Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 135:12

Διότι οι πόρνοι και οι μοιχοί και οι μαλακοί και οι αρσενοκοίτες και όλοι οι εργάτες της αισχύνης βρίσκονται υπό τη βασιλεία του Ωγ, ο οποίος απεργάζεται την αποκοπή από τον Θεό· τον οποίο συντρίβει ο Κύριος για την ελευθερία των κρατουμένων. Διότι, να δοξολογείτε τον Κύριο επειδή είναι αγαθός, αυτόν που πάταξε μεγάλους βασιλείς και θανάτωσε κραταιούς βασιλείς, τον Σηών και τον Ωγ.

Καθαίρεσε δυνάστες από θρόνους και ύψωσε ταπεινούς από τη γη· πεινασμένους γέμισε με αγαθά〉, και συνέτριψε 〈βραχίονες υπερηφάνων〉, επιβεβαιώνοντας τη μνήμη των παλαιών διηγήσεων όχι μόνο στους πιστούς, αλλά και στους απίστους, ο θαυματουργός, ο μεγαλουργός, ο Δεσπότης των πάντων, ο Δημιουργός ολόκληρου του κόσμου, ο Παντοκράτορας, ο Πανάγαθος, ο ένας και μόνος Θεός, στον οποίο ας ψάλουμε το νέο άσμα αντιφωνώντας: 〈σε αυτόν που μόνος κάνει θαυμάσια, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα· σε αυτόν που πάταξε μεγάλους βασιλείς και σκότωσε κραταιούς βασιλείς, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα· διότι μέσα στην ταπείνωσή μας μάς θυμήθηκε και μας λύτρωσε από τους εχθρούς μας〉.

Σε αυτόν που έκανε τον ήλιο και τη σελήνη: Διότι αυτά είναι τα μεγάλα φώτα, επειδή φωτίζουν όσα βρίσκονται κάτω από τον ουρανό. Να εννοείς δε και τους αποστόλους, ως εκείνους που φώτισαν την οικουμένη. «Ότι εις τον»: Διότι μεγάλο είναι το έλεος του Θεού, επειδή δώρισε το φως στον κόσμο Του. «Τον ήλιο»: Ο αισθητός ήλιος φωτίζει την αισθητή ημέρα. Ο Χριστός [ως δίκαιος ήλιος] εξουσιάζει εκείνη τη φοβερή ημέρα. Και τα δύο όμως αυτός τα φωτίζει. «Ότι εις τον»: Διότι το έλεος του Θεού μένει εις τον αιώνα και δεν εκλείπει. «Τη σελήνη»: Την αισθητή σελήνη την έθεσε για την αισθητή νύχτα. Κατά τη νοητή έννοια, εννοεί την Εκκλησία, η οποία φωτίζει τον άνθρωπο μέσα στη νύχτα της αμαρτίας. «Ότι εις τον»: Διότι είναι αληθώς αιώνιο το έλεος του Θεού. «Σε αυτόν που πάταξε»: Η λέξη Αίγυπτος ερμηνεύεται ως εκείνη που προκαλεί θλίψη, και η αμαρτία θλίβει τον άνθρωπο. Αυτήν λοιπόν την πάταξε ο Χριστός (ο Κύριος) με την επιφάνειά Του [όπως την Αίγυπτο τότε]. «Ότι εις τον»: Διότι, πατάσσοντας την αμαρτία, ελέησε αιωνίως. «Και εξήγαγε»: Τον πιστό λαό μέσα από τη νοητή Αίγυπτο, εννοώ από τα είδωλα. «Ότι εις τον»: Διότι, ελεώντας αιωνίως, έπραξε αυτά. «Με το χέρι»: Διότι με τη δύναμη της δεξιάς Του έπραξε αυτά, ως δυνατός Θεός. «Ότι εις τον»: Διότι ανεξάλειπτο υπάρχει το έλεος του Θεού εις τον αιώνα του αιώνος. «Σε αυτόν που διαχώρισε»: Την αιμάτινη, τη γεμάτη βόρβορο, αυτήν της ειδωλολατρίας, την αιματοβαμμένη, την διαχώρισε και την κατέστρεψε.

Γι' αυτό και, δηλώνοντας αυτό, σε κάθε στίχο προσθέτει: «Ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού». Και το εκπληκτικό βεβαίως είναι ότι τα δημιούργησε μεν, και τα προσέφερε ευθύς εξ αρχής· όταν όμως ο άνθρωπος παρέβη την εντολή, ούτε και τότε τον απέβαλε· αλλά εκείνα που του έδωσε όταν ακόμη δεν είχε αμαρτήσει, του επέτρεψε να εξακολουθεί να ζει μέσα σε αυτά και μετά την αμαρτία, και δεν του εμπόδισε τη χρήση τους έπειτα από την αμαρτία εκείνη.

Είδες πώς το έλεός του διαρκεί εις τον αιώνα, και πώς σε καθέναν από τους στίχους ο Προφήτης το επαναλαμβάνει αυτό; Ένας άλλος ερμηνευτής, για τη φράση «Εις εξουσίαν της ημέρας», είπε: «Να επικρατεί της ημέρας». Άλλος, «Εις εξουσίαν εν νυκτί». «Σε αυτόν που πάταξε την Αίγυπτο μαζί με τα πρωτότοκά τους και που έβγαλε τον Ισραήλ μέσα από αυτούς. Με χέρι κραταιό και με βραχίονα υψηλό». Συνεχώς επανέρχεται στο θαύμα της Αιγύπτου, εξαιτίας της πολλής τους αγνωμοσύνης, και του γεγονότος ότι διαρκώς, αν και τα άκουγαν, τα ξεχνούσαν. Και δεν αποτελεί μικρό σημείο το έλεος· διότι αυτό τους απάλλαξε από την αιχμαλωσία, από τη δουλεία, και για τους μεταγενέστερους έγινε αφορμή θεογνωσίας. Υπαινίσσεται όμως εδώ και κάτι άλλο. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Ότι, και μετά την πληγή εκείνη της δύναμής του, κατόρθωσε να τους απαλλάξει από τη δουλεία, αφού τους συγκλόνισε με τον φόβο και τους καταπόντισε στη θάλασσα. Αυτά τα λέει, για να μη νομίσει κανείς από τους πιο ανόητους ότι, όταν τους πρόσταζε να πάρουν τον χρυσό και τα αργυρά σκεύη, τους το πρόσταζε από αδυναμία. Διότι το έπραξε και αυτό, επειδή ήθελε από κάθε άποψη να καταστεί φοβερός στους εχθρούς του, και να δείξει ότι έχει τη δυνατότητα να ενεργεί τα πάντα με δύναμη και εξουσία, και να τους εξαπατά και να τους παραπλανά.

γ΄. Βλέπεις πώς δίκαια σε κάθε στίχο λέγει το «Εις τον αιώνα το έλεος αυτού»; Διότι όλα αυτά φανέρωναν τη διηνεκή Του πρόνοια. Διότι, ακόμη και αν αυτά που συνέβησαν έλαβαν τέλος, εντούτοις οι μνήμες τους παρείχαν στους μεταγενέστερους μεγάλη αφορμή για θεογνωσία. Επειδή, καθώς μεταβιβάζονταν μέσω της μνήμης στους απογόνους, τους καθοδηγούσαν σε βαθιά φιλοσοφία. Εξάλλου, δεν συντελέστηκαν μόνο εκείνα και έπειτα έπαυσε η πρόνοια του Θεού, ούτε σταμάτησαν τα έργα της φιλανθρωπίας Του στα γεγονότα της Αιγύπτου, αλλά κάθε εποχή και ολόκληρος ο χρόνος περιέχει συνεχιζόμενα τα δείγματα της άφατης φιλανθρωπίας Του.

Ψαλμός ρλε'. Αλληλούια. «Εξομολογείσθε στον Κύριο, διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα». Διότι τότε ήταν μεγάλη και φοβερότατη η επικράτηση της ειδωλομανίας, και μεγάλη ήταν η προσπάθεια των προφητών να οδηγήσουν τον λαό στη θεογνωσία, γι' αυτό διαρκώς και με πολύ κόπο κηρύττουν τον αληθινό Θεό. Γι' αυτό και ο θείος αυτός Δαβίδ, σε ολόκληρο τον παρόντα ψαλμό, θεολογεί ξεκάθαρα, διδάσκοντας να ευχαριστούμε και να δοξολογούμε μόνο τον Θεό, «διότι είναι αγαθός», λέει, και «διότι το έλεός του μένει στον αιώνα», δηλαδή παραμένει στο διηνεκές. Έπειτα δικαίως τον ονομάζει «Θεό των θεών» και «Κύριο των κυρίων» και «αυτουργό μεγάλων θαυμασίων», και αναφέρει ότι «με σύνεση», δηλαδή με σοφία, «ποίησε τους ουρανούς» και «τη γη», την τόσο βαριά και δυσβάστακτη, «τη θεμελίωσε πάνω στα ύδατα», και πάνω στη ρευστή και απαλότατη φύση στερέωσε τη βαριά και στερεά, και ότι «αυτός μόνος εποίησε μεγάλα φώτα» μέσω ποικίλων φωστήρων, με τον ήλιο φώτισε την ημέρα και με τη σελήνη και τα άστρα κατηύγασε τη νύχτα, «έπληξε την Αίγυπτο», «τον λαό του» με υψηλό βραχίονα «εξήγαγε από εκεί», και ότι «αφού χώρισε την Ερυθρά θάλασσα στα δύο, πέρασε τον λαό του μέσα από ξηρά», ενώ τον διώκτη «Φαραώ τον καταπόντισε με όλο του τον στρατό».

Διότι απελπίζεται για τον εαυτό της, έχοντας μέσα της «την καταδίκη του θανάτου» εξαιτίας του πλήθους των πονηρών που την περικύκλωσε. Και όταν ο Θεός δει την ψυχή να έχει περιπέσει σε δειλία θανάτου και τον εχθρό να είναι έτοιμος να την καταπιεί, τότε ακριβώς δίνει μικρή βοήθεια. Διότι έτσι μακροθυμεί ο Θεός απέναντι στην ψυχή που βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση. Επειδή ο Θεός τέτοια όρισε την οδό που οδηγεί στη ζωή, με θλίψη και δοκιμασία και πολλή στενοχώρια και πικρότατους πειρασμούς, ώστε μέσα από αυτά να καταλήξει η ψυχή στην αληθινή γη «της δόξας των τέκνων του Θεού». Όταν, λοιπόν, απελπιστεί και παραιτηθεί από τον εαυτό της εξαιτίας της υπερβολικής θλίψης και του θανάτου που βρίσκεται προ των οφθαλμών της, τότε ακριβώς «με κραταιό χέρι» και «με υψηλό βραχίονα» δια του Αγίου Πνεύματος σχίζει τη θάλασσα του σκότους και διαβαίνει η ψυχή, αποφεύγοντας τους πονηρούς τόπους και διαπερνώντας τη θάλασσα του σκότους και της παμφάγου φωτιάς.