Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 134:7

Έτσι και αυτός που ταξίδεψε με καλό πλου σε επικίνδυνα πελάγη και έφτασε στην ποθητή πόλη αβλαβώς, δεν προσκυνά τους ανέμους, αλλά ευχαριστεί τον Θεό, «εκείνον που εξάγει ανέμους από τους θησαυρούς του». Επειδή λοιπόν, όταν ο Χουσί συνομιλούσε με τον Αβεσσαλώμ, τότε αυτά προσευχόταν ο Δαβίδ στον Θεό, και όσα έψαλλε πριν από τη νίκη, αυτά αφιέρωσε μετά τη νίκη ως επινίκια ωδή στον νικοποιό, γι' αυτό [γράφεται] «Ψαλμός του Δαβίδ, τον οποίο μελώδησε στον Κύριο». Αν είναι «ψαλμός», πώς [λέει] «τον οποίο μελώδησε στον Κύριο»; Διότι αν είναι ψαλμός, θα έπρεπε οπωσδήποτε να πει, «τον οποίο έψαλε»· αν όμως ήταν ωδή, τότε θα ταίριαζε το «τον οποίο μελώδησε». Αλλά δεν υπάρχει τίποτα το αμφίβολο ή το αντιφατικό στη θεία Γραφή· διότι [αυτά] είναι όροι του Πατρός, νόμοι του Θεού Λόγου, και λόγια του Αγίου Πνεύματος. Όταν έστειλε ο Δαβίδ τον Χουσί στον Αβεσσαλώμ, προσευχόταν για τα λόγια του, ψάλλοντας και λέγοντας: «Κύριε ο Θεός μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με». Όταν έψαλλε και ψάλλοντας νίκησε, όπως ακριβώς κάποτε τον δαίμονα έτσι πάλι και τον Αβεσσαλώμ, τότε αναμιμνησκόμενος τη δύναμη του ψαλμού, ανέπεμψε αυτόν ακριβώς τον ψαλμό μετά τη νίκη ως επινίκια ωδή.

«Πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου.» Θαυμαστός έγινε ο τρόπος της μεταβολής: οι άθεοι έγιναν ένθεοι, οι πολυθεϊστές φιλόθεοι, οι ειδωλολάτρες θεολάτρες, οι προσκυνητές των λίθων ομολογητές της Πέτρας. «Διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε, και η πέτρα ήταν ο Χριστός. Πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη.» Διότι, όταν μόνο ονομάζεται με πίστη, τα πάντα γίνονται για εκείνον που το ονομάζει. Και δεν υπάρχει ανάγκη από λόγια, τα ίδια τα έργα βοούν. [Γιατί όμως το λέμε αυτό, Δέσποτα; Για να πούμε και εμείς την αλήθεια και να διδάξουμε τον κόσμο «ότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών.» Και ποια μεγαλοπρέπεια; Η μεγάλη ευπρέπεια των θαυμάτων και των λόγων. Ο λεπρός απεκδύεται το πάθος σαν φίδι το δέρμα του, ο παράλυτος ράβεται με τη βελόνα του λόγου σου, με πηλό δίνεις μάτια σε τυφλό, με τη φωνή εγείρεις νεκρό, με το χέρι ανορθώνεις κουφό, με το πόδι πατάς τον βυθό, με τον λόγο κοιμίζεις τη θάλασσα και με τον λόγο ξυπνάς τον Λάζαρο]. «Λάζαρε, έλα έξω», και ο νεκρός που ήταν στον τάφο βγήκε σαν άνεμος από θησαυροφυλάκιο. Διότι εκείνος που «εξάγει ανέμους από τους θησαυρούς του» έβγαλε και τούτον, ώστε να πει και αυτός, αφού αναστήθηκε από τη γη των νεκρών: «Πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη. Διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών.» Ποιων ουρανών;

«Και ήταν μαζί με τα θηρία και άγγελοι τον διακονούσαν.» Προς αυτούς που έλεγαν ότι αυτός είναι ο Μωυσής ή ο Ηλίας: «Γιατί φθονείτε, όρη με πολλές κορυφές, το όρος στο οποίο ευδόκησε ο Θεός να κατοικήσει;» Ότι θα ανεβάσει τους αποστόλους στο όρος της Μεταμορφώσεως: «Αυτός που ανεβάζει νεφέλες από τα άκρα της γης.» Ότι κατά τη Μεταμόρφωση τα ιμάτιά του θα γίνουν λευκά σαν το φως: «Αυτός που ενδύεται το φως σαν ιμάτιο.» Για την εκλογή των αποστόλων: «Οι γιοι του Ιακώβ, οι εκλεκτοί του»· αυτούς τους δώδεκα εξέλεξε ο Ιησούς. Για τη χειροτονία των ευαγγελιστών: «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη.» Για το βάπτισμα δι' αυτών: «Βροχή εκούσια θα ξεχωρίσεις, Θεέ, για την κληρονομιά σου.» Ότι θα προδοθεί από τον Ιούδα: «Διότι αν με χλεύαζε εχθρός, θα το υπέφερα· εσύ όμως, άνθρωπε ισόψυχε, που μαζί γευθήκαμε γλυκά εδέσματα», όταν μου είπε μαζί με τους άλλους: «Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το Πάσχα;» Ότι θα στασιάσουν εναντίον του οι Ιουδαίοι: «Με περικύκλωσαν σκύλοι πολλοί.» Διότι τον περικύκλωσαν οι Ιουδαίοι λέγοντας: «Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία;» Ότι ο Ιούδας θα πετάξει τα τριάντα αργύρια, και οι αρχιερείς δεν θα τα μοιραστούν: «Όμως αποφάσισαν να απορρίψουν την τιμή μου.» Για τον διαμοιρασμό των ιματίων: «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», ρίχνοντας κλήρο για τον άρραφο χιτώνα.

Διότι, αφού έτρεχε ακατάπαυστα από την αρχαιότητα, τότε για πρώτη φορά γεύτηκε την ανάπαυση. Παρατήρησε μαζί μου και τα άστρα, που εμποδίζονται να λάμπουν και να φαίνονται και σαν να βρίσκονται υπό σφραγίδα, εγκλείονται από το πρόσταγμα του Θεού. Διότι λέγει: «Αυτός που προστάζει τον ήλιο να μην ανατείλει, και δεν ανατέλλει, και βάζει σφραγίδα στα άστρα». «Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού», δηλαδή οι ουράνιοι φωστήρες που εκτελούν άφοβα το κέλευσμα και το πρόσταγμα του Θεού. «Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού», δηλαδή ο αόρατος και ασώματος ουρανός καθώς και αυτός ο ορατός ουρανός· ο μεν αναβοώντας τη δοξολογία της άνω Εκκλησίας: «Διότι, όταν δημιουργήθηκαν τα άστρα, με αίνεσαν όλοι οι άγγελοι του Θεού»· ο δε διηγούμενος τη δόξα του Θεού μέσα από τους φωστήρες, τα άστρα, τα σύννεφα και το ουράνιο τόξο γύρω από τα σύννεφα. Διότι έτσι έχει γραφτεί: «Δες το ουράνιο τόξο και ευλόγησε Αυτόν που το δημιούργησε». Δοξολογία για τα σύννεφα: «Αυτός που ανεβάζει τα σύννεφα από την άκρη της γης». Δοξολογία για τη σελήνη και τα άστρα: «Τη σελήνη και τα άστρα που Εσύ θεμελίωσες». Δοξολογία για τον ήλιο: «Ότι πρέπει να φτάνουμε πριν τον ήλιο για να Σε ευχαριστούμε και κατά την ανατολή του φωτός να Σε προσεγγίζουμε». Επειδή, λοιπόν, οι ουρανοί γίνονται για εμάς διδάσκαλοι της δοξολογίας του Θεού, «οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού». Ουρανοί είναι και οι Θείες Γραφές, ουρανοί και οι άγιοι, επειδή έχουν τον Θεό να κατοικεί μέσα τους, και ως άστρα έχουν τις αρετές. Και ως λογικούς ουρανούς, που διηγούνται τη δόξα του Θεού, υποδηλώνει τους αγγέλους του Θεού.

«Αυτός που συγκεντρώνει σαν σε ασκό τα ύδατα της θάλασσας». Προσκαλώντας, λέγει, το νερό της θάλασσας, το συγκρατεί στα σύννεφα σαν μέσα σε κάποιον ασκό· όπως ακριβώς λέγει και αλλού: «Εκείνος που προσκαλεί το νερό της θάλασσας και το εκχέει στο πρόσωπο όλης της γης»· και πάλι: «Εκείνος που αναβιβάζει σύννεφα από τα πέρατα της γης». «Αυτός που θέτει τις αβύσσους σε θησαυροφυλάκια». Και τις αβύσσους, λέγει, τις σφραγίζει σαν μέσα σε θησαυροφυλάκια, ώστε να μην αναβλύσουν και κατακλύσουν την ξηρά.

Διότι εγώ γνώρισα ότι ο Κύριος είναι μέγας, και ο Κύριός μας είναι ανώτερος από όλους τους θεούς. Από τη δημιουργική του δύναμη τον αναγνώρισε ως Κύριο. Στις θάλασσες και σε όλες τις αβύσσους. Αυτός που ανεβάζει τα σύννεφα από τα πέρατα της γης. Αυτό το αναφέρει, επειδή οι θάλασσες περιβάλλουν εξωτερικά τη γη, και από αυτές ανυψώνει τα σύννεφα. Δημιούργησε αστραπές για τη βροχή. Και αυτό αποτελεί σύμβολο της θεοπρεπούς δυνάμεως, το να αναμειγνύει στον ίδιο χώρο το πύρινο στοιχείο των αστραπών και το νερό. Αυτός που εξάγει τους ανέμους από τους θησαυρούς τους. Μέσω των θησαυρών φανέρωσε το ακατάληπτο της φύσεως των ανέμων για τους ανθρώπους.

Διότι η φύση του Θεού βρίσκεται επέκεινα των πάντων, και όχι σε τοπικά ύψη, αλλά στις υπεροχές της δόξας, και με ασύγκριτη δύναμη υπέρκειται του μέτρου κάθε δημιουργήματος. Επικαλέσου, λοιπόν, τον Θεό σου, λέει, Ισραήλ, αναγνωρίζοντας την εξουσία Του, την παντοδυναμία της υπεροχής Του. Διότι εγώ είμαι, και κανένας άλλος, αυτός που στερεώνει τη βροντή, δηλαδή που καλύπτει τον ουρανό με σύννεφα, και ρίχνει τις βροχές, και δημιουργεί το πνεύμα, δηλαδή πάλι, ο ποιητής των ανέμων· και αναγγέλλει στους ανθρώπους τον χριστό Του. Είναι σαν να έλεγε: «Δι' εμού οι βασιλείς βασιλεύουν και οι ηγεμόνες δι' εμού κυβερνούν τη γη». Διότι ως χριστό σε αυτά τα λόγια, δεν εννοεί τον Εμμανουήλ, αλλά μάλλον αυτόν που έχει χριστεί ως βασιλιάς. Ομοίως και ως πνεύμα, δεν εννοεί το θείο και άγιο, έστω κι αν μαίνονται μερικοί από εκείνους που έχουν σκοπό να διαστρέφουν τα ορθά, αλλά εννοεί αυτό που βρίσκεται στον αέρα και είναι εγκόσμιο, για το οποίο λέει και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Το πνεύμα πνέει όπου θέλει, και ακούς τη φωνή του· αλλά δεν ξέρεις από πού έρχεται και πού πηγαίνει· έτσι είναι καθένας που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα». Εγώ λοιπόν, λέει, που συγκεντρώνω τα σύννεφα και στερεώνω τη βροντή, και «εξάγω τους ανέμους από τους θησαυρούς τους», εγώ καθιστώ φανερό όποιον θα ήθελα να εγκαυχάται στους θρόνους της βασιλείας.

Ποιος είναι αυτός που έχει τη δύναμη να μετράει τα σύννεφα με σοφία; Για τον οποίο λέει στο βιβλίο του Ιώβ: «Γνωρίζει τις διακρίσεις των νεφών, και έκλινε τον ουρανό προς τη γη»· και το: «Αυτός που μετράει τα σύννεφα με σοφία»· και το: «Δεν σχίστηκε το σύννεφο κάτω από αυτόν». Διότι τόσο μεγάλες ποσότητες υδάτων βρίσκονται στα σύννεφα και δεν σχίζονται, αλλά κατέρχονται στη γη με απόλυτη ευταξία. Ποιος είναι αυτός που εξάγει τους ανέμους από τους θησαυρούς τους; Ποιος είναι, όπως προείπαμε, αυτός που γέννησε τις σταγόνες της δροσιάς; Και από ποιου τη γαστέρα εκπορεύεται ο κρύσταλλος; Διότι υδατώδης είναι η υπόστασή του, και λιθώδης η ενέργεια. Και πότε μεν το νερό γίνεται χιόνι σαν μαλλί, πότε υπηρετεί αυτόν που σκορπίζει την ομίχλη σαν στάχτη, πότε δε μεταβάλλεται σε λιθώδη υπόσταση· επειδή κυβερνά το νερό όπως ακριβώς βούλεται. Μονοειδής είναι η φύση, και πολυδύναμη η ενέργεια. Το νερό γίνεται οίνος στα αμπέλια, ευφραίνοντας την καρδιά του ανθρώπου· και έλαιο στις ελιές, λαμπρύνοντας το πρόσωπο του ανθρώπου· και μεταβάλλεται σε άρτο, που στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου, και σε κάθε είδους δημιουργήματα των καρπών.

Ας μην κυριευόμαστε από ακηδία καθισμένοι στο κελί, αγαπητοί, φέρνοντας στο νου μας ότι οι άγιοι Μάρτυρες ήταν κατάκλειστοι με σιδερένια δεσμά και μέσα σε πολλά βασανιστήρια. Ας μην αποφύγουμε, λοιπόν, τη στενοχώρια του κελιού. Ας μην αποκάμνουμε εργαζόμενοι, ενθυμούμενοι ότι πολλοί από τους Αγίους εξορίζονταν στα μεταλλεία για τον Κύριο. Άραγε λοιπόν, αν βρισκόμασταν εμείς σε εκείνους τους χρόνους, θα προδίδαμε τη ζωή μας εξαιτίας των βασανιστηρίων; Άραγε θα αρνιόμασταν την πίστη μας εξαιτίας των καταναγκασμών; Ας θυμηθούμε, αδελφοί αγαπημένοι από τον Κύριο, τις ευεργεσίες του Κυρίου και Θεού μας, ο οποίος μας έπλασε και μας ανέθρεψε, ο οποίος μας τρέφει και μας σκεπάζει σε όλα, ο οποίος εξάγει ανέμους από τα ταμεία του για τη δική μας εξυπηρέτηση, ο οποίος υψώνει νεφέλες από την άκρη της γης για να μας υπηρετούν, ο οποίος πλήθυνε τα πτηνά, τα κτήνη και τα υδρόβια ζώα για την υπηρεσία του γένους μας, ο οποίος έκανε τον ήλιο ως φως της ημέρας και τη σελήνη και τα άστρα ως φως της νύχτας για την εξυπηρέτηση του γένους μας, και ο οποίος μας έσωσε διά του μυστηρίου του τιμίου Του σταυρού. Ας Τον υπηρετήσουμε με φόβο και με πολύ τρόμο και με αγαθή ελπίδα, διότι είμαστε πάροικοι και παρεπίδημοι σε αυτήν τη ζωή, σύμφωνα με εκείνον που λέει: είμαι πάροικος και παρεπίδημος στη γη, όπως όλοι οι πατέρες μου.

«Αυτός που εξάγει ανέμους από τους θησαυρούς του». Η έκφραση «από τους θησαυρούς» δεν υποδηλώνει τούτο, ότι δηλαδή υπάρχουν κάποιοι θησαυροί των ανέμων, αλλά την ετοιμότητα Εκείνου που προστάζει και την προετοιμασμένη ευκολία της κατοχής τους· όπως ακριβώς εκείνος που έχει κάτι σε θησαυρό τα εξάγει όλα με άνεση και όποτε το επιθυμεί, έτσι και ο Δημιουργός των πάντων τα δημιούργησε όλα με ευκολία και τα παρέδωσε στη φύση.

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> Δ' ΕΥΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΜΒΡΙΑ Κύριε, ο Θεός ο παντοκράτορας, εσύ που υπάρχεις προ των αιώνων και παραμένεις στους αιώνες, που δημιούργησες τα πάντα από την ανυπαρξία και τα περιέβαλες ολόγυρα με τον ουρανό με σοφία, που στεγάζεις με ύδατα τα υπερώα και κάνεις τα σύννεφα όχημά σου, που υψώνεις τα σύννεφα από την άκρη της γης και «ποτίζεις τα όρη από τα υπερώα σου», που προσκαλείς το νερό της θάλασσας και προνοητικά το εκχέεις πάλι πάνω στο πρόσωπο όλης της γης, ώστε από τον καρπό των έργων σου να χορταίνει αυτή· εσένα παρακαλούμε και εσένα ικετεύουμε, εσένα που αργείς να οργιστείς και σπεύδεις να βοηθήσεις, μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμάς που σε παρακαλούμε, εξαιτίας του πλήθους των αμαρτημάτων μας.

Για τον Ευσεβή αυτοκράτορα, λοιπόν, λένε - διότι, όπως φαίνεται, έλαβε αυτή την προσωνυμία από τα έργα του - γι' αυτόν λένε ότι κάποτε, όταν οι γύρω του καταπονούνταν από τη δίψα, ύψωσε το δίκαιο δεξί του χέρι προς τον Θεό και είπε: «Με αυτό το χέρι, με το οποίο δεν αφαίρεσα καμία ζωή, σε ικετεύω, τον χορηγό της ζωής», και αμέσως από τον καθαρό ουρανό εμφανίστηκαν βροχοφόρα σύννεφα και έριξαν άφθονη βροχή από ψηλά. Η δε βασίλισσα όσων ευσεβούν αληθινά, η Παρθένος, μέσα στα άγια άδυτα, υψώνοντας τον νου της πλήρως απαλλαγμένο από όλα τα γήινα, ή μάλλον χωρίς να έχει αγγίξει ούτε στο ελάχιστο αυτά, και λέγοντας προς τον Θεό, «Με αυτόν τον νου, στον οποίο δεν έχει ανέλθει τίποτε το γήινο, σε ικετεύω», έκανε ολόκληρη τη γη ουρανό, όχι επειδή κάλεσε σύννεφα, τα οποία πολλές φορές υπάκουσαν σε πολλούς μέσω της προσευχής, αλλά τον Ίδιο που υψώνει τα σύννεφα από την άκρη της γης. Ούτε μας έφερε την πρόσκαιρη ανακούφιση της βροχής, αλλά μας προσέφερε τον Ίδιο τον θησαυρό όλων των αγαθών, την αιώνια πηγή που αναβλύζει αχώριστα από τους πατρικούς κόλπους, τον Λόγο που είναι εγκαθιδρυμένος πάνω από τις ουράνιες αψίδες. Ο Οποίος μας έφερε από εκεί ζωντανό νερό, και πρόσφερε τροφή που απαθανατίζει και καθιστά υιούς Θεού αυτούς που την κοινωνούν, όχι υιοθετημένους με ένα απλό όνομα, αλλά εν κοινωνία του θείου Πνεύματος (ω της ανέκφραστης δωρεάς!) καθιστώντας τους οικείους προς τον Θεό και μεταξύ τους με τη σάρκα και το αίμα του Θεού.

Διότι οι Ιουδαίοι εξάπαντος δεν γνώρισαν <δεν γνώρισαν τα γενόμενα>. «Και ο Κύριος»: Διότι, υπεράνω των ψευδώνυμων θεών, ο Κύριος (ο Χριστός) είναι αψευδής και αληθινός [ως] Θεός. «Όλα όσα»: Ως Θεός εξουσιαστής τα παρήγαγε όλα <εξουσιαστής όλης της κτίσεως> με τον λόγο της δυνάμεώς του. «Στον ουρανό»: Δηλαδή και τον ουρανό και τη γη και όλο τον κόσμο τους, με τον λόγο τα εδημιούργησαν. «Στις θάλασσες»: Και τη θάλασσα και την άβυσσο και όλα όσα υπάρχουν σε αυτές τα παρήγαγε με ένα νεύμα. «Ανάγοντας»: Δηλαδή από τα έσχατα άκρα της γης. Διότι εκείνος είναι ο χορός των νεφελών [ο μανδρότοιχος όπου κρύβονται]. «Αστραπές»: Για να σημάνει με το φως τη βροχή. «Αυτός που εξάγει»: Διότι υπάρχουν τόποι, όπου αποταμιεύονται οι θησαυροί της σοφίας του Θεού. Διότι με τη θεϊκή σοφία (του Θεού) κατασκευάστηκαν οι άνεμοι και οι αστραπές και οι βροντές, όλα για χάρη του ανθρώπου. «Ο οποίος επάταξε»: Για να καταστήσει τότε τον λαό των Εβραίων φοβερό (φανερό) στους Αιγυπτίους. «Από άνθρωπο»: Για να μάθουν οι Αιγύπτιοι πόση και πόσο μεγάλη είναι η δύναμη του Θεού. «Εξαπέστειλε»: Εννοεί την παρουσία του Χριστού στην Αίγυπτο και πώς συνετρίβησαν πέφτοντας τα χειροποίητα είδωλά της. «Στον Φαραώ»: Εννοεί τον σατανά και τους δαίμονες· διότι αυτοί θορυβήθηκαν αρκετά. «Επάταξε»: Τα γένη των δαιμόνων. «Και απέκτεινε»: Εκείνους που εγκατέστησε ο διάβολος στην αμαρτία. «Τον Σιών»: Τον διάβολο ως υπερόπτη· διότι το όνομα Σιών ερμηνεύεται ως υπερόπτης.

Είδες τον αριστοτέχνη; Από ψηλά ποτίζει για χάρη σου τη γη, προκαλώντας προηγουμένως πολλούς κρότους, ώστε να μη νομίσεις ότι οτιδήποτε γίνεται από μόνο του. Και ανύψωσε νεφέλες από τα πέρατα της γης. Δηλαδή, τις μεταφέρει από τον ένα τόπο στον άλλο· και το να προχωρήσουν τόσο πολύ είναι εύκολο μόνο προς τα εκεί, όπου Εκείνος προστάζει.

Τι νομίζετε για την πνοή των ανέμων; Δεν αναφερόταν σε εμένα το ρητό που λέει: «Αυτός που εξάγει τους ανέμους από τους θησαυρούς Του»; Και τώρα εξήγαγα τους ανέμους, όχι για να σας ταράξω, αλλά για να σας στηρίξω. Ενώ ο Κύριος έλεγε αυτά, πάλι ο Πέτρος, πεταγόμενος μπροστά, ως θερμός στην πίστη, αποκρίθηκε λέγοντας: «Κύριε, εάν εσύ είσαι ο Χριστός, ο οποίος αναγνωρίζεται από τα λόγια, αλλά αμφισβητείται από τα πράγματα· διότι πουθενά δεν σε είδαμε να περπατάς πάνω στη θάλασσα· εάν εσύ είσαι ο Χριστός, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα». Ο δε Κύριος του απάντησε: «Έλα, εάν έχεις πίστη ικανή να σε βαστάξει. Δεν χαρίζομαι καθόλου στην ειρωνεία».

Γιατί άραγε; Διότι τα μεν, αν και ήταν μεγάλα, παρέμεναν άδηλα στους πολλούς· αυτά δε, αν και μικρότερα, είναι ωστόσο φανερά και έχουν τους πάντες ως θεατές τους. Επειδή, λοιπόν, ο λόγος του απευθυνόταν σε ανθρώπους οι οποίοι δεν είχαν εκπαιδευτεί τόσο μέσω της πίστεως ώστε να έχουν την κατανόηση των αοράτων, όσο καθοδηγούνταν από τα ορατά πράγματα, από αυτό το σημείο υφαίνει τον λόγο και αρχίζει τη διδασκαλία, πράττοντας και ο ίδιος αυτό που προέτρεψε τους άλλους να κάνουν. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Το να αινεί τον Θεό μέσα από τα έργα Του και να Του αναπέμπει ύμνους, κατανοώντας βαθιά το καθένα από τα δημιουργήματα και δοξολογώντας Τον για το καθένα. Επειδή, δηλαδή, προτρέποντας στην αίνεση του Θεού έλεγε συνεχώς: «Αινείτε το όνομα του Κυρίου, αινείτε, δούλοι, τον Κύριον», υποδεικνύει και το πώς πρέπει να αινεί κανείς: εξετάζοντας το σώμα της κτίσεως, και θαυμάζοντας, και μένοντας έκπληκτος για τη σοφία, την πρόνοια, τη δύναμη και την κηδεμονία Του. Από αυτό μαθαίνουμε ότι δεν υπάρχει μόνο μία θάλασσα, αυτή η δική μας, αλλά πολλές και διάφορες, και πέλαγα άπειρα. Διότι είπε: «Στις θάλασσες και σε όλες τις αβύσσους». Επειδή και η Κασπία και η Ινδική και η Ερυθρά θάλασσα είναι σχεδόν διαχωρισμένες από αυτήν, καθώς και ο Ωκεανός που περιβάλλει από έξω. «Αυτός που ανεβάζει νεφέλες από τα πέρατα της γης». Άλλος (μεταφραστής λέει): «Αναβιβάζοντας».

γ΄. Τις αστραπές δημιούργησε για τη βροχή. Δες πάλι ένα άλλο παράδοξο, να συνενώνονται αντίθετες φύσεις. Διότι δεν υπάρχει τίποτα πιο φλογερό από την αστραπή, ούτε πιο ψυχρό από τα ύδατα, κι όμως αυτές αναμειγνύονται, και δεν συγχέονται, ούτε συγχωνεύονται, αλλά η καθεμία διατηρεί τα δικά της όρια. Διότι, ενώ παραμένει η φωτιά μέσα στο νερό και το νερό μέσα στη φωτιά, ούτε τούτο αποξήρανε εκείνο, ούτε εκείνο κατέσβεσε τούτο. Μολονότι η αστραπή είναι οξύτερη, λαμπρότερη και πιο διαπεραστική από το ηλιακό πυρ.

Και το μαρτυρούν τα μάτια, τα οποία αντικρίζουν συνεχώς τις ακτίνες του· ενώ την ορμή εκείνης δεν μπορούν να την αντέξουν ούτε για ελάχιστο χρόνο. Και ο μεν ήλιος διατρέχει τον ουρανό καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας, αυτή όμως σε μια στιγμή του χρόνου διαπερνά ολόκληρη την οικουμένη· όπως ακριβώς μαρτυρεί και ο Χριστός λέγοντας: «Όπως η αστραπή βγαίνει από την ανατολή και φαίνεται μέχρι τη δύση». «Εκείνος που εξάγει τους ανέμους από τους θησαυρούς του». Αυτή πάλι είναι μια άλλη φύση, που μας παρέχει όχι μικρή χρησιμότητα, αλλά τόσο μεγάλη, ώστε να συντελεί τα μέγιστα στη ζωή μας, να αναζωογονεί τα καταπονημένα σώματα, να δροσίζει και να καθιστά τον αέρα πιο ελαφρύ. Διότι αυτό είναι το έργο των ανέμων, να ανακινούν τον αέρα ώστε να μη φθείρεται παραμένοντας ακίνητος, να ωριμάζουν τους καρπούς και να τρέφουν τα σώματα.

Διότι η φράση «Από τους θησαυρούς του», δεν υποδηλώνει ότι υπάρχουν κάποιοι θησαυροί ανέμων, αλλά την ευκολία Εκείνου που τα επιστατεί, την ετοιμότητα της κτίσεως, το γεγονός ότι όλα είναι προπαρασκευασμένα. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που έχει αποταμιεύσει σε θησαυρό, εξάγει τα πάντα με άνεση και όποτε το επιθυμεί, έτσι και ο Δημιουργός του παντός τα κατασκεύασε όλα με ευκολία και τα παρέδωσε στη φύση. Είδες πόση διαφοροποίηση υπάρχει και στον αέρα, όπως ακριβώς υπάρχουν και πολλές εναλλαγές στο νερό και στη φωτιά; Διότι ως προς το νερό, άλλο είναι πηγαίο, άλλο θαλασσινό, άλλο αέριο, άλλο βρίσκεται μέσα στα σύννεφα, άλλο είναι ουράνιο, άλλο υπεράνω των ουρανών, και άλλο είναι υπόγειο. Το ίδιο και στη φωτιά, άλλη βρίσκεται στον ήλιο, άλλη στη σελήνη, άλλη στα άστρα, άλλη στις αστραπές, άλλη στον αέρα, άλλη προέρχεται από τα ξύλα, η οποία εξυπηρετεί τις δικές μας ανάγκες, καθώς και η φωτιά των λύχνων, άλλη προέρχεται από τη γη· διότι σε πολλά μέρη αναδίδεται τέτοιου είδους φωτιά από τη γη, όπως ακριβώς οι πηγές των υδάτων· άλλη προέρχεται από την τριβή λίθων, άλλη από τα φυλλώματα των δέντρων, όταν αυτά τρίβονται μεταξύ τους, και άλλη υπάρχει στους κεραυνούς.

Ψαλμός ρλδ΄ Αλληλούια. «Αινείτε το όνομα του Κυρίου». Αινείτε το όνομά του, διότι η φύση του είναι ακατάληπτη. «Αινείτε οι δούλοι τον Κύριο». Ο αίνος από τους δούλους προς τον Κύριο είναι αληθινός και καθαρότατος έπαινος. «Εσείς που στέκεστε στον οίκο του Κυρίου» και δεν στέκεστε στον δυσώδη και σκοτεινό οίκο της απεχθούς αμαρτίας, «αινείτε τον Κύριο, διότι είναι αγαθός, και ψάλετε στο όνομά του διότι είναι καλό», ώστε ως αγαθός να μας ανταποδώσει τις αμοιβές των αίνων με το καλό. «Διότι τον Ιακώβ», δηλαδή τον περιούσιο λαό που προέρχεται από τον Ιακώβ, «εξέλεξε για τον εαυτό του ο Κύριος» ανάμεσα σε όλα τα έθνη, εξαιτίας των πατέρων του. «Διότι εγώ γνώρισα», περισσότερο από εσάς, «ότι ο Κύριός μας είναι μέγας, πάνω από όλους τους θεούς». Διότι εκείνοι είναι ψευδώνυμοι θεοί και συνήγοροι της αμαρτίας. Αυτός όμως, ως αληθινός Θεός και δημιουργός, «όλα όσα θέλησε τα εποίησε» μόνο με τη θέλησή του, αγγέλους και ουρανούς και γη και θάλασσες και αβύσσους και τα μυριοειδή κτίσματα μεταξύ αυτών. «Ανυψώνοντας νεφέλες από τα πέρατα της γης» και δημιουργώντας «αστραπές για βροχή»· ανέμειξε τα ασύμμικτα, και ούτε το πυρώδες της αστραπής καταστρέφει τη φύση της βροχής, ούτε η ραγδαιότητα της βροχής σβήνει τη φλόγα της αστραπής. «Αυτός που εξάγει ανέμους από τους θησαυρούς του». Όχι ότι είναι αποθηκευμένοι σαν σε ασκί, αλλά ότι με το νεύμα του Θεού εξάγονται από τη γη για να πνέουν σύμφωνα με τις ανάγκες.