Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 138:24

Δοκίμασέ με, Θεέ. Ενώ στην αρχή είπε, Κύριε, με δοκίμασες και με γνώρισες, τώρα, σαν να μην είχε δοκιμαστεί ακόμη, λέει: Δοκίμασέ με, Κύριε, και γνώρισε την καρδιά μου. Και τότε μεν ελέχθη: Το μονοπάτι μου και την πορεία μου τα εξιχνίασας, και όλες τις οδούς μου τις προείδες· τώρα δε λέει: Εξέτασέ με, και γνώρισε τα μονοπάτια μου· ίσως λοιπόν να μην λέει αντιφατικά πράγματα. Διότι τότε μεν είπε ότι είχε απλώς δοκιμαστεί και γνωριστεί, ενώ τώρα εύχεται να δοκιμαστεί, ώστε να γνωριστεί η καρδιά του· επειδή είναι ανώτερο το να είναι κανείς καθαρός και ευθύς στην καρδιά, από το να είναι απλώς καθαρός και ευθύς· και υπερέχει από το να γνωριστεί έχοντας απλώς δοκιμαστεί, το να δοκιμαστεί προκειμένου να γνωριστεί η καρδιά του· αλλά και από το να προβλεφθούν απλώς οι οδοί του, είναι ανώτερο το να γίνουν γνωστά τα μονοπάτια του αφού εξεταστούν. Γι' αυτό και πρόσθεσε: Και δες αν υπάρχει ανομία μέσα μου, δηλαδή στην έξη και στη διάθεσή μου. Παραδίδεται και ως εξής: Και δες αν υπάρχει οδός ανομίας μέσα μου· δηλαδή, κατανόησε αν βάδισε ποτέ στην ψυχή μου η ανομία, ώστε να έχουν μείνει τα ίχνη της πορείας της σε μένα. Όμως, ακόμη κι αν έχει κατορθωθεί σε μένα τόσο μεγάλη αναμαρτησία από εσένα και εξαιτίας σου, πάλι εσύ με οδήγησες σε αιώνια οδό, η οποία οδηγεί στην αθανασία και στην αφθαρσία.

«Θα λάβουν»: Όχι τις αισθητές πόλεις, αλλά τις νοητές, τις οποίες οικοδόμησε η αμαρτία. διότι αυτές, ως βδελυρές, τις απέρριψαν οι άγιοι. «Όχι αυτούς που μισούν»: Αναφέρεται στους ασεβείς, οι οποίοι δεν γνώρισαν τον Θεό ούτε Τον σεβάστηκαν. αυτούς ως μισητούς τους αποκήρυξε ο προφήτης. «Και στους εχθρούς»: Διότι προγνώριζε ο προφήτης ότι οι Ιουδαίοι θα επιδείξουν και μίσος και έχθρα προς τον Χριστό. και γι' αυτό προανήγγειλε το θράσος τους. «Τέλειο»: Ο Χριστός ομιλεί περί του λαού των Εβραίων. διότι τους απέρριψε παντελώς. «Σε εχθρούς»: Ο Αδάμ βοά προς τον Θεό: «Εσύ γνωρίζεις», λέει, «ότι κι αν έπεσα (έφταιξα), η καρδιά μου δεν απομακρύνθηκε από Εσένα, τον Θεό». «Δοκίμασέ με»: Ο πιστός άνθρωπος, αφού σώθηκε από τον Θεό, βοά προς τον Θεό και λέει: «εξέτασέ με και μάθε τις οδούς μου», αν και βεβαίως είναι γνωστές σε Εσένα, «ότι δεν παρέκκλινα ούτε δεξιά ούτε αριστερά». «Και δες»: Διότι τίποτε ενάντια στον νόμο της χάριτος δεν πράττει ο πιστός. και κατ' αλήθειαν είναι ο Χριστός. διότι δεν έπραξε ανομία, καθώς είναι γεγραμμένο: «ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του». «Και οδήγησε»: Διότι ο Χριστός ως Θεός, αφού έσωσε τον άνθρωπο, τον ελέησε αιωνίως, αναβιβάζοντάς τον στους ουρανούς.

Εξέτασέ με, και γνώρισε τις τρίβους μου, και δες εάν υπάρχει μέσα μου οδός ανομίας, και οδήγησέ με στην αιώνια οδό. Μολονότι βέβαια στην αρχή έλεγε: Με δοκίμασες, και με γνώρισες. Εσύ γνώρισες το κάθισμά μου και την έγερσή μου. Εσύ κατενόησας τους διαλογισμούς μου από μακριά· την τρίβο μου και την πορεία μου εξιχνίασας.

«Και όλες τις οδούς μου τις προείδες. Εσύ γνώρισες τα πάντα, τα έσχατα και τα αρχαία». Πώς λοιπόν εδώ πάλι λέει, σαν να μην έχει ακόμη δοκιμαστεί, «Δοκίμασέ με»; Βλέπεις ότι χρησιμοποιεί ανθρώπινες λέξεις, όχι για να παραμείνουμε στην ταπεινότητα της έκφρασης, αλλά για να ανέλθουμε σε υψηλά νοήματα, συνάγοντας μέσα από όλα αυτά τη θεοπρεπή έννοια. Διότι ζητά να δοκιμαστεί και να εξεταστεί, όχι για να γνωρίσει την καρδιά του Εκείνος που τα γνωρίζει όλα πριν από αυτό, ακόμη και πριν από τη γένεση, αλλά για να γνωρίσουμε εμείς, οι οποίοι μαθαίνουμε από την έκβαση των πραγμάτων. Διότι το «Δοκίμασέ με» εδώ, αυτό ακριβώς σημαίνει. «Και δες αν υπάρχει μέσα μου οδός ανομίας, και οδήγησέ με στην αιώνια οδό».

Ποια είναι δε η αιώνια οδός, παρά η πνευματική, αυτή που ανεβάζει στον ουρανό και η οποία δεν έχει τέλος; Επειδή όλα τα άλλα είναι φθαρτά και καταλύονται μαζί με τον παρόντα βίο. Γι' αυτό ακριβώς, προσπερνώντας τα πάντα, αναζητά κανείς εκείνην, την αθάνατη, την απέραντη, εκείνην που δεν καταλήγει ποτέ σε τέλος. Και πώς θα μπορούσε κάποιος να οδηγηθεί προς αυτήν; Απολαμβάνοντας τη βοήθεια του Θεού και συνεισφέροντας τη δική του προσπάθεια, επιδιώκοντας την αρετή, αφοσιωμένος στη θεία φιλοσοφία και γινόμενος ανώτερος από τις βιωτικές μέριμνες. Διότι όσα προέρχονται από την οδό εκείνη δεν είναι εφήμερα, ούτε πρόσκαιρα. Τέτοια άλλωστε είναι η αρετή· διατηρεί τους καρπούς της διαρκώς ανθισμένους και αμάραντους, και τα αγαθά της είναι αθάνατα, άφθαρτα και ατελεύτητα. Αυτά είθε να αξιωθούμε να τα επιτύχουμε όλοι μας, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων.

Και εξαιτίας αυτού εκείνοι «έγιναν εχθροί μου. Δοκίμασέ με, Θεέ, και δες εάν υπάρχει σε εμένα οδός ανομίας, οδήγησέ με σε οδό αιώνια» και μην με αφήσεις μέχρι τέλους στην «οδό της ανομίας».