Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 143:6

Ο άνθρωπος έγινε όμοιος με τη ματαιότητα. Ο κάθε άνθρωπος εξομοιώθηκε με αυτόν τον κόσμο. Άστραψε αστραπή, και θα τους διασκορπίσεις. Με τη λέξη αστραπή εννοεί το ευαγγελικό κήρυγμα. Εξαπόστειλε το χέρι σου από τα ύψη· απάλλαξέ με και λύτρωσέ με από τα πολλά ύδατα, από το χέρι αλλοτρίων υιών. Των οποίων το στόμα μίλησε ματαιότητες.

Αλλά κανείς από εκείνους που επινοούν την κακία δεν μπορεί να το αποδείξει αυτό. «Διότι στην αρχή εποίησε ο Θεός τον ουρανό και τη γη». Αλλά ταυτόχρονα, στην αρχή κατά την κοσμογονία, λέει: «Ας ποιήσουμε άνθρωπο σύμφωνα με τη δική μας εικόνα και ομοίωση», και δεν είπε: "Έλα, θα φτιάξω εγώ και θα σου υποδείξω πώς να εργαστείς". Έπειτα, [λέει] «Και εποίησε ο Θεός τον άνθρωπο», και δεν είπε: "Τον εποίησε και έδειξε στον Υιό πώς πρέπει να ποιεί τον άνθρωπο". Διότι ο Υιός δεν βρισκόταν σε άγνοια, ώστε, αφού πρώτα μάθει την τέχνη, τότε να παράγει τα έργα της. Αλλά επειδή, πάλι, όταν ήλθε ο Κύριός μας ενδύθηκε τη σάρκα, έγινε άνθρωπος και συναναστράφηκε μαζί μας, και επειδή απηύθυνε τον λόγο προς τους Ιουδαίους, οι οποίοι νόμιζαν ότι Αυτός καταλύει τα έργα του Πατέρα, επιθυμώντας να ανυψώσει τη διάνοιά τους, ώστε να μην προσέχουν μόνο στην ενανθρώπησή Του, έλεγε: «Τίποτε δεν κάνει ο Υιός, εάν δεν δει τον Πατέρα να το κάνει», για να δείξει ότι το έργο του Υιού είναι έργο του Πατέρα και ότι ο Πατέρας ευδοκεί σε όλη την οικονομία του έργου Του. Έτσι λοιπόν, κατ' ακολουθίαν, και ως προς τις άλλες φράσεις, σκοντάφτοντας σαν θηρία και ελεγχόμενοι από την όψη της αστραπής του Λόγου, δηλαδή της αλήθειας, θα καταδιωχθούν. «Άστραψε αστραπή και θα τους σκορπίσεις, εξαπόστειλε τα βέλη σου και θα τους συνταράξεις.» 79.

οι ημέρες: Διότι όπως ακριβώς η σκιά τώρα υπάρχει και τώρα δεν υπάρχει, αλλά γίνεται αφανής, έτσι είναι και ο άνθρωπος. Κύριε, κλίνον: Σημαίνει την παρουσία του Χριστού, ότι επρόκειτο να κλίνει τον ουρανό και να κατέβει στη γη για χάρη του ανθρώπου. άψαι: Εννοεί τους δαίμονες· διότι αυτούς η Γραφή αποκαλεί όρη, δηλαδή άγγιξέ τους με την οργή σου και θα σκορπιστούν σαν καπνός. άστραψον: Εννοεί την αστραπή της χάριτος· διότι μόλις αυτή φάνηκε, οι δαίμονες σκορπίστηκαν. εξαπόστειλον: Εννοεί τους αποστόλους, οι οποίοι, καθώς διέτρεξαν ως βέλη ολόκληρη την οικουμένη, την συγκλόνισαν. Εννοεί τον Χριστό, ως δεξιά του Πατρός. εξελού με: Εννοεί τα ρεύματα της αμαρτίας, ως πολλά και πανταχού παρόντα. Και τα ονομάζει ύδατα ως ανυπόστατα. εκ χειρός: Επειδή η αμαρτία παρασκευάστηκε από το χέρι των δαιμόνων· διότι αυτοί είναι πραγματικά αλλότριοι υιοί. ων το στόμα: Το στόμα των Ιουδαίων μίλησε μάταια κατά του Χριστού, καθώς παρακινήθηκαν από τους δαίμονες. και η δεξιά: Διότι την εξέτειναν κατά του Θεού. ο Θεός: Ο λαός που προέρχεται από τα έθνη αναπέμπει τη μυστική ωδή, την οποία ψάλλουν οι πιστοί. εν ψαλτηρίω: Δεκάχορδο ονομάζει τους δέκα λίθους του νόμου, με τους οποίους ως χορδές, δηλαδή με τα νεύρα, υφαίνεται το πνευματικό ψαλτήρι των πιστών. τω διδόντι: Είναι ο Χριστός· διότι αυτός παρέχει δύναμη και νίκη στους βασιλείς επί της γης.

«Κύριε, κλίνε τους ουρανούς και κατέβα». Αυτό το λέει όχι επειδή ο Θεός κατεβαίνει· διότι πώς είναι δυνατόν, εφόσον είναι πανταχού παρών; Αλλά, για να εκπλήξει με αυτές τις ανθρώπινες εκφράσεις τους πιο απλοϊκούς από τους ακροατές, ομιλεί περί Αυτού με πιο ανθρώπινο τρόπο. Επειδή και η έννοια της επαφής, αν και φαίνεται να είναι σπουδαία, υπολείπεται κατά πολύ της αξίας του Θεού. Διότι ο Θεός δεν έχει ανάγκη την επαφή για να βγάλουν καπνό τα όρη, ή μάλλον ούτε καν από νεύμα, παρά μόνο από τη βουλή και τη θέλησή Του. Αφού λοιπόν μίλησε για την ευτέλεια του ανθρώπου, ομιλεί και για τη δύναμη του Θεού, στο μέτρο που είναι δυνατόν να το εκφράσει άνθρωπος· επειδή και αυτά υπολείπονται πολύ από εκείνη τη μεγαλωσύνη. «Άστραψε αστραπή και θα τους σκορπίσεις· εξαπόστειλε τα βέλη σου και θα τους καταταράξεις». Με τις λέξεις «αστραπή» και «βέλη» εδώ δεν εννοεί την αισθητή αστραπή, ούτε τα υλικά βέλη, αλλά ονομάζει έτσι τις τιμωρίες, πείθοντας μέσα από τα ήδη γνωστά φαινόμενα τον αλαζόνα και τον ράθυμο να τρέμει, να φοβάται και να υποτάσσεται. Διότι, εάν κανείς δεν μπορεί να αντέξει την αστραπή, παρόλο που δεν αποστέλλεται προς τιμωρία, εάν ο Θεός θελήσει να κινήσει την τιμωρητική Του δύναμη, ποιος θα μπορέσει να την υποστεί; Και βέλη του Θεού είναι οι λιμοί, οι επιδημίες, οι κεραυνοί και οι πολυειδείς τιμωρίες. «Εξαπόστειλε το χέρι Σου από το ύψος· λύτρωσέ με και γλίτωσέ με από τα πολλά ύδατα, από το χέρι αλλοτρίων υιών». Διότι η δύναμη του Θεού δεν είναι άρτια εξοπλισμένη μόνο για να τιμωρεί, αλλά και για να σώζει.

Επειδή δηλαδή είπε: «Εξαπόστειλε το χέρι σου» και «Ελευθέρωσέ με» και «Διασκόρπισέ τους», υπόσχεται να τον ανταμείψει για τη συμμαχία με μια αμοιβή, η οποία σε Εκείνον μεν δεν προσφέρει τίποτα περισσότερο, σε αυτόν όμως που την προσφέρει αποφέρει το κέρδος. Ποια είναι όμως αυτή; «Θεέ μου, ωδή καινή θα σου ψάλω». Αν και αυτό είναι μικρό μπροστά στο μέγεθος της ευεργεσίας, εντούτοις είναι αυτό που διέθετε. Επειδή και εμείς από τους φτωχούς και από όσους δεν κατέχουν τίποτα, δεν επιζητούμε τίποτα άλλο, παρά μόνο τον καλό λόγο και την ευγνωμοσύνη. Αλλά εμείς μεν τα επιζητούμε για να δοξαστούμε περισσότερο· ο Θεός όμως, όχι επειδή τα έχει ανάγκη, αλλά για να καταστήσει πιο λαμπρούς τους ίδιους που ψάλλουν, και με αυτόν τον τρόπο πάλι να τους ευεργετήσει. «Με ψαλτήριο δεκάχορδο θα σου ψάλω»· δηλαδή, «Θα σε ευχαριστήσω». Αλλά τότε μεν υπήρχαν μουσικά όργανα, μέσω των οποίων ανέπεμπαν τις ωδές· τώρα όμως, αντί για μουσικά όργανα, είναι δυνατόν να χρησιμοποιούμε το σώμα. Διότι μπορεί κανείς να ψάλλει και με τα μάτια, όχι μόνο με τη γλώσσα, και με τα χέρια, και με τα πόδια, και με την ακοή.

Αλλά και ακόμη: «Κλίνον, Κύριε, τους ουρανούς και κατάβα» προς την παρθενική μήτρα, ώστε «τα σύμπαντα να πληρωθούν από χρηστότητα», «άγγιξε τα όρη και θα καπνίσουν». «Άστραψε αστραπή και θα τους σκορπίσεις· εξαπόστειλε τα βέλη σου και θα τους καταταράξεις». Αυτά πρέπει να τα εκλάβουμε και για την ένσαρκη κάθοδο του Χριστού και για τους υπερόπτες τυράννους και για τη δεύτερη παρουσία του Χριστού, όταν και «θα ανάψει πυρ από τον Θεό και θα καταφάει τη γη έως τον κατώτατο άδη», όπως λέει η θεία φωνή. «Εξαπόστειλε το χέρι σου από το ύψος», δηλαδή τη βοήθειά σου. «Ελευθέρωσέ με και λύτρωσέ με από πολλά ύδατα», δηλαδή, από πνιγηρές θλίψεις και πειρασμούς. Ιστορικά μεν τον Δαβίδ, αναγωγικά δε την εξ εθνών εκκλησία σου από τους δυσμενείς τυράννους. «Των οποίων το στόμα μίλησε ματαιότητα», βλασφημώντας τον Κύριο της δόξης, «και η δεξιά τους είναι δεξιά αδικίας», που θανατώνει ανελέητα τους χριστιανούς. «Θεέ μου, ωδή καινή θα σου ψάλω», μια νέα ευχαριστήρια ωδή, πέρα από τις ήδη λεχθείσες, θα σου ψάλω, «με ψαλτήρι δεκάχορδο θα σου ψάλω». Ονομάζεται δε και ο άνθρωπος έμψυχο δεκάχορδο ψαλτήρι, λόγω των πέντε αισθήσεων του σώματος και λόγω των πέντε δυνάμεων της ψυχής, δηλαδή με τις νοερές αισθήσεις της.

Ας αποκτήσουμε μέσα μας «πνεύμα Χριστού», για να είμαστε δικοί Του· διότι λέγει: «εάν κάποιος δεν έχει πνεύμα Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Ας εξολοθρεύσουμε τα έθνη που βρίσκονται μέσα μας· ας πούμε στον Θεό «διασκόρπισε τα έθνη που θέλουν τους πολέμους», «άστραψε αστραπή και θα τους σκορπίσεις», διότι τους εαυτούς μας κατηγορούμε, όχι τους Ισραηλίτες, λέγοντας: «δεν εξολόθρευσαν τα έθνη, για τα οποία τους είχε πει ο Κύριος». Τους εαυτούς μας κατηγορούμε, όχι τα είδωλα· διότι «αφτιά» έχουμε και δεν ακούμε, «μάτια» έχουμε και δεν βλέπουμε, επειδή ούτε πνεύμα υπάρχει μέσα μας.