Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 144:9

Ερώτηση ΣΙΔʹ Σε τι διαφέρουν μεταξύ τους η χρηστότητα και η αγαθοσύνη; Απόκριση Δεδομένου ότι ο Δαβίδ αναφέρει αφενός: «Χρηστός είναι ο Κύριος προς όλους», και «Χρηστός είναι ο άνθρωπος που ελεεί και δανείζει», αφετέρου δε: «Πράξε αγαθά, Κύριε, στους αγαθούς»· και ο Ιερεμίας αναφέρει: «Αγαθός είναι ο Κύριος προς εκείνους που τον υπομένουν», φρονώ ότι η μεν χρηστότητα είναι ευρύτερη, αποβλέποντας στην ευεργεσία εκείνων που την έχουν ανάγκη με οποιονδήποτε τρόπο. Η δε αγαθοσύνη είναι μάλλον πιο περιορισμένη, και κατά τις ευεργεσίες συνδυάζεται με τους λόγους της δικαιοσύνης.

Διότι οι περισσότεροι έχουμε ανάγκη από τέτοια, ώστε, περιφρονώντας τον πλούτο της χρηστότητας και της μακροθυμίας Του, να μη θησαυρίσουμε για τους εαυτούς μας, εξαιτίας της σκληρότητας και της αμετανόητης καρδιάς μας, οργή κατά την ημέρα της οργής και της αποκαλύψεως και της δικαιοκρισίας του Θεού. Διότι κάτι τέτοιο βρίσκουμε και στον Ψαλμωδό: «Χρηστός είναι ο Κύριος προς όλους». Και αφού είπε πολλά περί χρηστότητας (ότι στηρίζει αυτούς που καταπίπτουν, ότι δίνει την τροφή στον κατάλληλο καιρό), δεν σταμάτησε σε αυτά, αλλά προσθέτει: «Ο Κύριος φυλάσσει όλους όσοι Τον αγαπούν, και θα εξολοθρεύσει όλους τους αμαρτωλούς». Έτσι λοιπόν και εδώ, ενώ τα όσα ειπώθηκαν φανέρωσαν πολλή χρηστότητα προς εκείνους που επιστρέφουν στον Θεό, από άλλη αφετηρία προβάλλονται απειλητικά και πάλι τα πιο πικρά.

Σώσε με χάριν του ελέους σου, διότι είσαι αγαθός, Κύριε, προς όλους, και οι οικτιρμοί σου βρίσκονται πάνω σε όλα τα έργα σου, και σε εσένα ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Κεφάλαιο 89. Ότι δεν πρέπει να κάνουμε τίποτα για επίδειξη στους ανθρώπους, αλλά τα πάντα από καθαρή καρδιά, γνωρίζοντας ότι ο Θεός βλέπει τα άδηλα και τα κρύφια, και ελπίζοντας να λάβουμε την ανταπόδοση μόνο από Αυτόν. Ότι δεν πρέπει ο μοναχός να εισάγει ξένες συζητήσεις, και μάλιστα κατά τον χρόνο της συνάξεως, για να μην προκαλούμε απόσπαση στους άλλους. Ιδού, οι αδελφοί μας εργάζονται, και εμείς αδρανούμε· αυτοί ακούγοντας τις θείες Γραφές τις απορροφούν, όπως η διψασμένη γη τη βροχή, εμείς, αν και βρισκόμαστε μέσα, περιπλανιόμαστε έξω με τον λογισμό· αυτοί νήφουν, ενώ εμείς αμελούμε· αυτοί αγρυπνούν στις προσευχές, ενώ εμείς έχουμε δέσει τους εαυτούς μας με τον ύπνο και τη ραθυμία· αυτοί κατέκτησαν τους στεφάνους, ενώ εμείς παραμείναμε στη ραθυμία μας· αυτοί έγιναν αρεστοί στον Κύριο, ενώ εμείς στον κόσμο. Γι' αυτό, λοιπόν, ας ανανήψουμε και εμείς, για να τους φτάσουμε. Διότι καθένας που ζητά λαμβάνει, και εκείνος που ψάχνει βρίσκει, και σε εκείνον που χτυπά θα του ανοιχτεί· διότι ο Κύριος είναι αγαθός προς όλους, και οι οικτιρμοί του απλώνονται σε όλα τα έργα του. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Μην παύετε λοιπόν να παρακαλείτε τον φιλάνθρωπο Θεό, ώστε να ελευθερωθεί η καρδιά μου από τη δουλεία των ατιμωτικών παθών. Έχει πωρωθεί η καρδιά μου, έχει αλλοιωθεί ο ευσεβής λογισμός μου, έχει σκοτιστεί η διάνοιά μου. Επιστρέφω σαν τον σκύλο στο ίδιο του το ξέρασμα· και η μετάνοιά μου δεν είναι καθαρή. Δεν έχω δάκρυα κατά την προσευχή. Και αν αναστενάξω, δροσίζω το πρόσωπό μου που έχει καλυφθεί από ντροπή. Ας χτυπήσω το στήθος μου, το κατοικητήριο των παθών. Δόξα σε Σένα, που μας ανέχεσαι· δόξα σε Σένα, μακρόθυμε· δόξα σε Σένα, ανεξίκακε· δόξα σε Σένα, αγαθέ· δόξα σε Σένα, μόνε σοφέ· δόξα σε Σένα, ευεργέτη των ψυχών και των σωμάτων· δόξα σε Σένα, που ανατέλλεις τον ήλιο σε πονηρούς και αγαθούς και βρέχεις σε δικαίους και αδίκους· δόξα σε Σένα, που τρέφεις όλα τα έθνη και ολόκληρη την ανθρώπινη φύση σαν έναν άνθρωπο· δόξα σε Σένα, που τρέφεις τα πετεινά του ουρανού και τα θηρία και τα ερπετά και τα ένυδρα, όπως το ταπεινό σπουργίτι. Διότι τα πάντα προσδοκούν από Σένα, να τους δώσεις την τροφή τους στην κατάλληλη ώρα· διότι είναι μεγάλη η δύναμή Σου και οι οικτιρμοί Σου απλώνονται σε όλα τα έργα Σου, Κύριε. Γι' αυτό παρακαλώ, Κύριε, να μην με απορρίψεις μαζί με αυτούς που Σου λένε, Κύριε, Κύριε, και δεν κάνουν το θέλημά Σου, με τις πρεσβείες όλων όσοι υπήρξαν ευάρεστοι ενώπιόν Σου· διότι Εσύ γνωρίζεις το κρυμμένο πάθος μέσα μου· Εσύ ξέρεις τα τραύματα της ψυχής μου. Θεράπευσέ με, Κύριε, και θα θεραπευθώ.

Να μνημονεύεις δε την αδυναμία μου στις προσευχές σου, χωρίς να παραμελείς τον εαυτό σου, ώστε να με θυμηθεί Κύριος ο Θεός, εμένα που είμαι σκουλήκι και σαπρότητα, και να με λυτρώσει από τα βάσανα που έχουν ετοιμαστεί για τους αμαρτωλούς, και να με αξιώσει της τρυφής του παραδείσου. Διότι η αγαθότητά Του και η δικαιοσύνη και οι οικτιρμοί Του εκτείνονται σε όλα τα έργα Του. Αμήν.

Οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος, και τα εξής. Διότι, ενώ δεν υπήρχαμε ούτε είχαμε υπόσταση, μας έφερε στο φως· έπειτα, παρόλο που πράττουμε πολλά κακά και φερόμαστε με περιφρόνηση, δεν μας μεταχειρίζεται όπως μας αξίζει· αντίθετα μας ελεεί, αλλά και μακροθυμεί, προσκαλώντας μας σε μετάνοια, επειδή δεν επιθυμεί τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά μόνο τη μετάνοιά του· και αυτό δεν ισχύει μόνο για τους οικείους Του, αλλά γενικά για όλους ανεξαιρέτως, επειδή είναι αγαθός προς όλους.

Και οι οικτιρμοί του εκτείνονται σε όλα τα έργα του. Επειδή οι οικτιρμοί του εκτείνονται σε όλα τα έργα του, ακολούθως αναφέρεται: Ας σε δοξολογήσουν όλα τα έργα σου. Διότι του οφείλεται τούτο, ώστε ακόμη και εκείνα που θεωρούνται άψυχα, αρθρώνοντας φωνή, σχεδόν να ευχαριστούν και να δοξολογούν αυτόν που τα εποίησε.

Όσα έλεγαν πριν από το βάπτισμα, τα ίδια και τώρα αναφέρουν για αυτόν, με τα ίδια ονόματα τον αποκαλούν πλεονέκτη, επιθυμητή των ξένων, κάποιον που απολαμβάνει μέσα από τις ανθρώπινες συμφορές. Εκείνος, λοιπόν, που βρίσκεται στα ίδια, και έπειτα διατυμπανίζει για τον εαυτό του την αλλαγή προς το καλύτερο μέσω του βαπτίσματος, ας ακούσει τη φωνή του Παύλου που λέει: «Αν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του». Διότι αυτό που δεν έχεις γίνει, δεν είσαι. Όσοι Τον δέχθηκαν, λέει το ευαγγέλιο για όσους αναγεννήθηκαν, σε αυτούς έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού. Το τέκνο που γεννιέται από κάποιον είναι εξάπαντος ομογενές με εκείνον που το γέννησε. Αν, λοιπόν, δέχθηκες τον Θεό και έγινες τέκνο Θεού, δείξε μέσα από την προαίρεσή σου και τον Θεό που βρίσκεται μέσα σου, δείξε στον εαυτό σου εκείνον που σε γέννησε. Με βάση τα γνωρίσματα από τα οποία γνωρίζουμε τον Θεό, μέσα από αυτά αρμόζει να φανερωθεί η οικειότητα προς τον Θεό εκείνου που έχει γίνει υιός Θεού. Εκείνος ανοίγει το χέρι Του και χορταίνει κάθε ζωντανό πλάσμα με την ευδοκία Του, παραβλέπει τις ανομίες, μετανοεί για τις συμφορές· ο Κύριος είναι αγαθός προς όλους, χωρίς να επιφέρει την οργή Του καθημερινά· ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός, και δεν υπάρχει αδικία σε Αυτόν, και όλα τα παρόμοια που διδασκόμαστε σποραδικά από την Αγία Γραφή. Εάν βρίσκεσαι μέσα σε αυτά, αληθινά έγινες τέκνο Θεού· εάν όμως επιμένεις στα γνωρίσματα της κακίας, μάταια διατυμπανίζεις για τον εαυτό σου την άνωθεν γέννηση.

Αίνεση (ύμνος ωδής) του Δαβίδ. Ευχαριστία προς τον Χριστό, η οποία προσφέρεται από τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, για όσα ελεήθηκαν από αυτόν. «Θα σε υψώσω». Ο πιστός λαός κραυγάζει, έχοντας διδαχθεί τα μεγαλεία του Θεού και έχοντας σωθεί από τον Θεό. «Και θα ευλογήσω». Διότι οι πιστοί δεν παύουν να ευλογούν τον Θεό. «Κάθε (μέρα)». Διότι [οι πιστοί] δεν ευλογούν τον Θεό μόνο μία μέρα, αλλά κάθε μέρα. «Και θα αινέσω». Διότι οι πιστοί δεν παύουν να αινούν τον Θεό όχι μόνο στον παρόντα αιώνα αλλά και στον μέλλοντα αιώνα. «Μέγας». Και στον ουρανό και στη γη είναι μέγας. «Και της μεγαλωσύνης». Διότι ποιος μπορεί να απαριθμήσει το μέγεθος του Θεού ή ποιος μπορεί να κατανοήσει την αρχή ή το τέλος του; «Γενεά». Διότι όλοι όσοι γεννιούνται από τον αιώνα και έως τον αιώνα δεν παύουν να θαυμάζουν τα έργα του Θεού. «Και τη δύναμη». Παραδίδοντας (μεταβιβάζοντας) ο ένας στον άλλον μέσω της πίστης τα μεγαλεία του Θεού και τη δόξα του. «Και τη μεγαλοπρέπεια». Όσοι αξιώθηκαν της δόξας και της μεγαλοπρέπειας (της αναστάσεως) του Χριστού, δεν παύουν να διαλαλούν τα μεγαλεία του Θεού. «Και τα θαυμάσια». Τα οποία έπραξες για τον άνθρωπο. «Και τη δύναμη». Των σημείων και των τεράτων, τα οποία αξιώθηκαν οι πιστοί· αυτά τα μελετούν ακατάπαυστα ως φοβερά και ένδοξα, και αυτοί είναι οι απόστολοι. «Και τη μεγαλωσύνη». Του Θεού, προφανώς. «Και την εξουσία (δυναστεία)». Υμνώντας και ψάλλοντάς την διαπαντός, οι δίκαιοι δεν θα παύσουν.

τη μνήμη: Διότι ποιος από τους πιστούς μπορεί να παραδώσει στη λήθη το πλήθος της αγαθότητας του Θεού, την οποία έδειξε προς τον άνθρωπο; και με τη δικαιοσύνη: Οι άγιοι τότε θα αγαλλιάσουν με τη δικαιοσύνη του Θεού, λαμβάνοντας τον μισθό τους. οικτίρμων: Ο προφήτης, δια του Πνεύματος, έχοντας προδεί τα ελέη [και τους οικτιρμούς] του Θεού, δοξάζει τον Θεό. αγαθός: Αναφέρεται στους αγίους, οι οποίοι με την υπομονή κατακόσμησαν τους βίους τους. και οι οικτιρμοί: Σε όλη την κτίση, όλα όσα εδημιούργησε, σώζονται με τους οικτιρμούς του Θεού. ας δοξολογήσουν (εξομολογηθούν): Εννοεί τον άνθρωπο, επειδή είναι έργο του Θεού· διότι με τα χέρια του Θεού πλάστηκε ο άνθρωπος, ώστε οφείλει να δοξολογεί τον Θεό. και οι όσιοι: Οι απόστολοι· διότι είναι αληθινά όσιοι. δόξαν: Διότι αυτοί κήρυξαν τη δόξα του Θεού και τη βασιλεία Του στον κόσμο. και τη δυναστεία: Διότι οι απόστολοι δίδαξαν στα έθνη [τη δύναμη του Θεού], βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. του να κάνουν γνωστό: Για να διδάξουν στους υιούς των ανθρώπων το μυστήριο της ενανθρωπήσεως. και τη δόξα: Διότι οι απόστολοι φανέρωσαν στα έθνη τη δόξα της βασιλείας του Χριστού. η βασιλεία: Διότι η βασιλεία του Χριστού (του Θεού) εκτείνεται σε ατελεύτητους αιώνες που ποτέ δεν λαμβάνουν τέλος.

Έτσι, λοιπόν, με ποικίλους και διαφορετικούς τρόπους ενεργεί, χωρίς να μεταβάλλεται ο ίδιος, αλλά κατανέμοντας ωφέλιμα τις οικονομίες της αγαθότητάς του. Και άκουσε πώς γίνεται αυτό. Τον αμαρτωλό και εκείνον που εμμένει στις αμαρτίες, εάν τον φοβίσει, τον οδηγεί στην απόγνωση και στην απώλεια της ελπίδας· τον δίκαιο όμως, εάν τον μακαρίσει, χαλαρώνει τον ζήλο της αρετής του και τον κάνει να παραμελήσει την προσπάθειά του, επειδή θεωρεί ότι έχει ήδη μακαριστεί. Γι' αυτό τον λόγο, τον μεν αμαρτωλό τον ελεεί, τον δε δίκαιο τον φοβίζει. Διότι «είναι φοβερός σε όλους όσους τον περικυκλώνουν»· και, «αγαθός είναι ο Κύριος προς όλους». «Είναι φοβερός», λέει, «σε όλους όσους τον περικυκλώνουν»· και ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί, παρά οι άγιοι; «Διότι ο Θεός», λέει ο Δαβίδ, «ο οποίος δοξάζεται στη σύναξη των αγίων, είναι μέγας και φοβερός σε όλους όσους τον περικυκλώνουν». Εάν δει κάποιον πεσμένο, απλώνει χέρι φιλανθρωπίας· εάν δει κάποιον να στέκεται όρθιος, του προκαλεί φόβο· και αυτό αποτελεί γνώρισμα δικαιοσύνης και δίκαιης κρίσης. Διότι τον μεν δίκαιο τον στηρίζει με τον φόβο, τον δε αμαρτωλό τον ανορθώνει με τη φιλανθρωπία. Και θέλεις να γνωρίσεις την έγκαιρη αγαθότητά του, καθώς και την ωφέλιμη και αρμόζουσα σε εμάς αυστηρότητά του;

Οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος, μακρόθυμος και πολυέλεος. Αγαθός είναι ο Κύριος προς όλους, και οι οικτιρμοί Του απλώνονται πάνω σε όλα τα έργα Του. Βλέπεις και τον προφήτη να ενδιατρίβει σε αυτές τις πιο αγαθές ιδιότητες και να προσφέρει τον λόγο του με αφθονία. Διότι γνωρίζει σαφώς ότι κυρίως σε αυτά έγκειται ο πλούτος του Θεού.

Διότι δεν θα ήταν δυνατόν να σωθεί κανείς, εάν η φιλανθρωπία του δεν ήταν τόσο μεγάλη· δεν θα ήταν δυνατόν να διατηρηθεί στη ζωή, χωρίς να απολαμβάνει τη μεγάλη του αγαθότητα. Γι' αυτό και ο ίδιος έλεγε: Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου, και μέσα στις αμαρτίες σου στάθηκα προστάτης σου. Οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος. Δες πώς φανερώνει την άφατη φιλανθρωπία του. Διότι δεν ελεεί μόνο όσους αμαρτάνουν, αλλά επιδεικνύει και ένα άλλο, διόλου μικρό, είδος φιλανθρωπίας, τη μακροθυμία, ώστε να έλθουν αυτοί σε μετάνοια και, σε συνδυασμό με τη δική του φιλανθρωπία, να σωθούν και από τον δικό τους ζήλο, αποκτώντας έτσι την παρρησία που προέρχεται από τα καλά τους έργα. Και δεν είπε απλώς Ελεήμων, αλλά και Πολυέλεος, δείχνοντας ότι αυτό το πλήθος του ελέους δεν είναι δυνατόν να μετρηθεί, αλλά υπερβαίνει κάθε ανθρώπινο λόγο. Γι' αυτό, με όσα ακολουθούν το υπέδειξε, στο μέτρο του δυνατού, προσθέτοντας και λέγοντας: Αγαθός είναι ο Κύριος προς όλους, και οι οικτιρμοί του απλώνονται σε όλα τα έργα του.

Τι σημαίνει, «Στους πάντες»; Και στους αμαρτωλούς, λέει, και σε όσους ζουν μέσα στην παρανομία. Διότι, βεβαίως, δεν είναι μόνο οι δίκαιοι, ούτε όσοι κατορθώνουν την αρετή, ούτε όσοι μετανοούν, αλλά και όλοι οι υπόλοιποι, μέσα από όσα παθαίνουν, που διακηρύττουν το έλεος και την αγαθότητά Του. Και αν κάποιος με ρωτήσει απέναντι σε ποιον στάθηκε αγαθός, θα του απαντήσω: Όχι μόνο στον Άβελ, αλλά και στον Κάιν· όχι μόνο στον Νώε και στα παιδιά του, αλλά και σε αυτούς που πνίγηκαν από τον Κατακλυσμό. Επειδή τα πάντα τα εργάζεται από φιλανθρωπία. Και για να μάθεις πώς είναι αγαθός προς όλους, σκέψου το εξής: Πόσης αγαθότητας δείγμα ήταν, πες μου, το να παραδώσει εκείνον τον αδελφοκτόνο, ο οποίος τόλμησε τέτοια σφαγή, και μόλυνε το δεξί του χέρι, και καταπάτησε τους νόμους του Θεού, σε μια τιμωρία που αποτελούσε περισσότερο νουθεσία παρά καταδίκη, ώστε και τον ίδιο να τον καθαρίσει από την αμαρτία που είχε διαπράξει μέσω της μακράς διάρκειας του χρόνου, αλλά και τους άλλους να τους παιδαγωγήσει μέσα από όσα εκείνος υπέφερε; Και πόσης αγαθότητας ήταν, πες μου, το να ανακόψει την κακία εκείνων που νοσούσαν πνευματικά με τρόπο ανίατο την εποχή του Κατακλυσμού, οι οποίοι δεν διορθώνονταν ούτε με απειλές, ούτε με λόγια, ούτε με κανέναν άλλο τρόπο, και να χρησιμοποιήσει το κοινό χρέος της φύσεως (τον θάνατο) ως φάρμακο, επιφέροντάς τους τον πιο ελαφρύ θάνατο, αυτόν δια των υδάτων;

Έπειτα αναφέρει και ένα άλλο είδος ευεργεσίας· διότι η κηδεμονία του είναι ποικίλη και παντοειδής. «Τα μάτια όλων ελπίζουν σε εσένα, και εσύ δίνεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό». Είδες πώς απέδειξε ότι είναι αγαθός προς όλους, και ότι οι οικτιρμοί του εκτείνονται σε όλα τα έργα του; Εκείνο που έχει αναφερθεί στα Ευαγγέλια, «ότι ανατέλλει τον ήλιο του σε πονηρούς και αγαθούς, και βρέχει σε δικαίους και αδίκους», αυτό ακριβώς υπονόησε και εδώ με το να πει: «Και εσύ δίνεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό». Διότι δεν είναι οι βροχές, η γη και ο αέρας, αλλά το δικό του πρόσταγμα που είθισται να ωριμάζει τους καρπούς.

Ας μην θεωρούμε, λοιπόν, αόριστα τα περί της ζωής και του θανάτου των ανθρώπων. Διότι ούτε η θεία γνώση περιορίζεται χρονικά, αποκτώντας γνώση των πεπραγμένων μόνο τη στιγμή της πράξης, και ορίζοντας μόνο τότε σε όσους πράττουν τα πρέποντα και τα κατάλληλα για το συμφέρον τους. Αυτό άλλωστε αποτελεί γνώρισμα της ανθρώπινης πενίας και όχι της θεϊκής υπερούσιας μεγαλειότητας, στην οποία μαρτυρείται ότι ανήκει και η γνώση των κρυφών της καρδιάς και η επίγνωση των πάντων πριν από τη δημιουργία τους. Ακόμη, ο προφήτης αναφέρει ότι αυτό που για εμάς είναι ακατέργαστο, στα θεία μάτια φαίνεται ως ολοκληρωμένο, και η θεόπνευστη διδασκαλία παραδίδει ότι ο Θεός πληροί τα πάντα, και ομοίως έχουμε διδαχθεί από τα ιερά λόγια ότι η πρόνοιά Του είναι απλωμένη και έτοιμη πάνω σε όλα τα έργα Του.

Ο Κύρος και ο Ιωάννης, οι μάρτυρες που παρέχουν τις θεραπείες εκ Θεού, βλέποντας την παρούσα ασθένεια, δεν έπραξαν τίποτα τέτοιο, ούτε τρόμαξαν μπροστά στο θέαμα, ούτε την απέρριψαν ως δύσκολη, ούτε διακήρυξαν ότι δεν έχει οριστεί το φάρμακό της από τον Θεό, τον ιατρό των πάντων. [6] Διότι γνώριζαν με ακρίβεια ότι όλα όσα θέλησε ο Κύριος τα εποίησε στον ουρανό και στη γη, στις θάλασσες και σε όλες τις αβύσσους, και ότι τα αδύνατα στους ανθρώπους είναι δυνατά στον Θεό, και ότι ελεεί τους πάντες, διότι τα πάντα δύναται, όπως είπε ο Ιώβ· και όπως ο μελωδός Δαβίδ έψαλε στους ψαλμούς, οι οικτιρμοί του εκχέονται πλουσιοπάροχα σε όλα τα έργα του. [7] Όθεν, αφού δέχθηκαν τον ασθενή, πρώτα του συμπεριφέρθηκαν με καλοσύνη, και έπειτα ενθάρρυναν την τροφό του, η οποία παρακολουθούσε τα παράδοξα θαύματά τους. Και αφού περίμεναν για λίγο χρόνο, όχι επειδή αναλογίζονταν τη θεραπεία, αλλά για να μη φτάσει ένα τέτοιο θαυμαστό γεγονός σε εντελώς λίγους και μετρημένους ανθρώπους, αλλά μάλλον για να καταστεί πιο φανερό και πιο γνωστό στους περισσότερους.

Πώς; Με τις αγαθοεργίες και με το να μην προξενείς κακό σε κανέναν. Διότι, όπως γνωρίζεις καλύτερα από τον καθένα, αγιώτατε δέσποτα, με τίποτα άλλο δεν μοιάζει τόσο ο άνθρωπος στον Θεό, όσο με το να επιδεικνύει ευεργετικό έργο. Επειδή ο Κύριος είναι αγαθός προς όλους και ο Κύριος είναι ελεήμων, και ο Θεός μας ελεεί, και το έλεος του Θεού απλώνεται σε όλους, γι' αυτό να γίνεστε οικτίρμονες, για να είστε όμοιοι με τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς. Έχοντας λοιπόν εσύ αυτό που εξομοιώνει τον άνθρωπο με τον Κύριο, πλησιάζεις τον Θεό και αναδεικνύεσαι θεοειδής. Γι' αυτό, πλάτυνε τα όρια της ελεημοσύνης και μην τσιγκουνεύεσαι, και προς όλους να δείχνεις το δεξί σου χέρι απλόχερα, προπαντός δε προς εκείνους που κοπιάζουν σε έργα αγαθά και κοινωφελή, και πολύ περισσότερο αν δεν έχουν από πουθενά αλλού βοήθεια για τον βιοπορισμό τους. Και απέναντι στον δεσπότη, τον κοινό πατέρα, γίνε πιο χρήσιμος και αγαθός για εκείνους που έχουν ανάγκη συμφιλίωσης μαζί του, όπως ακριβώς και ο Ααρών ήταν υπηρέτης για τους Ισραηλίτες και στη συνέχεια μετέφερε σε αυτούς τις αποφάσεις του Μωυσή. Διότι πολλοί συκοφάντες και φθονεροί εμποδίζουν την αγαθότητα του δεσπότη να ξεχειλίζει προς εκείνους που είναι άξιοι αυτής. Εσύ, όμως, κάνε αυτόν τον δρόμο πιο εύκολο και τους συκοφάντες, σαν κακά και ύπουλα σκυλιά, να τους διώχνεις με στιβαρούς λόγους σαν πέτρες, ώστε όλοι ευγνωμονώντας σε, να διατηρούν καλή τη μνήμη σου.