναν υπέρ αυτών εναντίον των εχθρών τους, και αφού πυρπολήθηκε από την άφατη φιλανθρωπία Του, ανέπεμψε δοξολογία, λέγοντας: «Κύριε, το όνομά Σου μένει στον αιώνα, και το μνημόσυνό Σου σε γενεά και γενεά». Δηλαδή, η δόξα Σου είναι διηνεκής.

Αυτοί λοιπόν οι δύο βασιλιάδες, ο Αμορραίος και ο Ωγ, εξοντώθηκαν πρώτα πέραν του Ιορδάνου, ενώ βρισκόταν ακόμη στη ζωή ο μέγας Μωυσής, ενώ οι υπόλοιποι εξοντώθηκαν επί Ιησού του Ναυή στη γη Χαναάν. «Και έδωσε τη γη τους ως κληρονομιά στον Ισραήλ, τον λαό του. Κύριε, το όνομά σου μένει στον αιώνα και το μνημόσυνό σου σε γενεά και γενεά», χωρίς να έχει τέλος, όπως ακριβώς δεν έχει ούτε αρχή. «Τα είδωλα όμως των εθνών», τα οποία αφρόνως αποκαλούν θεούς, είναι ύλη φθαρτή, «έργα χεριών ανθρώπων. Έχουν στόμα και δεν πρόκειται να μιλήσουν», και έχουν τις υπόλοιπες αισθήσεις τους άλαλες και ανενεργές, ώστε όχι μόνο δεν διασώζουν τη θέση των θεών, αλλά ούτε καν των ανθρώπων. «Όμοιοι με αυτά ας γίνουν αυτοί που τα κατασκευάζουν και όλοι όσοι έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε αυτά». Κατάλληλη είναι η ευχή. Διότι αν μεν είναι θεοί, λέει, γίνε και εσύ θεός και μάλιστα ανώτερος από εκείνον, επειδή εσύ τον έκανες θεό, και ως θεός του θεού να έχεις μεγαλύτερη δόξα. Αν όμως πρόκειται για νεκρή ύλη που κατασκευάστηκε και θεοποιήθηκε από εσένα, τότε να γίνεις και εσύ όμοιος με αυτά, άλαλος και κουφός, «διότι, ενώ βρισκόσουν σε τιμή, δεν το κατενόησες». «Όσοι δε φοβάστε τον Κύριο, ευλογήστε τον Κύριο· ευλογητός είναι ο Κύριος από τη Σιών, αυτός που κατοικεί στην Ιερουσαλήμ». Επειδή δηλαδή εξέλεξε την Ιερουσαλήμ εξαρχής, ώστε, ως κέντρο της γης, να κατεργαστεί τη σωτηρία μέσω του σταυρού, υπέθεταν οι άνθρωποι τότε ότι ο Θεός, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, κατοικεί μόνο στην Ιερουσαλήμ.