Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 144:7

«Γενεά και γενεά θα επαινέσει τα έργα σου». Εννοεί την Εκκλησία που έχει συγκεντρωθεί και από τους δύο λαούς, τόσο από εκείνους της περιτομής όσο και από τους εθνικούς. Ως «έργα του», λέγει, εννοεί αυτά που επιτέλεσε κατά την επίγεια παρουσία του. Με πολλούς τρόπους δε τα υμνεί, ονομάζοντάς τα δύναμη, μεγαλοπρέπεια, δόξα, αγιοσύνη και θαυμάσια· και πάλι αποκαλώντας τα δύναμη και μεγαλωσύνη και χρηστότητα, δικαιοσύνη και οικτιρμούς.

Την ανάμνηση του πλήθους της χρηστότητάς σου θα εξαγγείλουν. Σε όλους μεν Αυτός, ως αγαθός Θεός, χορήγησε τη χρηστότητα και σπλαχνίζεται όλα τα έργα του. Σώζονται δε εκείνοι που επιθυμούν να απολαμβάνουν τη χρηστότητά του.

Και με τη δικαιοσύνη σου θα αγαλλιάσουν. Διά μέσου αυτών διδάσκει τις αρετές του Θεού, όσες φθάνουν μέχρι εμάς, από τις οποίες και τον γνωρίζουμε· διότι εκείνες που μας υπερβαίνουν, όντας αθέατες και ακατάληπτες σε εμάς, δεν είναι δυνατόν να τις συλλάβει η θνητή φύση.

Έτσι, λοιπόν, θα θεωρήσει ότι πράγματι συμβαίνει το εξής: ότι όλα όσα έχουν επινοηθεί από τους ανθρώπους για τιμή και δόξα είναι κατώτερα από τη μεγαλοπρέπεια του Πνεύματος, χωρίς να προσθέτουν απολύτως τίποτα στη δόξα Του. Διότι εκείνη παραμένει η ίδια είτε την τιμούν είτε όχι· η δε ανθρώπινη φύση προσφέρει ως δώρο μόνο την προαίρεση, εκπληρώνοντας τη χάρη που είχε σκοπό να προσφέρει μόνο και μόνο με το να το θελήσει· και δεν έχει στη δύναμή της τίποτα περισσότερο από τη θέληση και την εκ προθέσεως ορμή και κίνηση. Ακόμη κι αν επιλέξει να θαυμάσει και αν θελήσει με κάποιους επαίνους να εξυμνήσει το μεγαλείο της θείας δυνάμεως, δεν επαινεί τη φύση του Θεού· πώς, άλλωστε, θα μπορούσε να επαινέσει αυτό που αγνοεί; Αντίθετα, δοξάζει κάποιο από τα γνωρίσματα που παρατηρούνται γύρω από αυτήν. «Διότι», λέει, «γενεά και γενεά θα επαινέσει τα έργα σου και θα διηγηθούν τη δύναμη των φοβερών έργων σου και τη μεγαλοπρέπεια της δόξας της αγιοσύνης σου και τα θαυμάσιά σου και την ανάμνηση του πλήθους της αγαθότητάς σου και τη μεγαλωσύνη σου μέσα σε αυτά». Βλέπεις πώς ο θαυμασμός του προφήτη εκπληρώνεται μέσα από όσα εξωτερικά παρατηρούνται γύρω από τη θεία φύση; Ενώ αυτή καθαυτή η θεία και μακάρια δύναμη, όπως ακριβώς είναι, παραμένει άβατη και αθέατη στους λογισμούς και στην πολυπραγμοσύνη της διανοίας, στη δύναμη του λόγου, στην κίνηση της καρδιάς και στην ορμή της σκέψης, αφήνοντάς τα όλα πολύ πιο κάτω από την ίδια, περισσότερο από όσο τα σώματά μας απέχουν από το να αγγίξουν τα άστρα.

Αίνεση (ύμνος ωδής) του Δαβίδ. Ευχαριστία προς τον Χριστό, η οποία προσφέρεται από τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, για όσα ελεήθηκαν από αυτόν. «Θα σε υψώσω». Ο πιστός λαός κραυγάζει, έχοντας διδαχθεί τα μεγαλεία του Θεού και έχοντας σωθεί από τον Θεό. «Και θα ευλογήσω». Διότι οι πιστοί δεν παύουν να ευλογούν τον Θεό. «Κάθε (μέρα)». Διότι [οι πιστοί] δεν ευλογούν τον Θεό μόνο μία μέρα, αλλά κάθε μέρα. «Και θα αινέσω». Διότι οι πιστοί δεν παύουν να αινούν τον Θεό όχι μόνο στον παρόντα αιώνα αλλά και στον μέλλοντα αιώνα. «Μέγας». Και στον ουρανό και στη γη είναι μέγας. «Και της μεγαλωσύνης». Διότι ποιος μπορεί να απαριθμήσει το μέγεθος του Θεού ή ποιος μπορεί να κατανοήσει την αρχή ή το τέλος του; «Γενεά». Διότι όλοι όσοι γεννιούνται από τον αιώνα και έως τον αιώνα δεν παύουν να θαυμάζουν τα έργα του Θεού. «Και τη δύναμη». Παραδίδοντας (μεταβιβάζοντας) ο ένας στον άλλον μέσω της πίστης τα μεγαλεία του Θεού και τη δόξα του. «Και τη μεγαλοπρέπεια». Όσοι αξιώθηκαν της δόξας και της μεγαλοπρέπειας (της αναστάσεως) του Χριστού, δεν παύουν να διαλαλούν τα μεγαλεία του Θεού. «Και τα θαυμάσια». Τα οποία έπραξες για τον άνθρωπο. «Και τη δύναμη». Των σημείων και των τεράτων, τα οποία αξιώθηκαν οι πιστοί· αυτά τα μελετούν ακατάπαυστα ως φοβερά και ένδοξα, και αυτοί είναι οι απόστολοι. «Και τη μεγαλωσύνη». Του Θεού, προφανώς. «Και την εξουσία (δυναστεία)». Υμνώντας και ψάλλοντάς την διαπαντός, οι δίκαιοι δεν θα παύσουν.

τη μνήμη: Διότι ποιος από τους πιστούς μπορεί να παραδώσει στη λήθη το πλήθος της αγαθότητας του Θεού, την οποία έδειξε προς τον άνθρωπο; και με τη δικαιοσύνη: Οι άγιοι τότε θα αγαλλιάσουν με τη δικαιοσύνη του Θεού, λαμβάνοντας τον μισθό τους. οικτίρμων: Ο προφήτης, δια του Πνεύματος, έχοντας προδεί τα ελέη [και τους οικτιρμούς] του Θεού, δοξάζει τον Θεό. αγαθός: Αναφέρεται στους αγίους, οι οποίοι με την υπομονή κατακόσμησαν τους βίους τους. και οι οικτιρμοί: Σε όλη την κτίση, όλα όσα εδημιούργησε, σώζονται με τους οικτιρμούς του Θεού. ας δοξολογήσουν (εξομολογηθούν): Εννοεί τον άνθρωπο, επειδή είναι έργο του Θεού· διότι με τα χέρια του Θεού πλάστηκε ο άνθρωπος, ώστε οφείλει να δοξολογεί τον Θεό. και οι όσιοι: Οι απόστολοι· διότι είναι αληθινά όσιοι. δόξαν: Διότι αυτοί κήρυξαν τη δόξα του Θεού και τη βασιλεία Του στον κόσμο. και τη δυναστεία: Διότι οι απόστολοι δίδαξαν στα έθνη [τη δύναμη του Θεού], βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. του να κάνουν γνωστό: Για να διδάξουν στους υιούς των ανθρώπων το μυστήριο της ενανθρωπήσεως. και τη δόξα: Διότι οι απόστολοι φανέρωσαν στα έθνη τη δόξα της βασιλείας του Χριστού. η βασιλεία: Διότι η βασιλεία του Χριστού (του Θεού) εκτείνεται σε ατελεύτητους αιώνες που ποτέ δεν λαμβάνουν τέλος.

Όχι μόνο σε αυτά, αλλά και στα αντίθετα η δύναμή του είναι τέλεια. Γι' αυτό, θέλοντας να μας διδάξει και για αυτά, αφού είπε: «Θα μιλήσουν για τη δύναμη των φοβερών έργων σου, και θα διηγηθούν τη μεγαλωσύνη σου», πρόσθεσε: «Θα εξαγγείλουν την ανάμνηση του πλήθους της χρηστότητάς σου». Άλλος δε προσθέτει: «της αγαθωσύνης σου», και «θα αγαλλιάσουν για τη δικαιοσύνη σου».

Όπως ακριβώς ανέφερε ένας άλλος ερμηνευτής, «Και τις ελεημοσύνες σου θα εγκωμιάσουν». Εμείς όμως, όπως ακριβώς απαριθμήσαμε εκείνα τα φοβερά, έτσι είναι αναγκαίο να αναφέρουμε και τα αντίθετά τους· όπως, για παράδειγμα, σχετικά με τα ορατά και όσα βρίσκονται γύρω μας, τις ετήσιες αλλαγές των εποχών, τις ημέρες, τους παραδείσους, τα λιβάδια, τα ποικίλα άνθη, το πόσιμο και γλυκό νερό, και τη χρησιμότητα των βροχών, τις ωδίνες της γης, τους ποικίλους καρπούς, τα διάφορα δέντρα, τους ήπιους ανέμους, την ηλιακή ακτίνα, το φως της σελήνης, τον ποικιλόμορφο χορό των άστρων, την ηρεμία της νύχτας· και από τα άλογα ζώα, τα πρόβατα, τα βόδια και τις κατσίκες· και από τα άγρια ζώα, τα ζαρκάδια, τα ελάφια, τους λαγούς και πολλά άλλα· και από τα πτηνά, τα ινδικά πτηνά· και μέσα στα ίδια τα έργα θα μπορούσε να δει κανείς ότι ο Θεός όχι μόνο τιμωρεί, αλλά και ευεργετεί, και μάλιστα πολύ περισσότερο απ' όσο τιμωρεί. Ορισμένα λοιπόν τα κάνει για να προκαλέσει φόβο· αν όμως κάποτε επιφέρει και κάποια πρακτική δοκιμασία, το κάνει εξαιτίας της μεγάλης αναισθησίας εκείνων που δεν διορθώνονται με τον φόβο.

Ψαλμός 144. Αίνος του Δαβίδ. «Θα σε υψώσω, Θεέ μου, βασιλιά μου, και θα ευλογήσω το όνομά σου στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος». Ως Θεό μου και ως βασιλιά μου θα σε κηρύξω σε εκείνους που σε αγνοούν και θα σε μεγαλύνω. Και αν εγώ πεθάνω, τα όσα έχουν γραφτεί από εμένα «κάθε ημέρα θα σε αινούν στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος. Μέγας είναι ο Κύριος και αξιύμνητος σφόδρα, και η μεγαλωσύνη του δεν έχει τέλος». Ο αίνος και η μεγαλωσύνη του, λέει, δεν έχουν τέλος· διότι είναι ολοφάνερο ότι δεν έχουν ούτε αρχή. «Γενεά και γενεά θα επαινέσει τα έργα σου», δηλαδή τα κτίσματά σου από γενεά σε γενεά. Πολλοί από τους συνετούς θα εκπλαγούν και, επαινώντας τα έργα σου, θα δοξάσουν τον δημιουργό τους, πράγμα το οποίο και βλέπουμε να εκπληρώνεται στην πράξη. Διότι πολλοί επιχείρησαν με σπουδή να καταγράψουν ιστορικά τα κτίσματα του Θεού, αλλά ποιος είναι ικανός να εξαντλήσει τη θάλασσα ή τη δύναμη, «τη μεγαλοπρέπεια και τα θαυμάσιά σου;» Ποιος είναι ικανός να εκφράσει «την ανάμνηση του πλήθους της αγαθότητος και της δικαιοσύνης και των οικτιρμών σου, και ποιος θα διηγηθεί τη μακροθυμία σου;» «Ας σε δοξολογήσουν, Κύριε, όλα τα έργα σου», δηλαδή, τα κτίσματά σου κηρύττουν την άπειρη σοφία και δύναμή σου, «και οι όσιοί σου» θα πουν: «Δόξα στη βασιλεία και στη δυναστεία σου», «για να διδάξουν στους ανθρώπους τη δυναστεία σου και τη δόξα της μεγαλοπρεπείας της βασιλείας σου».