Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 139:11

Θα πέσουν επάνω τους άνθρακες μέσα σε φωτιά. Διότι θα τους καταναλώσεις με την οργή σου σαν με κάποια φωτιά. Θα τους καταβάλεις μέσα σε ταλαιπωρίες, και δεν πρόκειται να αντέξουν. Θα περιπέσουν σε συμφορές, και δεν πρόκειται να τις ξεπεράσουν. Αυτά δε συμβαίνουν στον Σαούλ κατά τον πόλεμο εναντίον των αλλοφύλων. Διότι εκεί, αφού σφαγιάστηκε, βρήκε το τέλος της ζωής του.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΛΘʹ. Θα πέσουν πάνω τους άνθρακες πυρός. Διότι θα υποστεί τιμωρία από Αυτόν, εφόσον έχει τέτοια ασθένεια.

Διάψαλμα: Διαχωρισμός του λόγου σε άλλο νόημα. εἶπα: Ο Υιός προς τον Πατέρα, όταν έλεγε: «Θεέ μου, Θεέ μου, [γιατί με εγκατέλειψες;]». ἐνώτισαι: Ως άνθρωπος προσεύχεται ο Χριστός, για να επιβεβαιώσει την ενανθρώπηση. κύριε, κύριε: Τώρα ο άνθρωπος ευχαριστεί τον Θεό, έχοντας ενδυναμωθεί από τη σωτηρία που του δόθηκε από τον Χριστό· και αυτή είναι ο σταυρός. ἐπεσκίασας: Όταν ο Χριστός πολεμούσε τον διάβολο στον άδη, τότε φύλαγε την κεφαλή του ανθρώπου άτρωτη. μὴ παραδῷς με: Ακόμη κι αν εγώ, λέει ο άνθρωπος, βρέθηκα σε επιθυμία κακών, εσύ όμως μη με παραδώσεις στον διάβολο. Διότι παντού η Γραφή αποκαλεί τον διάβολο αμαρτωλό. διελογίσατο: Οι δαίμονες σκέφτηκαν κακά εναντίον του ανθρώπου, φθονώντας τον άνθρωπο· παρομοίως και οι Ιουδαίοι σκέφτονταν κακά εναντίον του Χριστού από φθόνο. ἡ κεφαλή: Διότι επιτέθηκαν στην κεφαλή κυριεύοντας τον άνθρωπο οι δαίμονες μέσω της απάτης. κόπος: Τον κόπο που μηχανεύτηκαν οι δαίμονες [μέσω της απάτης] εναντίον του ανθρώπου, από αυτόν και καταποντίστηκαν. πεσοῦνται: Διότι αναρριπίστηκαν με τη φωτιά του φθόνου· διότι τους περιμένει η γέεννα, το αιώνιο πυρ. Διότι όταν τους βρουν τα κακά, όσα έκαναν στον άνθρωπο, τότε δεν θα μπορέσουν να σταθούν. ἀνὴρ γλωσσώδης: Ο διάβολος ως συκοφάντης του ανθρώπου, και όλοι όσοι τον μιμούνται στη λοιδορία και στον φθόνο.

Ναι, λέει, αλλά δεν αναζητώ αυτό· αλλά δείξε μου πώς, ενώ κατέστρωσαν σχέδια με τη δική τους βούληση, παγιδεύτηκαν και καταστράφηκαν, και πες μου πού ακριβώς συνέβη αυτό. Στην περίπτωση των αδελφών του Ιωσήφ. Διότι, ενώ ήθελαν να τον υποδουλώσουν και να τον εξοντώσουν, οι ίδιοι αντιμετώπισαν τον έσχατο κίνδυνο. Μολονότι, βέβαια, όσον εξαρτάτο από αυτούς, εκείνος οδηγήθηκε και στη δουλεία και στον θάνατο. Και ο Αβεσσαλώμ, ενώ ήθελε μέσω της ανταρσίας να εξοντώσει τον πατέρα του, μέσω αυτής εξολοθρεύτηκε ο ίδιος. «Θα πέσουν επάνω τους άνθρακες πυρός· σε φωτιά θα τους καταρρίψεις».

Αυτό που λέει, έχει την εξής έννοια: Αρκεί βέβαια και η ίδια η πονηρία για να καταστρέψει όσους την περικλείουν· μαζί όμως με αυτήν θα υποστούν και τη θεήλατη οργή. Αναφέροντας εδώ «άνθρακες πυρός» και φωτιά, εννοεί την τιμωρία που έρχεται άνωθεν. Πολλές φορές μάλιστα η τιμωρία έχει επέλθει και με την ίδια την υλική φωτιά, όπως στην περίπτωση του Δαθάν, του Κορέ και του Αβειρών, καθώς και στην περίπτωση εκείνων που περικύκλωσαν το βαβυλωνιακό καμίνι. «Μέσα σε ταλαιπωρίες, και δεν πρόκειται να αντέξουν».

Ένας άλλος: «Θα πέσουν σε λάκκους, ώστε να μην ανορθωθούν ποτέ». Άλλος: «Εσπευσμένα, και δεν πρόκειται να ανορθωθούν». Σύμφωνα λοιπόν με τον έναν ερμηνευτή, αυτό που λέγεται είναι περίπου το εξής: εξολόθρευσέ τους με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην ανορθωθούν πια. Σύμφωνα δε με τον άλλον: Με πολύ μεγάλη ταχύτητα· διότι αυτό σημαίνει το «Εσπευσμένα».

Ψαλμός 139. Εις το τέλος· Ψαλμός του Δαβίδ. «Λύτρωσέ με, Κύριε, από πονηρό άνθρωπο, από άδικο άνδρα γλίτωσέ με», δηλαδή από κάθε μοχθηρό και παράνομο άνδρα λύτρωσέ με και φύλαξέ με. Έπειτα, αφού είπε πολλά προς τον Θεό για τέτοιου είδους κακούργους· «Επισκίασες», λέει, «το κεφάλι μου σε ημέρα πολέμου», «όσο για το κεφάλι αυτών που με περικυκλώνουν», δηλαδή των αρχηγών των στρατοπέδων τους, «ο κόπος των χειλέων τους θα τους σκεπάσει», δηλαδή θα τους αφανίσει η κάκιστη βουλή των χειλέων τους. «Θα πέσουν πάνω τους αναμμένα κάρβουνα μέσα στη φωτιά, θα τους καταβάλεις με ταλαιπωρίες», δηλαδή σαν αναμμένα κάρβουνα θα πέσει πάνω τους από ψηλά η οργή σου, και θα τους ταλαιπωρήσει «και δεν θα αντέξουν», που σημαίνει ότι δεν θα μπορέσουν να τη βαστάξουν. «Άνδρας φλύαρος», προπετής και φιλόνικος, «δεν θα προκόψει», δεν θα πορευτεί με ασφάλεια πάνω στη γη. «Τον άδικο άνδρα», αντί για το ο άδικος άνδρας, «τα κακά θα τον καταδιώξουν οδηγώντας τον στην καταστροφή», δηλαδή στον αφανισμό του. «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει την κρίση των φτωχών και το δίκαιο των πενήτων». Μου αποκάλυψε, λέει, το Άγιο Πνεύμα, ότι, αν και ο Θεός μακροθυμεί απέναντι σε αυτούς που αδικούν, εντούτοις δεν θα ξεφύγουν από την κρίση του Θεού, ούτε οι αδικούμενοι φτωχοί και πένητες θα παραβλεφθούν αδικαίωτοι.