Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 135:16

Σε Εκείνον που οδήγησε τον λαό Του μέσα στην έρημο. Το θαύμα της ερήμου δεν ήταν μικρότερο από εκείνο της θάλασσας. Διότι πολλά ήταν εκείνα που απειλούσαν με θάνατο: η πείνα, η ξηρασία, η δίψα, το πλήθος των θηρίων, η πλήρης στέρηση όλων των αναγκαίων αγαθών. Εκείνοι, όμως, βάδιζαν χωρίς τίποτα να τους προκαλεί φόβο. Τους λύτρωσε, μάλιστα, από δύο ισχυρούς βασιλείς, οι οποίοι καυχιούνταν για τη ρώμη, την εξουσία και το μέγεθος του σώματός τους. Ο Ωγ είχε εννέα πήχεις ύψος και πέντε πλάτος, και η κλίνη του ήταν σιδερένια.

«Έτσι οδήγησες τον λαό σου, δημιουργώντας για τον εαυτό σου ένδοξο όνομα»· ποιος από αυτά δεν αντιλαμβάνεται την αλήθεια; Διότι, ενώ ο Θεός είχε υποσχεθεί ότι θα τους καθοδηγεί, ιδού, δεν υπόσχεται πλέον να στείλει άγγελο, αλλά το Πνεύμα Του, το οποίο είναι ανώτερο από τους αγγέλους, και αυτό είναι που καθοδηγεί τον λαό. Και αποδεικνύεται ότι το Πνεύμα δεν ανήκει στα κτίσματα, ούτε είναι άγγελος, αλλά βρίσκεται υπεράνω της κτίσεως, ενωμένο με τη θεότητα του Πατρός. Διότι ο ίδιος ο Θεός διά του Λόγου εν Πνεύματι καθοδηγούσε τον λαό· γι' αυτό και σε όλη τη Γραφή λέει: «Εγώ σας ανέβασα από τη γη της Αιγύπτου· εσείς είστε μάρτυρες εάν υπήρξε ξένος Θεός ανάμεσά σας εκτός από εμένα». Και οι άγιοι απευθύνονται προς τον Θεό λέγοντας: «Οδήγησες σαν πρόβατα τον λαό σου»· και, «Τους οδήγησε ο Κύριος με ελπίδα, και δεν δειλίασαν». Σε Αυτόν αναπέμπουν και τον ύμνο λέγοντας: «Σε Αυτόν που οδήγησε τον λαό Του μέσα στην έρημο, διότι εις τον αιώνα παραμένει το έλεός Του». Ο δε μέγας Μωυσής συνεχώς αφηγείται: «Κύριος ο Θεός είναι Αυτός που προπορεύεται ενώπιόν σας». Επομένως, το Πνεύμα του Θεού δεν θα μπορούσε να είναι άγγελος, ούτε κτίσμα, αλλά αποτελεί ίδιον της θεότητάς Του. Διότι, εφόσον το Πνεύμα βρισκόταν μέσα στον λαό, ο Θεός διά του Υιού εν Πνεύματι ήταν ανάμεσά τους.

«Έτσι οδήγησες τον λαό σου, κάνοντας για τον εαυτό σου όνομα δόξης·» ποιος, με βάση αυτά, δεν βλέπει καθαρά την αλήθεια; Διότι, ενώ ο Θεός είχε υποσχεθεί ότι θα καθοδηγεί, ιδού ότι δεν υπόσχεται πλέον να στείλει άγγελο, αλλά το Πνεύμα Του, το οποίο είναι ανώτερο από τους αγγέλους, και αυτό είναι που καθοδηγεί τον λαό. Και αποδεικνύεται ότι το Πνεύμα δεν ανήκει στα κτίσματα, ούτε είναι άγγελος, αλλά βρίσκεται υπεράνω της κτίσεως, ενωμένο με τη θεότητα του Πατρός. Διότι ο ίδιος ο Θεός, διά του Λόγου, εν Πνεύματι, καθοδηγούσε τον λαό· γι' αυτό και σε ολόκληρη τη Γραφή λέει: «Εγώ σας ανέβασα από τη γη της Αιγύπτου· εσείς είστε μάρτυρες εάν υπήρξε ανάμεσά σας άλλος, ξένος Θεός εκτός από εμένα.» Και οι άγιοι προσφωνούν τον Θεό: «Οδήγησες σαν πρόβατα τον λαό σου·» και, «Τους οδήγησε ο Κύριος με ελπίδα, και δεν δείλιασαν.» Σε Αυτόν αναπέμπουν και τον ύμνο λέγοντας: «Σε Εκείνον που οδήγησε τον λαό Του μέσα από την έρημο, διότι εις τον αιώνα παραμένει το έλεός Του.» Και ο μέγας Μωυσής συνεχώς διηγείται: «Ο Κύριος ο Θεός είναι αυτός που προπορεύεται μπροστά από το πρόσωπό σας.» Άρα το Πνεύμα του Θεού δεν θα μπορούσε να είναι άγγελος, ούτε κτίσμα, αλλά αποτελεί ίδιον της θεότητάς Του. Διότι, εφόσον το Πνεύμα βρισκόταν μέσα στον λαό, ο Θεός, διά του Υιού, εν Πνεύματι, βρισκόταν ανάμεσά τους.

Διότι οι πόρνοι και οι μοιχοί και οι μαλακοί και οι αρσενοκοίτες και όλοι οι εργάτες της αισχύνης βρίσκονται υπό τη βασιλεία του Ωγ, ο οποίος απεργάζεται την αποκοπή από τον Θεό· τον οποίο συντρίβει ο Κύριος για την ελευθερία των κρατουμένων. Διότι, να δοξολογείτε τον Κύριο επειδή είναι αγαθός, αυτόν που πάταξε μεγάλους βασιλείς και θανάτωσε κραταιούς βασιλείς, τον Σηών και τον Ωγ.

Καθαίρεσε δυνάστες από θρόνους και ύψωσε ταπεινούς από τη γη· πεινασμένους γέμισε με αγαθά〉, και συνέτριψε 〈βραχίονες υπερηφάνων〉, επιβεβαιώνοντας τη μνήμη των παλαιών διηγήσεων όχι μόνο στους πιστούς, αλλά και στους απίστους, ο θαυματουργός, ο μεγαλουργός, ο Δεσπότης των πάντων, ο Δημιουργός ολόκληρου του κόσμου, ο Παντοκράτορας, ο Πανάγαθος, ο ένας και μόνος Θεός, στον οποίο ας ψάλουμε το νέο άσμα αντιφωνώντας: 〈σε αυτόν που μόνος κάνει θαυμάσια, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα· σε αυτόν που πάταξε μεγάλους βασιλείς και σκότωσε κραταιούς βασιλείς, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα· διότι μέσα στην ταπείνωσή μας μάς θυμήθηκε και μας λύτρωσε από τους εχθρούς μας〉.

«ότι εις τον»: Διότι αυτό είναι έργο του Θεού, το να ελεεί αιωνίως. «καὶ διαγαγόντι»: Τον πιστό λαό μέσα από την καταπίεση των ειδώλων (δαιμόνων). «ότι εις τον»: Διότι ελεώντας <ερχόμενος προς> τον πιστό λαό τον ελέησε αιωνίως. «καὶ ἐκτινάξαντι»: Τον διάβολο, λέγει, μαζί με τους δαίμονες στη θάλασσα του βαπτίσματος. Ονομάζεται δε «ερυθρά», διότι με το αίμα του Χριστού λαμβάνει πορφυρό χρώμα. «ότι εις τον»: Διότι το έλεος του Θεού είναι πολύ και αιώνιο. «τῷ διαγαγόντι»: (Σε αυτόν που οδήγησε) τον λαό των Εβραίων τότε, και νοητώς τον λαό των εθνών στην Εκκλησία· διότι αυτή ήταν έρημη πριν από τον Χριστό. «ότι εις τον»: Πώς γάρ να μην είναι αιώνιο, εφόσον έκανε τέτοιο έλεος στον πιστό λαό; «τῷ πατάξαντι»: Τους δαίμονες, οι οποίοι εξουσίασαν και υπέταξαν τον άνθρωπο στην πλάνη. «ότι εις τον»: Διότι αιωνίως ελέησε, ελευθερώνοντας τον άνθρωπο από τους δαίμονες. «καὶ ἀποκτείναντι»: Τον διάβολο και τον θάνατο. «ότι εις τον»: Πόσο μεγάλως κραταιό, αιώνιο (αιωνίων αγαθών) <πόσο μεγάλο, πόσο κραταιό, πράγματι αιώνιο>. «τὸν Σιών»: Τον διάβολο, ως υπερηφανευμένο κατά του Θεού· διότι Σιών ερμηνεύεται επηρμένος (υπερήφανος). «ότι εις τον»: Διότι το έλεος του Θεού παραμένει εις τον αιώνα. «καὶ τὸν Ὤγ»: Ομοίως σημαίνει τον διάβολο. «ότι εις τον»: Διότι το έλεος του Θεού είναι ατελεύτητο. «καὶ δόντι»: Διότι η γη την οποία τυραννούσε ο διάβολος δόθηκε στον άνθρωπο που πίστεψε. «ότι εις τον»: Διότι ελεώντας τον άνθρωπο, τον ελέησε μέχρι τέλους.

Γι' αυτό και, δηλώνοντας αυτό, σε κάθε στίχο προσθέτει: «Ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού». Και το εκπληκτικό βεβαίως είναι ότι τα δημιούργησε μεν, και τα προσέφερε ευθύς εξ αρχής· όταν όμως ο άνθρωπος παρέβη την εντολή, ούτε και τότε τον απέβαλε· αλλά εκείνα που του έδωσε όταν ακόμη δεν είχε αμαρτήσει, του επέτρεψε να εξακολουθεί να ζει μέσα σε αυτά και μετά την αμαρτία, και δεν του εμπόδισε τη χρήση τους έπειτα από την αμαρτία εκείνη.

γ΄. Βλέπεις πώς δίκαια σε κάθε στίχο λέγει το «Εις τον αιώνα το έλεος αυτού»; Διότι όλα αυτά φανέρωναν τη διηνεκή Του πρόνοια. Διότι, ακόμη και αν αυτά που συνέβησαν έλαβαν τέλος, εντούτοις οι μνήμες τους παρείχαν στους μεταγενέστερους μεγάλη αφορμή για θεογνωσία. Επειδή, καθώς μεταβιβάζονταν μέσω της μνήμης στους απογόνους, τους καθοδηγούσαν σε βαθιά φιλοσοφία. Εξάλλου, δεν συντελέστηκαν μόνο εκείνα και έπειτα έπαυσε η πρόνοια του Θεού, ούτε σταμάτησαν τα έργα της φιλανθρωπίας Του στα γεγονότα της Αιγύπτου, αλλά κάθε εποχή και ολόκληρος ο χρόνος περιέχει συνεχιζόμενα τα δείγματα της άφατης φιλανθρωπίας Του.

«Σε αυτόν που οδήγησε τον λαό του μέσα από την έρημο, διότι το έλεός του παραμένει στον αιώνα». Αυτό δεν είναι καθόλου κατώτερο από το να τον οδηγήσει μέσα από τη θάλασσα. Διότι, αν και από κάτω υπήρχε ξηρά γη ικανή να βαστάξει το στρατόπεδο, εντούτοις υπήρχαν πολλά άλλα που προκαλούσαν ταλαιπωρία. Αφού ήταν ικανά να τους αφανίσουν όλους και να τους παραδώσουν στον πιο φρικτό θάνατο και η πείνα, και η ξηρασία, και η δίψα, και οι ακτίνες του ήλιου που έπεφταν επάνω τους πιο καυτές από το κανονικό, και τα πλήθη των αγρίων θηρίων, και η παντελής έλλειψη των αναγκαίων. Γνωρίζεις δε πόσα πράγματα έχει ανάγκη ο άνθρωπος. Αλλά όμως, αν και στερήθηκαν όλα εκείνα και δεν είχαν ούτε στέγη, ούτε τροφές, ούτε επαρκή ενδύματα, ούτε υποδήματα, ούτε τίποτε άλλο από τα παρόμοια, διέσχιζαν όλη εκείνη την έρημο σαν να χόρευαν στο κέντρο των πόλεων. Πρόσεξε δε, πόσα θαύματα που έγιναν στην έρημο προσπέρασε, καθώς και την καθοδήγηση του λαού επί τόσα χρόνια· και μνημονεύει μόνο δύο θαύματα, εκείνα που συνέβησαν σχετικά με τους βασιλείς εκείνους.