Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 134:20

«Όσοι φοβείσθε τον Θεό, αινέστε τον· όλο το σπέρμα του Ιακώβ, δοξάστε τον· ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ». Ενώ ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων ήταν διαιρεμένο σε τρία τάγματα: πρώτον μεν στο κοινό πλήθος του έθνους, το οποίο ονομαζόταν Ισραήλ· έπειτα στο ιερατικό, το οποίο ήταν ο οίκος του Ααρών, και τρίτον στο υπηρετικό των ιερέων, το οποίο ήταν ο οίκος του Λευί. Ένας άλλος ψαλμός, αφού απαρίθμησε αυτά τα τρία, εισάγει ένα άλλο, τέταρτο τάγμα, πέρα από τα προαναφερθέντα, αυτό όσων φοβούνται τον Κύριο.

Αυτό δε ήταν [το πλήθος] εκείνων που από τα έθνη επιστρέφουν στον Θεό. Διότι είπε: «Οίκος Ισραήλ, ευλογήστε τον Κύριο· ομοίως και οίκος Ααρών, και οίκος Λευί· και στο τέλος οι φοβούμενοι τον Κύριο». Αλλά σε εκείνο μεν το σημείο προτάσσονταν εκείνων που φοβούνται τον Κύριο όσοι προέρχονταν από τον Ισραήλ· εδώ όμως, μετά την ανάσταση του Σωτήρος, οι φοβούμενοι τον Κύριο προτάσσονται του Ισραήλ. Διότι έπρεπε, εφόσον ο ίδιος είχε πει: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω», να παραδοθεί ο ύμνος πρώτα σε όσους ανήκουν στην Εκκλησία του. Αυτοί δε ήταν εκείνοι από τα έθνη που σώθηκαν εξαιτίας του, τους οποίους ακριβώς υποδηλώνει λέγοντας: «Οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέστε αυτόν». Με πολλή ακρίβεια υπόσχεται στους δικούς του αδελφούς και μαθητές να διηγηθεί το πατρικό όνομα, ως ανώτερους και δυνατότερους· στην Εκκλησία του όμως και στο πλήθος του λαού δεν παραδίδει πλέον το πατρικό όνομα, επειδή αυτοί δεν ήταν σε θέση να το χωρέσουν, αλλά τους διδάσκει ύμνο. Έπειτα προστάζει το σπέρμα του Ιακώβ να τον δοξάσει, θέτοντας ως δεύτερο τάγμα το ιουδαϊκό, μετά τον λαό που προέρχεται από τα έθνη· τους οποίους μάλιστα δεν ονομάζει Ιακώβ, αλλά σπέρμα του Ιακώβ και του Ισραήλ, με πολλή ακρίβεια, εξαιτίας της καταγωγής τους από τον πατριάρχη.

ΑΛΛΗΛΟΥΙΑ. ΡΙΑʹ. Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, τις εντολές του θα τις επιθυμήσει πάρα πολύ. Δυνατό πάνω στη γη θα είναι το σπέρμα του, η γενιά των ευθέων θα ευλογηθεί. Δόξα και πλούτος θα υπάρχουν στον οίκο του, και η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνα. Έτσι συνηθίζει να ονομάζει καθέναν από τα έθνη που προσέρχεται στον Θεό. Αυτό δε αποδεικνύεται από το γεγονός ότι, διακεκριμένα μετά τον Ισραήλ και μετά τον οίκο του Ααρών και μετά τον οίκο του Λευί, καλούνται να υμνήσουν τον Θεό «εκείνοι που φοβούνται τον Κύριο», όπως έχει λεχθεί και σε άλλα χωρία. Διότι ποιοι άλλοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί που φοβούνται τον Κύριο έπειτα από αυτούς, παρά οι αλλόφυλοι και αλλογενείς από τα έθνη; Επομένως, στον προκείμενο ψαλμό δεν θα μπορούσε να είναι άλλος αυτός που μακαρίζεται, παρά ο λαός που προήλθε από τα έθνη και προσήλθε στον Θεό· τον οποίο ονομάζει ως αυτόν που φοβάται τον Κύριο. Βεβαίως, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι ήδη μακάριος, εάν δεν πράττει και το επόμενο· δηλαδή το να επιθυμεί πάρα πολύ τις εντολές Του. Και κατέχει αυτή την επιθυμία σταθερά, έτσι ώστε να μην τηρεί κανείς τις εντολές καταναγκαστικά ούτε παρά τη θέλησή του, αλλά εθελοντικά, και με το να τις στέργει, με κάθε προθυμία και γνήσια να αγαπά την τήρηση των εντολών του Θεού.

Ας γίνουν όμοιοι με αυτά εκείνοι που τα κατασκευάζουν. Οι μεν προαναφερθέντες θα γίνουν, ή και έχουν ήδη γίνει, όμοιοι με τους θεούς τους· εκείνοι όμως που έχουν παραληφθεί στον κλήρο του Θεού και έχουν ονομαστεί λαός Του, «Ευλογήστε», λέει, «τον Κύριο», δηλαδή ανυμνήστε Τον, αποκομίζοντας μέγιστη ωφέλεια για τους εαυτούς σας. Καλείται δε πρώτα σε ευλογία ο λαός του Θεού, ο οποίος ονομάζεται οίκος Ισραήλ, η κατώτερη τάξη του πλήθους· δεύτερος δε, κατά ανοδική πορεία και υπεροχή, ο οίκος του Ααρών· και τρίτη, ολόκληρη η ιερατική φυλή που ονομάζεται οίκος Λευί. Και μετά από όλους αυτούς, σε υψηλότερη θέση, «οι φοβούμενοι τον Κύριο»· αυτοί δε ήταν εκείνοι προς τους οποίους έχει απευθυνθεί ολόκληρος ο ύμνος· εκείνοι που στην αρχή όλου του ψαλμού ονομάστηκαν δούλοι, δηλαδή όσοι προσέρχονται στην πίστη από τα έθνη. Διότι, εάν ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος έχει συμπεριληφθεί μέσω των τριών προαναφερθεισών τάξεων, δηλαδή του Ισραήλ, του οίκου του Ααρών και του οίκου του Λευί, ποιοι άλλοι εκτός από αυτούς θα μπορούσαν να είναι «οι φοβούμενοι τον Κύριο», εάν όχι εκείνοι που προσήλθαν από τα έθνη στον Λόγο του Θεού; Οι οποίοι και διδάσκονται να ευλογούν: «Ευλογητός ο Κύριος από τη Σιών, Αυτός που κατοικεί στην Ιερουσαλήμ», δηλαδή στην αιώνια πόλη του Θεού, στην οποία θα μπορούσε να νοηθεί το αληθινό κατοικητήριο του Θεού.

Όμοιοι. Διότι κατ' ανάγκην όλοι όσοι δεν γνωρίζουν τον Θεό, αλλά κατασκευάζουν θεούς, εξομοιώνονται με τα έργα των χεριών τους. Και όλοι. Διότι πώς δεν είναι όμοιος με το είδωλο αυτός που του λέει: εσύ είσαι ο θεός μου, το λογικό ον προς το άλογο; Οίκος Ισραήλ. Η εκκλησία ως οίκος του Θεού. Οίκος Ααρών. Και πάλι η εκκλησία ως οίκος ιερέων· διότι το όνομα Ααρών ερμηνεύεται κιβωτός. Εννόησε δε το θυσιαστήριο. Οίκος Λευί. Αναφέρεται σε αυτούς που διακονούν τα μυστήρια. Οι φοβούμενοι. Εννοεί τους δικαίους, όσους παραμένουν σταθεροί στον φόβο του Θεού. Ευλογητός. Διότι μόνο σε Αυτόν αρμόζει ευλογία και δόξα.

Οίκος Λευί, ευλογήστε τον Κύριο. Οι φοβούμενοι τον Κύριο, ευλογήστε τον Κύριο. Ευλογητός ο Κύριος από τη Σιών, αυτός που κατοικεί στην Ιερουσαλήμ. Γιατί άραγε δεν τους καλεί όλους μαζί, αλλά τους χωρίζει σε τάγματα; Για να μάθεις ότι είναι μεγάλη η διαφορά της ευλογίας.

Αυτοί λοιπόν οι δύο βασιλιάδες, ο Αμορραίος και ο Ωγ, εξοντώθηκαν πρώτα πέραν του Ιορδάνου, ενώ βρισκόταν ακόμη στη ζωή ο μέγας Μωυσής, ενώ οι υπόλοιποι εξοντώθηκαν επί Ιησού του Ναυή στη γη Χαναάν. «Και έδωσε τη γη τους ως κληρονομιά στον Ισραήλ, τον λαό του. Κύριε, το όνομά σου μένει στον αιώνα και το μνημόσυνό σου σε γενεά και γενεά», χωρίς να έχει τέλος, όπως ακριβώς δεν έχει ούτε αρχή. «Τα είδωλα όμως των εθνών», τα οποία αφρόνως αποκαλούν θεούς, είναι ύλη φθαρτή, «έργα χεριών ανθρώπων. Έχουν στόμα και δεν πρόκειται να μιλήσουν», και έχουν τις υπόλοιπες αισθήσεις τους άλαλες και ανενεργές, ώστε όχι μόνο δεν διασώζουν τη θέση των θεών, αλλά ούτε καν των ανθρώπων. «Όμοιοι με αυτά ας γίνουν αυτοί που τα κατασκευάζουν και όλοι όσοι έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε αυτά». Κατάλληλη είναι η ευχή. Διότι αν μεν είναι θεοί, λέει, γίνε και εσύ θεός και μάλιστα ανώτερος από εκείνον, επειδή εσύ τον έκανες θεό, και ως θεός του θεού να έχεις μεγαλύτερη δόξα. Αν όμως πρόκειται για νεκρή ύλη που κατασκευάστηκε και θεοποιήθηκε από εσένα, τότε να γίνεις και εσύ όμοιος με αυτά, άλαλος και κουφός, «διότι, ενώ βρισκόσουν σε τιμή, δεν το κατενόησες». «Όσοι δε φοβάστε τον Κύριο, ευλογήστε τον Κύριο· ευλογητός είναι ο Κύριος από τη Σιών, αυτός που κατοικεί στην Ιερουσαλήμ». Επειδή δηλαδή εξέλεξε την Ιερουσαλήμ εξαρχής, ώστε, ως κέντρο της γης, να κατεργαστεί τη σωτηρία μέσω του σταυρού, υπέθεταν οι άνθρωποι τότε ότι ο Θεός, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, κατοικεί μόνο στην Ιερουσαλήμ.

Διότι τόσο πολύ εμίσησα την πονηρία σας, ώστε ούτε τον ναό δεν αποκαλώ δικό μου οίκο, αλλά δικό σας οίκο· διότι όσο καιρό πολιτευόταν ανάμεσά σας η αρετή, και ο ναός ήταν δικός μου. Επειδή όμως και αυτόν τον μολύνατε, και τον κάνατε εμπόριο και σπήλαιο ληστών με τις πολλές καπηλείες, και με τη φιλοχρηματία της γνώμης σας σκοτώνετε ο ένας τον άλλον (διότι αυτή είναι η ασχολία της ληστείας, το να βάζει τρικλοποδιά στον αδελφό και να αρπάζει τα υπάρχοντά του, πράγμα που κάνουν και οι ληστές, διότι αφού δέσουν τα πόδια των οδοιπόρων, έτσι στη συνέχεια τους αφαιρούν τα υπάρχοντά τους). Επειδή, λοιπόν, τον ναό τον κάνατε σπήλαιο ληστών εξαιτίας του είδους των συναλλαγών που κάνατε μέσα στον ίδιο τον οίκο της προσευχής, δεν είναι πλέον δικός μου οίκος, αλλά δικός σας. Και ως οίκο δεν θα κατανοήσεις μόνο τον ναό, αλλά και ολόκληρη τη γενεά των Ιουδαίων· διότι γνωρίζει η Γραφή να ονομάζει οίκο και το γένος, όπως λέει: «Οίκος Λευί, ευλογήσατε τον Κύριο». Και εδώ, λοιπόν, η λέξη οίκος μπορεί να νοηθεί αντί του «το γένος σας εγκαταλείπεται από εμένα», όπως και μέσω του προφήτη λέει αλλού: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου»· διότι εκεί ονομάζει οίκο τους Ισραηλίτες. Αποδεικνύει δε, ότι και πριν από αυτό, Αυτός ήταν που τους συγκρατούσε και τους γλίτωνε από τους εχθρούς. Το δε «Δεν πρόκειται να με δείτε, μέχρις ότου πείτε: Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου», υποδηλώνει τη Δευτέρα Παρουσία.