Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 136:2

Εάν όμως κάποιος επέλεγε να εφαρμόσει το νόημα των προκείμενων λόγων στα κηρύγματα του αγίου Βαπτιστού, και αυτός θα προσέγγιζε το ζήτημα ορθά. Διότι διέμενε στην έρημο, και σαν να φώναζε δυνατά στα όρη ευαγγελιζόταν την ειρήνη, δηλαδή τον Χριστό. Ωραία, λοιπόν, και ταχέα είναι τα πόδια εκείνου που λέει: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας». «Εόρταζε, Ιούδα, τις εορτές σου, εκπλήρωσε τα τάματά σου, διότι δεν θα περιπέσουν πλέον σε παλαίωση». Επειδή ο νόμος είχε προστάξει ότι δεν πρέπει να προσφέρουν θυσίες έξω από την ιερή και θεία αυλή, αλλά «στον τόπο, τον οποίο θα εκλέξει ο Κύριος ο Θεός σου, για να επικληθεί το όνομά Του», οι Ισραηλίτες, βρισκόμενοι σε ξένη γη και κατοικώντας στη χώρα των Περσών και των Μήδων, παρέμεναν εντελώς άπρακτοι και αδρανείς ως προς τα νομικά τους καθήκοντα, μη τελώντας τις καθιερωμένες εορτές, μη προσφέροντας θυσίες, ούτε τις απαρχές, ούτε ευχαριστήριες προσφορές σύμφωνα με τον νόμο, ούτε σφάζοντας τον αμνό κατά τη νουμηνία· ίσως δε να δίσταζαν ακόμη και για απλές δοξολογίες. Και αυτό το διαπιστώνουμε από τα λόγια του θεσπέσιου Δαβίδ, ο οποίος μιλά εκ προσώπου του λαού που βρισκόταν στη Βαβυλώνα: «Στα ποτάμια της Βαβυλώνας, εκεί καθίσαμε και κλάψαμε, όταν θυμηθήκαμε τη Σιών. Στις ιτιές, στο μέσο της, κρεμάσαμε τα όργανά μας.» Και επιπλέον αυτών: «Πώς να ψάλουμε την ωδή του Κυρίου σε ξένη γη;»

Γι' αυτό, λοιπόν, και έλεγαν: «Στους ποταμούς της Βαβυλώνας, εκεί καθίσαμε και κλάψαμε, όταν θυμηθήκαμε τη Σιών·» στην οποία, σύμφωνα με τους νόμους και τα έθιμα των Ιουδαίων, η θυσία της αινέσεως προσφερόταν τελούμενη με έγχορδα και άλλα όργανα, γοητεύοντας με τις μελωδίες της όσους προσέρχονταν στον θείο ναό. Επειδή όμως ήταν σφιγμένοι κάτω από ξένο ζυγό δουλείας, θρηνώντας λένε: «Στις ιτιές που βρίσκονταν στο μέσο της κρεμάσαμε τα όργανά μας·» υποδηλώνοντας με αυτό ακριβώς το γεγονός την αδυναμία τους να ψάλλουν ωδές. Διότι η ιτιά είναι φυτό άκαρπο, ή μάλλον φυτό που ρίχνει τους καρπούς του πριν ωριμάσουν, όπως έχει ειπωθεί από τον ποιητή των Ελλήνων. Επομένως, τα όργανα της ωδής παραδόθηκαν στην απραξία και την ακαρπία· και ανακράζοντας την αιτία αυτής της αδράνειας, λένε: «Πώς να ψάλουμε την ωδή του Κυρίου σε ξένη γη;» Όταν δε ο Βαρούχ τούς μετέφερε τα λόγια του Ιερεμία, όλοι έκλαιγαν, λέει το κείμενο, και νήστευαν και προσεύχονταν ενώπιον του Κυρίου· και συγκέντρωσαν χρήματα, ανάλογα με το τι μπορούσε να προσφέρει το χέρι του καθενός· και τα έστειλαν στην Ιερουσαλήμ προς τον ιερέα Ιωακείμ, γιο του Χελκία, γιου του Σαλώμ, και προς τους ιερείς και προς όλο τον λαό που βρέθηκε μαζί του στην Ιερουσαλήμ.»

Ώστε όποιος με βλέπει να τρέμει και να γίνεται ισχυρότερος, φεύγοντας από το μαύρο έδαφος της Αιγύπτου και τα πικρά έργα, και από τον βασιλιά Φαραώ, και να οδεύει προς τη θεία πατρίδα, και να μην παραμένει στις πεδιάδες της τραχιάς Βαβυλώνας, αιχμάλωτος πολέμου, καθισμένος στις όχθες του ποταμού, έχοντας αφήσει στην άκρη όλα τα μουσικά όργανα της ωδής ασάλευτα και δακρυσμένος, αλλά να σπεύδει προς τα όρια της ιερής γης, έχοντας ξεφύγει από τον δουλικό ασσυριακό ζυγό που προηγουμένως τον κατέτρυχε, και να βάλει με τα χέρια του τα θεμέλια του μεγάλου ναού, τον οποίο εγώ ο πανάθλιος, από τότε που εγκατέλειψα, ποτέ δεν έπαψα να τον ποθώ. Βαριά οδύνη με κατέβαλε στα γηρατειά μου, και σκύβω προς τη γη, αυξάνοντας το πένθος στην ψυχή μου, νιώθοντας δέος και για τους θνητούς και για τον αθάνατο Βασιλιά, κατηφής στα ενδύματα και στην καρδιά, και άφωνος, ελκύοντας τον οίκτο του Άνακτα με τη δυστυχία μου, ο Οποίος δείχνει ευμένεια σε όλους τους ταπεινούς, αλλά περιφρονεί τους υπερόπτες. Σαν εκείνον τον οδοιπόρο που κατέβαινε από την ιερή πόλη των Ιεροσολύμων προς την ονομαστή πόλη της Ιεριχούς, όπως διηγούνται, τον οποίο έβλαψαν κακοί ληστές στήνοντάς του ενέδρα· οι οποίοι, αφού τον καταπλήγωσαν με φρικτά χτυπήματα και τον έγδυσαν από τα ενδύματα που τον σκέπαζαν, τον άφησαν με ανηλεή ψυχή να ψυχορραγεί· γρήγορα δε, βρέθηκαν στον δρόμο του οδοιπόροι, ένας Λευίτης και ένας ιερέας, αλλά και αυτοί τον εγκατέλειψαν με ανηλεή ψυχή.

Διότι, όταν η φήμη διαδώσει την είδηση του πάθους, τότε οι οδοί θα γεμίσουν από τους πενθούντες και θα ξεχυθούν όσοι ποιμαίνονταν από αυτόν, μιμούμενοι τη φωνή των Νινευιτών μπροστά στο πάθος, ή μάλλον θρηνώντας πιο οδυνηρά και από εκείνους. Διότι στους μεν ο θρήνος διέλυσε τον φόβο, ενώ για τούτους δεν ελπίζεται καμία λύτρωση από τα δεινά μέσα από τους θρήνους. Γνωρίζω και μία άλλη φωνή του Ιερεμία, η οποία συγκαταλέγεται στα βιβλία των Ψαλμών, και την οποία συνέθεσε για την αιχμαλωσία του Ισραήλ, όταν καθισμένοι στις όχθες των ποταμών της Βαβυλώνας θρηνούσαν, φέρνοντας στη μνήμη τους τα δικά τους αγαθά. Λέει δε ο λόγος ότι: «Στις ιτιές κρεμάσαμε τα όργανά μας», καταδικάζοντας σε σιωπή και τους εαυτούς τους και τα όργανα. Αυτήν την ωδή την οικειοποιούμαι. Διότι, εάν δω την αιρετική σύγχυση (επειδή Βαβυλώνα σημαίνει σύγχυση) και εάν δω τους πειρασμούς που ρέουν εξαιτίας της σύγχυσης, λέω πως αυτά είναι εκείνα τα βαβυλωνιακά ρεύματα, κοντά στα οποία καθόμαστε και κλαίμε, διότι δεν έχουμε πλέον εκείνον που μας καθοδηγούσε μέσα από αυτά. Και αν αναφέρεις τις ιτιές και τα όργανα πάνω σε αυτές, δικό μου είναι και αυτό το αίνιγμα. Διότι όντως ο βίος μας βρίσκεται ανάμεσα σε ιτιές. Επειδή η ιτιά είναι δέντρο άκαρπο. Και από εμάς έχει χαθεί ο γλυκός καρπός της ζωής. Επομένως, έχουμε γίνει ιτιές άκαρπες, έχοντας κρεμάσει πάνω στα δέντρα τα όργανα της αγάπης, αδρανή και ακίνητα. «Εάν σε λησμονήσω, Ιερουσαλήμ», λέγει, «ας παραδοθεί στη λήθη το δεξί μου χέρι».

Στον Δαβίδ: ευχαριστία προς τον Χριστό αυτών που βρίσκονται στην αιχμαλωσία. «Επί των ποταμών»: Τότε μεν ο λαός βρισκόταν στην αισθητή Βαβυλώνα, αλλά νοείται και ο άνθρωπος ως πλανηθείς στον ποταμό της σύγχυσης. Διότι Βαβυλώνα ερμηνεύεται σύγχυση, και ποταμός είναι τα ρεύματα της αμαρτίας· εκεί δηλαδή καθήμενος ο άνθρωπος έκλαιγε. «Εν τω μνησθήναι»: Διότι ο λαός που προερχόταν από τα έθνη έφερνε στη μνήμη του την εκκλησία και έκλαιγε. «Επί ταις ιτέαις»: Τότε μεν στα δέντρα του ποταμού ο λαός κρέμασε τα όργανά του. Ήταν όμως και τύπος του νέου λαού και της εκκλησίας. Διότι ο καθένας από τους πιστούς στον σταυρό του Χριστού κρεμά (δηλαδή εναποθέτει) και τους λογισμούς και τις ενθυμήσεις του, ο οποίος σταυρός είναι ιτιά, ξύλο ωφέλιμο. «Ότι εκεί»: Τότε οι Βαβυλώνιοι, εμπαίζοντας τον λαό, έλεγαν: πείτε μας από τους ψαλμούς που λέγατε στη Σιών. «Και οι απαγαγόντες»: Αυτοί που τους αιχμαλώτισαν ήθελαν να ακούσουν τους Ιουδαίους να υμνούν, όπως και οι δαίμονες ονείδιζαν τον άνθρωπο λέγοντας: πού είναι ο Θεός σου; «Υμνήσατε»: Αποτελούσε δε προφητεία για τον νέο λαό και την εκκλησία. «Πώς άσωμεν»: Αναλογιζόταν δηλαδή ο λαός, πώς θα πούμε τα άγια λόγια στη γη των ασεβών; «Εάν επιλάθωμαι»: Αναζητώντας την εκκλησία ο Θεός, λέει δηλαδή: δεν θα σε ξεχάσω. «Κολληθείη»: Θα μιλήσω, λέει ο Θεός, στην εκκλησία για σένα για το καλό σου, ώστε να σε εκλέξει.

εʹ. Αυτά τα απευθύνω προς τους Ιουδαίους, επειδή νομίζουν ότι εορτάζουν το Πάσχα, επειδή με αναίσχυντη προαίρεση προβάλλουν τα άζυμα αυτοί που είναι απερίτμητοι στην καρδιά. Πώς, πες μου, επιτελείς το Πάσχα, ω Ιουδαίε; Ο ναός έχει κατασκαφεί, το θυσιαστήριο έχει αφανιστεί, τα Άγια των αγίων έχουν καταπατηθεί, κάθε είδος θυσίας έχει καταργηθεί· για ποιον λόγο, λοιπόν, τολμάς να πράττεις αυτές τις παρανομίες; Πήγες κάποτε στη Βαβυλώνα, και εκεί σου έλεγαν αυτοί που σε αιχμαλώτισαν: «Ψάλτε μας από τις ωδές της Σιών»· και εσύ δεν το δέχθηκες. Και υποδεικνύοντας αυτά ο Δαβίδ, έλεγε: «Στον ποταμό της Βαβυλώνας, εκεί καθίσαμε και κλάψαμε· στις ιτιές που βρίσκονταν στο μέσο της κρεμάσαμε τα όργανά μας», δηλαδή, το ψαλτήρι, την κιθάρα, τη λύρα και τα υπόλοιπα· διότι αυτά τα χρησιμοποιούσαν κατά την αρχαιότητα, και μέσω αυτών έψαλλαν τους ψαλμούς. Και πηγαίνοντας στην αιχμαλωσία τα πήραν μαζί τους, προκειμένου να έχουν την ανάμνηση της πολιτείας στην πατρίδα τους, και όχι για να τα χρησιμοποιήσουν. Διότι εκεί, λέει, μας ζήτησαν οι αιχμαλωτιστές μας λόγια ωδών.

Πήγες κάποτε στη Βαβυλώνα, άκουσες αυτούς που σας αιχμαλώτισαν να λένε: «Ψάλτε σε μας την ωδή του Κυρίου»· και δεν το δέχθηκες. Και γιατί τελείς το Πάσχα έξω από τα Ιεροσόλυμα; Εσύ ο ίδιος είπες: «Πώς να ψάλουμε την ωδή του Κυρίου σε ξένη γη;» Και δηλώνοντας αυτά ο μακάριος Δαβίδ έλεγε: «Στον ποταμό της Βαβυλώνας, εκεί καθίσαμε και κλάψαμε· στις ιτιές στο μέσον αυτής κρεμάσαμε τα όργανά μας», δηλαδή το ψαλτήρι, την κιθάρα, τη λύρα· διότι αυτά χρησιμοποιούσαν παλαιότερα, και με αυτά έψαλλαν τους ψαλμούς. «Διότι εκεί», λέει, «μας ζήτησαν αυτοί που μας αιχμαλώτισαν λόγια ωδών· και εμείς είπαμε: Πώς να ψάλουμε την ωδή του Κυρίου σε ξένη γη;» Τι λες, πες μου; Την ωδή του Κυρίου δεν την ψάλλεις σε ξένη γη, και το Πάσχα το επιτελείς σε ξένη γη; Είδες την αναισθησία των Ιουδαίων; Όταν αυτοί που τους εξανάγκαζαν ήταν εχθροί, δεν καταδέχθηκαν να πουν ούτε έναν ψαλμό σε ξένη γη· και τώρα από μόνοι τους, χωρίς να τους αναγκάζει κανείς, κηρύσσουν πόλεμο εναντίον του Θεού. Γι’ αυτό και ο μακάριος Στέφανος τους έλεγε: «Εσείς πάντοτε αντιτάσσεστε στο Άγιο Πνεύμα». Βλέπεις πόσο ακάθαρτα είναι τα άζυμα; Πόσο παράνομη είναι η ιουδαϊκή εορτή; Υπήρξε κάποτε το ιουδαϊκό Πάσχα, αλλά καταργήθηκε.

Διότι ούτε οι δικοί μας νόμοι μάς επιτρέπουν να απολαμβάνουμε αυτήν την παρρησία, όταν ο βίος μας είναι διεφθαρμένος. Επειδή στον αμαρτωλό, λέει η Γραφή, είπε ο Θεός: «Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου;». Οδηγήθηκαν κάποτε αιχμάλωτοι οι Ιουδαίοι, και όταν οι Πέρσες τους πίεζαν και απαιτούσαν να τους ψάλουν εκείνες τις θείες ωδές, αυτοί έλεγαν: «Πώς θα ψάλουμε την ωδή του Κυρίου σε ξένη γη;». Εάν όμως σε βάρβαρη γη δεν ήταν θεμιτό να ψάλλονται τα λόγια του Θεού, πόσο μάλλον δεν είναι θεμιτό για τη βάρβαρη ψυχή; Διότι βάρβαρη είναι η ανελεής ψυχή. Εάν δηλαδή ο νόμος καθήλωσε στη σιωπή εκείνους που ήταν αιχμάλωτοι και έγιναν δούλοι ανθρώπων σε ξένη γη, πολύ περισσότερο είναι δίκαιο να αποστομώνονται όσοι είναι δούλοι της αμαρτίας και βρίσκονται σε αλλότρια πολιτεία. Και όμως, εκείνοι είχαν τότε και τα όργανά τους· διότι, όπως λέει: «Στις ιτιές, στο μέσο αυτής, κρεμάσαμε τα όργανά μας»· αλλά ούτε και έτσι τους επιτρεπόταν. Επομένως, ούτε και σε εμάς είναι θεμιτό, έστω και αν διαθέτουμε στόμα και γλώσσα, τα οποία είναι τα όργανα του λόγου, να μιλούμε με παρρησία, ενόσω είμαστε δούλοι στην αμαρτία, η οποία είναι πιο τυραννική από όλους τους βαρβάρους.

Ποιος είναι λοιπόν ο ψαλμός; Στους ποταμούς της Βαβυλώνας εκεί καθίσαμε και κλάψαμε, όταν θυμηθήκαμε τη Σιών. Στις ιτιές, στο μέσο της, κρεμάσαμε τα όργανά μας. Διότι εκεί, αυτοί που μας αιχμαλώτισαν μας ζήτησαν λόγια ωδών, λέγοντας: Ψάλτε μας από τις ωδές της Σιών. Πώς να ψάλουμε την ωδή του Κυρίου σε ξένη γη;

Διότι για αυτόν ακριβώς τον λόγο τους εξόρισε, για να τους οδηγήσει σε μεγαλύτερο πόθο. Και αυτό συνηθίζει να το κάνει ο Θεός σε πολλές περιπτώσεις. Διότι, όταν απολαμβάνοντας τα αγαθά Του δεν τα εκτιμούμε, μας εγκαταλείπει στη στέρησή τους, ώστε, αφού συνετιστούμε μέσω της στέρησης, να αναζητήσουμε και πάλι την απόλαυσή τους. Για ποιον λόγο όμως κάθονταν δίπλα στα ποτάμια; Επειδή ήταν αιχμάλωτοι και είχαν συλληφθεί από εχθρική χώρα, στρατοπέδευαν έξω από τα τείχη και τις πόλεις. «Στις ιτιές, στο μέσο της, κρεμάσαμε τα όργανά μας». Άλλος ερμηνευτής λέει: «Τις κιθάρες μας». Άλλος: «Τις λύρες». Και για ποιον λόγο έπαιρναν μαζί τους τα μουσικά όργανα, καθώς έφευγαν στην αιχμαλωσία, ενώ δεν επρόκειτο να τα χρησιμοποιήσουν; Είχε οικονομηθεί και αυτό από τον Θεό, ώστε και στην ξένη χώρα να έχουν υπομνήσεις της προηγούμενης πολιτείας τους, και να θλίβονται βαθύτερα βλέποντας τα σύμβολα εκείνης της θρησκείας. «Διότι εκεί μας ζήτησαν λόγια ωδών αυτοί που μας αιχμαλώτισαν· και αυτοί που μας απήγαγαν: Ψάλτε σε εμάς έναν ύμνο από τις ωδές της Σιών». Καθόλου μικρό όφελος δεν αποκόμιζαν και από τούτο, από το γεγονός δηλαδή ότι οι βάρβαροι τους πίεζαν και επιθυμούσαν να ακούσουν τα άσματά τους.

Ψαλμός ρλστ΄. Ψαλμός του Δαβίδ. «Στους ποταμούς της Βαβυλώνας, εκεί καθίσαμε και κλάψαμε, όταν θυμηθήκαμε τη Σιών». Όταν ο λαός οδηγήθηκε αιχμάλωτος στη Βαβυλώνα, καθώς βρίσκονταν στις όχθες των ποταμών, θρηνούσαν για τη γη και τα αγαθά που είχαν στερηθεί. «Στις ιτιές στη μέση αυτής», δηλαδή της χώρας της Βαβυλώνας, «κρεμάσαμε τα όργανά μας», δηλαδή τα μουσικά όργανα με τα οποία στη Σιών υμνούσαν τον Θεό. Διότι έξω από τη Σιών ήταν ανεπίτρεπτο για αυτούς να υμνούν τον Θεό. «Διότι εκεί μας ζήτησαν λόγια ωδών αυτοί που μας αιχμαλώτισαν, και αυτοί που μας οδήγησαν εκεί μας ζήτησαν ύμνο». Είτε περιπαικτικά είτε για διασκέδαση θέλησαν οι βάρβαροι να ακούσουν πώς ψάλλουν οι Ιουδαίοι τον Θεό στη Σιών με μουσικά όργανα. Αυτοί όμως, αφού κρέμασαν τα όργανά τους στα φυτά (δέντρα), είπαν: «Μας είναι ανεπίτρεπτο από τον νόμο να ψάλλουμε ωδή στον Κύριο σε ξένη γη». Και με όργανα βέβαια δεν ανέχονταν να ψάλλουν στον Κύριο, έψαλλαν όμως με το στόμα θρηνητικά: «Εάν σε ξεχάσω, Ιερουσαλήμ, ας ξεχαστεί», ας ξεραθεί «το δεξί μου χέρι· ας κολλήσει η γλώσσα μου στον λάρυγγά μου» και ας γίνω άλαλος, «εάν δεν σε θυμηθώ, εάν δεν προτάξω την Ιερουσαλήμ ως την αρχή της χαράς μου». Εάν δεν μεταβληθεί η θλίψη μου σε χαρά, λέει, και εάν σε όλα τα γραπτά μου δεν σε προτάξω, ας ξεραθεί το χέρι ώστε να μην γράφει και η γλώσσα ας κολλήσει ώστε να μη μιλάει. «

Αλλά μέχρι πότε θα βάζω βουλές στην ψυχή μου και θα έχω οδύνες στην καρδιά μου ημέρα και νύχτα, και αφενός θα κατατρύχομαι από τα δικά μου οδυνηρά άλγη, θεωρώντας την παραμονή μου εδώ σαν έναν άλλον ποταμό της Βαβυλώνας γεμάτο ιτιές και σαν μια δεύτερη αιχμαλωσία, όπου δεν είναι καν γνωστό αν υπάρχει κάποια έλλογη ωδή και μελωδικό άσμα, και αφετέρου δεν θα πονώ λιγότερο για τον δικό σου θάνατο; Εμπρός, λοιπόν, ας περιορίσουμε όσο πρέπει την υπέρμετρη λύπη για εσένα, γινόμενοι εμείς οι ίδιοι παρηγορητές του εαυτού μας, επειδή «περιμέναμε κάποιον να συλλυπηθεί, αλλά δεν υπήρξε, και κάποιον να παρηγορήσει, και δεν βρήκαμε»· όχι επειδή, κατά τον Όμηρο, «γρήγορα έρχεται ο κόρος του παγερού θρήνου», ούτε επειδή θα μπορούσαμε να αναστήσουμε εσένα, τον ποθούμενο, προτού πάθουμε εμείς κάποιο άλλο κακό, αλλά επειδή, έχοντας εγκαταλείψει γεμάτος ελπίδα την κοιλάδα του κλαυθμώνος και έχοντας αναχωρήσει από τα σκηνώματα της Κηδάρ, έχεις μεταφερθεί στους κόλπους του Αβραάμ και έχεις φθάσει στην άγια γη, που πατείται από τα πόδια των πραέων, και συγχρόνως επειδή σεβόμαστε τη σολομώντεια ρήση για τον δίκαιο που πεθαίνει, η οποία αποφαίνεται: «Φάνηκε στα μάτια των αφρόνων ότι πέθανε, ο Κύριος όμως τον προσέλαβε»· όσο για τα δικά μας βάσανα, και θα τα θρηνήσουμε και θα τα πενθήσουμε.

Ότι στο χωρίο «Επί των ποταμών Βαβυλώνος» και τα εξής, λέγει ότι τα λόγια αυτά τα προφέρουν οι ψυχές, ονομάζοντας «όργανα» τα σκηνώματά τους, τα οποία κρέμασαν, δένοντάς τα με τα σκοινιά της αγνείας από το ξύλο, για να μην μπορέσουν, αν αποσπαστούν, να παρασυρθούν πάλι από το ρεύμα της ακρασίας. Διότι η Βαβυλώνα, η οποία ερμηνεύεται ως ταραχή ή σύγχυση, υποδηλώνει αυτόν τον ρευστό βίο, στο μέσο του οποίου, καθώς καθόμαστε, κατακλυζόμαστε από τους ποταμούς της κακίας που ορμούν εναντίον μας. Γι' αυτό και βοούμε με κλαυθμό προς τον Θεό, ώστε να μην γλιστρήσουν τα όργανά μας και αποσπαστούν από το φυτό της αγνείας λόγω των κυμάτων της ηδονής. Διότι οι Γραφές χρησιμοποιούν παντού την ιτιά ως τύπο της παρθενίας, επειδή, αν το άνθος της τριφτεί μέσα σε νερό και ποθεί, σβήνει κάθε τι που αναβράζει προς σαρκική μίξη και ερεθισμούς, έως ότου στειρώσει εντελώς την ορμή για τεκνοποιία, όπως ακριβώς φανέρωσε και ο Όμηρος, αποκαλώντας για αυτόν τον λόγο τις ιτιές «ωλεσικάρπους».

Ύψιστε και ένδοξε Θεέ των πατέρων και των νέων, η εκούσια ατίμωσή σου έγινε τιμή δική μας. Διότι όλοι καυχόμαστε για τον σταυρό σου. Σε αυτόν ας προσηλώσουμε τον νου μας, ώστε πάνω του να κρεμάσουμε τα όργανα και να ψάλουμε σε εσένα, τον Κύριο των πάντων, από τις ωδές της Σιών.