Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 139:4

Και οι Μωαβίτες και οι Αμμανίτες, στους οποίους δεν επιτρεπόταν ούτε καν να εισέλθουν στην Εκκλησία του Κυρίου, εισβάλλουν στα αγιότατά μας. Ανοίξαμε δε σε όλους, όχι πύλες δικαιοσύνης, αλλά θύρες λοιδορίας και θρασύτητας του ενός εναντίον του άλλου· και άριστος θεωρείται μεταξύ μας, όχι αυτός που από φόβο Θεού δεν ξεστομίζει ούτε έναν αργό λόγο, αλλά εκείνος που κακολογεί τα μέγιστα τον πλησίον του, είτε ξεκάθαρα είτε με υπαινιγμούς· και κρύβει κάτω από τη γλώσσα του κόπο και πόνο, ή, για να κυριολεκτήσουμε, δηλητήριο ασπίδων.

Κεφάλαιο Εʹ. Ότι ο Παλαμάς δεν κάνει λόγο για δύο θεότητες· αλλά μάλλον απαλλάσσει από την αθεΐα και ταυτόχρονα διθεΐα του Ακινδύνου και του Βαρλαάμ όσους παρασύρθηκαν από αυτούς, αποδεικνύοντας ότι σε τίποτα δεν αντιτίθεται στο να είναι η θεότητα μία και απλή η λαμπρότητα της θείας φύσης, παρότι είναι άκτιστη και ονομάζεται θεότητα. Και επομένως, εμείς δεν προσκυνούμε δύο θεότητες. Μακριά από την κακοήθεια εκείνων που είπαν «με το ψέμα θα σκεπαστούμε» και έθεσαν το ψέμα ως ελπίδα τους, των οποίων η «γλώσσα είναι σαν του φιδιού, και δηλητήριο οχιών υπάρχει κάτω από τα χείλη τους». Αλλά αυτή είναι η πρόθεσή μας σε όλους τους λόγους μας, να συντρίψουμε τα κεντριά που ωθούν προς την ασέβεια —και αυτά ακριβώς είναι τώρα τα συγγράμματα του Ακινδύνου, όπως πρωτύτερα του Βαρλαάμ, εκείνου που υπήρξε καθοδηγητής του στην πλάνη— και να δείξουμε σαφώς ότι η λαμπρότητα της θείας φύσης, παρότι είναι άκτιστη και ονομάζεται θεότητα, σε τίποτα δεν αντιτίθεται ούτε αναιρεί το να είναι η θεότητα μία και απλή. Διότι και η θεατική δύναμη του Πνεύματος, που γνωρίζει τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους, ούτε φύση είναι, σύμφωνα με τους Πατέρες, και άκτιστη είναι και θεότητα ονομάζεται, και δεν αναιρεί το να είναι η θεότητα μία και απλή.

Αυτήν λοιπόν τη μέθη που προέρχεται από το μίσος, η οποία περισσότερο από καθετί άλλο γίνεται αιτία για τη θεία αποστροφή, επιχειρεί ο διάβολος να προκαλέσει σε εκείνους που προσεύχονται και νηστεύουν, και τους υποβάλλει την ανάμνηση των κατηγοριών και κινεί τους λογισμούς προς τη μνησικακία και οξύνει τη γλώσσα προς την καταλαλιά, κάνοντάς τους τέτοιους, σαν αυτόν που περιγράφει ο Δαβίδ ότι προσεύχεται με κακία, λέγοντας: «ανομία συλλογίστηκε όλη την ημέρα, η γλώσσα του είναι σαν ακονισμένο ξυράφι», και από τους οποίους προσεύχεται στον Θεό να λυτρωθεί, λέγοντας: «ελευθέρωσέ με, Κύριε, από τον πονηρό άνθρωπο, από τον άδικο άνδρα λύτρωσέ με· οι οποίοι ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού, δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους».

Εις το τέλος· ψαλμός του Δαβίδ. Όλος ο ψαλμός ειπώθηκε για τον Χριστό. Ο δε Δαβίδ αναφέρεται επειδή από αυτόν προέρχεται κατά σάρκα. «Ελευθέρωσέ με»: Υπαινίσσεται τον Ιούδα [η προφητεία, ο προφήτης] εκ προσώπου του Χριστού [και αυτό οφείλει να το λέει πάντοτε κάθε πιστός]. «Από άνδρα»: Το λέει υπαινισσόμενος τον λαό των Ιουδαίων ως έναν άνθρωπο. «Οι οποίοι διαλογίστηκαν»: Διότι άδικο διαλογισμό έκαναν οι Ιουδαίοι κατά του Χριστού, λέγοντας: ας δέσουμε τον δίκαιο, διότι μας είναι δύσχρηστος (δυσάρεστος). «Όλη την ημέρα»: Διότι κάθε ημέρα παρατάσσονταν, σχεδιάζοντας κακά εναντίον του Χριστού. «Ακόνισαν»: Γεννώντας δηλητήριο κατά του Χριστού μέσω της γλώσσας τους, σαν τα φίδια. «Δηλητήριο»: Επειδή μελετούσαν τον θάνατο του Χριστού· διότι η ασπίδα όταν δαγκώνει, θανατώνει.

Διότι η οργή τους, λέγει, είναι καθ' ομοίωσιν του όφεως· δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους. Και τι χρειάζεται να μιλάμε για την αναισθησία των άλογων ζώων, όταν φαινόμαστε να αποκαλούμαστε τέκνα του ίδιου του διαβόλου; Διότι εσείς, λέγει, είστε υιοί του διαβόλου.

Με αυτόν τον τρόπο να καταστέλλετε τον θυμό, έτσι να καταπραΰνετε την επιθυμία, έτσι να καταρρίπτετε την αλαζονεία. «Και όλη η γη είχε ένα χείλος, και μία φωνή σε όλους». Ιδού το ζητούμενο ακόμη. Ο λόγος δεν γίνεται για αυτήν (τη γη), αλλά για το ότι όλοι οι άνθρωποι είχαν μία φωνή. Γιατί όμως ονόμασε τη φωνή «ένα χείλος»; Είναι συνήθεια της Γραφής να ονομάζει με αυτόν τον τρόπο τα λόγια, γλώσσα. Είναι δε αναγκαίο να το γνωρίζουμε και αυτό εξαιτίας των αιρετικών, οι οποίοι κατηγορούν τη δημιουργία του Θεού, λέγοντας ότι το σώμα είναι πονηρό. Διότι, επειδή η Γραφή ονομάζει τα πονηρά κινήματα της διανοίας με τα ονόματα των μελών του σώματος —όπως για παράδειγμα όταν λέει: «Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού» και «Η γλώσσα τους είναι κοφτερό μαχαίρι»—, νομίζουν λοιπόν μερικοί ότι αυτά λέγονται για το σαρκικό όργανο της γλώσσας. Δεν λέγονται όμως για τη γλώσσα —μη γένοιτο— διότι αυτή είναι έργο του Θεού, αλλά για τα φονικά λόγια, τα οποία σκοτώνουν ανθρώπους και επιφέρουν πλήγματα χειρότερα από το ξίφος.

Γι' αυτόν τον λόγο και η Θεία Γραφή, εξαιτίας των παθών που ενοχλούν κατ' αυτόν τον τρόπο, αποδίδει συχνά σε όσους έχουν τιμηθεί με τη λογική τις ονομασίες των άλογων ζώων, καθώς και των αγρίων θηρίων: άλλοτε μεν τους ονομάζει σκύλους, εξαιτίας της αναισχυντίας και της αυθάδειας· «Διότι είναι», λέει, «σκύλοι βουβοί, που δεν μπορούν να γαβγίσουν»· άλλοτε άλογα, εξαιτίας της λαγνείας· «Διότι έγιναν άλογα θηλυμανή, ο καθένας χλιμίντριζε για τη γυναίκα του πλησίον του»· άλλοτε γαϊδούρια, εξαιτίας της αγνωμοσύνης και της ανοησίας· «Διότι παραβλήθηκε», λέει, «με τα ανόητα κτήνη και εξομοιώθηκε με αυτά»· άλλοτε λιοντάρια και λεοπαρδάλεις, εξαιτίας της αρπακτικότητας και της πλεονεξίας· άλλοτε πάλι ασπίδες, εξαιτίας της δολιότητας· «Δηλητήριο», λέει, «ασπίδων βρίσκεται κάτω από τα χείλη τους»· άλλοτε φίδια και οχιές, εξαιτίας του δηλητηρίου και της πονηρίας, όπως ακριβώς φώναζε και ο μακάριος Ιωάννης λέγοντας: «Φίδια, γεννήματα οχιών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μελλοντική οργή;». Και τους προσάπτει και άλλα ονόματα, που είναι κατάλληλα για τα πάθη τους, ώστε, έστω και με αυτόν τον τρόπο, νιώθοντας ντροπή να επιστρέψουν επιτέλους κάποτε στην οικεία τους ευγένεια, να συμφιλιωθούν με το ομογενές τους και να θεωρήσουν τους νόμους του Θεού προτιμότερους από τα δικά τους πάθη, στα οποία από ραθυμία έχουν παραδώσει τον εαυτό τους.

Πρόσεξε πώς εξαιτίας της άμετρης λαγνείας αποδίδει την προσωνυμία του άλογου ζώου. Άλλοτε πάλι, «Δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους»· εδώ καταδεικνύει αυτούς που μιμούνται το ύπουλο και δολερό του θηρίου. Και πάλι, αποκαλεί κάποιους άλλους βουβούς σκύλους. Και ξανά, «Σαν την κουφή ασπίδα που βουλώνει τα αυτιά της», αινισσόμενη αυτούς που φράζουν την ακοή τους απέναντι στη διδασκαλία της αρετής.

Και αν θέλεις να γνωρίσεις τη δική τους τράπεζα, πλησίασε, και θα τους δεις να αναβλύζουν τέτοια λόγια, όλα προσηνή και γλυκά, και γεμάτα από πνευματική ευωδία. Κανέναν αισχρό λόγο δεν μπορούν να εκφέρουν εκείνα τα στόματα, τίποτα το άσεμνο, τίποτα το σκληρό, αλλά τα πάντα είναι άξια των ουρανών. Δεν θα έσφαλλε κανείς, εάν παρομοίαζε τα στόματα των πολλών, οι οποίοι περιφέρονται στις αγορές και λυσσομανούν για τα βιοτικά, με κάποιους οχετούς βορβόρου, ενώ τα δικά τους στόματα με πηγές που ρέουν μέλι και αναβλύζουν καθαρά νάματα. Εάν πάλι κάποιος δυσανασχέτησε, επειδή παρομοίασα τα στόματα των πολλών με οχετούς βορβόρου, ας γνωρίζει ότι το είπα δείχνοντας μεγάλη επιείκεια. Διότι η Γραφή δεν χρησιμοποιεί καν αυτό το μέτρο, αλλά ένα άλλο, πολύ πιο σφοδρό παράδειγμα. Επειδή αναφέρει: «Ιός ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους, και ο λάρυγγάς τους είναι τάφος ανοιχτός».

Και ο προφήτης εξάλλου, ελέγχοντας τους αγνώμονες Ιουδαίους, λέει περίπου τα εξής: «Γνώρισε το βόδι τον ιδιοκτήτη του, και το γαϊδούρι τη φάτνη του κυρίου του, ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε». Και πάλι: «Το τρυγόνι και το χελιδόνι του αγρού, και τα σπουργίτια, γνώρισαν τους καιρούς της έλευσής τους, ο λαός μου όμως δεν γνώρισε τα κρίματα του Κυρίου και Θεού του». Από αυτά, λοιπόν, και από τα παρόμοια ζώα να μαθαίνεις να κατορθώνεις την αρετή, ενώ από τα αντίθετα να διδάσκεσαι να αποφεύγεις την κακία. Διότι, όπως η μέλισσα είναι φιλόκαλη, έτσι και η ασπίδα είναι ολέθρια· αποστρέψου, επομένως, την κακία, για να μην ακούσεις: «Δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους». Ο σκύλος, πάλι, είναι αναίσχυντος· μίσησε και αυτήν την πονηρία.

Το μεγαλύτερο όμως γνώρισμα της κακίας τους δεν είναι μόνο ότι είναι δόλιοι, ούτε ότι είναι ύπουλοι, ούτε ότι είναι έτοιμοι για πολέμους και μάχες, αλλά το ότι παραμένουν έτσι σε όλη τους τη ζωή και ποτέ δεν έκαναν ανακωχή από αυτή τη σκληρή πολεμική παράταξη. Καίτοι βέβαια, εάν ήθελαν να πολεμούν, είχαν άλλη δίκαιη αφορμή. Διότι έπρεπε να αντιστέκονται στα αμαρτήματα, και να παρατάσσονται ενάντια στον διάβολο, και να μάχονται ενάντια στα νοσήματα της ψυχής, και να ακονίζουν τα ξίφη τους ενάντια στους δαίμονες. Αυτοί όμως σε εκείνη την παράταξη ούτε καν εμφανίζονται, αλλά ρίχνουν τα βέλη ο ένας εναντίον του άλλου. «Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού· δηλητήριο ασπίδων υπάρχει πάντοτε κάτω από τα χείλη τους». Είδες την ποταπότητα της κακίας; Από ανθρώπους τούς μετατρέπει σε θηρία, σε ασπίδες και σε φίδια, και καταβιβάζει την έλλογη γλώσσα σε αυτή τη θηριωδία. Εκείνο δε για το οποίο τους κατηγόρησε παραπάνω, αυτό πάλι επικρίνει και εδώ. Ποιο είναι λοιπόν αυτό; «Δηλητήριο ασπίδων κάτω από τα χείλη τους», λέει, πάντοτε, δηλαδή αδιάκοπα. Όπως ακριβώς είπε παραπάνω: «Όλη την ημέρα παρατάσσονταν για πολέμους»· έτσι και εδώ: «Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού· δηλητήριο ασπίδων κάτω από τα χείλη τους πάντοτε». Διότι αυτό ακριβώς δηλώνει παντού το Διάψαλμα. Και στα εβραϊκά το διάψαλμα λέγεται Σελ, που σημαίνει «πάντοτε». Μολονότι η κακία είναι επαχθής ακόμη και όταν διαρκεί για μικρό χρονικό διάστημα, όταν όμως την μετέρχονται αδιάκοπα, και μάλιστα χωρίς να την χορταίνουν, ποια συγχώρεση θα μπορούσαν να έχουν; Ποια απολογία;

Ο σοφός άνθρωπος, ακόμη και όταν σιωπά, τιμά τον Θεό, γνωρίζοντας τον λόγο για τον οποίο σιωπά. Προφύλαξέ με, παρακαλώ, από τον άνθρωπο που έχει ακατάστατη γλώσσα. Διότι το γλίστρημα της γλώσσας είναι χειρότερο από το γλίστρημα των ποδιών. ΤΙΤΛΟΣ ΙΕʹ. — Περί εκείνων που δεν φυλάσσουν τη γλώσσα τους. «Από κάθε άδικο λόγο να απομακρύνεσαι.» «Από τη μάστιγα της γλώσσας θα σε κρύψει.» «Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους.» «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη και τη γλώσσα που μιλά αλαζονικά.» «Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού. Ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη.» «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου ύφαινε δολιότητα.» «Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα.» «Ισχυρή παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη· και αιχμαλωτίζεται από τα λόγια του ίδιου του του στόματος.» «Εκείνος που δεν βάζει φραγμό στα χείλη του και μιλά διεστραμμένα, θα υποσκελιστεί.» «Ο λυπηρός λόγος εγείρει οργή. Ο δίγλωσσος άνθρωπος αποκαλύπτει τα μυστικά στο συνέδριο. Το στόμα των άφρονων αναγγέλλει κακά.» «Ο διεστραμμένος φέρνει την απώλεια με το ίδιο του το στόμα.» «Ο άνθρωπος με ευμετάβολη γλώσσα θα πέσει σε συμφορές.» «Τα χείλη του άφρονα τον οδηγούν στο κακό, και το θρασύ στόμα του προσκαλεί τον θάνατο. Το στόμα του άφρονα τον συντρίβει, και τα χείλη του γίνονται παγίδα για την ψυχή του.» «Βαθύς λάκκος είναι το στόμα του παράνομου· και εκείνος που έχει μισηθεί από τον Κύριο θα πέσει μέσα σε αυτόν.» «Με πολλά ξύλα φουντώνει η φωτιά· και το στόμα χωρίς φραγμό προκαλεί ακαταστασίες.» «

Μην δέχεστε χελιδόνια στα σπίτια σας, δηλαδή φλύαρους ανθρώπους, και μην κάνετε ομόστεγούς σας εκείνους που είναι ακράτητοι ως προς τη γλώσσα. Η κακή γλώσσα του ανθρώπου είναι η πτώση του. Και πάλι: Η γλώσσα σου, σαν ακονισμένο ξυράφι, μηχανεύτηκε δόλο. Και πάλι: Τι να σου δοθεί και τι να σου προστεθεί για τη δόλια γλώσσα; Και πάλι: Θεέ μου, μην αποσιωπήσεις την αίνεσή μου, διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξε εναντίον μου. Και πάλι: Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού· δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους.

Διότι ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού. —Δηλητήριο από οχιές υπάρχει κάτω από τα χείλη τους, και όλη την ημέρα ανομία και αδικία συλλογίστηκε η γλώσσα τους. —Διότι τα λόγια του στόματός τους είναι ανομία και δόλος. ιη'. Ποια είναι η δική μας ομολογία, των Χριστιανών, και τι ακριβώς είναι, είναι καιρός να το πούμε όσο το δυνατόν πιο συνοπτικά. Εμείς, λοιπόν, σύμφωνα με όσα μας παρέδωσαν οι απ' αρχής αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου, καθώς και οι θεοφάντορες και θείοι διδάσκαλοί μας που τους διαδέχθηκαν, πιστεύουμε σε έναν Θεό Πατέρα παντοκράτορα, ποιητή και κύριο όλων των ορατών και αοράτων, άναρχο, αόρατο, ακατάληπτο, αναλλοίωτο, ατελεύτητο. Και σε έναν Κύριο Ιησού Χριστό, τον Υιό του τον μονογενή, ο οποίος έλαμψε ανάρχως και αχρόνως και προ πάντων των αιώνων από την πατρική ουσία· και σε ένα Πνεύμα Άγιο, που προέρχεται από τον Θεό και Πατέρα, και συνθεολογείται και συνδοξάζεται με τον Πατέρα και τον Υιό, ως συμφυές και συναΐδιο. Δοξάζοντας μεν την Τριάδα σε υποστάσεις, δηλαδή σε πρόσωπα, και διατηρώντας στο καθένα από τα προειρημένα αμιγείς και ασύγχυτες τις διακριτικές τους ιδιότητες, επειδή αυτές σε καμία περίπτωση δεν μεταβάλλονται ούτε αλλοιώνονται. Αποδίδοντας στον μεν Πατέρα την αγεννησία και το ότι είναι η αιτία αυτών που προέρχονται από Αυτόν·

Αυτό είναι από τα νότια απρόσιτο λόγω ενός λόφου που το περιβάλλει και οχυρώνεται από ποτάμιο ρεύμα. Νόμιζε, λοιπόν, ότι θα κυρίευε την πόλη με την πρώτη έφοδο, θεωρώντας ότι οι πολιορκημένοι θα τρομοκρατούνταν με την πρώτη του εμφάνιση, θα άνοιγαν τις πύλες και θα τον δέχονταν στο εσωτερικό. Όταν, όμως, αυτοί του έκλεισαν εντελώς τις εισόδους και οχύρωσαν τα τείχη με κάθε είδους όπλα και πολεμικές μηχανές, και εμφανιζόμενοι ψηλά στα τείχη ακόνιζαν τις γλώσσες τους σαν του φιδιού, ρίχνοντας όχι μόνο θανατηφόρα βέλη από τα χέρια τους, αλλά εκτοξεύοντας μέσα από τον φραγμό των δοντιών τους και αισχρολογίες χρισμένες με δηλητήριο οχιάς κάτω από τα χείλη, ούτε οι Ρωμαίοι έκτοτε τους αντιμετώπισαν με αδειανά χέρια, αλλά, αποφεύγοντας την κακολογία ως όπλο ποταπό και γυναικείο, τους προξενούσαν βαριά πλήγματα κυρίως με τα όπλα.

Διότι κοντά σε εμένα ο τρόπος ζωής είναι άνετος και ακόλαστος. Η τρυφή, η μέθη και η ηδονή είναι οι δικοί μου αγώνες, οι κόποι και τα έπαθλα. Εδώ αυτός που νικήθηκε από την ηδονή δεν φοβάται, αυτός που πιάστηκε να ψευδορκεί δεν ελέγχεται, αυτός που ακονίζει τη γλώσσα του εναντίον του πλησίον και κρύβει δηλητήριο οχιάς κάτω από τα χείλη του δεν καταδικάζεται ότι διαπράττει κάποιο κακούργημα. Διότι αυτές είναι κοινές πράξεις όσων με αγαπούν. Μπροστά σας βρίσκεται ένα λαμπρό τραπέζι γεμάτο πλούσια εδέσματα και τρυφή· πρέπει να χορταίνετε, να γεμίζετε το στομάχι σας και να οπλίζετε τη γλώσσα σας εναντίον εκείνων που σας οικτίρουν ως δυστυχισμένους. Πρέπει να πράττετε όλα όσα σας υπαγορεύει η επιθυμία σας. Διότι εδώ δεν παρεισφρέουν οι περίεργοι και αυστηροί κανόνες των αποστόλων και των συνόδων, ούτε οι κρίσεις των επισκόπων και οι σύνοδοι σωφρονίζουν όσους αμαρτάνουν και, πνίγοντας τα θελήματά τους, καθιστούν τη ζωή τους θλιβερή· άλλωστε, και αυτό σας υποσχέθηκα εξαρχής, όταν σας απέσπασα από εκεί και σας πήρα στην αγκαλιά μου. Διότι δεν ανήκει σε εμάς να κατευθύνουμε τη ζωή μας με κανόνες και να χαλιναγωγούμε την επιθυμία της θελήσεως με την εγκράτεια της λογικής· αυτά είναι τα περιττά, δυσβάσταχτα και δυσκατόρθωτα παραγγέλματα της Εκκλησίας.

Διότι, καθώς φαίνεται, η οσιότητα της τελειότητάς σου έχει διαμορφώσει τέτοια αντίληψη για εμάς, ότι τάχα ενεργούμε αντίθετα προς τους κανόνες, ότι εναντιωνόμαστε στην αλήθεια και ότι έχουμε διατυπώσει ασεβείς απόψεις. Εάν όμως έτσι έχουν τα πράγματα, για ποιο λόγο πρέπει εσύ να πατάς μαζί μας την αυλή του Κυρίου ή να εισέρχεσαι στο θείο θυσιαστήριο; Διότι ασφαλώς διαθέτεις και εσύ τόση παρρησία όση και ο Δαβίδ, νομίζω μάλιστα και περισσότερη, ώστε να λες με απόλυτο θάρρος: Εμίσησα την συνέλευση των πονηρευομένων και μαζί με ασεβείς δεν θα καθίσω και μαζί με παράνομους δεν θα εισέλθω. Αν και γνωρίζουμε βέβαια απόψεις που διατυπώνονται με επικρίσεις, εντούτοις μέσα σε αυτές τις επικρίσεις διαφυλάσσεται ο πρέπων σεβασμός προς τους αδελφούς, και όσοι συντάσσουν τις απόψεις δεν ακονίζουν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού με τόση απερισκεψία και υπεροψία.