Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 143:2

Αυτός που υποτάσσει τον λαό μου σε εμένα. Αποτελεί έργο του Θεού το να υποτάσσει τον δικό Του λαό σε ανθρώπους· πράγμα το οποίο, εάν δεν γινόταν από τον Θεό, δεν θα συνέβαινε ποτέ. Διότι ούτε ο Μωυσής θα μπορούσε να ηγηθεί ενός τόσο μεγάλου πλήθους, εάν ο Κύριος δεν του είχε υποτάξει τον δικό Του λαό, όχι με όπλα ούτε με ανθρώπινη στρατιωτική παράταξη, αλλά με την ανώτερη δύναμη.

Ας κατανοήσουμε λοιπόν πρώτα ποια είναι η σημασία της υποταγής και για ποιους η θεία Γραφή χρησιμοποιεί αυτό το ρήμα. Ο Δημιουργός Θεός, τιμώντας τον άνθρωπο με το να τον έχει πλάσει κατ' εικόνα του Κτίστη, υπέταξε σε αυτόν ολόκληρη την άλογη φύση, όπως ακριβώς ο μέγας Δαβίδ στους ύμνους του εξύμνησε αυτή τη χάρη περιγράφοντάς την. Διότι, όπως λέει, «όλα τα υπέταξε κάτω από τα πόδια του», και αναφέρει ονομαστικά τα όσα έχουν υποταχθεί. Υπάρχει όμως στη θεία Γραφή και άλλη μία σημασία της υποταγής. Διότι, αποδίδοντας την αιτία των κατορθωμάτων στους πολέμους στον ίδιο τον Θεό των όλων, λέει: «Υπέταξε σε εμάς λαούς, και έθνη κάτω από τα πόδια μας» και πάλι: «Αυτός που υποτάσσει λαούς κάτω από εμένα». Και πολλές φορές μπορεί κανείς να συναντήσει αυτή τη λέξη στις θείες Γραφές να υποδηλώνει την κυριαρχία ενάντια στους αντιπάλους. Όσο για τα όσα αναφέρει ο απόστολος σχετικά με την υποταγή όλων των ανθρώπων που πρόκειται να συμβεί στο τέλος προς τον Μονογενή και, μέσω αυτού, προς τον Πατέρα – σύμφωνα με τα οποία, μέσα στο βάθος της σοφίας του, λέει ότι ο ίδιος ο μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων υποτάσσεται στον Πατέρα, υπονοώντας την υπακοή όλων των ανθρώπων προς τον Πατέρα μέσω της υποταγής του Υιού, ο οποίος μετείχε στην ανθρώπινη φύση –, επειδή το ζήτημα αυτό απαιτεί εκτενέστερη και πιο ενδελεχή ερμηνεία, προς το παρόν θα το αναβάλω.

Έλεός μου, και καταφυγή μου, αντιλήπτοράς μου και ρύστης μου. Βλέπεις πάλι ότι ζητά να σωθεί από φιλανθρωπία; Μάλλον όμως υπαινίσσεται και κάτι άλλο εδώ. Διότι, μέσω αυτού, δείχνει και λέγει ότι: Ούτε αυτού του ελέους ήμουν άξιος, εάν δεν συγκατένευε ο Ίδιος.

Λέει, λοιπόν: «Αυτός είναι το έλεός μου»· δεν τον απέκτησα εγώ μέσω των έργων μου. Διότι, αν και πρόκειται για έλεος, εντούτοις δεν επέρχεται αδιάκριτα σε όλους· επειδή λέει: «Θα ελεήσω εκείνον που ελεώ, και θα σπλαχνιστώ εκείνον που σπλαχνίζομαι». Πρέπει, επομένως, εάν πρόκειται να ελεηθούμε, να παρέχουμε από μέρους μας τις αφορμές για μια τέτοια φιλανθρωπία. Αυτός, όμως, λέει ότι και το ίδιο το γεγονός ότι ελεήθηκε, το έχει λάβει από Εκείνον. Είδες συντετριμμένη ψυχή; Είδες ευγνώμον φρόνημα, και πώς αναθέτει τα πάντα στον φιλάνθρωπο Θεό; «Αντιλήπτοράς μου, και ρύστης μου, υπερασπιστής μου· και σε Αυτόν ήλπισα».

Συνεχώς στρέφει την ελπίδα του προς Αυτόν, διδάσκοντας τους πάντες να μην καταποντίζονται μέσα στα δεινά, αλλά ακόμη και εν μέσω των συμφορών να έχουν προσηλωμένη την προσδοκία τους σε Εκείνον, χωρίς να απελπίζονται ούτε να καταρρέουν. Διότι Αυτός είναι ο αντιλήπτοράς μου και ο ρύστης μου. Επομένως, ακόμη και αν στα ίδια τα προοίμια των δεινών δεν προστρέξει σε βοήθεια, ούτε μας λυτρώσει, οφείλουμε να έχουμε θάρρος. Εάν λοιπόν Αυτός είναι ο αντιλήπτορας, θα απαλλάξει τους πάντες από τα δεινά. Διότι η ελπίδα υφίσταται κατεξοχήν τότε, όταν, ενώ τα ορατά πράγματα μας ωθούν στην απόγνωση, αυτή μας προετοιμάζει ώστε να έχουμε θάρρος για το μέλλον.

«Αυτός που υποτάσσει τον λαό μου σε εμένα». Ορθώς το είπε αυτό. Διότι και εδώ είναι αναγκαία η άνωθεν βοήθεια, ώστε να υπακούουν οι υπήκοοι, και να μη στασιάζουν, ούτε να επαναστατούν. Επομένως, δεν έχουμε ανάγκη από πολλή άνωθεν συνδρομή μόνο στην υποταγή των εχθρών και των πολεμίων, αλλά και σε εκείνη των οικείων. Διότι και τούτο είναι μεγάλο έργο, το να διοικεί κανείς καλώς τους δικούς του, και δεν είναι κατώτερο από το να επικρατεί επί των εχθρών.

ΚΑΘΙΣΜΑ ΕΙΚΟΣΤΟ. Ψαλμός ρμγ'. Ψαλμός του Δαβίδ, προς τον Γολιάθ. «Ευλογημένος ο Κύριος ο Θεός μου, που διδάσκει τα χέρια μου για μάχη και τα δάχτυλά μου για πόλεμο. Το έλεός μου και η καταφυγή μου, ο αντιλήπτοράς μου και ο ρύστης μου». Αινετός, λέει, είναι ο Κύριος ο Θεός μου και υπερένδοξος, από τον οποίο μου δίνεται η δύναμη των χεριών και των δακτύλων εναντίον των εχθρών, από τους οποίους και με λυτρώνει την ημέρα του πολέμου, τόσο από τον μιαρό και δολοφόνο Γολιάθ όσο και από μύριους άλλους. «Αυτός που υποτάσσει τον λαό μου κάτω από εμένα». Από εμένα, λέει, προέρχεται και η ήττα των εχθρών και η καλή υπακοή του λαού που είναι υπό την εξουσία μου. «Κύριε, τι είναι ο άνθρωπος, που του έγινες γνωστός, και που τον υπολογίζεις; Ο άνθρωπος μοιάζει με ματαιότητα, οι ημέρες του περνούν σαν σκιά». Μεγάλη, λέει, είναι η πρόνοια και η συγκατάβασή Σου προς τον θνητό άνθρωπο.