Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 135:6

Διότι οι πόρνοι και οι μοιχοί και οι μαλακοί και οι αρσενοκοίτες και όλοι οι εργάτες της αισχύνης βρίσκονται υπό τη βασιλεία του Ωγ, ο οποίος απεργάζεται την αποκοπή από τον Θεό· τον οποίο συντρίβει ο Κύριος για την ελευθερία των κρατουμένων. Διότι, να δοξολογείτε τον Κύριο επειδή είναι αγαθός, αυτόν που πάταξε μεγάλους βασιλείς και θανάτωσε κραταιούς βασιλείς, τον Σηών και τον Ωγ.

Αυτός είναι ο Θεός Λόγος, ο οποίος μόνο με τον λόγο του δημιούργησε τα πάντα φέρνοντάς τα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη. Αυτός είναι ο εωσφόρος πριν από τον εωσφόρο, που διευθέτησε τις ασώματες δυνάμεις των ουρανίων, ασώματων, αόρατων στρατευμάτων και ταγμάτων. Αυτός είναι που μόνος του άπλωσε τον ουρανό και που περπατά πάνω στη θάλασσα σαν σε στεριά. Αυτός είναι που σπαργάνωσε την άβυσσο με ομίχλη. Αυτός είναι που στερέωσε τη γη πάνω στα ύδατα. Αυτός είναι που περιτείχισε τη θάλασσα με άμμο. Αυτός είναι που διαχώρισε το φως από το σκοτάδι. Αυτός είναι που συνέταξε την κυκλική διάταξη των αστέρων. Αυτός είναι που με σοφία δημιούργησε όλον τον ορατό και τον νοητό κόσμο. Αυτός είναι που με τα αχειροποίητα χέρια του έπλασε και μόρφωσε τον άνθρωπο από πηλό. Αυτός είναι που μας δημιούργησε κατ' εικόνα Θεού, και τώρα ο ίδιος, σύμφωνα με τη δική μας εικόνα, έγινε άνθρωπος.

Πάψε λοιπόν, ταλαίπωρε, πάψε αυτή τη σκληρή βλασφημία. Πάψε να υβρίζεις τους Αγίους και να αρνείσαι τον Θεό, και να λες αυτά που δεν πρέπει. Διότι αυτός που αντιτάσσεται στην εξουσία, αντιστέκεται στη διαταγή του Θεού, όπως λέει ο Απόστολος. Άρα αυτός που αντιτάσσεται στον Θεό τι θα υποστεί; Αυτός που δεν δέχεται την προσταγή του επίγειου βασιλιά δεν διατηρείται στη ζωή, ποιες κολάσεις θα δεχθούν εκείνον που απειθεί στην προσταγή του επουράνιου βασιλιά, δηλαδή στο άχραντο Ευαγγέλιό του; Πώς αντέχει ο ανεξίκακος Θεός και μακροθυμεί! Πώς ανέχεται και δεν φράζει αμέσως τα στόματα τέτοιων άθεων! Πώς η γη δεν ανοίγει το στόμα της και δεν καταπίνει τέτοιους ανθρώπους ζωντανούς! Ο Κύριος λέει: ανασταίνονται οι νεκροί, και εσύ λες, ανάσταση νεκρών δεν υπάρχει. Με τον λόγο του Κυρίου παρήχθησαν από την ανυπαρξία στην ύπαρξη τα πάντα στους ουρανούς και τα πάντα πάνω στη γη, τα ορατά και τα αόρατα, είτε θρόνοι, είτε κυριότητες, είτε αρχάγγελοι, είτε αρχές, είτε εξουσίες, τα πάντα κτίστηκαν δι' αυτού και εις αυτόν· και συγκρατεί τα πάντα με τον λόγο της δύναμής του, όπως έχει γραφτεί: οι ουρανοί στερεώθηκαν με τον λόγο του και η γη στηρίχθηκε πάνω στα ύδατα. Τα επουράνια και τα επίγεια και τα καταχθόνια και όλες οι άβυσσοι πείθονται στον λόγο του και υπακούουν με τρόμο, και εσύ απιστείς; Αλίμονο σε αυτόν που έρχεται σε κρίση με τον Πλάστη του!

Καθαίρεσε δυνάστες από θρόνους και ύψωσε ταπεινούς από τη γη· πεινασμένους γέμισε με αγαθά〉, και συνέτριψε 〈βραχίονες υπερηφάνων〉, επιβεβαιώνοντας τη μνήμη των παλαιών διηγήσεων όχι μόνο στους πιστούς, αλλά και στους απίστους, ο θαυματουργός, ο μεγαλουργός, ο Δεσπότης των πάντων, ο Δημιουργός ολόκληρου του κόσμου, ο Παντοκράτορας, ο Πανάγαθος, ο ένας και μόνος Θεός, στον οποίο ας ψάλουμε το νέο άσμα αντιφωνώντας: 〈σε αυτόν που μόνος κάνει θαυμάσια, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα· σε αυτόν που πάταξε μεγάλους βασιλείς και σκότωσε κραταιούς βασιλείς, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα· διότι μέσα στην ταπείνωσή μας μάς θυμήθηκε και μας λύτρωσε από τους εχθρούς μας〉.

Αλληλούια της διπλής· ας προσφέρεται, λέγει, διπλός ο ύμνος [σε αυτόν τον ψαλμό πάλι η προφητεία ονειδίζει τους ασεβείς Ιουδαίους, καθώς ο προφήτης κατέγραψε πάντοτε όλη την ασέβειά τους]. «Εξομολογείσθε»· πολλή, λέγει, είναι η αγαθότητα του Θεού· γι' αυτό, λέγει, το Άγιο Πνεύμα προστάζει να εξομολογείσθε με προθυμία. «Ότι εις τον αιώνα»· διότι το έλεος του Θεού και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα παραμένει ανεξάλειπτο. «Εξομολογείσθε τω Θεώ»· στον Θεό των αγίων, για τους οποίους έχει λεχθεί: «εγώ είπα θεοί είστε», διότι δεν είναι (Θεός) των ειδωλικών και μάταιων θεών. «Ότι εις τον»· διότι ο Θεός δεν ελεεί προσωρινά, αλλά αιωνίως. «Εξομολογείσθε τω Κυρίω»· διότι επί της γης υπάρχουν μεν πολλοί κύριοι, ένας όμως είναι ο Κύριος των πάντων στον ουρανό. «Ότι εις τον»· διότι ο Θεός, όταν ελεεί, ελεεί αιωνίως. «Τω ποιούντι»· διότι μόνο σε Αυτόν ως Θεό αρμόζει να πράττει ένδοξα θαυμάσια. «Ότι εις τον»· διότι, όπως ο Θεός είναι αιώνιος, έτσι και αιωνίως ελεεί. «Τω ποιήσαντι»· ποιους ουρανούς; πρώτον μεν τους αισθητούς ουρανούς, οι οποίοι στερεώθηκαν από τον Λόγο και Θεό· έπειτα δε τους νοητούς, οι οποίοι είναι οι δυνάμεις στους ουρανούς. «Ότι εις τον»· διότι εξαιτίας του μεγάλου Του ελέους, το οποίο επρόκειτο να δείξει στον άνθρωπο, έκτισε τα πάντα. «Τω στερεώσαντι»· την αισθητή γη πάνω στα αισθητά ύδατα, <τη δε νοητή, που είναι ο άνθρωπος,> πάνω στα ύδατα του βαπτίσματος. «Ότι εις τον»· διότι εξαιτίας του μεγάλου Του ελέους τα παρήγαγε αυτά ο Θεός.

Ίσως είναι κάπως ασαφές αυτό που είπα· επομένως, είναι ανάγκη να το επαναλάβω πιο καθαρά. Όλοι θα ομολογούσαν ότι αποτελεί φυσική ακολουθία το να φέρεται το νερό πάνω από τη γη, και όχι η γη πάνω στα νερά. Διότι η μεν γη, όντας πυκνή, σκληρή, συμπαγής και συνεχής, μπορεί εύκολα να συγκρατεί τη φύση των υδάτων· το δε νερό, όντας ρευστό, αραιό, μαλακό και διαρρέον, και επειδή υποχωρεί σε όλα όσα πέφτουν μέσα του, δεν θα μπορούσε να συγκρατήσει κανένα σώμα, ακόμη και αν αυτό ήταν εξαιρετικά ελαφρύ. Πολλές φορές, για παράδειγμα, όταν έπεσε μέσα του ένα μικρό πετραδάκι, υποχώρησε, παραχώρησε χώρο και το έστειλε στον βυθό. Όταν, λοιπόν, δεις όχι ένα μικρό πετραδάκι, αλλά ολόκληρη τη γη να στηρίζεται πάνω από τα νερά και να μην καταποντίζεται, θαύμασε τη δύναμη που θαυματουργεί αυτά τα έργα υπεράνω της φύσεως.

Και από πού είναι αυτό φανερό, ότι δηλαδή η γη φέρεται πάνω από τα ύδατα; Ο προφήτης το αναφέρει αυτό, λέγοντας τα εξής: «Αυτός την εθεμελίωσε πάνω στις θάλασσες και την ετοίμασε πάνω στους ποταμούς». Και πάλι: «Σε Αυτόν που εθεμελίωσε τη γη πάνω στα ύδατα». Τι λες; Το νερό δεν θα μπορούσε να βαστάξει στις πλάτες του ούτε ένα μικρό πετραδάκι, και φέρει τόσο μεγάλη γη, και όρη, και βουνά, και πόλεις, και φυτά, και ανθρώπους, και άλογα ζώα, και δεν καταποντίζεται; Και τι λέω, δεν καταποντίζεται; Πώς, ενώ το νερό έρχεται σε επαφή μαζί της από κάτω για τόσο πολύ χρόνο, δεν διαλύθηκε ώστε να γίνει το παν πηλός; Διότι, αν η φύση των ξύλων, όταν παραμείνει για λίγο χρόνο μέσα στα νερά, σαπίζει και διαλύεται· και τι λέω για τη φύση των ξύλων, τι θα μπορούσε να είναι πιο ανθεκτικό από τον σίδηρο; Αλλά και αυτός χαλαρώνει πολλές φορές, όταν μένει διαρκώς μέσα στο νερό· και πολύ λογικά, διότι και αυτός από τη γη αντλεί την ύπαρξή του. Γι' αυτόν τον λόγο, πολλοί από τους δούλους που δραπετεύουν, όταν φεύγουν σέρνοντας τα δεσμά και τις αλυσίδες τους, αφού έλθουν σε ρυάκια υδάτων και βάλουν τα δεμένα πόδια τους στα νερά, κάνοντας με αυτόν τον τρόπο πιο χαλαρό τον σίδηρο, τον σπάζουν εύκολα χτυπώντας τον με μια πέτρα. Επομένως, ενώ ο σίδηρος χαλαρώνει, και τα ξύλα σαπίζουν, και οι λίθοι φθείρονται από τη φύση των υδάτων, ένας τόσο μεγάλος όγκος γης που βρίσκεται πάνω στα ύδατα για τόσο πολύ χρόνο, ούτε καταποντίστηκε, ούτε διαλύθηκε και καταστράφηκε.

Γι' αυτό και, δηλώνοντας αυτό, σε κάθε στίχο προσθέτει: «Ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού». Και το εκπληκτικό βεβαίως είναι ότι τα δημιούργησε μεν, και τα προσέφερε ευθύς εξ αρχής· όταν όμως ο άνθρωπος παρέβη την εντολή, ούτε και τότε τον απέβαλε· αλλά εκείνα που του έδωσε όταν ακόμη δεν είχε αμαρτήσει, του επέτρεψε να εξακολουθεί να ζει μέσα σε αυτά και μετά την αμαρτία, και δεν του εμπόδισε τη χρήση τους έπειτα από την αμαρτία εκείνη.

Βʹ. Γι' αυτό και ο Προφήτης, γνωρίζοντας αυτά, προσθέτει στο καθένα το «εις τον αιώνα το έλεος αυτού», θαυμάζοντας τη φιλανθρωπία Του. «Σε αυτόν που στερέωσε τη γη πάνω στα ύδατα». Πρόσεξε πάλι και εδώ τη φιλανθρωπία.

γ΄. Βλέπεις πώς δίκαια σε κάθε στίχο λέγει το «Εις τον αιώνα το έλεος αυτού»; Διότι όλα αυτά φανέρωναν τη διηνεκή Του πρόνοια. Διότι, ακόμη και αν αυτά που συνέβησαν έλαβαν τέλος, εντούτοις οι μνήμες τους παρείχαν στους μεταγενέστερους μεγάλη αφορμή για θεογνωσία. Επειδή, καθώς μεταβιβάζονταν μέσω της μνήμης στους απογόνους, τους καθοδηγούσαν σε βαθιά φιλοσοφία. Εξάλλου, δεν συντελέστηκαν μόνο εκείνα και έπειτα έπαυσε η πρόνοια του Θεού, ούτε σταμάτησαν τα έργα της φιλανθρωπίας Του στα γεγονότα της Αιγύπτου, αλλά κάθε εποχή και ολόκληρος ο χρόνος περιέχει συνεχιζόμενα τα δείγματα της άφατης φιλανθρωπίας Του.

Εκείνος που θεμελιώνει τη γη πάνω στην ασφάλειά της. Ο δε Ακύλας και ο Σύμμαχος μεταφράζουν: Πάνω στην έδρα της. Ποια ασφάλεια, ω προφήτη, όταν από κάτω βρίσκεται τόσο πολύ νερό και ένα αχανές πέλαγος που τη φέρει πάνω στα νώτα του; Διότι και αλλού, δηλώνοντας αυτό, έλεγε: Σε Εκείνον που στερέωσε τη γη πάνω στα ύδατα. Επειδή, λοιπόν, το θεμέλιο δεν ήταν ασφαλές, αλλά εξαιρετικά σαθρό, ο Δημιουργός έθεσε την ασφάλεια στην ίδια (τη γη). Και ποια είναι αυτή η ασφάλεια;

Περί της γης και όσων προέρχονται από αυτήν Η γη είναι ένα από τα τέσσερα στοιχεία, ξηρό και ψυχρό, βαρύ και ακίνητο, το οποίο παρήχθη από τον Θεό από το μη ον στο είναι κατά την πρώτη ημέρα. Διότι λέει: «Στην αρχή εποίησε ο Θεός τον ουρανό και τη γη». Κανείς άνθρωπος δεν μπόρεσε να εξηγήσει ποιο είναι το έρεισμα και η βάση της. Διότι άλλοι μεν λένε ότι εδράζεται και είναι στερεωμένη πάνω στα ύδατα, όπως λέει ο θείος Δαβίδ: «Σε Αυτόν που στερέωσε τη γη πάνω στα ύδατα», άλλοι δε πάνω στον αέρα. Κάποιος άλλος πάλι λέει: «Αυτός που εδραίωσε τη γη πάνω στο τίποτα». Και πάλι ο θεηγόρος Δαβίδ, μιλώντας εκ μέρους του Δημιουργού, λέει: «Εγώ», λέει, «στερέωσα τους στύλους της», ονομάζοντας στύλους τη συνεκτική της δύναμη. Το δε ρητό «την εθεμελίωσε πάνω σε θάλασσες» δηλώνει ότι η φύση του ύδατος περιβάλλει από παντού τη γη. Είτε, λοιπόν, δεχτούμε ότι εδράζεται πάνω στον εαυτό της, είτε πάνω στον αέρα, είτε πάνω στα ύδατα, είτε πάνω στο τίποτα, δεν πρέπει να απομακρυνόμαστε από την ευσεβή έννοια, αλλά να ομολογούμε ότι τα πάντα μαζί συγκρατούνται και συνέχονται από τη δύναμη του Κτίστη.

Ψαλμός ρλε'. Αλληλούια. «Εξομολογείσθε στον Κύριο, διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός του μένει στον αιώνα». Διότι τότε ήταν μεγάλη και φοβερότατη η επικράτηση της ειδωλομανίας, και μεγάλη ήταν η προσπάθεια των προφητών να οδηγήσουν τον λαό στη θεογνωσία, γι' αυτό διαρκώς και με πολύ κόπο κηρύττουν τον αληθινό Θεό. Γι' αυτό και ο θείος αυτός Δαβίδ, σε ολόκληρο τον παρόντα ψαλμό, θεολογεί ξεκάθαρα, διδάσκοντας να ευχαριστούμε και να δοξολογούμε μόνο τον Θεό, «διότι είναι αγαθός», λέει, και «διότι το έλεός του μένει στον αιώνα», δηλαδή παραμένει στο διηνεκές. Έπειτα δικαίως τον ονομάζει «Θεό των θεών» και «Κύριο των κυρίων» και «αυτουργό μεγάλων θαυμασίων», και αναφέρει ότι «με σύνεση», δηλαδή με σοφία, «ποίησε τους ουρανούς» και «τη γη», την τόσο βαριά και δυσβάστακτη, «τη θεμελίωσε πάνω στα ύδατα», και πάνω στη ρευστή και απαλότατη φύση στερέωσε τη βαριά και στερεά, και ότι «αυτός μόνος εποίησε μεγάλα φώτα» μέσω ποικίλων φωστήρων, με τον ήλιο φώτισε την ημέρα και με τη σελήνη και τα άστρα κατηύγασε τη νύχτα, «έπληξε την Αίγυπτο», «τον λαό του» με υψηλό βραχίονα «εξήγαγε από εκεί», και ότι «αφού χώρισε την Ερυθρά θάλασσα στα δύο, πέρασε τον λαό του μέσα από ξηρά», ενώ τον διώκτη «Φαραώ τον καταπόντισε με όλο του τον στρατό».

Όσο για τούτη τη γη, την οποία βαδίζουμε και από την οποία τρεφόμαστε, κανείς δεν μπόρεσε να πει με ακρίβεια πώς έχουν «τα θεμέλιά» της. Και φαντάζονται ότι έχει την έδρα της άλλοτε «επί των υδάτων», άλλοτε «επί στύλων» και άλλοτε «επί του μηδενός»· μάλλον όμως, δεν αγνοούμε μόνο τα θεμέλιά της, αλλά δεν γνωρίζουμε ούτε καν πόσο είναι το πλάτος της επιφάνειάς της. Και ακούμε ότι υπάρχει ένας θαυμαστότατος παράδεισος πάνω στη γη, από τον οποίο εκπορεύονται πλούσια τα ύδατα του Νείλου και του Ευφράτη μαζί με τα νάματα άλλων δύο ποταμών, και εντελώς αγνοούμε το τι λογής και πόσο μεγάλος είναι, παρά μόνο ακούμε ότι βρίσκεται στην Εδέμ προς ανατολάς, και από τον ποταμό που τον αρδεύει υποθέτουμε ότι αυτός αποτελεί έναν ξεχωριστό κόσμο, μεγάλο και άγιο. Και μόλις κάποτε αρπάχθηκε εκεί κάποιος και άκουσε άρρητα ρήματα, και ούτε αυτά μπόρεσε να μας τα αποκαλύψει.