Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 137:1

Εκείνη την πρωινή βοήθεια προς αυτήν κι εγώ επικαλούμαι: «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου. Το πρωί θα παρασταθώ ενώπιόν σου», ώστε, βλέποντάς σε να ανασταίνεσαι σαν νυμφίος από τον θάλαμο του τάφου, «για να παραστήσεις στον εαυτό σου ένδοξη την εκκλησία», να πω υμνώντας μαζί με τους αγγέλους: «Παραστάθηκε η βασίλισσα εκ δεξιών σου». Για να το δω λοιπόν αυτό, «το πρωί θα παρασταθώ ενώπιόν σου και θα με δεις, ή θα δω»· διότι και τα δύο αναφέρονται. Εάν μεν είναι το «Θα με δεις», σημαίνει αντί του: Με είδες να ποιμαίνω, «θα με δεις» να βασιλεύω· με είδες να ψάλλω, «θα με δεις» να προφητεύω· με είδες να χτυπώ το λιοντάρι και την αρκούδα, «θα με δεις» να πατάσσω τον Γολιάθ και τους αλλοφύλους· με είδες στον παρόντα αιώνα να σε δοξάζω μαζί με τους προφήτες, «θα με δεις» στον μέλλοντα να ψάλλω μαζί με τους αγγέλους, τότε που «και ενώπιον αγγέλων θα σου ψάλλω». Εάν δε είναι το «Θα δω»: Είδα, λέει, τα πρόσκαιρα θλιβερά, όσες πολλές θλίψεις και κακά μου έδειξες· θα δω τα αιώνια αγαθά· «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου εν γη ζώντων». Είδα προφήτες, θα δω ευαγγελιστές· είδα να κατεβαίνεις από τον ουρανό, θα δω να αναβαίνεις.

Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά. Αυτή την εντολή έδωσε ο Σωτήρας στον πλούσιο, λέγοντας: «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου με όλη σου την καρδιά και με όλη σου τη δύναμη». Και ενώπιον των αγγέλων θα σου ψάλω, θα προσκυνήσω προς τον άγιο ναό σου. Διότι οι άγγελοι είναι παρόντες και παρακολουθούν πάντοτε την κατά Θεόν νίκη του.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΛΖ΄. Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά. Όπως ακριβώς ο τέλειος άνθρωπος αγαπά τον Θεό με όλη του την ψυχή, τη δύναμη και την ισχύ, χωρίς να διασπά τις δυνάμεις της αγάπης του σε οτιδήποτε άλλο, αλλά όντας εξ ολοκλήρου προσηλωμένος μόνο στον Θεό, έτσι και αυτός με όλη του την καρδιά Τον δοξολογεί προσφέροντας ευχαριστία στον Θεό. Λαμβάνοντας δε θάρρος από την παρρησία του αυτή, και γνωρίζοντας ότι μέσα στο μεγάλο θέατρο του ανθρώπινου βίου, υπό το βλέμμα των θείων αγγέλων και των λειτουργών του Θεού που επιβλέπουν και παρακολουθούν την κατά Θεόν προκοπή του, αποδίδει στον Θεό την πρέπουσα λατρεία, και λέει: «Και ενώπιον των αγγέλων θα σε ψάλω».

Στον Δαβίδ ειπώθηκε η προφητεία του Ζαχαρία για τον Χριστό, διότι θυμήθηκε τον Ζαχαρία, καθώς η μνήμη ονομάζεται Ιαώ, που σημαίνει εξουσία της δόξας. «Εξομολογήσομαι» (θα σε δοξολογήσω): Εννοεί τον πιστό λαό, ο οποίος κλήθηκε από τα έθνη· διότι αυτός εξομολογήθηκε με όλη του την καρδιά. «Καὶ ἐναντίον» (και ενώπιον): Ως διδαγμένος [από αυτούς] τον ύμνο των αγγέλων, τον οποίο οι πιστοί ψάλλουν κατά τα μυστήρια. «Ὅτι ἤκουσας» (διότι άκουσες): Διότι δεν διαφεύγουν της προσοχής του Θεού και των αγγέλων Του όλα όσα ο άνθρωπος και σκέπτεται και λέγει. «Προσκυνήσω»: Εννοεί την Εκκλησία, και νοητώς εννοεί το σώμα του Χριστού, για το οποίο λέγει: γκρεμίστε τον ναό τούτο και σε τρεις ημέρες και τα λοιπά. «Εξομολογήσομαι»: Διότι οι πιστοί του Χριστού εξομολογούνται, πάντοτε σωζόμενοι και ευχαριστώντας. «Ἐπὶ τῷ ἐλέει» (για το έλεος): Διότι οι πιστοί σώζονται έχοντας θάρρος στην αλήθεια του Θεού (του Χριστού) και στο έλεός Του. «Ὅτι ἐμεγάλυνας» (διότι εμεγάλυνας): Σε όλους, και απίστους και πιστούς, και μικρούς και μεγάλους, το όνομα του Κυρίου μεγαλύνθηκε και βασιλεύει. «Ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ» (σε όποια ημέρα): Αυτό αποτελεί φωνή του Αδάμ [και κάθε ανθρώπου]. «Πολυωρήσεις» (θα φροντίσεις): Δηλαδή θα με ανακαινίσεις, με ψυχή και σώμα, στους αιώνες των αιώνων, πράγμα που συνιστά φροντίδα. «Εξομολογησάσθωσαν» (ας δοξολογήσουν): Εννοεί όλους τους αγίους· διότι αυτούς η Γραφή αποκαλεί βασιλείς, ως υιούς της βασιλείας. Εννοεί δε και τους κατά κόσμον βασιλείς. «Ὅτι ἤκουσαν» (διότι άκουσαν): Διότι μόνον οι άγιοι άκουσαν πραγματικά τα λόγια του Θεού, και αφού τα άκουσαν τα τήρησαν.

Εις τον ΡΛΖ΄ Ψαλμό. «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά». α΄. Πολλές φορές σας έχω μιλήσει γι' αυτό. Γι' αυτό, αφού το προσπεράσουμε, θα προχωρήσουμε σε αυτό που ακολουθεί. Ποιο είναι όμως αυτό; «Και ενώπιον των αγγέλων θα σου ψάλω».

Όπως είπε κάποιος άλλος ερμηνευτής: «Με παρρησία, Θεέ, θα σε υμνήσω». Και άλλος: «Ενώπιον των θεών θα σου μελωδήσω». Αν, λοιπόν, εννοεί τους αγγέλους στους ουρανούς, το νόημα των λεγομένων είναι το εξής: Θα προσπαθήσω με κάθε τρόπο να ψάλλω μαζί με τους αγγέλους, και θα φιλοτιμηθώ να τεθώ σε άμιλλα μαζί τους, και να συμμετάσχω στη χορεία των άνω δυνάμεων. Διότι, αν και απέχω ως προς τη φύση, ωστόσο με την προθυμία μου θα συναγωνιστώ για να σταθώ μαζί τους. Αν όμως εκλάβουμε τα λεγόμενα σύμφωνα με την εκδοχή άλλων, μου φαίνεται ότι το λέει αυτό για τους ιερείς. Διότι είναι συνήθεια της Γραφής να αποκαλεί τον ιερέα και άγγελο και θεό· άλλοτε λέγοντας: «Δεν θα κακολογήσεις τους θεούς, και δεν θα μιλήσεις άσχημα για άρχοντα του λαού σου»· και άλλοτε: «Τα χείλη των ιερέων θα διαφυλάξουν την κρίση, και από το στόμα του θα ζητήσουν δικαιοσύνη, διότι είναι άγγελος του Κυρίου Παντοκράτορος». Αν, λοιπόν, πρέπει να το εκλάβουμε έτσι, πρέπει να εννοήσουμε το εξής: Μαζί με τους ιερείς, με την παρουσία τους, με την πρέπουσα ευταξία, όταν εκείνοι κάνουν την αρχή και προηγούνται, εγώ θα έπομαι, θα ακολουθήσω, και θα σου ψάλω: «Επειδή άκουσες όλα τα λόγια του στόματός μου». Είδες πολλή ευχαριστία; Είδες έντονη προσοχή; Όχι όπως μερικοί από τους χαύνους και ράθυμους, οι οποίοι πριν λάβουν αυτό που ζητούν είναι πολύ επίμονοι, αλλά αφού λάβουν πέφτουν σε ραθυμία· αντίθετα, αυτός και πριν λάβει επιμένει, και αφού λάβει παραμένει να ευχαριστεί αδιάκοπα.

Ψαλμός 137. Ψαλμός του Δαβίδ, του Αγγαίου και του Ζαχαρία. «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά και ενώπιον των αγγέλων θα σου ψάλω». Θα σε ευχαριστήσω ολοκάρδια ενώπιον των αγγέλων. Διότι άγγελοι είναι και οι άγγελοι του Θεού αλλά και οι αγγελιαφόροι που αποστέλλονται από ανθρώπους, ενώπιον των οποίων θα σε ευχαριστήσω και θα σου ψάλω την πρέπουσα ωδή, «διότι άκουσες όλα τα λόγια του στόματός μου», δηλαδή τα αιτήματά μου. «Θα προσκυνήσω προς τον άγιο ναό σου και θα δοξολογήσω το όνομά σου, διότι εμεγάλυνας» σε κάθε έργο σου «το άγιο όνομά σου». Αλλά και πάλι: «Σε όποια ημέρα σε επικαλεστώ, εισάκουσέ με γρήγορα» και μην καθυστερήσεις, «θα με φροντίσεις», θα με διαφυλάξεις, «με τη δύναμή σου». «Ας σε δοξολογήσουν, Κύριε, όλοι οι βασιλείς της γης· διότι άκουσαν όλα τα λόγια του στόματός σου». Θα σε ευχαριστήσουν όλοι οι πιστοί βασιλείς της γης, τον επουράνιο Βασιλέα, αφού άκουσαν τα γραφόμενα στον νόμο, τα «λόγια του στόματός σου», και «θα ψάλουν σε εσένα ωδή, προς τον Κύριο», λέγοντας: «Ότι είναι μεγάλη η δόξα του Κυρίου» και ότι «αν και είναι υψηλός, επιβλέπει τα ταπεινά και τα υψηλά τα γνωρίζει από μακριά». Και «εάν πορευθώ εν μέσω θλίψεως, θα με κρατήσεις στη ζωή», δηλαδή, δεν θα με αφήσεις να πεθάνω· «ενάντια στην οργή των εχθρών άπλωσες σε εμένα χέρι, και θα με σώσει η δεξιά σου. Ο Κύριος θα ανταποδώσει για χάρη μου» σε όσους με πολεμούν. «