Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 141:3

Με τη φωνή μου έκραξα προς τον Κύριο· με τη φωνή μου δεήθηκα προς τον Κύριο. Θα εκχύσω ενώπιόν του τη δέησή μου. Σαν να έχει αναθέσει, λέγει, ολόκληρη τη διάνοιά του στον Κύριο. Τη θλίψη μου ενώπιόν του θα αναγγείλω. Αγωνιζόμενος, λέγει, τον αγώνα για την ίδια την ψυχή, αναπέμπω τις δεήσεις μου, προσευχόμενος να διασκορπιστούν οι θλίψεις. Γνωρίζεις, λέγει, ότι δεν διώκομαι δικαίως.

Όταν εξέλιπε από εμένα το πνεύμα μου. Αυτά δε τα έπραττα, βλέποντας την υπερβολή των κακών· διότι κατασκήνωνα πλάι στον ίδιο τον θάνατο. Και εσύ γνώρισες τις τρίβους μου· η φράση «Εσύ γνώρισες τις τρίβους μου» ανήκει σε εκείνον που έχει θάρρος για την πορεία του βίου του και για τις πράξεις του.

Αντί για ασπίδα, περιφρούρησε τον εαυτό σου με τον τίμιο σταυρό, σφραγίζοντας όλα τα μέλη σου και την καρδιά σου. Μην κάνεις το σημείο του σταυρού μόνο με το χέρι, αλλά να σφραγίζεις και τους λογισμούς σου· και τις ασχολίες σου, και την είσοδό σου, και την έξοδό σου σε κάθε καιρό, όταν κάθεσαι, και όταν σηκώνεσαι, την κλίνη σου, και οτιδήποτε κάνεις. Σφράγιζε πρώτα στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος· διότι αυτό το όπλο είναι πάρα πολύ ισχυρό, και κανείς δεν μπορεί ποτέ να σε βλάψει, όταν είσαι περιφρουρημένος με αυτό το όπλο. Διότι, αν αυτόν που φέρει τη σφραγίδα ενός επίγειου βασιλιά, κανείς δεν μπορεί να τον βλάψει, πόσο μάλλον εμείς που φέρουμε τέτοια σφραγίδα, ενός επουράνιου μεγάλου βασιλιά, δεν θα καταστούμε απρόσβλητοι από τον καθένα; Αυτό το όπλο λοιπόν να χρησιμοποιείς περισσότερο, αδελφέ μου, διότι ανθίσταται σφοδρά στα βέλη του Εχθρού, ή μάλλον στη ρομφαία του, την πικρή και φοβερή οξυχολία· διότι αυτή σαν δίκοπο μαχαίρι σε μια στιγμή εξολοθρεύει αυτόν που χτυπιέται από αυτήν, καθώς είναι γραμμένο: η ροπή του θυμού επιφέρει την πτώση του. Γι' αυτό, αδελφέ μου, ποτέ μην αμελείς να σφραγίζεσαι, και έτσι θα καταστρέψεις τις παγίδες, τις οποίες σου έκρυψε ο Διάβολος. Διότι είναι γραμμένο: σε αυτήν την οδό που πορευόμουν, μου έκρυψαν παγίδα. Να σφραγίζεσαι λοιπόν πάντοτε, και κανένα κακό δεν πρόκειται να αγγίξει το πνεύμα σου.

«Θα εκχέω ενώπιόν του τη δέησή μου· τη θλίψη μου θα την αναγγείλω ενώπιόν του. Όταν εξέλιπε από εμένα το πνεύμα μου, εσύ γνώριζες τα μονοπάτια μου. Σε αυτήν την οδό, στην οποία πορευόμουν, έκρυψαν παγίδα για εμένα». Διότι μέσα από αυτά παρουσιάζει τη στενοχώρια στην οποία δοκιμαζόταν· και ακόμη περισσότερο μέσα από όσα προσθέτει λέγοντας στη συνέχεια: «Χάθηκε κάθε καταφύγιο από εμένα»· διότι, καθώς ο Σαούλ καθόταν μπροστά στις θύρες του σπηλαίου, αυτός, κρυμμένος στο εσωτερικό του, είχε απελπιστεί για τη διαφυγή του. Όμως, έχοντας απελπιστεί για τη διαφυγή, καταφεύγει στο σωτήριο λιμάνι· γι' αυτό και επιλέγει να πει: «Κραύγασα προς εσένα, Κύριε, και είπα: Εσύ είσαι η ελπίδα μου»· και προσθέτει λέγοντας: «Βγάλε την ψυχή μου από τη φυλακή». Βλέπεις πώς υποδηλώνει τον εγκλεισμό μέσα στο σπήλαιο; Εύλογα, λοιπόν, επιγράφει αυτούς τους λόγους ως προσευχή, δηλώνοντας μέσω της επιγραφής την περίσταση. Λέει, λοιπόν: «Ύμνος συνέσεως του Δαβίδ, όταν αυτός βρισκόταν στο σπήλαιο, προσευχή». Αλλά αυτά μεν τα προσευχήθηκε ευρισκόμενος σε μεγάλο αγώνα κατά τον αναφερθέντα χρόνο· η δε προκειμένη στηλογραφία ελέχθη από αυτόν, όπως νομίζω, όταν βρισκόταν στο σπήλαιο Οδολλάμ, και υποδεχόταν όλους τους αδελφούς του και τους συγγενείς του και τους υπόλοιπους φυγάδες, οι οποίοι ίσως εξαιτίας του δέχονταν τις επιβουλές του Σαούλ· αλλά και κάθε καταλυπημένη ψυχή και κάθε αδικούμενος γινόταν μέτοχος της φυγής του Δαβίδ.

Ψαλμού ρμα΄. —ΙΓ΄. Και αυτό που λέγεται εδώ, «εμένα θα περιμένουν οι δίκαιοι έως ότου μου ανταποδώσεις», φαίνεται να λέγεται από το πρόσωπο του Σωτήρος· διότι ποιον άλλον περιμένουν οι δίκαιοι, έως ότου τον ανταμείψει ο Θεός, παρά αυτόν; Επειδή, όπως έχει ειπωθεί κάπου για τους παλαιούς δικαίους, ότι, μολονότι έλαβαν καλή μαρτυρία, δεν απέκτησαν τις επαγγελίες, καθώς ο Θεός προέβλεψε κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μην τελειωθούν χωρίς εμάς. Είναι δε φανερό ότι το ρητό αναφέρεται σε αυτόν, από το γεγονός ότι και τα σχετικά με το πάθος του προσημαίνονται στον ψαλμό, σε ακολουθία με τις άλλες προφητείες· γράφτηκε, λοιπόν: «Θα εκχύσω ενώπιόν του τη δέησή μου, τη θλίψη μου ενώπιόν του θα αναγγείλω».

«Συνέσεως, προσευχόμενος στο σπήλαιο». Τα προκείμενα λόγια είναι μεν προσευχή και τίποτα άλλο, πλην όμως απαιτείται σύνεση, προκειμένου να μάθουμε εμείς με ποιον τρόπο, όταν βρισκόμαστε σε δύσκολες περιστάσεις, μπορούμε να αποφεύγουμε τα κακά. «Με τη φωνή μου... θα εκχέω»: Διεξάγοντας τον αγώνα για την ίδια του την ψυχή, αναπέμπει τις δεήσεις, προσευχόμενος να διαφύγει από τις θλίψεις. «Όταν εξέλιπε... στην οδό»: [Ο προφήτης τα λέει αυτά για τον εαυτό του, ότι] Γνωρίζεις, λέει, πως καταδιώκομαι άδικα. «Κατανοούσα»: Αν κάποιος αναλογιστεί τον τόπο μέσα στο σπήλαιο, θα διαπιστώσει ότι τα λόγια έχουν ειπωθεί ταιριαστά, [σχετικά με τα όσα υπέστη ο προφήτης καταδιωκόμενος από τον Σαούλ]. «Χάθηκε»: Διότι δεν μπορούσε να διαφύγει από το σπήλαιο, αφού τα μπροστινά του μέρη κατέχονταν από τον Σαούλ. «Και δεν υπάρχει»: Κανείς, λέει, δεν ενδιαφέρεται για τη σωτηρία της ψυχής μου. «Προς Εσένα»: Μόνο σε Αυτόν πρέπει να εναποθέτει κανείς τις ελπίδες της σωτηρίας του. «Πρόσεξε... ρύσαι με»: Αν και απονέμεις τον κλήρο και το μερίδιο στη γη των ζώντων, ωστόσο και εδώ ανάδειξέ με ισχυρότερο από τους εχθρούς. «Εξάγαγε»: Αυτά τα λέει και πάλι σε σχέση με τον χώρο του σπηλαίου. «Του εξομολογήσασθαι»: Όταν, λέει, με απαλλάξεις από τούτη τη θλίψη και τον εγκλεισμό, θα Σου αναπέμψω ευχαριστήριους ύμνους.

Εκείνος που ραθυμεί και δεν ακούει αυτά που λέει, δεν βοά προς τον Θεό, αλλά απλώς και μάταια βγάζει φωνή. Εκείνος που δεν διεγείρει τη διάνοιά του, ακόμη κι αν κραυγάζει δυνατά, ούτε και αυτός βοά. Διότι η φωνή, όπως πολλές φορές έχω προαναφέρει, δεν φανερώνει την ένταση του πνεύματος, αλλά την προσηλωμένη διάνοια. Αλλά αυτός δεν ενεργεί έτσι· αντίθετα συγκεντρώνει αυτά τα τρία και αποδεικνύει ότι και με φωνή βοά, και προς τον Θεό, και με τη δική του φωνή. Γι' αυτό αναφέρει δεύτερη φορά: «Με τη φωνή μου» και «Με τη φωνή μου». «Θα εκχέω ενώπιόν του τη δέησή μου, τη θλίψη μου ενώπιόν του θα αναγγείλω». Είδες ψυχή απαλλαγμένη από τα βιοτικά; Διότι δεν κατέφυγε σε ανθρώπους, ούτε ζήτησε τις δικές τους συμμαχίες, αλλά στράφηκε προς την ακατανίκητη βοήθεια και την άνωθεν υποστήριξη. Έπειτα, το προσηλωμένο της διανοίας και τη θερμότητα, την οποία είχε αποταμιευμένη μέσα του, θέλοντας να φανερώσει μέσω αυτής της λέξης, λέει «θα εκχέω», δηλαδή με πολλή αφθονία.

Ωδή έκτη. Τη δέησή μου θα εκχύσω προς τον Κύριο. Στολισμένος με φυσικά χαρίσματα και με δικές μου προσπάθειες, ο ταλαίπωρος, ευχαριστώ τον Θεό με τα λόγια, ενώ στον νου μου υπερηφανεύομαι φοβερά, όπως ακριβώς προσευχόταν άλλοτε εκείνος ο αλαζόνας Φαρισαίος.

Τέτοιο ήταν, ω φίλοι, το σοφό κατόρθωμα του σοφού συγκέλλου, μοναχού και ιερέα, και σε τόσο λαμπρότατο ύψος ανέβηκε η φημισμένη του γνώση μαζί με την αγάπη προς τον πλησίον. Αλίμονο, διότι εμείς της ιερής τάξεως γίναμε όμοιοι με λαό που δεν έχει γνώση, σύμφωνα με εκείνον που το είπε, και δυστυχώς μας δόθηκε μήτρα που δεν γεννά και μαστοί ξεροί. Όταν δε εκείνοι που οδηγούσαν τον μακάριο διέσχισαν την Προποντίδα προς τη Χρυσούπολη που βρίσκεται απέναντί μας, προσάραξαν το πλοιάριο σε μια μικρή πόλη, η οποία ονομάζεται Παλουκιτών, χωρίς καθόλου εφόδια κατά την εποχή του χειμώνα, και σε έρημο τόπο, όπου υψώνεται και ο κίονας του καταδίκου Δελφίνου, αποβίβασαν τον άγιο αφήνοντάς τον ολομόναχο, χωρίς καν να τον αξιώσουν της καθημερινής τροφής οι άσπλαχνοι. Ο μακαριότατος Συμεών, λοιπόν, όταν είδε τη μανία του συγκέλλου να έχει υπερισχύσει και τον προσχεδιασμένο φθόνο του να έχει επιτύχει, χωρίς να σκυθρωπάσει, ευχαριστεί τον Θεό που παραχώρησε να του συμβούν αυτά. Επομένως, καθώς περιφερόταν σε εκείνο το τραχύτατο βουνό, έψαλλε με εύθυμη ψυχή λέγοντας: «Με τη φωνή μου έκκραξα προς τον Κύριο, με τη φωνή μου δεήθηκα προς τον Κύριο· θα εκχύσω ενώπιόν Του τη δέησή μου, τη θλίψη μου ενώπιόν Του θα απαγγείλω· στην οδό αυτή όπου πορευόμουν, έκρυψαν παγίδα για μένα· κοιτούσα προς τα δεξιά και έβλεπα, και δεν υπήρχε κανείς που να με αναγνωρίζει».