Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 136:9

Επομένως, ας είναι αυτή η πρώτη προφύλαξη της καθάρσεώς μας: ώστε, όταν στη διάνοιά μας αναδυθεί η μνήμη κάποιας γυναίκας μέσω της διαβολικής ενέργειας, έστω κι αν πρόκειται για τη μητέρα μας, την αδελφή μας ή άλλες ευλαβείς γυναίκες, γρήγορα να την αποβάλουμε από την καρδιά μας· για να μην επιτρέψουμε, εάν ενδιατρίψουμε πολύ σε αυτή τη σκέψη, στον απατεώνα που προξενεί τα κακά να κατρακυλήσει και να κατακρημνίσει τη διάνοια, με αφορμή αυτά τα πρόσωπα, σε αισχρές και επιβλαβείς ενθυμήσεις, όπως ακριβώς προστάζει και η εντολή που δόθηκε από τον Θεό στον πρώτο άνθρωπο, να παραφυλάμε το κεφάλι του φιδιού, δηλαδή την αρχή του βλαβερού λογισμού, μέσω της οποίας αυτό επιχειρεί να συρθεί μέσα στην ψυχή μας. Και τούτο, για να μη συμβεί, με την αποδοχή της κεφαλής, η οποία είναι η προσβολή του λογισμού, να δεχθούμε και το υπόλοιπο σώμα του φιδιού, δηλαδή τη συγκατάθεση στην ηδονή, και εξαιτίας αυτού τελικά να καταβιβάσει τη διάνοια στην αθέμιτη πράξη. Απεναντίας αρμόζει, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, από νωρίς τα πρωινά να εξοντώνουμε όλους τους αμαρτωλούς της γης, δηλαδή με το φως της γνώσης να διακρίνουμε και να εξολοθρεύουμε τους αμαρτωλούς λογισμούς από τη γη, η οποία είναι η καρδιά, σύμφωνα με τη φωνή του Κυρίου· και ενώ είναι ακόμη νήπια οι υιοί της Βαβυλώνος, δηλαδή οι πονηροί λογισμοί, να τους ρίχνουμε στο έδαφος και να τους συντρίβουμε πάνω στην πέτρα, η οποία είναι ο Χριστός.

Τέτοιοι λοιπόν είναι οι Μήδοι· δεν θα ελεήσουν τα τέκνα των Βαβυλωνίων, ούτε θα καταδεχθούν να τα διασώσουν. Πιθανώς δε, η Γραφή ονομάζει τώρα «τέκνα» τους καρπούς και τα γεννήματα της ψυχής των Βαβυλωνίων. Τέτοια νομίζω πως είναι και τα τέκνα εκείνου που μακαρίζεται στον Ψαλμό, στον οποίο η μεν γυναίκα είναι η σοφία, την οποία, αφού την αναζήτησε, την πήρε ως νύμφη και σύνοικό του ο Κύριος, έχοντας γίνει εραστής του κάλλους της· οι δε υιοί είναι τα γεννήματα που προήλθαν από την ένωση του νου και της σοφίας. Για αυτά τα τέκνα νομίζω ότι έχει λεχθεί στον 136ο Ψαλμό: «Θυγατέρα της Βαβυλώνος, η ταλαίπωρη· μακάριος είναι εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου, την οποία εσύ ανταπέδωσες σε εμάς. Μακάριος είναι εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα». Διότι προβλέπει αυτήν ακριβώς την ημέρα της ανταπόδοσης, κατά την οποία οι Μήδοι, αφού κυριαρχήσουν επί των Βαβυλωνίων, δεν θα τους ελεήσουν, ούτε θα σπλαχνιστούν τα μάτια τους τα τέκνα τους.

Παρατήρησε δε ότι ο Ψαλμός μακαρίζει όχι εκείνον που με οποιονδήποτε τρόπο εξοντώνει το βαβυλωνιακό τέκνο, αλλά, πρώτον, διότι θέλει να αφανίζονται τα νεογέννητα νήπιά τους, χωρίς να τους επιτραπεί να φτάσουν σε ανάπτυξη, ώστε να μην προχωρήσουν περισσότερο στην πονηρία· και δεύτερον, διότι δεν πρέπει να εξοντωθούν με οποιονδήποτε τρόπο. Διότι μακαρίζει εκείνον που συνέλαβε και υπερίσχυσε με τη δική του σοφία επί των γεννημάτων του συγκεχυμένου νου, ο οποίος ονομάζεται Βαβυλώνιος, και έπειτα τα συντρίβει πάνω στην πέτρα. Η πέτρα δε, και σε αυτήν την περίπτωση, είναι ο Χριστός· διότι εκείνος που συντρίβει τα φαύλα δόγματα με τον λόγο της αλήθειας, αυτός είναι που χτυπά με ορμή τα βαβυλωνιακά νήπια πάνω στην πέτρα. —Εάν λοιπόν τέκνα της Βαβυλώνας είναι τα δόγματα των ετεροδόξων (τα οποία προκαλούν σύγχυση στην ψυχή εκείνου που τα αποδέχεται), ορθώς το βαβυλωνιακό τέκνο, αφού συλληφθεί, πρέπει να συντρίβεται πάνω στην πέτρα.

Διότι, λέει, τα παιδιά τους θα τα συντρίψουν μπροστά τους, και τα σπίτια τους θα τα λεηλατήσουν, και τις γυναίκες τους θα τις κυριεύσουν. Και τι θα μπορούσε να είναι πιο δυσβάσταχτο για τους γονείς από τη σφαγή των παιδιών τους; Ή πώς δεν είναι πιο ανυπόφορο από κάθε βασανιστήριο το να βλέπει κανείς τα σπίτια λεηλατημένα, και τη σεμνότητα των γυναικών να κακοποιείται και να υποτάσσεται στις ασέλγειες των κατακτητών; Κάτι τέτοιο αναφέρει κάπου και ο μακάριος ψαλμωδός. Κάνοντας δηλαδή λόγο για τη χώρα των Βαβυλωνίων: «Μακάριος», λέει, «εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα». Αλλά αυτά μεν συνέβησαν ιστορικά στη χώρα των Ασσυρίων, και στις πόλεις και τις περιοχές της, επειδή όλοι τους ήταν ειδωλολάτρες και αφόρητα αλαζόνες, και φοβεροί θεομάχοι, και γνώστες της μαγικής τέχνης.

Βλέπετε πόση δύναμη έχουν τα λόγια των αγίων γερόντων. Και ο Προφήτης ομοίως μας διδάσκει περί τούτου στον ψαλμό όπου λέγει: Θυγατέρα της Βαβυλώνας, ταλαίπωρη, μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου, την οποία μας ανταπέδωσες· μακάριος εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα.

Δώσαμε το θέλημά μας και λάβαμε ως αντάλλαγμα την αμαρτία. Μακαρίζει, λοιπόν, ο λόγος εκείνους που την ανταποδίδουν· και η ανταπόδοση συνίσταται στο να μην την πράξουν πλέον. Έπειτα προσθέτει: Μακάριος αυτός που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα. Δηλαδή: Μακάριος είναι εκείνος που τα γεννήματά σου, δηλαδή τους πονηρούς λογισμούς, μη δίνοντας εξαρχής τόπο για να αυξηθούν μέσα του και να ενεργηθεί το κακό, αλλά γρήγορα, όσο είναι ακόμη νήπια, πριν τραφούν και αυξηθούν εναντίον του, τους πιάνει και τους συντρίβει πάνω στην πέτρα, η οποία είναι ο Χριστός, και τους εξολοθρεύει, καταφεύγοντας στον Χριστό.

Μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου! Ο μακαρισμός θα περιέλθει σε εκείνους που θα ανταποδώσουν τα ίσα στη Βαβυλώνα, και σε εκείνον που θα συντρίψει τα νήπιά της πάνω στην πέτρα και θα τα θανατώσει. Διότι, πράγματι, το πρώτο και μακάριο ήταν να μην αντικρίσει κανείς ποτέ τη Βαβυλώνα, ούτε να βρεθεί μέσα στη σύγχυση των δεινών της. Εάν όμως βρεθεί κάποιος σε αυτήν, έχοντας εκπέσει από τα ανώτερα αγαθά, μακάριος θα ήταν εάν έπραττε όσα υπέστη, και εάν αιχμαλώτιζε με τη σειρά του τους Βαβυλωνίους, και οδηγούσε τις ίδιες τις ψυχές των Βαβυλωνίων στον φόβο του Θεού.

Εάν, μάλιστα, δεν επιτρέψει ούτε στα νήπια τους να αυξηθούν, αλλά τα συντρίψει πάνω στην πέτρα, θα γινόταν μακαριότερος από πολλούς. Και δεν θα έσφαλλες αν έλεγες ότι νήπια της Βαβυλώνας είναι τα σπέρματα της κακίας και οι απαρχές των συγχυτικών αμαρτημάτων· τα οποία ακριβώς θα σπεύσει να εξαλείψει με τον σωτήριο λόγο (διότι η πέτρα ήταν ο Χριστός) αυτός που μακαρίζεται για αυτά, προκειμένου να μην αυξηθούν ούτε να καταλήξουν σε έργα.

ΙΕ΄. Από εδώ προέρχεται η ιερή νύχτα, η αντίπαλος αυτής της σκοτεινής νύχτας που έχει απλωθεί στον παρόντα βίο, κατά την οποία το αρχέγονο σκοτάδι διαλύεται, και τα πάντα έρχονται στο φως, σε τάξη και μορφή, και η προηγούμενη αταξία λαμβάνει κοσμιότητα. Από εδώ φεύγουμε από την Αίγυπτο, τη σκυθρωπή και διώκτρια αμαρτία, και από τον Φαραώ, τον αόρατο τύραννο, και από τους σκληρούς εργοδότες, μεταπλαθόμενοι για τον άνω κόσμο· και ελευθερωνόμαστε από τον πηλό και την πλινθοποιία, καθώς και από το άχυρο και την επισφαλή σύσταση αυτού του σαρκίου, η οποία τις περισσότερες φορές συγκρατείται από αχυρώδεις λογισμούς. Από εδώ σφαγιάζεται ο αμνός, και σφραγίζονται με το τίμιο αίμα η πράξη και ο λόγος, δηλαδή η έξη και η ενέργεια, οι παραστάτες των δικών μας θυρών, εννοώ δηλαδή των κινήσεων και των δογμάτων του νου, οι οποίες ανοίγουν και κλείνουν ορθά μέσω της θεωρίας, επειδή υπάρχει κάποιο μέτρο και στις κατανοήσεις. Από εδώ προέρχεται η τελευταία και βαρύτατη πληγή για τους διώκτες, η οποία είναι πραγματικά άξια της νύχτας· και η Αίγυπτος θρηνεί τα πρωτότοκα των δικών της λογισμών και πράξεων (αυτό που στη Γραφή ονομάζεται επίσης σπέρμα των Χαλδαίων που εξολοθρεύεται, και βρέφη των Βαβυλωνίων που συντρίβονται στην πέτρα και αφανίζονται), και όλα γεμίζουν από βοή και κραυγή για τους Αιγυπτίους· και από εμάς θα αποχωρήσει τότε ο δικός τους ολεθρευτής, από σεβασμό και φόβο προς το χρίσμα.

Αυτός όμως, σαν να έχει πληγεί ο νους του από φρενίτιδα, αγριεύει εναντίον εκείνου που τον θεραπεύει και τον πολεμά και τον μάχεται, και θεωρεί εχθρό του αυτόν που πασχίζει να τον ανασύρει από το βάραθρο της ασέβειας. Και μάλιστα δεν παραληρεί λέγοντας αυτά έτσι απλά, συμπτωματικά μπροστά στους τυχόντες, αλλά έστησε ένα γραπτό μνημείο αυτής της παραφροσύνης εναντίον του ίδιου του εαυτού του. Και αφού εξασφάλισε άφθονο ελεύθερο χρόνο, όσον επιθυμούσε, κυοφορούσε ένα σύγγραμμα καθ’ όλο το ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, ξεπερνώντας σε βραδύτητα ακόμη και τα μεγάλα και ογκώδη θηρία, και γινόταν φορτικός με τις απειλές του καθώς διέπλαθε ακόμη το κύημα στα κρυφά, μέχρι που αργά κάποτε και με δυσκολία έφερε στο φως ένα έκτρωμα και ένα ατελεσφόρητο γέννημα. Το οποίο γέννημα, βέβαια, το ανατρέφουν και το περιθάλπουν όλοι όσοι συμμετέχουν στην ίδια διαφθορά· εμείς όμως, λόγω του μακαρισμού της προφητείας (διότι λέει: «Μακάριος είναι αυτός που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα»), εφόσον έφτασε και στα δικά μας χέρια, προθυμοποιηθήκαμε να πιάσουμε αυτό το νηπιώδες σύγγραμμα και να το συντρίψουμε πάνω στην πέτρα ως ένα από τα τέκνα των Βαβυλωνίων. Η πέτρα δε αυτή ήταν ο Χριστός, δηλαδή ο λόγος της αλήθειας. Αρκεί μόνο να έλθει και σε εμάς η δύναμη που ενισχύει την αδυναμία, διά των ευχών εκείνου ο οποίος, μέσα στην ασθένεια του σώματός του, κατέστησε τέλεια τη δύναμή του.

«Εάν δεν προτάξω» Δηλαδή, να θέσω την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι η Εκκλησία, ως αγίασμα στην αρχή της δόξας του Κυρίου. «Θυμήσου»: Τον άνθρωπο, λέει, που επέστρεψε στη γη και έγινε γήινος. Διότι η λέξη Εδώμ ερμηνεύεται ως γήινος. Θυμήσου τον, λοιπόν, και τοποθέτησέ τον μέσα στην Εκκλησία. Γι' αυτό λέει «την ημέρα της Ιερουσαλήμ». «Αυτών που λένε»: Ομιλεί περί της παλαιάς Ιερουσαλήμ· διότι εκκενώνεται από τον πιστό <νέο> λαό, δηλαδή κατασκάπτεται έως τα θεμέλια. «Θυγατέρα»: Ο λόγος αναφέρεται στη συναγωγή, όταν ενώθηκε με τη σύγχυση των ειδώλων, ωσάν να είχε γεννηθεί από τους δαίμονες. «Μακάριος»: Μακάριος είναι αυτός που θα ανταποδώσει με αγαθά έργα [στον Χριστό] για όλα όσα έπραξε για εμάς· διότι, ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας της αμαρτίας, μας ζωοποίησε εν Χριστώ. «Μακάριος αυτός που θα κρατήσει»: Νήπια ονομάζει αυτούς που αναγεννώνται διά του βαπτίσματος και αυτούς που γίνονται σαν νήπια στην καρδιά λόγω της ακακίας <με την άκακη καρδιά>. Μακάριος, λοιπόν, είναι αυτός που τους προσφέρει πάντοτε και τους θέτει προς προσέγγιση στον Χριστό. Διότι η πέτρα είναι ο Χριστός, όπως λέει ο Παύλος. Να εννοείς όμως και την πέτρα πάνω στην οποία σταυρώθηκε ο Χριστός, επειδή όλοι οι πιστοί προσπίπτουν στο έδαφος ενώπιόν της, δηλαδή πέφτουν με το πρόσωπο στη γη.

Άλλος: «Αυτή που πρόκειται να λεηλατηθεί». Εδώ, αποδεικνύοντας τη δύναμη του Θεού, όχι μόνο στην απαλλαγή από τα δεινά, αλλά και στην τιμωρία εκείνων που τους πολέμησαν, ο προφήτης προλέγει τα δεινά που πρόκειται να συμβούν στη Βαβυλώνα, και την ονομάζει άθλια εξαιτίας των συμφορών που θα την καταλάβουν, παιδαγωγώντας και με αυτόν τον τρόπο τους Ιουδαίους, και αποδεικνύοντας ότι η δύναμη του Θεού εκτείνεται σε ολόκληρη τη γη. «Μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει την πράξη σου, την οποία εσύ ανταπέδωσες σε εμάς». Άλλος: «Αυτό που εσύ μας έκανες προηγουμένως». «Μακάριος εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα».

«Θυμήσου, Κύριε, τους υιούς του Εδώμ», τους υιούς του Ησαύ από το γένος του Ισμαήλ, πώς, συμμαχώντας με τους Βαβυλωνίους την ημέρα της αλώσεως της Ιερουσαλήμ έλεγαν με μανία: «Ξεθεμελιώστε την, ξεθεμελιώστε την», εξολοθρεύστε την, εξολοθρεύστε την, «έως τα θεμέλιά της». Αυτών τη μανία θυμήσου, Κύριε, και ανταπόδωσέ τους δικαίως. «Θυγατέρα της Βαβυλώνας», δηλαδή η φύση της χώρας, «η ταλαίπωρη», η μοχθηρή και άθλια, «μακάριος εκείνος που θα σου ανταποδώσει την ανταπόδοσή σου, για όσα ανταπέδωσες σε εμάς. Μακάριος εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα». Εάν, λέει, βρεθεί κάποιος τέτοιος να σου ανταποδώσει τα κακά, όσα εσύ έπραξες σε εμάς, ώστε ακόμη και την άωρη ηλικία των νηπίων σου χωρίς κανέναν οίκτο να χτυπήσει πάνω σε πέτρες και να τη θανατώσει, μακάριος θα λογαριαστεί ένας τέτοιος άνθρωπος. Και μακάριος είναι όποιος μέσα από την εμπαθή και Βαβυλώνια καρδιά του, σαν νήπια, προτού να διογκωθούν τα πάθη, τα συντρίψει πάνω στην πέτρα, δηλαδή στον Χριστό τον Θεό μας, τον αναιρέτη των παθών μας.

Έχω την πεποίθηση ότι, έχοντας θέσει τέτοια ακλόνητα θεμέλια στην εξουσία των Ρωμαίων, τα οποία υπερβαίνουν και εκείνους τους ακατέργαστους ογκώδεις λίθους με τους οποίους ο Σολομών έχτισε άλλοτε τον περίφημο εκείνο ναό, θα προσθέσεις σε αυτήν και το απόλυτα ταιριαστό επιστέγασμα της οροφής και στους πονηρούς γείτονες Πέρσες θα ανταποδώσεις τα επταπλάσια στον κόρφο τους ξανά και ξανά, και θα τους απογυμνώσεις με τον ίδιο τρόπο που εκείνοι μας απογύμνωσαν, ώστε με αυτόν τον τρόπο να αποδειχθεί πιο φανερά ότι ο Κύριος έδωσε βοήθεια σε δυνατό και ύψωσε δυνατό άνδρα από τον λαό του, και ότι δεν θα ωφεληθεί ο εχθρός εις βάρος σου ούτε γιος ανομίας θα μπορέσει πλέον να σε βλάψει καθόλου. Τότε θα επιτύχεις και τον μακαρισμό του Δαβίδ, συντρίβοντας πάνω στην πέτρα τα νήπια των βαρβάρων.

Λαμπρά, βέβαια, είναι τα κατορθώματά σου και χθες και προχθές, βασιλιά, όσα μοιράστηκαν η θάλασσα και η στεριά, και πάντοτε το επόμενο είναι λαμπρότερο από το προηγούμενο. Το τωρινό όμως αυτό τρόπαιο είναι μεγαλύτερο από όλα τα τρόπαιά σου, και όχι μόνο από τα δικά σου τρόπαια, αλλά και από τα κατορθώματα των παλαιότερων βασιλέων και στρατηγών σε οποιαδήποτε εποχή, για να μην πω ότι είναι ασύγκριτο και τέτοιο που κανένας από τους πανίσχυρους βασιλείς δεν έχει επιτελέσει ποτέ. Αυτά τα έφερε το σημείο του σταυρού, με το οποίο και εσύ ο ίδιος οχυρώθηκες και το οποίο υπέδειξες στους στρατιώτες σου να υψώνουν ως λάβαρο. Γι' αυτό και άκουσες, όπως ο μέγας Κωνσταντίνος: «Εν τούτω νίκα τους εχθρούς σου». Αυτό το όπλο θα είναι για σένα ράβδος δυνάμεως που θα σου αποσταλεί από τη Σιών και θα υποτάξει στα χέρια σου ολόκληρη τη γη ως τα τέσσερα πέρατά της. Αυτό θα υποτάξει κάτω από τα πόδια σου κάθε εχθρό και πολέμιο, τόσο της Ανατολής όσο και της Δύσης. Διότι έχουν φτάσει, αν πρέπει να μιλήσουμε προφητικά, οι ημέρες της εκδικήσεως. Έχουν φτάσει οι καιροί της ανταποδόσεως. Και πρέπει τα τέκνα της ταλαίπωρης Περσίας να συντριβούν πάνω στην πέτρα, που είναι ο Χριστός, και να της ανταποδοθεί εκείνη η ανταπόδοση που πολλές φορές μας ανταπέδωσε.

Βλέπεις αυτήν τη μακριά και αλληλόπλοκη αλυσίδα, πώς πήρε την αρχή και το κέντρο της από τον κακό λογισμό, ώστε τα πάντα να στηρίζονται στον λογισμό; Γι' αυτό, ο μεν θείος Γρηγόριος Θεσσαλονίκης είπε ότι σε όλα τα αμαρτήματα ο νους είναι πρωτοπαθής, διότι αυτός πρώτος πάσχει και πληγώνεται από τον λογισμό της αμαρτίας· ο δε συνώνυμός του, Γρηγόριος ο Θεολόγος, ονομάζει τους εμπαθείς λογισμούς πρωτότοκα της Αιγύπτου, δηλαδή της αμαρτίας· διότι από τους εμπαθείς λογισμούς γεννιούνται και άλλα δεύτερα, και τρίτα, και τέταρτα τέκνα της αμαρτίας, σπέρμα των Χαλδαίων, δηλαδή των δαιμόνων· διότι από αυτό το σπέρμα των λογισμών συλλαμβάνονται και γεννιούνται τα πονηρά έργα, νήπια της θυγατέρας της Βαβυλώνας, δηλαδή της αμαρτίας, η οποία γεννιέται από τη σύγχυση, όπως ερμηνεύει ο Νικήτας· διότι αυτά τα νήπια των λογισμών αυξάνονται και γίνονται άνδρες μέσω της πράξης: «Και θρηνεί η Αίγυπτος τα πρωτότοκα των δικών της λογισμών και πράξεων· το οποίο η Γραφή ονομάζει χαλδαϊκό σπέρμα που εξαλείφεται· και βαβυλωνιακά νήπια που συντρίβονται και εξολοθρεύονται πάνω στην πέτρα».

Επομένως, εάν εσύ, Πνευματικέ, θανατώσεις τους εμπαθείς λογισμούς του μετανοούντος με τη συμβουλή σου, γίνεσαι ένας άλλος εξολοθρευτής Άγγελος των πρωτοτόκων της Αιγύπτου, για τον οποίο έχει γραφεί στην Έξοδο. Γίνεσαι όμοιος με τον Θεό, ο οποίος λέει ότι θα εξαλείψει το σπέρμα των Χαλδαίων: «Επειδή σε αγαπώ, έκανα το θέλημά σου στη Βαβυλώνα, για να αφανίσω το σπέρμα των Χαλδαίων»· και αξιώνεσαι εκείνου του μακαρισμού που αναφέρει ο θείος Δαβίδ, εφόσον συντρίβεις αυτά τα νήπια των κακών λογισμών προτού αυξηθούν: «Μακάριος εκείνος που θα πιάσει και θα συντρίψει τα νήπιά σου πάνω στην πέτρα».

Όχι μόνο εσύ, αλλά και εκείνος που μετανοεί γίνεται μακάριος, επειδή μέσω της εξομολογήσεως συντρίβει τους κακούς του λογισμούς πάνω στην Πέτρα, δηλαδή στον Χριστό, προστρέχοντας σε Αυτόν μέσω της προσευχής και επικαλούμενος τη βοήθειά Του.

Και εξέτασε μαζί μου, φίλε μου, τη δύναμη και τη συνέπεια της αλήθειας· διότι, όπως ακριβώς στη θεολογία ο λόγος της αλήθειας, αφού καταδίκασε κάθε ένα από τα δύο άκρα της βλασφημίας και ακολουθώντας τη μέση οδό, επικύρωσε την απόλυτη ακρίβεια της ευσέβειας, έτσι και ως προς την οικονομία του Λόγου για εμάς, χωρίς να κλίνει προς καμία μερίδα των ασεβειών, αλλά εξοστρακίζοντάς τες ομόφωνα και βαδίζοντας τη μέση και βασιλική οδό με την καθοδήγηση του Κρείττονος, και τη δυαδικότητα των υποστάσεων που γέννησε ο Νεστόριος τη συντρίβει και την καταρρίπτει πάνω στην πέτρα της αλήθειας σαν τα νήπια της Βαβυλώνας, και τέμνοντας με το ξίφος του λόγου τη μοναδικότητα των φύσεων, διακηρύσσει μία υπόσταση του σεσαρκωμένου Λόγου, αλλά δύο φύσεις· και ούτε τη θεότητα αρνείται ούτε το δικό μας ανθρώπινο φύραμα, ούτε τα συγχέει ούτε τα αναμειγνύει σε κάποια αλλόκοτη και τερατώδη φύση που δεν μπορεί καν εύκολα να πλαστεί, χωρίς να χωρίζει τις φύσεις, χωρίς να διασπά μεταξύ τους αυτά που συνέδραμαν προς ένωση, αλλά γνωρίζοντας καλά τη διαφορά τους και κατανοώντας ότι η άρνησή της αποτελεί αναίρεση της ίδιας της σωτηρίας όσων ενώθηκαν, και συνομολογώντας το αμέριστο και αδιαίρετο της υποστάσεως και εντάσσοντάς το στο κήρυγμα. Βλέπεις πόσο ακαταμάχητη είναι η δύναμη της ευσέβειας; Βλέπεις πώς τα αιρετικά φρονήματα αποπλανούνται από την αλήθεια και ανταλλάσσουν το φως με το σκοτάδι;

Εμπρός λοιπόν τώρα, ταιριάζει περισσότερο στον καθένα από εσάς, στηριζόμενοι στις αλήθειες και ασκώντας τη διάνοιά σας μελετώντας όσα έχουν αποσαφηνιστεί και προτιμώντας από καθετί άλλο τη φύλαξη και τη διατήρησή τους, να επευφημείτε τη σύνοδο της Χαλκηδόνας με πολύ θαυμασμό για την τελειότητά της που φτάνει στην αρετή και τη θεοσέβεια, χάρη στις οποίες το πλήρωμά της στάθηκε στα δεξιά της χοροστασίας της πρώτης αγγελικής ταξιαρχίας που υπάρχει και ονομάζεται έτσι, και οι εραστές της, οι μαθητές των δογμάτων της και οι μιμητές των κατορθωμάτων της να αξιωθούν παρόμοιας κληρονομιάς. Εκείνους όμως που η ίδια η σύνοδος, με δίκαιη κρίση και με την ομοφωνία όλων όσοι έχουν επωμιστεί τις εκκλησιαστικές φροντίδες σε όλη την οικουμένη, των θείων εφόρων και όχι των μισθωτών ποιμένων, κατέκρινε και καταδίκασε, αυτούς, επειδή κυοφόρησαν άνομα και αλλότρια διδάγματα και έπαρθηκαν προσπαθώντας να τα περιθάλψουν και να τα εκθρέψουν προς όλεθρο και φθορά των σπερμάτων και των γεννημάτων της εκκλησίας, με κάθε τρόπο και με κάθε δύναμη να τους αποστρέφεστε και να τους βδελύσσεστε, και, αφού συμπράξετε με αυτήν και πιάσετε τα νηπιώδη και ατελέσφορα κυήματά τους, σαν άλλα βρεφικά κυήματα της Βαβυλώνας, να τα συντρίψετε πάνω στη στερεή και ακατάλυτη πέτρα της πίστης και να λάβετε από αυτό ως ανταμοιβή πλούσιο μακαρισμό και αντιμισθία.

Αναγνώσθηκε βιβλιδάριο <του Ευνομίου>, έκθεση της δικής του ασέβειας, του οποίου η επιγραφή... Επειδή αυτό το βιβλιδάριο αφενός μεν προκαλούσε τον θαυμασμό των ομοϊδεατών αιρετικών του Ευνομίου, αφετέρου δε υπήρχε η σφοδρή επιδίωξη να παραμείνει κρυφό και να μην κοινοποιηθεί στους άλλους, μόλις κάποτε ο μέγας Βασίλειος μπόρεσε με δυσκολία να το πάρει στα χέρια του, γενναία και λαμπρά, επιστρατεύοντας κάθε αρετή και δύναμη του λόγου, το ανέτρεψε και το ανασκεύασε, συντρίβοντάς το σαν βαβυλωνιακό νήπιο πάνω στη στερεή πέτρα της αλήθειας, και αποδεικνύοντας νεκρό και καταγέλαστο αυτό που κάποτε προκαλούσε τον θαυμασμό.