Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 135:13

Αλληλούια. ΡΛΕ΄. Εξομολογείσθε στον Κύριο, διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός Του παραμένει εις τον αιώνα. Σε εκείνον που διαίρεσε την Ερυθρά Θάλασσα σε τμήματα. Μια αρχαία παράδοση αναφέρει ότι η θάλασσα διαιρέθηκε σε δώδεκα τμήματα, παραχωρώντας στην κάθε φυλή από μία οδό.

Διότι οι πόρνοι και οι μοιχοί και οι μαλακοί και οι αρσενοκοίτες και όλοι οι εργάτες της αισχύνης βρίσκονται υπό τη βασιλεία του Ωγ, ο οποίος απεργάζεται την αποκοπή από τον Θεό· τον οποίο συντρίβει ο Κύριος για την ελευθερία των κρατουμένων. Διότι, να δοξολογείτε τον Κύριο επειδή είναι αγαθός, αυτόν που πάταξε μεγάλους βασιλείς και θανάτωσε κραταιούς βασιλείς, τον Σηών και τον Ωγ.

Η φωνή του Κυρίου διακόπτει τη φλόγα του πυρός. Διακόπηκε βέβαια η φλόγα του πυρός και κατά την ιστορία των τριών παίδων στη Βαβυλώνα, όταν η κάμινος ξεχύθηκε προς τα πάνω σαράντα εννέα πήχεις και κατέκαιγε όλους όσους βρίσκονταν τριγύρω· αφού όμως διακόπηκε με το πρόσταγμα του Θεού, δέχθηκε μέσα της πνοή, παρέχοντας στους παίδες, μέσα σε ειρηνική κατάσταση, γλυκύτατη αναπνοή και αναψυχή, σαν να βρίσκονταν σε κάποια σκιά δέντρων. Διότι έγινε, όπως λέει, σαν πνοή δροσιάς που φυσούσε απαλά. Και είναι βέβαια κατά πολύ πιο θαυμαστό να διακοπεί η φύση του πυρός, παρά να διαχωριστεί η Ερυθρά θάλασσα σε μέρη. Αλλά όμως η φωνή του Κυρίου διακόπτει ακόμη και το φυσικώς συνεχές και ενωμένο στοιχείο του πυρός. Αν και το πυρ φαίνεται στην ανθρώπινη αντίληψη πως είναι άτμητο και αδιαίρετο, εντούτοις με το πρόσταγμα του Κυρίου διακόπτεται και διαχωρίζεται.

Αυτά, λοιπόν, γίνονταν εναντίον των Αιγυπτίων στην πεδιάδα της Τάνεως. Ο λόγος, όμως, παρακάμπτοντάς τα προς το παρόν, προτάσσει τις ευεργεσίες προς τον λαό: πώς δηλαδή διέσχισαν τη θάλασσα, αφού τα ύδατα διαιρέθηκαν σε πολλά μέρη. Αυτό ακριβώς φανερώνεται από το χωρίο που λέει: «Σε Αυτόν που διαίρεσε την Ερυθρά θάλασσα σε τμήματα, και οδήγησε τον Ισραήλ μέσα από αυτήν». Λένε, βέβαια, οι απόγονοι των Εβραίων ότι αυτή διαιρέθηκε σε δώδεκα τμήματα, σύμφωνα με τον αριθμό των δώδεκα φυλών του λαού, ώστε κάθε φυλή να διέλθει χωριστά, κατά την πορεία που της είχε καθοριστεί. Και καθώς τα ύδατα διαχωρίζονταν, και σχηματιζόταν ξηρά γη ανάμεσά τους, ήταν επόμενο να υπάρξει συγκράτηση των υδάτων, με αποτέλεσμα να καμπυλώνονται καθώς πιέζονταν το ένα με το άλλο και να ανασηκώνονται μέσα στον ίδιο τον αέρα και να υψώνονται σχηματίζοντας καμπύλη και να μετεωρίζονται, και σαν να περικλείονταν μέσα σε ασκό από τον αέρα. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Έστησε τα ύδατα σαν ασκό».

Καθαίρεσε δυνάστες από θρόνους και ύψωσε ταπεινούς από τη γη· πεινασμένους γέμισε με αγαθά〉, και συνέτριψε 〈βραχίονες υπερηφάνων〉, επιβεβαιώνοντας τη μνήμη των παλαιών διηγήσεων όχι μόνο στους πιστούς, αλλά και στους απίστους, ο θαυματουργός, ο μεγαλουργός, ο Δεσπότης των πάντων, ο Δημιουργός ολόκληρου του κόσμου, ο Παντοκράτορας, ο Πανάγαθος, ο ένας και μόνος Θεός, στον οποίο ας ψάλουμε το νέο άσμα αντιφωνώντας: 〈σε αυτόν που μόνος κάνει θαυμάσια, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα· σε αυτόν που πάταξε μεγάλους βασιλείς και σκότωσε κραταιούς βασιλείς, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα· διότι μέσα στην ταπείνωσή μας μάς θυμήθηκε και μας λύτρωσε από τους εχθρούς μας〉.

Σε αυτόν που έκανε τον ήλιο και τη σελήνη: Διότι αυτά είναι τα μεγάλα φώτα, επειδή φωτίζουν όσα βρίσκονται κάτω από τον ουρανό. Να εννοείς δε και τους αποστόλους, ως εκείνους που φώτισαν την οικουμένη. «Ότι εις τον»: Διότι μεγάλο είναι το έλεος του Θεού, επειδή δώρισε το φως στον κόσμο Του. «Τον ήλιο»: Ο αισθητός ήλιος φωτίζει την αισθητή ημέρα. Ο Χριστός [ως δίκαιος ήλιος] εξουσιάζει εκείνη τη φοβερή ημέρα. Και τα δύο όμως αυτός τα φωτίζει. «Ότι εις τον»: Διότι το έλεος του Θεού μένει εις τον αιώνα και δεν εκλείπει. «Τη σελήνη»: Την αισθητή σελήνη την έθεσε για την αισθητή νύχτα. Κατά τη νοητή έννοια, εννοεί την Εκκλησία, η οποία φωτίζει τον άνθρωπο μέσα στη νύχτα της αμαρτίας. «Ότι εις τον»: Διότι είναι αληθώς αιώνιο το έλεος του Θεού. «Σε αυτόν που πάταξε»: Η λέξη Αίγυπτος ερμηνεύεται ως εκείνη που προκαλεί θλίψη, και η αμαρτία θλίβει τον άνθρωπο. Αυτήν λοιπόν την πάταξε ο Χριστός (ο Κύριος) με την επιφάνειά Του [όπως την Αίγυπτο τότε]. «Ότι εις τον»: Διότι, πατάσσοντας την αμαρτία, ελέησε αιωνίως. «Και εξήγαγε»: Τον πιστό λαό μέσα από τη νοητή Αίγυπτο, εννοώ από τα είδωλα. «Ότι εις τον»: Διότι, ελεώντας αιωνίως, έπραξε αυτά. «Με το χέρι»: Διότι με τη δύναμη της δεξιάς Του έπραξε αυτά, ως δυνατός Θεός. «Ότι εις τον»: Διότι ανεξάλειπτο υπάρχει το έλεος του Θεού εις τον αιώνα του αιώνος. «Σε αυτόν που διαχώρισε»: Την αιμάτινη, τη γεμάτη βόρβορο, αυτήν της ειδωλολατρίας, την αιματοβαμμένη, την διαχώρισε και την κατέστρεψε.

Γι' αυτό και, δηλώνοντας αυτό, σε κάθε στίχο προσθέτει: «Ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού». Και το εκπληκτικό βεβαίως είναι ότι τα δημιούργησε μεν, και τα προσέφερε ευθύς εξ αρχής· όταν όμως ο άνθρωπος παρέβη την εντολή, ούτε και τότε τον απέβαλε· αλλά εκείνα που του έδωσε όταν ακόμη δεν είχε αμαρτήσει, του επέτρεψε να εξακολουθεί να ζει μέσα σε αυτά και μετά την αμαρτία, και δεν του εμπόδισε τη χρήση τους έπειτα από την αμαρτία εκείνη.

Σε εκείνον που διαίρεσε την Ερυθρά θάλασσα σε διαιρέσεις. Έτερος: Σε τομές. Άλλος: Σε τμήματα. Διότι μερικοί λένε ότι δεν δημιουργήθηκε μόνο μία οδός, αλλά το νερό σχιζόταν για την κάθε φυλή χωριστά, ώστε να γίνουν πολλές οι διαβάσεις. Αλλά όλα αυτά, μολονότι αναδείκνυαν τη μεγάλη του ισχύ και τον αποδείκνυαν φοβερό και μέγα, ωστόσο περιείχαν και πολλή φιλανθρωπία, όχι μόνο προς εκείνους που τα απολάμβαναν, αλλά, αν ήθελαν να δώσουν προσοχή, και προς τους αντιπάλους. Διότι δεν τους καταπόντισε απλώς, αλλά επειδή, έπειτα από τόση θαυματουργία, θέλησαν να αποτολμήσουν να εισέλθουν στα ύδατα· ενώ έπρεπε αυτοί, ακόμη και αν ήταν οι πλέον αναίσθητοι από όλους, αναλογιζόμενοι τα προηγούμενα, καθώς και τα παρόντα που βρίσκονταν μπροστά στα μάτια τους, να εκπλαγούν από τη δύναμή του, να τον προσκυνήσουν και να παύσουν την άκαιρη φιλονικία τους.

γ΄. Βλέπεις πώς δίκαια σε κάθε στίχο λέγει το «Εις τον αιώνα το έλεος αυτού»; Διότι όλα αυτά φανέρωναν τη διηνεκή Του πρόνοια. Διότι, ακόμη και αν αυτά που συνέβησαν έλαβαν τέλος, εντούτοις οι μνήμες τους παρείχαν στους μεταγενέστερους μεγάλη αφορμή για θεογνωσία. Επειδή, καθώς μεταβιβάζονταν μέσω της μνήμης στους απογόνους, τους καθοδηγούσαν σε βαθιά φιλοσοφία. Εξάλλου, δεν συντελέστηκαν μόνο εκείνα και έπειτα έπαυσε η πρόνοια του Θεού, ούτε σταμάτησαν τα έργα της φιλανθρωπίας Του στα γεγονότα της Αιγύπτου, αλλά κάθε εποχή και ολόκληρος ο χρόνος περιέχει συνεχιζόμενα τα δείγματα της άφατης φιλανθρωπίας Του.

Ψαλμός ρλε'. Αλληλούια. «Εξομολογείσθε στον Κύριο, διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα». Διότι τότε ήταν μεγάλη και φοβερότατη η επικράτηση της ειδωλομανίας, και μεγάλη ήταν η προσπάθεια των προφητών να οδηγήσουν τον λαό στη θεογνωσία, γι' αυτό διαρκώς και με πολύ κόπο κηρύττουν τον αληθινό Θεό. Γι' αυτό και ο θείος αυτός Δαβίδ, σε ολόκληρο τον παρόντα ψαλμό, θεολογεί ξεκάθαρα, διδάσκοντας να ευχαριστούμε και να δοξολογούμε μόνο τον Θεό, «διότι είναι αγαθός», λέει, και «διότι το έλεός του μένει στον αιώνα», δηλαδή παραμένει στο διηνεκές. Έπειτα δικαίως τον ονομάζει «Θεό των θεών» και «Κύριο των κυρίων» και «αυτουργό μεγάλων θαυμασίων», και αναφέρει ότι «με σύνεση», δηλαδή με σοφία, «ποίησε τους ουρανούς» και «τη γη», την τόσο βαριά και δυσβάστακτη, «τη θεμελίωσε πάνω στα ύδατα», και πάνω στη ρευστή και απαλότατη φύση στερέωσε τη βαριά και στερεά, και ότι «αυτός μόνος εποίησε μεγάλα φώτα» μέσω ποικίλων φωστήρων, με τον ήλιο φώτισε την ημέρα και με τη σελήνη και τα άστρα κατηύγασε τη νύχτα, «έπληξε την Αίγυπτο», «τον λαό του» με υψηλό βραχίονα «εξήγαγε από εκεί», και ότι «αφού χώρισε την Ερυθρά θάλασσα στα δύο, πέρασε τον λαό του μέσα από ξηρά», ενώ τον διώκτη «Φαραώ τον καταπόντισε με όλο του τον στρατό».