Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 141:6

Χάθηκε κάθε καταφύγιο για εμένα, και δεν υπάρχει κανείς που να ενδιαφέρεται για την ψυχή μου. Διότι δεν ήταν δυνατόν να διαφύγει από το σπήλαιο, αφού τα εμπρόσθια μέρη του κατέχονταν από τον Σαούλ. Κανείς, λέει, δεν επιζητεί τη σωτηρία της ψυχής μου. Κραύγασα προς εσένα, Κύριε. Διότι σε Αυτόν και μόνο εναποθέτει τις ελπίδες της σωτηρίας.

Προς εκείνους που ισχυρίζονται ότι το Πνεύμα είναι κατώτερο του Χριστού, επειδή ονομάστηκε αρραβώνας, πράγμα που, όπως λένε, αποτελεί απλώς ένα μέρος. Έχει γραφεί στην προς Εφεσίους επιστολή: «Στον οποίο και αφού πιστέψατε, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο είναι ο αρραβώνας της κληρονομίας μας, για την απολύτρωση της περιποιήσεως, προς έπαινο της δόξας του.» Βρίσκουμε όμως στη Γραφή να ονομάζεται μέρος και ο Πατέρας· διότι λέει σε έναν ψαλμό: «Εσύ είσαι η μερίδα μου στη γη των ζώντων»· και πάλι στον δέκατο έκτο ψαλμό: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηριού μου.»

«Θα εκχέω ενώπιόν του τη δέησή μου· τη θλίψη μου θα την αναγγείλω ενώπιόν του. Όταν εξέλιπε από εμένα το πνεύμα μου, εσύ γνώριζες τα μονοπάτια μου. Σε αυτήν την οδό, στην οποία πορευόμουν, έκρυψαν παγίδα για εμένα». Διότι μέσα από αυτά παρουσιάζει τη στενοχώρια στην οποία δοκιμαζόταν· και ακόμη περισσότερο μέσα από όσα προσθέτει λέγοντας στη συνέχεια: «Χάθηκε κάθε καταφύγιο από εμένα»· διότι, καθώς ο Σαούλ καθόταν μπροστά στις θύρες του σπηλαίου, αυτός, κρυμμένος στο εσωτερικό του, είχε απελπιστεί για τη διαφυγή του. Όμως, έχοντας απελπιστεί για τη διαφυγή, καταφεύγει στο σωτήριο λιμάνι· γι' αυτό και επιλέγει να πει: «Κραύγασα προς εσένα, Κύριε, και είπα: Εσύ είσαι η ελπίδα μου»· και προσθέτει λέγοντας: «Βγάλε την ψυχή μου από τη φυλακή». Βλέπεις πώς υποδηλώνει τον εγκλεισμό μέσα στο σπήλαιο; Εύλογα, λοιπόν, επιγράφει αυτούς τους λόγους ως προσευχή, δηλώνοντας μέσω της επιγραφής την περίσταση. Λέει, λοιπόν: «Ύμνος συνέσεως του Δαβίδ, όταν αυτός βρισκόταν στο σπήλαιο, προσευχή». Αλλά αυτά μεν τα προσευχήθηκε ευρισκόμενος σε μεγάλο αγώνα κατά τον αναφερθέντα χρόνο· η δε προκειμένη στηλογραφία ελέχθη από αυτόν, όπως νομίζω, όταν βρισκόταν στο σπήλαιο Οδολλάμ, και υποδεχόταν όλους τους αδελφούς του και τους συγγενείς του και τους υπόλοιπους φυγάδες, οι οποίοι ίσως εξαιτίας του δέχονταν τις επιβουλές του Σαούλ· αλλά και κάθε καταλυπημένη ψυχή και κάθε αδικούμενος γινόταν μέτοχος της φυγής του Δαβίδ.

Προς εσένα, Κύριε, έκραξα. Πάλι και εδώ ομολογεί ότι κράζει, όχι απλώς, αλλά προς τον Κύριο· διότι διαφορετικά του ήταν αδύνατο να βγάλει φωνή, εφόσον ο εχθρός βρισκόταν εκεί κοντά. Έχοντας δε ομολογήσει ότι έχει τον Θεό ως μόνη του ελπίδα, δεν απέτυχε του σκοπού του· διότι η ελπίδα δεν καταισχύνει. Αλλά και αν υπάρχει κάποια γη των ζώντων, ομολογώ, λέει, ότι δεν έχω καμία θέση σε αυτήν παρά μόνο εσένα, την ελπίδα μου· διότι εσύ είσαι ο Θεός, η μερίδα μου στη γη των ζώντων· ώστε, αν δεν είχα εσένα, δεν θα είχα ποτέ συγκαταλεχθεί στη γη των ζώντων.

Δεν υπήρχε κανείς που να με γνωρίζει. — Δεν υπάρχει κανείς που να αναζητά την ψυχή μου. Εκείνος που παραμελείται και δεν αναζητείται καθόλου από αυτούς που θεωρείται ότι προΐστανται των εκκλησιών, εύλογα θα πει αυτά τα λόγια· και στη συνέχεια προσθέτει την κραυγή προς τον Θεό, να μην ελπίζει δηλαδή στους άρχοντες, αλλά στον Κύριο, και να έχει τη μερίδα του στη γη των ζώντων και όχι σε γη της λήθης.

«Συνέσεως, προσευχόμενος στο σπήλαιο». Τα προκείμενα λόγια είναι μεν προσευχή και τίποτα άλλο, πλην όμως απαιτείται σύνεση, προκειμένου να μάθουμε εμείς με ποιον τρόπο, όταν βρισκόμαστε σε δύσκολες περιστάσεις, μπορούμε να αποφεύγουμε τα κακά. «Με τη φωνή μου... θα εκχέω»: Διεξάγοντας τον αγώνα για την ίδια του την ψυχή, αναπέμπει τις δεήσεις, προσευχόμενος να διαφύγει από τις θλίψεις. «Όταν εξέλιπε... στην οδό»: [Ο προφήτης τα λέει αυτά για τον εαυτό του, ότι] Γνωρίζεις, λέει, πως καταδιώκομαι άδικα. «Κατανοούσα»: Αν κάποιος αναλογιστεί τον τόπο μέσα στο σπήλαιο, θα διαπιστώσει ότι τα λόγια έχουν ειπωθεί ταιριαστά, [σχετικά με τα όσα υπέστη ο προφήτης καταδιωκόμενος από τον Σαούλ]. «Χάθηκε»: Διότι δεν μπορούσε να διαφύγει από το σπήλαιο, αφού τα μπροστινά του μέρη κατέχονταν από τον Σαούλ. «Και δεν υπάρχει»: Κανείς, λέει, δεν ενδιαφέρεται για τη σωτηρία της ψυχής μου. «Προς Εσένα»: Μόνο σε Αυτόν πρέπει να εναποθέτει κανείς τις ελπίδες της σωτηρίας του. «Πρόσεξε... ρύσαι με»: Αν και απονέμεις τον κλήρο και το μερίδιο στη γη των ζώντων, ωστόσο και εδώ ανάδειξέ με ισχυρότερο από τους εχθρούς. «Εξάγαγε»: Αυτά τα λέει και πάλι σε σχέση με τον χώρο του σπηλαίου. «Του εξομολογήσασθαι»: Όταν, λέει, με απαλλάξεις από τούτη τη θλίψη και τον εγκλεισμό, θα Σου αναπέμψω ευχαριστήριους ύμνους.

Τα δεινά δεν τον καταπόντισαν, αλλά μάλλον τον πτέρωσαν, και ενώ βρισκόταν σε αδιέξοδα, γνώρισε το ακαταμάχητο χέρι και την παντοδύναμη ισχύ, καθώς και την ευχέρεια διεξόδου στις πιο αμήχανες καταστάσεις. «Είπα, εσύ είσαι η ελπίδα μου». Όλα τα ανθρώπινα, λέγει, έχουν αποδειχθεί ανεπαρκή, και η τρικυμία είναι τόσο πιο ισχυρή από κάθε είδους βοήθεια, ώστε με καμία τέχνη να μην είναι δυνατόν να διασωθεί κανείς από το ναυάγιο. Αλλά όμως, κι αν ακόμη από τους ανθρώπους αυτά θεωρούνται απελπιστικά και όλοι έχουμε χάσει κάθε θάρρος, για εσένα ωστόσο τα πάντα είναι εύκολα· γι' αυτό και, διατηρώντας την ελπίδα μας, δεν παραλύουμε. «Εσύ είσαι η μερίδα μου στη γη των ζώντων».

Δηλαδή, ο κλήρος μου, ο θησαυρός μου, ο πλούτος μου, τα πάντα είσαι εσύ. «Στη γη των ζώντων». Γη των ζώντων εδώ ονομάζει τη δική του πατρίδα. Διότι πολλές φορές συνηθίζει να αποκαλεί την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα άδη και θάνατο. Έπειτα, επειδή, όσο βρισκόταν σε ξένη γη, δεν επιτελούσε καμία από τις καθιερωμένες λατρευτικές πράξεις, ενώ εκεί εκπληρώνονταν όλα όσα αφορούσαν τον αγιασμό, για τον λόγο αυτόν λέει: «Είσαι η μερίδα μου στη γη των ζώντων». Πάντοτε στάθηκες προστάτης μου, λέει, και με έκανες οικείο σου στη γη των ζώντων, και αναπτύχθηκε μεγάλη κοινωνία ανάμεσα σε εμένα και σε σένα.