Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 139:13

Διότι είναι γραμμένο: ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη· τον άδικο άνθρωπο τα κακά θα τον καταδιώξουν μέχρι την καταστροφή του. Γνωρίζω ότι ο Κύριος θα υπερασπιστεί την υπόθεση των φτωχών και το δίκαιο των πενήτων. Και βέβαια, οι δίκαιοι θα δοξολογήσουν το όνομά σου και οι ευθείς θα κατοικήσουν μπροστά στο πρόσωπό σου. Και πάλι λέει: σε ποιον θα στρέψω το βλέμμα μου, παρά μόνο στον πράο και τον ήσυχο και σε αυτόν που τρέμει τους λόγους μου; Αυτός δε ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος έχει την εξουσία της ζωής και του θανάτου, είθε να φωτίσει τα μάτια της διανοίας σας, ώστε να τον υπηρετείτε με αρετή όλες τις ημέρες σας, και να βρείτε έλεος ενώπιόν του κατά την ημέρα εκείνη.

Γνωρίζω ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη στον πτωχό. Από εδώ ωφελήθηκε ο Σολομών από τον πατέρα του και λέει στον Εκκλησιαστή: «Άκουσε το τέλος του λόγου, το καθετί, ότι ο Θεός θα φέρει κάθε έργο σε κρίση, για κάθε τι που έχει παραβλεφθεί, είτε είναι αγαθό είτε πονηρό»· διότι και τώρα, λέει, ο Θεός θα κρίνει αποδίδοντας δικαιοσύνη στον πένητα και τον πτωχό που τώρα καταπονείται. Μετά από αυτά, ολοκλήρωσε τον ψαλμό με ένα αίσιο τέλος· γι' αυτό και επιγράφεται «Εἰς τὸ τέλος», κάνοντας λόγο για την ελπίδα που επιφυλάσσεται στους δικαίους. Ο δε Σύμμαχος λέει, «ενώπιον του προσώπου σου». Και τι είναι ανώτερο από το να βλέπει κανείς με κεκαθαρμένη διάνοια πρόσωπο με πρόσωπο τον Θεό; Σύμφωνα με τον μακαρισμό του Σωτήρα, ο οποίος είπε: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό»· και όταν το επιτύχουν αυτό, θα ευχαριστήσουν.

«άνδρα άδικο»: Όπως τον Ιούδα, όπως τους άρχοντες των Ιουδαίων· διότι αυτοί είναι άδικοι, ως ανθιστάμενοι στον Θεό· όλους αυτούς δε τους κατέλαβαν τα κακά τους. «έγνων»: Του Χριστού, επειδή πτώχευσε για εμάς, και των αποστόλων, επειδή επέλεξαν την εκούσια πενία. «όμως οι δίκαιοι»: Διότι μόνο αυτοί [με οσιότητα] εξομολογούνται εν αληθεία. «και θα κατοικήσουν»: Οι ευθείς στην καρδιά· και αυτοί είναι οι απόστολοι, ως καθαροί και αμώμητοι στην πίστη.

Διότι, εάν ήθελε να οδηγήσει αμέσως στην τιμωρία τον καθένα από όσους αμαρτάνουν, θα είχε αφανιστεί πρόωρα το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου γένους. Γνωρίζω ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη στους πτωχούς και θα υπερασπιστεί το δίκαιο των πενήτων. Πλην όμως, οι δίκαιοι θα δοξολογήσουν το όνομά σου, και οι ευθείς θα κατοικήσουν ενώπιον του προσώπου σου. Άλλος μεταφραστής αναφέρει: «Κοντά στο πρόσωπό σου».

Αντί για το «Κατοικήσουσι», κάποιος άλλος λέει «Διαμενοῦσιν», και άλλος «Καθεδοῦνται»· και αντί για το «Ἔγνων», [άλλος λέει] «Οἶδα». Διότι, επειδή είπε ότι θα καταδιώξει και ότι θα καταστραφούν, αλλά δεν δείχνει την τιμωρία να επιβάλλεται αμέσως, για να μη γίνει εξαιτίας αυτού κανείς από τους πιο αναίσθητους πιο αδιάφορος, πρόσθεσε το «Οἶδα», δείχνοντας ότι αυτό οπωσδήποτε θα συμβεί. Διότι τα δίκαια των αδικουμένων δεν θα μείνουν ανεκδίκητα. Και «φτωχούς» εδώ δεν ονομάζει απλώς τους πένητες, αλλά τους εξαιρετικά ταπεινούς, τους συντετριμμένους. Αυτά δε τα λέει, αφενός παρηγορώντας τους αδικουμένους και αφετέρου συνετίζοντας τους αδικούντες, ώστε ούτε οι πρώτοι να απελπιστούν από την καθυστέρηση, ούτε οι δεύτεροι να γίνουν πιο αδιάφοροι εξαιτίας της αναβολής. Διότι η αναβολή οδηγεί στη μετάνοια· εκείνον όμως που επιμένει στην κακία, τον τιμωρεί αυστηρότερα· και πολύ δίκαια. Γιατί; Επειδή, παρόλο που απόλαυσαν τόση αγαθότητα, δεν έγιναν καλύτεροι. Αναλογίσου, δηλαδή, πόση είναι η φιλανθρωπία του Θεού, όταν ανέχεται εκείνοι που είναι αφιερωμένοι σε Αυτόν να υποφέρουν, και δεν επεμβαίνει τιμωρητικά, επειδή θέλει να σε κάνει καλύτερο μέσω της μετάνοιας.

ΤΙΤΛΟΣ ΚΘ΄. — Περί της εκδικήσεως του Θεού που γίνεται υπέρ των αδικουμένων· ότι πρέπει να αναθέτουμε στον Θεό τα της εκδικήσεως. «Ο Θεός των εκδικήσεων είναι ο Κύριος, ο Θεός των εκδικήσεων φανερώθηκε.» «Ο Κύριος πράττει ελεημοσύνες και αποδίδει το δίκαιο σε όλους τους αδικουμένους.» «Γνωρίζω ότι ο Κύριος θα εκτελέσει την κρίση των φτωχών, και την απόδοση της δικαιοσύνης.» «Μην πεις: Θα εκδικηθώ τον εχθρό, αλλά υπόμεινε τον Κύριο, για να σε βοηθήσει.» «Σκόλοπας πικρίας και αγκάθι οδύνης από εκείνους που τους περικυκλώνουν. Και θα αποδώσω κρίση σε όλους όσοι τους ατιμάζουν.» «Σε κάποια πόλη υπήρχε ένας κριτής που δεν φοβόταν τον Θεό, και δεν ντρεπόταν τους ανθρώπους. Υπήρχε δε και μια χήρα σε εκείνη την πόλη, και πήγαινε σε αυτόν λέγοντας: Εκδίκησέ με από τον αντίδικό μου. Και για αρκετό καιρό δεν ήθελε. Μετά από αυτά όμως είπε μέσα του: Αν και δεν φοβάμαι τον Θεό και δεν ντρέπομαι τους ανθρώπους, επειδή όμως αυτή η χήρα μού προξενεί κόπο, θα την εκδικήσω, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο κριτής της αδικίας. Ο δε Θεός δεν θα εκτελέσει την εκδίκηση των εκλεκτών του, οι οποίοι βοούν προς αυτόν νύχτα και μέρα, και ενώ δείχνει μακροθυμία απέναντί τους; Σας λέω ότι θα εκτελέσει την εκδίκησή τους γρήγορα.» «Μην εκδικείστε οι ίδιοι, αλλά δώστε τόπο στην οργή.»

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

Ψαλμός 139. Εις το τέλος· Ψαλμός του Δαβίδ. «Λύτρωσέ με, Κύριε, από πονηρό άνθρωπο, από άδικο άνδρα γλίτωσέ με», δηλαδή από κάθε μοχθηρό και παράνομο άνδρα λύτρωσέ με και φύλαξέ με. Έπειτα, αφού είπε πολλά προς τον Θεό για τέτοιου είδους κακούργους· «Επισκίασες», λέει, «το κεφάλι μου σε ημέρα πολέμου», «όσο για το κεφάλι αυτών που με περικυκλώνουν», δηλαδή των αρχηγών των στρατοπέδων τους, «ο κόπος των χειλέων τους θα τους σκεπάσει», δηλαδή θα τους αφανίσει η κάκιστη βουλή των χειλέων τους. «Θα πέσουν πάνω τους αναμμένα κάρβουνα μέσα στη φωτιά, θα τους καταβάλεις με ταλαιπωρίες», δηλαδή σαν αναμμένα κάρβουνα θα πέσει πάνω τους από ψηλά η οργή σου, και θα τους ταλαιπωρήσει «και δεν θα αντέξουν», που σημαίνει ότι δεν θα μπορέσουν να τη βαστάξουν. «Άνδρας φλύαρος», προπετής και φιλόνικος, «δεν θα προκόψει», δεν θα πορευτεί με ασφάλεια πάνω στη γη. «Τον άδικο άνδρα», αντί για το ο άδικος άνδρας, «τα κακά θα τον καταδιώξουν οδηγώντας τον στην καταστροφή», δηλαδή στον αφανισμό του. «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει την κρίση των φτωχών και το δίκαιο των πενήτων». Μου αποκάλυψε, λέει, το Άγιο Πνεύμα, ότι, αν και ο Θεός μακροθυμεί απέναντι σε αυτούς που αδικούν, εντούτοις δεν θα ξεφύγουν από την κρίση του Θεού, ούτε οι αδικούμενοι φτωχοί και πένητες θα παραβλεφθούν αδικαίωτοι.