Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 144:14

Αλλά ο μεν Κύριος, κατά τη συνήθειά Του, δείχνει φιλανθρωπία και θέλει να ανορθώσει όλους τους καταβεβλημένους, όπως λέει η αίνεση του Δαβίδ· οι ασεβείς, όμως, μη θέλοντας να ακούσουν τη φωνή του Κυρίου, ούτε αντέχοντας να βλέπουν τον Κύριο να ομολογείται από όλους ως Θεός και Υιός του Θεού, περιφέρονται οι άθλιοι, σαν τους κανθάρους, μαζί με τον πατέρα τους τον διάβολο, αναζητώντας προφάσεις για ασέβεια. Ποιες προφάσεις, λοιπόν, και από πού θα μπορέσουν πάλι να βρουν ύστερα από αυτά, παρά μόνο εάν δανειστούν από τους Ιουδαίους και τον Καϊάφα τις δυσφημίες, και εάν λάβουν από τους Έλληνες την αθεΐα; Διότι οι θείες Γραφές έκλεισαν γι' αυτούς, και από παντού ελέγχθηκαν μέσα από αυτές ως άφρονες και Χριστομάχοι.

Διότι οι περισσότεροι έχουμε ανάγκη από τέτοια, ώστε, περιφρονώντας τον πλούτο της χρηστότητας και της μακροθυμίας Του, να μη θησαυρίσουμε για τους εαυτούς μας, εξαιτίας της σκληρότητας και της αμετανόητης καρδιάς μας, οργή κατά την ημέρα της οργής και της αποκαλύψεως και της δικαιοκρισίας του Θεού. Διότι κάτι τέτοιο βρίσκουμε και στον Ψαλμωδό: «Χρηστός είναι ο Κύριος προς όλους». Και αφού είπε πολλά περί χρηστότητας (ότι στηρίζει αυτούς που καταπίπτουν, ότι δίνει την τροφή στον κατάλληλο καιρό), δεν σταμάτησε σε αυτά, αλλά προσθέτει: «Ο Κύριος φυλάσσει όλους όσοι Τον αγαπούν, και θα εξολοθρεύσει όλους τους αμαρτωλούς». Έτσι λοιπόν και εδώ, ενώ τα όσα ειπώθηκαν φανέρωσαν πολλή χρηστότητα προς εκείνους που επιστρέφουν στον Θεό, από άλλη αφετηρία προβάλλονται απειλητικά και πάλι τα πιο πικρά.

«και η δεσποτεία» Διότι σε κάθε γενεά είναι Δεσπότης, ως Θεός, αυτών που υπήρξαν και αυτών που γίνονται (ή έχουν γίνει). «πιστός» Διότι ο Θεός είναι αψευδής στα πάντα. «και όσιος» Διότι όλα τα έργα του Κυρίου είναι λαμπρά, επιφανή και πλήρη, επειδή προέρχονται από τον Θεό, ο οποίος διασφαλίζει τους πάντες· διότι δεν επιθυμεί τον θάνατο των αμαρτωλών, αλλά τη μετάνοια, όπως ακριβώς ανέστησε και τον λαό από τα έθνη και ανορθώνει τους πάντες. «υποστηρίζει» Διότι όσοι είχαν πέσει λόγω της ασέβειας, ανορθώθηκαν μέσω της πίστης κατά την παρουσία του Χριστού (του Κυρίου). «οι οφθαλμοί» Είτε των ανθρώπων είτε των ζώων· τα μάτια όλων προσβλέπουν στον Θεό. «και συ δίδεις» Διότι ο Θεός δίνει σε όλους τροφή και ζωή στον κατάλληλο καιρό με αφθονία. «ανοίγεις» Διότι όταν ο Θεός ανοίξει τα σπλάχνα του, που είναι το κραταιό του χέρι, όλα τα κινούμενα (ή συγκρατούμενα) χορταίνουν (ή γεμίζουν) από ζωή. «δίκαιος» Διότι όλες οι οδοί του Κυρίου (του Θεού) είναι έλεος, αλήθεια και δικαιοσύνη για όσους τις επιζητούν. «και όσιος» Ως Θεός άμεμπτος και αναμάρτητος. «εγγύς» Διότι καθένας που θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου, θα σωθεί. «πάσι» Διότι ο Θεός δεν εισακούει όσους βρίσκονται σε υποκρισία και δόλο, αλλά αυτούς που έχουν αληθινή καρδιά. «θέλημα» Διότι πάντοτε ο Θεός αποδέχεται αυτούς που τον ευλαβούνται και εκπληρώνει τα θελήματά τους. «και της δεήσεως» Δέχεται τις δεήσεις των αγίων, τους οποίους αυτός αγαπά, και τους σώζει από κάθε κακό.

Τι σημαίνει «Όσιος»; Ανεπίληπτος, ευθύς, καθαρός, άμωμος, ο οποίος δεν δίνει σε κανέναν καμία αφορμή κατηγορίας. Ο Κύριος στηρίζει όλους εκείνους που πέφτουν και ανορθώνει όλους τους καταβεβλημένους. Αφού μίλησε για τη βασιλεία, ότι είναι απεριόριστη, για τα λόγια, ότι είναι αληθινά, για τις πράξεις, ότι είναι ανεπίληπτες, για τη δόξα, για τη μεγαλοπρέπεια, μιλάει και πάλι για τη φιλανθρωπία· πράγμα που και αυτό αποτελεί τη μέγιστη δόξα της βασιλείας Του, το ότι δηλαδή όχι μόνο συγκρατεί όσους στέκονται όρθιοι, αλλά και όσους κινδυνεύουν να πέσουν δεν τους αφήνει να το πάθουν, και όσους έχουν πέσει κάτω τους σηκώνει, και το θαυμαστό μάλιστα είναι ότι το κάνει για όλους, όχι μόνο για κάποιον συγκεκριμένο, αλλά για όλους, έστω κι αν είναι δούλοι, έστω κι αν είναι φτωχοί, έστω κι αν είναι άσημοι, έστω κι αν προέρχονται από άσημους. Διότι είναι Δεσπότης όλων, και ούτε εκείνους που έχουν πέσει προσπερνά, ούτε εκείνους που κλονίζονται παραβλέπει. Αυτό έπραξε και για την κοινή ανθρώπινη φύση· αυτό εργάζεται και στον καθένα ξεχωριστά. Εάν όμως κάποιοι από όσους έχουν πέσει δεν σηκώνονται, δεν φταίει Αυτός που επιθυμεί να τους ανορθώσει, αλλά εκείνοι που δεν θέλουν να σηκωθούν. Επειδή και τον Ιούδα, όταν έπεσε, θέλησε να τον σηκώσει, και για τον σκοπό αυτό έκανε τα πάντα, αλλά εκείνος δεν το θέλησε. Τον Δαβίδ, πάντως, όταν έπεσε τον ανόρθωσε· και τον έκανε δυνατό. Τον Πέτρο, που επρόκειτο να πέσει, τον κράτησε όρθιο. Και άκουσε με ποιον τρόπο: «Σίμων, Σίμων», λέει, «ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει όπως το σιτάρι· εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου».

«Ωθήθηκα βίαια για να πέσω, και ο Κύριος με βοήθησε». Άραγε λοιπόν, αυτός που έπεσε χάθηκε παντελώς; Ουδαμώς. Υπάρχει και για αυτόν παρηγοριά. «Όταν πέσει», λέει, «δεν θα κατακρημνιστεί». Ποια είναι η αιτία; Το ότι «ο Κύριος στηρίζει το χέρι του». Διότι είναι δυνατόν και να πέσει κανείς ήπια, και να μην κατακρημνιστεί με μεγάλη σφοδρότητα μέσα στην ηδονή. Άραγε λοιπόν, εκείνοι που κατακρημνίστηκαν, χάθηκαν; Ας δούμε και στο σημείο αυτό τη φιλανθρωπία του Δεσπότη. «Ο Κύριος υποστηρίζει όλους εκείνους που καταπίπτουν, και ανορθώνει όλους τους κατακρημνισμένους». Μου φαίνεται ότι αυτά τα υποδεικνύει ορθώς η ψαλμωδία, και δεν μας οδήγησε στην απελπισία όσον αφορά τη μετάνοια. Διότι, ομιλώντας για τον Θεό, λέει: «Ο Θεός είναι κριτής δίκαιος». Μην περιφρονήσεις τη λέξη αυτή· διότι η δικαιοσύνη είναι εκείνη που διανέμει ισότιμα σύμφωνα με την αξία του καθενός.

Η βασιλεία σου, λέει, η οποία δεσπόζει στα πάντα, δεν έχει ούτε τέλος ούτε αρχή. Διότι μέσω αυτής κυρίως και οι βασιλείς βασιλεύουν και οι τύραννοι κυβερνούν τη γη. «Ο Κύριος είναι πιστός», αληθινός, «σε όλα τα λόγια του και όσιος», άμεμπτος, «σε όλα τα έργα του. Ο Κύριος στηρίζει όλους εκείνους που πέφτουν». Διότι δεν θέλει να πέφτει κανείς, αλλά και υποστηρίζει όσους θέλουν να μην πέφτουν· ενώ όσοι πέφτουν, πέφτουν από δική τους κακή θέληση. «Και ανορθώνει όλους τους συντριμμένους», δηλαδή αυτούς που προσέρχονται σε αυτόν μέσω της μετανοίας. «Τα μάτια όλων», και των ανθρώπων και των κτηνών, «ελπίζουν σε σένα, και συ δίνεις την τροφή τους στην κατάλληλη ώρα». Δεν διαψεύδονται ως προς την ελπίδα τους, αλλά παρέχεις την κατάλληλη τροφή στον καθένα. Σε καιρό πείνας πεθαίνουν πάρα πολλοί, όχι επειδή αδυνατεί αυτός που τρέφει, αλλά εξαιτίας της υπερβολής της αμαρτίας. Αλλά από υπερβολική αγαθότητα, «ανοίγεις εσύ το χέρι σου και χορταίνεις κάθε ζωντανό πλάσμα με ευδοκία». Έτσι, λέει, ευδοκείς να χορταίνεις με τροφή κάθε ζωντανή θνητή φύση. «Ο Κύριος είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται» από καρδιάς, «και θα εισακούσει τη δέησή τους και θα τους σώσει. Ο Κύριος φυλάσσει όλους όσους τον αγαπούν», δηλαδή από αόρατους εχθρούς και κινδύνους, «και θα εξολοθρεύσει όλους τους αμαρτωλούς».