Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 141:7

Απάντηση: Αδελφέ, ο καιρός των πολέμων είναι καιρός εργασίας. Μην αποκάμεις, αλλά εργάσου, πολέμησε. Όταν ενταθεί ο πόλεμος, ενέτεινε τον αγώνα και εσύ, κράζοντας: Κύριε Ιησού Χριστέ, εσύ βλέπεις την αδυναμία μου και τη θλίψη μου, βοήθησέ με και ελευθέρωσέ με από αυτούς που με καταδιώκουν, διότι σε σένα κατέφυγα. Και προσευχήσου για να λάβεις δύναμη να υπηρετήσεις τον Θεό με καθαρή καρδιά. Το σημείο ότι κάποιος έχει την ελπίδα του στον Θεό, είναι το να αποτινάξει από τον εαυτό του κάθε μολυσμό της φροντίδας της σάρκας και να μη λογαριάζει καθόλου ότι κατέχει οτιδήποτε από τούτον τον αιώνα, επειδή αλλιώς έχει την ελπίδα του σε αυτό και όχι στον Θεό. Το σημείο της συγχώρησης των αμαρτιών είναι το να τις μισήσει κανείς και να μην τις πράξει πλέον. Εάν όμως ακόμη τις μελετά και συγκατατίθεται στην καρδιά του ή και τις πράττει, είναι σημείο ότι ακόμη δεν του έχουν συγχωρηθεί, αλλά εξακολουθεί να είναι ένοχος σε αυτές. Το να μένει κανείς στο κελλί κατά Θεόν, είναι το να κατακρίνει τον εαυτό του όταν αισθάνεται ευχαρίστηση στην καρδιά του από την ομορφιά του κελλιού ή από τη σωματική ανάπαυση, λέγοντας: Αλίμονο σε εμένα τον αμαρτωλό, διότι απολαμβάνω πράγματα προς κατάκρισή μου, και είμαι ανάξιος αυτών, ενώ άλλοι άξιοι θλίβονται, ταλαιπωρούμενοι χωρίς να βρίσκουν σωματική ανάπαυση. Κύριε Ιησού Χριστέ, συγχώρησέ με και για αυτό, ένεκα του ονόματός σου που έχει επικληθεί σε εμάς.

«Όταν εξέλειπε από εμένα το πνεύμα μου, εσύ γνώριζες τις οδούς μου· στον δρόμο αυτόν που πορευόμουν, μου έκρυψαν παγίδα· και πάλι: λύτρωσέ με από εκείνους που με καταδιώκουν, διότι έγιναν ισχυρότεροι από εμένα.» Στη συνέχεια αυτών, προσευχόμενος και για την εκ νεκρών ανάστασή του, λέει: «Εξάγαγε την ψυχή μου από τη φυλακή, για να δοξολογήσω το όνομά σου»· στα οποία προσθέτει το: «εμένα περιμένουν οι δίκαιοι, έως ότου μου ανταποδώσεις». Περίμεναν, λοιπόν, τον Χριστό όλοι εκείνοι οι δίκαιοι, μέχρι να του ανταποδώσει ο Πατέρας για το ότι εκένωσε τον εαυτό του, γενόμενος υπήκοος σε Αυτόν μέχρι θανάτου. Και τι άλλο να του ανταποδώσει παρά τα έθνη ως κληρονομιά, και τα πέρατα της γης ως ιδιοκτησία του; Ούτως ώστε, όταν εισέλθει το πλήρωμα των εθνών, τότε να σωθεί και ολόκληρος ο Ισραήλ. Και όλα όσα αναφέρονται στον ψαλμό θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στον Χριστό, εφόσον περιέχουν όσα συνέβησαν κατά την ενανθρώπησή του, στη διάρκεια της οποίας δέχθηκε τις επιβουλές.

«Ταλαίπωρος άνθρωπος που είμαι! Ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα αυτού του θανάτου;» Γιατί το λέει αυτό; Επειδή δηλώνει ότι «το να αναχωρήσει κανείς και να είναι μαζί με τον Χριστό είναι πολύ καλύτερο». Και τι να πούμε για τον μέγα Δαβίδ, ο οποίος κατείχε τόση εξουσία και είχε τα πάντα στη διάθεσή του για ηδονή και απόλαυση; Δεν δυσφορούσε σε αυτή τη ζωή; Δεν ονομάζει φυλακή την επίγεια ζωή; Δεν κραυγάζει προς τον Κύριο: «Βγάλε την ψυχή μου από τη φυλακή»; Δεν δυσφορεί για την παράταση της ζωής του λέγοντας: «Αλίμονό μου, διότι η παροικία μου παρατάθηκε»; Ή μήπως δεν γνώριζαν οι άγιοι να διακρίνουν το καλό από το χειρότερο, και γι' αυτό θεωρούσαν την έξοδο από το σώμα προτιμότερη για την ψυχή; Εσύ όμως τι το καλό, πες μου, βλέπεις στον παρόντα βίο; Αναλογίσου σε τι συνίσταται η ζωή. Δεν σου αναφέρω τη φωνή του προφήτη που λέει ότι «Κάθε σάρκα είναι χορτάρι»· διότι εκείνος με αυτό το παράδειγμα μάλλον εξωραΐζει την αθλιότητα της φύσης μας. Ίσως μάλιστα θα ήταν καλύτερο να είναι κανείς χορτάρι παρά αυτό που πραγματικά είναι. Γιατί; Επειδή το χορτάρι εκ φύσεως δεν έχει καμία αηδία, ενώ η σάρκα μας είναι εργαστήριο δυσοσμίας, που αχρηστεύει και μετατρέπει σε φθορά καθετί που προσλαμβάνει. Και το να υποτάσσεται κανείς καθ' όλο τον χρόνο στη λειτουργία της κοιλιάς, από ποια τιμωρία δεν είναι πιο οδυνηρό; Διότι βλέπετε αυτόν τον συνεχή φοροεισπράκτορα, εννοώ την κοιλιά, πόση ανάγκη απαίτησης επιβάλλει καθημερινά, στον οποίο ακόμη και αν κάποτε προκαταβάλουμε περισσότερα από τα ορισμένα, δεν έχουμε εξοφλήσει προκαταβολικά τίποτα από το μελλοντικό χρέος.

«Συνέσεως, προσευχόμενος στο σπήλαιο». Τα προκείμενα λόγια είναι μεν προσευχή και τίποτα άλλο, πλην όμως απαιτείται σύνεση, προκειμένου να μάθουμε εμείς με ποιον τρόπο, όταν βρισκόμαστε σε δύσκολες περιστάσεις, μπορούμε να αποφεύγουμε τα κακά. «Με τη φωνή μου... θα εκχέω»: Διεξάγοντας τον αγώνα για την ίδια του την ψυχή, αναπέμπει τις δεήσεις, προσευχόμενος να διαφύγει από τις θλίψεις. «Όταν εξέλιπε... στην οδό»: [Ο προφήτης τα λέει αυτά για τον εαυτό του, ότι] Γνωρίζεις, λέει, πως καταδιώκομαι άδικα. «Κατανοούσα»: Αν κάποιος αναλογιστεί τον τόπο μέσα στο σπήλαιο, θα διαπιστώσει ότι τα λόγια έχουν ειπωθεί ταιριαστά, [σχετικά με τα όσα υπέστη ο προφήτης καταδιωκόμενος από τον Σαούλ]. «Χάθηκε»: Διότι δεν μπορούσε να διαφύγει από το σπήλαιο, αφού τα μπροστινά του μέρη κατέχονταν από τον Σαούλ. «Και δεν υπάρχει»: Κανείς, λέει, δεν ενδιαφέρεται για τη σωτηρία της ψυχής μου. «Προς Εσένα»: Μόνο σε Αυτόν πρέπει να εναποθέτει κανείς τις ελπίδες της σωτηρίας του. «Πρόσεξε... ρύσαι με»: Αν και απονέμεις τον κλήρο και το μερίδιο στη γη των ζώντων, ωστόσο και εδώ ανάδειξέ με ισχυρότερο από τους εχθρούς. «Εξάγαγε»: Αυτά τα λέει και πάλι σε σχέση με τον χώρο του σπηλαίου. «Του εξομολογήσασθαι»: Όταν, λέει, με απαλλάξεις από τούτη τη θλίψη και τον εγκλεισμό, θα Σου αναπέμψω ευχαριστήριους ύμνους.

Πρόσεξε τη δέησή μου, διότι ταπεινώθηκα πάρα πολύ. Βλέπεις πώς ό,τι έλεγε παραπάνω, αυτό θέτει και εδώ ως υπεράσπιση, εννοώ το ότι ταπεινώθηκε, το ότι τιμωρήθηκε δηλαδή για τα αμαρτήματά του σε υπερβολικό βαθμό. Το δε «σφόδρα», δεν αποτελεί κατηγορία για όσα συνέβησαν, αλλά αφορά τη λύπη και την αδυναμία του πάσχοντος. Διότι, αν μεν κρίνεις με βάση τη βαρύτητα των αμαρτημάτων, η ταπείνωση δεν είναι σφοδρή· αν όμως κρίνεις με βάση την αδυναμία εκείνου που την υπομένει, είναι υπερβολικά σφοδρή. Διότι ο Θεός πουθενά δεν απαιτεί τιμωρία ίση με την αναλογία των σφαλμάτων. Και αν στα μάτια όσων πάσχουν φαίνεται αφόρητη, αυτό δεν οφείλεται στη φύση όσων συμβαίνουν, αλλά στην αδυναμία όσων τα υπομένουν.

«Λύτρωσέ με από εκείνους που με καταδιώκουν, διότι έγιναν ισχυρότεροι από εμένα». Ιδού πάλι και άλλη αιτία, η άδικη επιβουλή εκείνων που τον βλάπτουν, και το ότι ο ίδιος βρίσκεται σε μεγάλη αδυναμία: «Βγάλε την ψυχή μου από τη φυλακή, για να εξομολογηθώ το όνομά σου». Η λέξη «εξομολογηθώ» εδώ χρησιμοποιείται αντί του «ευχαριστήσω». Αυτό, λοιπόν, που λέει είναι το εξής: Απάλλαξέ με από τα δεινά. Διότι με τη λέξη φυλακή υπονοεί την υπερβολή των συμφορών.