Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 136:8

Δεν αποβλήθηκες από την πόλη; Δεν έχασες τον ναό; Δεν διασκορπίστηκες παντού; Δεν υποδουλώθηκες στους Ρωμαίους; Δεν αποβλήθηκες από την κληρονομία, αφότου άπλωσες τα χέρια σου εναντίον του πρώτου κληρονόμου; Εσύ στην αρχή κληρονόμησες την ξένη γη: «Σε αυτόν που πάταξε βασιλείς ισχυρούς και έδωσε τη γη τους ως κληρονομία, κληρονομία στον Ισραήλ τον δούλο του». Τα έθνη στο τέλος κληρονόμησαν τη βασιλεία των ουρανών: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Εσύ αποκαλέστηκες θυγατέρα της Βαβυλώνας: «Θυγατέρα της Βαβυλώνας, η ταλαίπωρη». Και η προερχόμενη από τα έθνη, αντί για εσένα, έγινε θυγατέρα του Θεού: «Άκουσε, θυγατέρα, και δες και κλίνε το αυτί σου».

Θυμήσου, Κύριε, τους υιούς του Εδώμ. Οι υιοί του Εδώμ είναι οι Ιδουμαίοι απόγονοι του Ησαύ, οι οποίοι, όταν αλώθηκε η Ιερουσαλήμ, την καταπατούσαν με σκληρότητα, μέχρις ότου βεβαιώθηκαν ότι αυτή ξεριζώθηκε εκ θεμελίων. Θυγατέρα της Βαβυλώνας, ταλαίπωρη. Προφητικός είναι και εκείνος ο λόγος που υποδηλώνει την άλωση της Βαβυλώνας.

Μακάριος είναι εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου. Εκείνος, λέει, είναι μακάριος, ο οποίος θα σε αιχμαλωτίσει με τη σειρά του.

Τέτοιοι λοιπόν είναι οι Μήδοι· δεν θα ελεήσουν τα τέκνα των Βαβυλωνίων, ούτε θα καταδεχθούν να τα διασώσουν. Πιθανώς δε, η Γραφή ονομάζει τώρα «τέκνα» τους καρπούς και τα γεννήματα της ψυχής των Βαβυλωνίων. Τέτοια νομίζω πως είναι και τα τέκνα εκείνου που μακαρίζεται στον Ψαλμό, στον οποίο η μεν γυναίκα είναι η σοφία, την οποία, αφού την αναζήτησε, την πήρε ως νύμφη και σύνοικό του ο Κύριος, έχοντας γίνει εραστής του κάλλους της· οι δε υιοί είναι τα γεννήματα που προήλθαν από την ένωση του νου και της σοφίας. Για αυτά τα τέκνα νομίζω ότι έχει λεχθεί στον 136ο Ψαλμό: «Θυγατέρα της Βαβυλώνος, η ταλαίπωρη· μακάριος είναι εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου, την οποία εσύ ανταπέδωσες σε εμάς. Μακάριος είναι εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα». Διότι προβλέπει αυτήν ακριβώς την ημέρα της ανταπόδοσης, κατά την οποία οι Μήδοι, αφού κυριαρχήσουν επί των Βαβυλωνίων, δεν θα τους ελεήσουν, ούτε θα σπλαχνιστούν τα μάτια τους τα τέκνα τους.

Βλέπετε πόση δύναμη έχουν τα λόγια των αγίων γερόντων. Και ο Προφήτης ομοίως μας διδάσκει περί τούτου στον ψαλμό όπου λέγει: Θυγατέρα της Βαβυλώνας, ταλαίπωρη, μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου, την οποία μας ανταπέδωσες· μακάριος εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα.

Αλλά ας ερευνήσουμε με τη σειρά αυτό που λέγεται. Ονομάζει Βαβυλώνα τη σύγχυση· διότι έτσι ερμηνεύεται από τη λέξη Βαβέλ, που είναι η Συχέμ· και θυγατέρα της Βαβυλώνας ονομάζει την έχθρα. Διότι πρώτα συγχέεται η ψυχή, και έπειτα διαπράττει την αμαρτία. Την αποκαλεί δε ταλαίπωρη, επειδή, όπως σας έχω πει και άλλη φορά, η κακία είναι ανούσια και ανυπόστατη, η οποία αποκτά υπόσταση από το μηδέν εξαιτίας της δικής μας αμέλειας, και πάλι εξαφανίζεται και οδηγείται στην ανυπαρξία μέσω της δικής μας πνευματικής προόδου. Λέει λοιπόν προς αυτήν ο άγιος: Μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει τα ίσα, για όσα εσύ ανταπέδωσες σε εμάς. Ας μάθουμε τι δώσαμε, τι λάβαμε ως ανταπόδοση και τι θέλουμε να ανταποδώσουμε.

Μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου! Ο μακαρισμός θα περιέλθει σε εκείνους που θα ανταποδώσουν τα ίσα στη Βαβυλώνα, και σε εκείνον που θα συντρίψει τα νήπιά της πάνω στην πέτρα και θα τα θανατώσει. Διότι, πράγματι, το πρώτο και μακάριο ήταν να μην αντικρίσει κανείς ποτέ τη Βαβυλώνα, ούτε να βρεθεί μέσα στη σύγχυση των δεινών της. Εάν όμως βρεθεί κάποιος σε αυτήν, έχοντας εκπέσει από τα ανώτερα αγαθά, μακάριος θα ήταν εάν έπραττε όσα υπέστη, και εάν αιχμαλώτιζε με τη σειρά του τους Βαβυλωνίους, και οδηγούσε τις ίδιες τις ψυχές των Βαβυλωνίων στον φόβο του Θεού.

Εάν, μάλιστα, δεν επιτρέψει ούτε στα νήπια τους να αυξηθούν, αλλά τα συντρίψει πάνω στην πέτρα, θα γινόταν μακαριότερος από πολλούς. Και δεν θα έσφαλλες αν έλεγες ότι νήπια της Βαβυλώνας είναι τα σπέρματα της κακίας και οι απαρχές των συγχυτικών αμαρτημάτων· τα οποία ακριβώς θα σπεύσει να εξαλείψει με τον σωτήριο λόγο (διότι η πέτρα ήταν ο Χριστός) αυτός που μακαρίζεται για αυτά, προκειμένου να μην αυξηθούν ούτε να καταλήξουν σε έργα.

«Εάν δεν προτάξω» Δηλαδή, να θέσω την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι η Εκκλησία, ως αγίασμα στην αρχή της δόξας του Κυρίου. «Θυμήσου»: Τον άνθρωπο, λέει, που επέστρεψε στη γη και έγινε γήινος. Διότι η λέξη Εδώμ ερμηνεύεται ως γήινος. Θυμήσου τον, λοιπόν, και τοποθέτησέ τον μέσα στην Εκκλησία. Γι' αυτό λέει «την ημέρα της Ιερουσαλήμ». «Αυτών που λένε»: Ομιλεί περί της παλαιάς Ιερουσαλήμ· διότι εκκενώνεται από τον πιστό <νέο> λαό, δηλαδή κατασκάπτεται έως τα θεμέλια. «Θυγατέρα»: Ο λόγος αναφέρεται στη συναγωγή, όταν ενώθηκε με τη σύγχυση των ειδώλων, ωσάν να είχε γεννηθεί από τους δαίμονες. «Μακάριος»: Μακάριος είναι αυτός που θα ανταποδώσει με αγαθά έργα [στον Χριστό] για όλα όσα έπραξε για εμάς· διότι, ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας της αμαρτίας, μας ζωοποίησε εν Χριστώ. «Μακάριος αυτός που θα κρατήσει»: Νήπια ονομάζει αυτούς που αναγεννώνται διά του βαπτίσματος και αυτούς που γίνονται σαν νήπια στην καρδιά λόγω της ακακίας <με την άκακη καρδιά>. Μακάριος, λοιπόν, είναι αυτός που τους προσφέρει πάντοτε και τους θέτει προς προσέγγιση στον Χριστό. Διότι η πέτρα είναι ο Χριστός, όπως λέει ο Παύλος. Να εννοείς όμως και την πέτρα πάνω στην οποία σταυρώθηκε ο Χριστός, επειδή όλοι οι πιστοί προσπίπτουν στο έδαφος ενώπιόν της, δηλαδή πέφτουν με το πρόσωπο στη γη.

Β΄. Αυτοί δε ήταν Άραβες, οι οποίοι επιτέθηκαν τότε στους Ιουδαίους μαζί με τους Βαβυλωνίους, τους οποίους και συνεχώς μνημονεύει ο προφήτης, και τους κατηγορεί σφοδρά, διότι, αν και είχαν πραγματική συγγένεια μαζί τους, έγιναν σκληρότεροι από τους εχθρούς. «Θυγατέρα της Βαβυλώνος η ταλαίπωρη». Έτερος: «Η λεηλατημένη».

Άλλος: «Αυτή που πρόκειται να λεηλατηθεί». Εδώ, αποδεικνύοντας τη δύναμη του Θεού, όχι μόνο στην απαλλαγή από τα δεινά, αλλά και στην τιμωρία εκείνων που τους πολέμησαν, ο προφήτης προλέγει τα δεινά που πρόκειται να συμβούν στη Βαβυλώνα, και την ονομάζει άθλια εξαιτίας των συμφορών που θα την καταλάβουν, παιδαγωγώντας και με αυτόν τον τρόπο τους Ιουδαίους, και αποδεικνύοντας ότι η δύναμη του Θεού εκτείνεται σε ολόκληρη τη γη. «Μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει την πράξη σου, την οποία εσύ ανταπέδωσες σε εμάς». Άλλος: «Αυτό που εσύ μας έκανες προηγουμένως». «Μακάριος εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα».

«Θυμήσου, Κύριε, τους υιούς του Εδώμ», τους υιούς του Ησαύ από το γένος του Ισμαήλ, πώς, συμμαχώντας με τους Βαβυλωνίους την ημέρα της αλώσεως της Ιερουσαλήμ έλεγαν με μανία: «Ξεθεμελιώστε την, ξεθεμελιώστε την», εξολοθρεύστε την, εξολοθρεύστε την, «έως τα θεμέλιά της». Αυτών τη μανία θυμήσου, Κύριε, και ανταπόδωσέ τους δικαίως. «Θυγατέρα της Βαβυλώνας», δηλαδή η φύση της χώρας, «η ταλαίπωρη», η μοχθηρή και άθλια, «μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου, για όσα ανταπέδωσες σε εμάς. Μακάριος εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα». Εάν, λέει, βρεθεί κάποιος τέτοιος να σου ανταποδώσει τα κακά, όσα εσύ έπραξες σε εμάς, ώστε ακόμη και την άωρη ηλικία των νηπίων σου χωρίς κανέναν οίκτο να χτυπήσει πάνω σε πέτρες και να τη θανατώσει, μακάριος θα λογαριαστεί ένας τέτοιος άνθρωπος. Και μακάριος είναι όποιος μέσα από την εμπαθή και Βαβυλώνια καρδιά του, σαν νήπια, προτού να διογκωθούν τα πάθη, τα συντρίψει πάνω στην πέτρα, δηλαδή στον Χριστό τον Θεό μας, τον αναιρέτη των παθών μας.

Λαμπρά, βέβαια, είναι τα κατορθώματά σου και χθες και προχθές, βασιλιά, όσα μοιράστηκαν η θάλασσα και η στεριά, και πάντοτε το επόμενο είναι λαμπρότερο από το προηγούμενο. Το τωρινό όμως αυτό τρόπαιο είναι μεγαλύτερο από όλα τα τρόπαιά σου, και όχι μόνο από τα δικά σου τρόπαια, αλλά και από τα κατορθώματα των παλαιότερων βασιλέων και στρατηγών σε οποιαδήποτε εποχή, για να μην πω ότι είναι ασύγκριτο και τέτοιο που κανένας από τους πανίσχυρους βασιλείς δεν έχει επιτελέσει ποτέ. Αυτά τα έφερε το σημείο του σταυρού, με το οποίο και εσύ ο ίδιος οχυρώθηκες και το οποίο υπέδειξες στους στρατιώτες σου να υψώνουν ως λάβαρο. Γι' αυτό και άκουσες, όπως ο μέγας Κωνσταντίνος: «Εν τούτω νίκα τους εχθρούς σου». Αυτό το όπλο θα είναι για σένα ράβδος δυνάμεως που θα σου αποσταλεί από τη Σιών και θα υποτάξει στα χέρια σου ολόκληρη τη γη ως τα τέσσερα πέρατά της. Αυτό θα υποτάξει κάτω από τα πόδια σου κάθε εχθρό και πολέμιο, τόσο της Ανατολής όσο και της Δύσης. Διότι έχουν φτάσει, αν πρέπει να μιλήσουμε προφητικά, οι ημέρες της εκδικήσεως. Έχουν φτάσει οι καιροί της ανταποδόσεως. Και πρέπει τα τέκνα της ταλαίπωρης Περσίας να συντριβούν πάνω στην πέτρα, που είναι ο Χριστός, και να της ανταποδοθεί εκείνη η ανταπόδοση που πολλές φορές μας ανταπέδωσε.

Βλέπεις αυτήν τη μακριά και αλληλόπλοκη αλυσίδα, πώς πήρε την αρχή και το κέντρο της από τον κακό λογισμό, ώστε τα πάντα να στηρίζονται στον λογισμό; Γι' αυτό, ο μεν θείος Γρηγόριος Θεσσαλονίκης είπε ότι σε όλα τα αμαρτήματα ο νους είναι πρωτοπαθής, διότι αυτός πρώτος πάσχει και πληγώνεται από τον λογισμό της αμαρτίας· ο δε συνώνυμός του, Γρηγόριος ο Θεολόγος, ονομάζει τους εμπαθείς λογισμούς πρωτότοκα της Αιγύπτου, δηλαδή της αμαρτίας· διότι από τους εμπαθείς λογισμούς γεννιούνται και άλλα δεύτερα, και τρίτα, και τέταρτα τέκνα της αμαρτίας, σπέρμα των Χαλδαίων, δηλαδή των δαιμόνων· διότι από αυτό το σπέρμα των λογισμών συλλαμβάνονται και γεννιούνται τα πονηρά έργα, νήπια της θυγατέρας της Βαβυλώνας, δηλαδή της αμαρτίας, η οποία γεννιέται από τη σύγχυση, όπως ερμηνεύει ο Νικήτας· διότι αυτά τα νήπια των λογισμών αυξάνονται και γίνονται άνδρες μέσω της πράξης: «Και θρηνεί η Αίγυπτος τα πρωτότοκα των δικών της λογισμών και πράξεων· το οποίο η Γραφή ονομάζει χαλδαϊκό σπέρμα που εξαλείφεται· και βαβυλωνιακά νήπια που συντρίβονται και εξολοθρεύονται πάνω στην πέτρα».

Εμπρός λοιπόν τώρα, ταιριάζει περισσότερο στον καθένα από εσάς, στηριζόμενοι στις αλήθειες και ασκώντας τη διάνοιά σας μελετώντας όσα έχουν αποσαφηνιστεί και προτιμώντας από καθετί άλλο τη φύλαξη και τη διατήρησή τους, να επευφημείτε τη σύνοδο της Χαλκηδόνας με πολύ θαυμασμό για την τελειότητά της που φτάνει στην αρετή και τη θεοσέβεια, χάρη στις οποίες το πλήρωμά της στάθηκε στα δεξιά της χοροστασίας της πρώτης αγγελικής ταξιαρχίας που υπάρχει και ονομάζεται έτσι, και οι εραστές της, οι μαθητές των δογμάτων της και οι μιμητές των κατορθωμάτων της να αξιωθούν παρόμοιας κληρονομιάς. Εκείνους όμως που η ίδια η σύνοδος, με δίκαιη κρίση και με την ομοφωνία όλων όσοι έχουν επωμιστεί τις εκκλησιαστικές φροντίδες σε όλη την οικουμένη, των θείων εφόρων και όχι των μισθωτών ποιμένων, κατέκρινε και καταδίκασε, αυτούς, επειδή κυοφόρησαν άνομα και αλλότρια διδάγματα και έπαρθηκαν προσπαθώντας να τα περιθάλψουν και να τα εκθρέψουν προς όλεθρο και φθορά των σπερμάτων και των γεννημάτων της εκκλησίας, με κάθε τρόπο και με κάθε δύναμη να τους αποστρέφεστε και να τους βδελύσσεστε, και, αφού συμπράξετε με αυτήν και πιάσετε τα νηπιώδη και ατελέσφορα κυήματά τους, σαν άλλα βρεφικά κυήματα της Βαβυλώνας, να τα συντρίψετε πάνω στη στερεή και ακατάλυτη πέτρα της πίστης και να λάβετε από αυτό ως ανταμοιβή πλούσιο μακαρισμό και αντιμισθία.