Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 143:14

Οι αποθήκες τους είναι γεμάτες, ξεχειλίζοντας από το ένα αγαθό στο άλλο. Διότι θησαύρισαν όχι τον επουράνιο, αλλά τον επίγειο πλούτο. Τα πρόβατά τους γεννούν πολλά, πληθαίνοντας στις εξόδους τους. Τα δε κτήνη τους είναι παχιά και πολύγονα. Δεν υπάρχει πτώση φραγμού ούτε ρήγμα.

Των οποίων οι υιοί είναι σαν νεόφυτα στερεωμένα στη νεότητά τους. Οι υιοί όχι μόνο του προηγούμενου λαού, αλλά και όλων εκείνων που είναι αποξενωμένοι από τη θεοσέβεια, είναι σαν νεόφυτα στερεωμένα στη νεότητά τους· του δικαίου, όμως, η σάρκα είναι ασθενής και το φρόνημά του είναι νεκρωμένο. Αυτών που προέρχονται από την περιτομή, ακόμη και οι θυγατέρες είναι στολισμένες με τρόπο εταιρικό, σαν ομοίωμα ναού μέσα στον οποίο κατοικεί πονηρό πνεύμα· γι' αυτό λέει γι' αυτές ο προφήτης: «Επειδή οι θυγατέρες της Σιών περπάτησαν με υψωμένο τον τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών», και τα εξής. Οι άγιοι, αντιθέτως, είναι ναός του Θεού και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα τους. Και των μεν πρώτων τα ταμεία περισσεύουν και ξεχειλίζουν, επειδή θησαυρίζουν πάνω στη γη και λένε: «Θα κατεδαφίσω τις αποθήκες μου και θα οικοδομήσω μεγαλύτερες»· ενώ των αγίων ο θησαυρός βρίσκεται στον ουρανό. Και των μεν τα πρόβατα γεννούν πολλά και πληθύνονται, και τα βόδια τους είναι παχιά, όπως στην αφθονία της Αιγύπτου (διότι ωραία στην όψη και εκλεκτά στις σάρκες ήταν εκείνα που είδε ο Φαραώ)· του δικαίου, όμως, η ποίμνη περιλαμβάνει ψυχές ακέραιες, και πρόβατα αγαθά και λογικά.

«Δεν υπάρχει κατάπτωση φραγμού» κ.τ.λ. Και στον Ιώβ έχει λεχθεί: «Γιατί ζουν οι ασεβείς, γερνούν μάλιστα και μέσα στον πλούτο;» και τα επόμενα· έπειτα όμως προσθέτει: «Αλλ’ όμως και ο λύχνος των ασεβών θα σβήσει». Και στον εβδομηκοστό δεύτερο ψαλμό λέγεται: «Ζήλεψα τους ανόμους, βλέποντας την ειρήνη των αμαρτωλών», και τα εξής· και γι’ αυτά επίσης ακολουθεί η λύση στο χωρίο: «Πώς έγιναν έρημοι; Ξαφνικά χάθηκαν εξαιτίας της αφροσύνης τους· σαν όνειρο εκείνων που ξυπνούν».

Σε αυτόν που λυτρώνει. Διότι ο Θεός τον γλίτωσε από τη ρομφαία του Γολιάθ, επειδή ήταν πονηρή ως όπλο δυνατού. «Λύτρωσέ με»: Μιλάει για τον Χριστό, ότι οι Ιουδαίοι, έχοντας αποξενωθεί από τον Θεό, αγωνίζονταν εναντίον του Κυρίου (του Χριστού) από φθόνο. «Των οποίων το στόμα»: Όταν οι Ιουδαίοι σχεδίαζαν τον θάνατο του Χριστού. «Και η δεξιά»: Αυτών. Ποιων; Αυτών που έδωσαν τα αργύρια, όπως και αυτών που τα έλαβαν και συκοφάντησαν άδικα την ανάσταση του Χριστού. «Των οποίων οι υιοί»: Αναφέρεται στα παιδιά των Ιουδαίων, τα οποία στη νεότητά τους, δηλαδή στην ανομία τους, φλέγονταν από τον θυμό τους. Αναφέρεται επίσης και στην ευημερία τους. «Οι θυγατέρες»: Εννοεί μεν τις συναγωγές των Ιουδαίων, υπονοεί δε και τα παιδιά τους. Διότι στολίζονταν για να τους εξαπατήσουν. Επειδή χαίρονταν πάντοτε με την πορνεία, και ήταν σαν έρημος ναός, που δεν έχει εκείνον που να κατοικεί μέσα του. «Τα ταμεία»: Υπονοεί τον πλούτο των απαρχών, με τον οποίο ζούσαν πλουσιοπάροχα και αχάριστα καθημερινά. Διότι δεν κατάλαβαν ποιος είναι αυτός που τα παρέχει. «Τα πρόβατα»: Διότι βρίσκονταν σε μεγάλη ευημερία, ως λαός του Θεού, αλλά δεν συνήκαν. Τους αποκαλεί δε πρόβατα, διότι εξομοιώθηκαν με τα κτήνη. «Οι βόες»: Διότι δεν τους έλειπε κανένα κτήνος, αλλά σαν παχιά βόδια, δηλαδή χορτασμένα, σκιρτώντας άτακτα, απέρριψαν από πάνω τους τον ζυγό του Χριστού.

«δεν υπάρχει»: Διότι ήταν από παντού διασφαλισμένοι από τον νόμο και δεν υπήρχε σε αυτούς δίοδος προς την απώλεια, αλλά δεν παρέμειναν σταθεροί εξαιτίας της σκληροκαρδίας τους. «ούτε κραυγή»: Διότι από παντού ευημερούσαν και δεν υπήρχε ανάμεσά τους ούτε συμφορά ούτε θρήνος, αλλά εξέπεσαν από όλα τα αγαθά ταυτόχρονα εξαιτίας της ανομίας τους. «μακάρισαν»: Διότι ο λαός των Εβραίων μακαριζόταν από όλα τα έθνη επειδή ευημερούσε, αλλά η καρδιά τους ήταν αναίσθητη. «μακάριος»: Η προφητεία υπονόησε τον πιστό λαό, αυτόν που προέρχεται από τα έθνη· διότι αυτός, παραμένοντας σταθερός στον Θεό <στην πίστη του Θεού>, πλούτισε με τη χάρη.

Εκείνους, λοιπόν, που διαπράττουν παραβάσεις τους μίσησα. Δεν προσκολλήθηκε σε εμένα καρδιά διεστραμμένη· όταν ο πονηρός απομακρυνόταν από εμένα, δεν τον γνώριζα. Πάλι εδώ, αγαπητέ, πρόσεξε τη δύναμη των όσων ειπώθηκαν. Δεν προσκολλήθηκε σε εμένα καρδιά διεστραμμένη. Δεν υπήρχε μέσα μου τίποτα το σκολιό ούτε το στρεβλό, αλλά κι αν είναι μύρια αυτά που με θλίβουν, κι αν είναι πονηρά αυτά που συμβαίνουν, κι αν είναι αντίξοα αυτά που προσκρούουν επάνω μου, σε εμένα δεν προσκολλήθηκε καρδιά διεστραμμένη, ούτε πονηρός διαλογισμός, ούτε αλλότρια σκέψη. Όχι επειδή θλίβομαι, όχι επειδή στενοχωριέμαι, όχι επειδή βλέπω τους αμαρτωλούς να ευημερούν, και τους ασεβείς να πλουτίζουν, και όλους τους παράνομους να προοδεύουν, διαστρέφομαι εγώ στην καρδιά κάνοντας πονηρούς λογισμούς και λέγοντας: Γιατί άραγε ζουν οι ασεβείς και κραταιώνονται στον πλούτο; Οι απόγονοί τους ζουν σύμφωνα με τις επιθυμίες τους, οι οίκοι τους ευημερούν· τα βόδια τους είναι παχιά. Σε καμία περίπτωση δεν έκανα τέτοιους λογισμούς, αλλά κι αν εκείνοι ευημερούν, ενώ εγώ θλίβομαι, γνωρίζω ότι η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, η δε υπομονή δοκιμή, η δε δοκιμή ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει.

Διότι, όταν ακούσεις τον Παύλο να λέει: «Μέχρι αυτήν την ώρα και πεινούμε και διψούμε, και στερούμαστε ενδυμάτων, και χτυπιόμαστε, και περιπλανιόμαστε, και κοπιάζουμε»· και ότι «Εκείνον που αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό τον οποίο αποδέχεται», είναι ολοφάνερο ότι δεν θα επαινέσουμε αυτούς που απολαμβάνουν τις ανέσεις, αλλά εκείνους που υπομένουν στερήσεις για τον Θεό, τους θλιβομένους. Αυτούς θα επαινέσουμε, και θα θελήσουμε να μιμηθούμε εκείνους που ζουν με αρετή, εκείνους που επιμελούνται την ευσέβεια. Έτσι και ο προφήτης λέει: «Το δεξί τους χέρι είναι δεξί χέρι αδικίας, οι θυγατέρες τους είναι καλλωπισμένες, στολισμένες σαν ομοίωμα ναού. Οι αποθήκες τους είναι γεμάτες, ξεχειλίζοντας από το ένα αγαθό στο άλλο· τα πρόβατά τους είναι πολυτόκα, πληθαίνοντας στα βοσκοτόπια τους, τα βόδια τους είναι παχιά. Δεν υπάρχει γκρέμισμα περιβόλου, ούτε ρήγμα, ούτε κραυγή στις πλατείες τους. Θεώρησαν μακάριο τον λαό που τα έχει αυτά». Εσύ όμως, προφήτη, τι λες; «Μακάριος», λέει, «είναι ο λαός του οποίου Θεός είναι ο Κύριος»· όχι εκείνον που πλουτίζει με χρήματα, αλλά εκείνον που κοσμείται από την ευσέβεια, αυτόν εγώ μακαρίζω, λέει, ακόμη και αν υποφέρει μύρια δεινά. Εάν μάλιστα πρέπει να αναφέρουμε και μια ένατη αιτία, θα λέγαμε τούτο, ότι η θλίψη καθιστά πιο δόκιμους αυτούς που θλίβονται· διότι «η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, η υπομονή δοκιμή, η δοκιμή ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει».

Έπειτα, αυτό που φαίνεται να είναι δεύτερο, αλλά ίσως τώρα να είναι πρώτο, περιγράφει και πάλι τον πλούτο λέγοντας: «Οι αποθήκες τους είναι γεμάτες, ξεχειλίζοντας από το ένα στο άλλο». Τι σημαίνει «ξεχειλίζοντας»; Ότι είναι ασφυκτικά γεμάτες. Ο πλούτος, λέει, δεν χωράει στις αποθήκες. «Τα πρόβατά τους γεννούν πολλά, πληθαίνοντας στις βοσκές τους. Τα βόδια τους είναι παχιά». Και αυτό δεν εθεωρείτο μικρή ευημερία. Διότι στους παλαιούς σε αυτά βρισκόταν ο πλούτος, στα κοπάδια των βοδιών και των προβάτων και στα σπαρτά, πριν εφευρεθεί η σημερινή χλιδή. «Δεν υπάρχει γκρέμισμα φράχτη, ούτε ρήγμα». Δηλαδή, και τα κτήματα απολαμβάνουν μεγάλη προστασία, πολλή φροντίδα, πολλή επιμέλεια, καθώς οι καρποί αφθονούν, οι φράχτες παραμένουν γεροί, και το αμπέλι φυτεύεται παντού και περιτειχίζεται. «Ούτε ακούγεται κραυγή στις πλατείες τους». Άλλος λέει: «Στα υποστατικά τους». Άλλο είδος ευημερίας είναι αυτό, το οποίο δεν συνοδεύει κάθε πλούτο: δηλαδή, ειρήνη, αφοβία και ασφάλεια· κανείς να μην τους επιβουλεύεται, κανείς να μην τους πολεμά, αλλά να μην υπάρχει ούτε θόρυβος, ούτε ταραχή. «Μακάρισαν τον λαό που τα έχει αυτά. Μακάριος ο λαός του οποίου Κύριος είναι ο Θεός του». Είδες την αρετή του ανδρός;

Στολίζοντας, λέει, και καλλωπίζοντας τους εαυτούς τους παρόμοια με λαμπρό ναό. «Οι αποθήκες τους είναι γεμάτες» από αγαθά και, επειδή δεν τα χωρούν, τα αδειάζουν από τη μία στην άλλη. «Τα πρόβατα και τα βόδια τους είναι παχιά και πολύτοκα.

«Δεν υπάρχει πτώση φραγμού», δηλαδή εχθρική είσοδος ή έξοδος στους αγρούς και τους αμπελώνες τους, «ούτε κραυγή» οδυνηρή «στις πλατείες» των δρόμων «τους». Και αυτήν την ευημερία των ασεβών εμακάρισαν οι άφρονες. Εγώ όμως λέω: «Μακάριος είναι ο λαός, του οποίου Θεός είναι ο Κύριος». Δηλαδή, εκείνος ο λαός είναι μακάριος, τον οποίο ο Θεός κάνει δικό Του. Ενώ όσοι είναι ξένοι προς τον Θεό είναι πανάθλιοι, ακόμη και αν πλουτίζουν στον παρόντα βίο.