Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 145:7

Του Αθανασίου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, στο: «πηγαίνετε στο απέναντι χωριό και θα βρείτε έναν δεμένο πώλο.» «Εκείνοι που φρόνησαν τα επίγεια» και περιφρόνησαν την εντολή του Θεού και μόχθησαν σε τούτο τον βίο, αυτοί, πριν από την εύρεση των αγαθών, ζούσαν μέσα στην άγνοια. Διότι νομίζω πως για αυτόν τον λόγο λέει και ο σοφότατος Σολομών, ότι υπάρχει «καιρός για να αναζητήσεις και καιρός για να χάσεις.» Δηλαδή, αμάρτησες; Ησύχασε. Διότι, αν και κάποτε, ζώντας μέσα στην άγνοια, προξένησες απώλεια στην ίδια σου την ψυχή, ωστόσο έφτασε ο καιρός να την αναζητήσουμε. Όπως άλλωστε διδάσκει και ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός στα Ευαγγέλια λέγοντας: «ζητάτε και θα βρείτε.» Και πότε θα την βρούμε, αν όχι τώρα που ο Κύριος, όντας παρών, μας έλυσε από τα δεσμά του διαβόλου; Όπως διδάσκει και ο μακάριος Απόστολος λέγοντας: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας.» Ακολούθησε λοιπόν ο καιρός για να χαθεί η αμαρτία που μας σκοτίζει, και μας κάλεσε ο καιρός για να αναζητήσουμε το πλανημένο, ώστε να λυθούμε από τα δεσμά. Διότι ήλθε αυτός που «λύνει τους δεσμευμένους και ανορθώνει τους καταβεβλημένους.» Ήλθε αυτός που «κηρύσσει άφεση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς.» Διότι «τότε θα αναπηδήσει σαν ελάφι ο χωλός και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων.» Ας προσεγγίσουμε όμως το ρητό και διαφορετικά. Διότι μας κινεί τον πόθο αυτή η σύντομη φράση του Σολομώντα.

Σε κανέναν άλλον, λοιπόν, δεν ανήκε το έργο να μας εισαγάγει πάλι εκεί από όπου εκδιωχθήκαμε, παρά στον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος είχε τοποθετήσει τα Χερουβίμ για να φυλάττουν την οδό του ξύλου της ζωής. Διότι σε κανέναν άλλον δεν ανήκε το έργο να μας ανακαλέσει από την απέναντι κώμη στην επουράνια πόλη, παρά σε αυτόν που είχε εκδώσει την απόφαση εναντίον μας. Έτσι, λοιπόν, θα κατανοηθεί και το σχετικό με την όνο και τον πώλο, ότι δηλαδή συμβολίζουν ολόκληρη την ανθρωπότητα. Διότι η Θεία Γραφή χρησιμοποιεί υποδείγματα. Επειδή, αν αναφερθώ στην Εκκλησία, υποδηλώνω τον άνθρωπο· και αν μνημονεύσω τον Αδάμ, ομολογώ ταυτόχρονα ολόκληρη την ανθρωπότητα. Διότι για τον λόγο αυτόν ήλθε στη γη ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός, για να επιστρέψει το πλανεμένο και, αφού αναζητήσει το χαμένο, να το βρει. Διότι αυτός είναι «που λύνει τους δεσμευμένους και ανορθώνει τους συντριμμένους» και ανακαλεί όσους εξέπεσαν και λυτρώνει τους αιχμαλώτους. Προαναγγέλλοντας δε αυτό και ο θεοφόρος Δαβίδ ψάλλει στους Ψαλμούς λέγοντας: «Επίστρεψε, Κύριε, την αιχμαλωσία μας, όπως τους χειμάρρους στον νότο». Αυτός είναι που καταυγάζει και το σκοτάδι, για τον οποίο έχει γραφτεί: «Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, είδατε φως μέγα». Διότι, αφού η παρουσία του Σωτήρα καταύγασε τα σύμπαντα, λύνονται πλέον η όνος και ο πώλος από τα δεσμά. Επειδή αυτός σήκωσε και τις αμαρτίες μας, όπως λέει μέσω του προφήτη: «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου». Ας προσφέρουμε, επομένως, και εμείς το αγαθό στην ίδια μας την ψυχή.

Αυτόν που δίνει τροφή στους πεινασμένους. Την πνευματική, δηλαδή, σε όσους στερούνται κάθε αγαθό.

Και πάλι, εφόσον ο Πατέρας είναι η πηγή, και ο Υιός ονομάζεται ποταμός, λέγεται ότι εμείς πίνουμε το Πνεύμα· διότι είναι γραμμένο: «Όλοι μας ένα Πνεύμα ποτιστήκαμε». Και καθώς ποτιζόμαστε το Πνεύμα, πίνουμε τον Χριστό· διότι «έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· και η πέτρα ήταν ο Χριστός». Και πάλι, ενώ ο Χριστός είναι ο αληθινός Υιός, εμείς, λαμβάνοντας το Πνεύμα, υιοποιούμαστε· «Διότι δεν λάβατε», λέει, «πνεύμα δουλείας ώστε να πέσετε πάλι σε φόβο, αλλά λάβατε Πνεύμα υιοθεσίας». Καθώς, λοιπόν, υιοποιούμαστε μέσω του Πνεύματος, είναι φανερό ότι εν Χριστώ ονομαζόμαστε τέκνα Θεού· διότι «σε όσους τον δέχθηκαν, έδωσε σε αυτούς την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού». Έπειτα, εφόσον ο Πατέρας, όπως είπε ο Παύλος, είναι ο μόνος σοφός, ο Υιός είναι η σοφία Του. Διότι «ο Χριστός είναι η δύναμη του Θεού και η σοφία του Θεού». Επειδή δε ο Υιός είναι η σοφία, εμείς, λαμβάνοντας Πνεύμα σοφίας, έχουμε τον Υιό, και εν Αυτώ γινόμαστε σοφοί. Έτσι άλλωστε είναι γραμμένο και στον εκατοστό τεσσαρακοστό πέμπτο ψαλμό: «Ο Κύριος λύνει τους δεσμευμένους· ο Κύριος κάνει σοφούς τους τυφλούς». Και καθώς το Πνεύμα δίδεται σε εμάς («Λάβετε Πνεύμα Άγιο», έλεγε ο Σωτήρας), ο Θεός βρίσκεται μέσα μας· διότι έτσι έγραψε ο Ιωάννης: «Εάν αγαπούμε ο ένας τον άλλον, ο Θεός μένει μέσα μας. Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένουμε σε Αυτόν, και Αυτός μέσα μας, επειδή μας έδωσε από το Πνεύμα Του».

Και πάλι, ενώ ο Πατέρας είναι πηγή και ο Υιός ονομάζεται ποταμός, για εμάς λέγεται ότι πίνουμε το Πνεύμα· διότι είναι γραμμένο: «Όλοι μας ποτιστήκαμε με ένα Πνεύμα». Και καθώς ποτιζόμαστε με το Πνεύμα, πίνουμε τον Χριστό· διότι, λέει η Γραφή, «έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· και η πέτρα αυτή ήταν ο Χριστός». Και πάλι, ενώ ο Χριστός είναι ο αληθινός Υιός, εμείς, λαμβάνοντας το Πνεύμα, υιοθετούμαστε· διότι «δεν λάβατε», λέει, «πάλι πνεύμα δουλείας για να φοβάστε· αλλά λάβατε Πνεύμα υιοθεσίας». Και εφόσον υιοθετούμαστε μέσω του Πνεύματος, είναι φανερό ότι εν τω Χριστώ ονομαζόμαστε τέκνα Θεού· διότι «σε όσους τον δέχθηκαν, έδωσε σε αυτούς την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού». Έπειτα, ενώ ο Πατέρας, όπως είπε ο Παύλος, είναι ο μόνος σοφός, ο Υιός είναι η σοφία Του. Διότι ο «Χριστός είναι Θεού δύναμη και Θεού σοφία». Και εφόσον ο Υιός είναι η σοφία, εμείς, λαμβάνοντας Πνεύμα σοφίας, έχουμε τον Υιό, και εν Αυτώ γινόμαστε σοφοί. Διότι έτσι έχει γραφτεί και στον εκατοστό τεσσαρακοστό πέμπτο ψαλμό: «Ο Κύριος ελευθερώνει τους δεσμίους· ο Κύριος σοφίζει τους τυφλούς». Και με το να δίδεται το Πνεύμα σε εμάς («Λάβετε Πνεύμα Άγιον», έλεγε ο Σωτήρας), ο Θεός βρίσκεται μέσα μας· διότι έτσι έγραψε ο Ιωάννης: «Εάν αγαπάμε ο ένας τον άλλον, ο Θεός μένει μέσα μας. Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένουμε σε Αυτόν, και Αυτός σε εμάς, επειδή μας έδωσε από το Πνεύμα Του».

Αυτό, αν και επιμερίζεται σε όλη την κτίση και μετέχεται διαφορετικά από τον καθένα, καθόλου δεν ελαττώνεται από εκείνους που το μετέχουν. Σε όλους δίνει τη δική του χάρη· δεν αναλώνεται όμως σε αυτούς που το μετέχουν, αλλά και όσοι λαμβάνουν πληρούνται, και το ίδιο παραμένει ανενδεές. Και όπως ακριβώς ο ήλιος, που επιλάμπει στα σώματα και μετέχεται από αυτά ποικιλοτρόπως, καθόλου δεν ελαττώνεται από όσα τον μετέχουν, έτσι και το Πνεύμα, παρέχοντας σε όλους τη δική του χάρη, παραμένει αμείωτο και αδιαίρετο. Φωτίζει τους πάντες προς την κατανόηση του Θεού, εμπνέει τους προφήτες, καθιστά σοφούς τους νομοθέτες, τελειοποιεί τους ιερείς, ενισχύει τους βασιλείς, καταρτίζει τους δικαίους, σεμνύνει τους σώφρονες, ενεργεί χαρίσματα ιαμάτων, ζωοποιεί τους νεκρούς, ελευθερώνει τους δεσμώτες, υιοθετεί τους αποξενωμένους.

Ανάκαλεσέ με, Δέσποτα, εμένα τον αιχμάλωτο που κατακρατούμαι από τις πράξεις μου και σφίγγομαι σαν από αλυσίδα· διότι εσύ μόνο γνωρίζεις να λύνεις τους δεσμώτες και να θεραπεύεις τα αφανή τραύματα, τα οποία εσύ μόνο γνωρίζεις, ως γνώστης των κρυπτών.

Ποιο; Το να λέμε, είπα εγώ, ότι το σώμα έχει επινοηθεί ως δεσμός και πέδες κατά της ψυχής, και ότι γι' αυτόν τον λόγο και ο προφήτης μας αποκάλεσε «δεσμίους της γης» και ο Δαβίδ «δεσμευμένους». Και εκείνος: «Δεν μπορώ να σου απαντήσω πρόχειρα», είπε. «Αλλά γιατί δεν συζητάς με κάποιον άλλον;»

Διότι θα αποδείξουμε στα επόμενα, καθώς θα προχωρά ο λόγος, με αλήθειες της φύσης και όχι με εικασίες, ότι ούτε ο Ιερεμίας μάς ονόμασε «δεσμίους της γης» εξαιτίας της κοινωνίας μας με το σώμα, ούτε ο Δαβίδ για τον λόγο αυτό μάς αποκάλεσε «πεπεδημένους». Διότι αξίζει να προβάλουμε και αυτά τα σημεία, στα οποία φαίνεται ότι σφάλλουν τα μέγιστα. Σχετικά λοιπόν με τους δερμάτινους χιτώνες και για το ότι, πριν από την κατασκευή τους, οι πρωτόπλαστοι ζούσαν με σώμα απολαμβάνοντας την αθανασία, καθώς επίσης και ότι το σώμα δεν μπορεί να θεωρηθεί δεσμός και ειρκτή, αφού είπα τα πρέποντα, άνδρες δικαστές (διότι σας αποκαλώ δικαστές των λόγων μου, κράτιστε Θεόφιλε), θα στραφώ λοιπόν στα επακόλουθα των προκειμένων θεμάτων, όπως υποσχέθηκα, για να εξετάσουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια αυτό που επιθυμούμε. 26. Ο Θεός, ο δημιουργός των όλων, επειδή συγκρότησε το σύμπαν με ευταξία σαν μια μεγάλη πόλη και το διευθέτησε δίνοντας προσταγές με τον Λόγο, και αφού κάθε στοιχείο είχε αρμοσθεί με αρμονία σε αυτό και τα πάντα είχαν πληρωθεί με διάφορα είδη ζώων, ώστε ο κόσμος να φθάσει στην τέλεια ομορφιά του έχοντας ζωογονήσει μορφές κάθε είδους, άστρα δηλαδή στον ουρανό και πτηνά στον αέρα, τετράποδα στη γη και υδρόβια στο νερό, τελευταίο εισήγαγε στον κόσμο τον άνθρωπο, αφού προετοίμασε το σύμπαν ως την πιο ωραία κατοικία γι' αυτόν, ως ένα όμοιο μίμημα της δικής Του εικόνας, πλάθοντάς τον με τα ίδια Του τα χέρια σαν ένα λαμπρό άγαλμα μέσα σε έναν ωραίο ναό.

Ο Κύριος ελευθερώνει τους δεσμευμένους, ο Κύριος σοφίζει τους τυφλούς. Ελευθερώνει τους δεσμευμένους, παρέχοντας άφεση αμαρτιών σε εκείνους που είναι σφιχτά δεμένοι με τις αλυσίδες των δικών τους αμαρτημάτων. Φαίνεται δε ότι με αυτά υπαινίσσεται την κλήση των εθνών, και την παρουσία του Κυρίου στους ανθρώπους, καθώς και τη θεραπεία που πρόκειται να προσφερθεί σε όλους μέσω αυτής.

Αυτό δε μου ήρθε στο νου να σκεφθώ, ανακαλώντας στη μνήμη την προφητεία του Ησαΐα για τον Σωτήρα μας, διά της οποίας λέγει: «Ιδού, σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις οφθαλμούς τυφλών, να εξαγάγεις από τα δεσμά τους δεδεμένους». Διότι έτσι και εδώ ο Κύριος ελευθερώνει τους δεσμώτες· έχει δε λεχθεί και το «Ο Κύριος καθιστά σοφούς τους τυφλούς»· και είναι αξιοθαύμαστο πώς και σε εκείνους που είναι σωματικά ανάπηροι υπάρχει μεγαλύτερη σύνεση, επειδή ο Θεός τούς προίκισε με σοφία ως αντιστάθμισμα για τη στέρηση των οφθαλμών τους.

Τη θάλασσα: Διότι ο λόγος Του είναι βέβαιος και η ρήση Του διαρκής και η υπόσχεσή Του αψευδής· διότι κάθε λόγος του Θεού είναι αλήθεια και δικαιοσύνη. Που αποδίδει: Διότι ο Θεός, ως αληθινός και δίκαιος κριτής, δεν παραβλέπει τους αδικουμένους. Που δίνει: Και παρέχει την αισθητή τροφή ως Θεός και τη νοητή, η οποία είναι τα μυστήρια των πιστών, το Σώμα και το Αίμα Του [το τίμιο]. Ο Κύριος λύνει: Αναφέρεται στους δεσμευμένους από την αμαρτία. Ο Κύριος ανορθώνει: Αυτούς που γκρέμισε η αμαρτία και η απιστία, αυτούς ανέστησε δια της πίστεως (στην πίστη). Ο Κύριος σοφίζει: Διότι τα έθνη ήταν [τότε] τυφλά, καθώς δεν γνώριζαν τον Θεό, φωτίστηκαν όμως με τη σοφία του Αγίου Πνεύματος. Ο Κύριος αγαπά: Εννοεί τους αποστόλους· διότι αυτοί είναι αληθινά δίκαιοι, και όλους όσους εργάζονται τη δικαιοσύνη. Ο Κύριος φυλάσσει: Τα έθνη που πίστεψαν· διότι αυτά (αυτοί) προσήλθαν στον Θεό και φυλάσσονται [από Αυτόν] στην πίστη. Ορφανό: Διότι αυτούς που απορφανίστηκαν από τον Θεό, δηλαδή τα έθνη, αυτούς προσέλαβε [με τη χάρη] και την Εκκλησία που χήρευε από τον Θεό (τον Χριστό) την έκανε νύμφη Του με τη χάρη. Και οδό: Των δαιμόνων· διότι αυτοί είναι αμαρτωλοί. Με τη σωτηρία των εθνών, αυτοί αφανίστηκαν· διότι αυτοί δημιουργούσαν πλάνες στα έθνη. Θα βασιλεύσει: Διότι βασίλευσε προ των αιώνων· αλλά βασίλευσε και με τη σάρκα αιωνίως. Ο Θεός σου: Το Άγιο Πνεύμα ευαγγελίζεται την Εκκλησία.

Όσοι συγκεντρώσατε τον απατηλό πλούτο από τον τόκο και από την αδικία, κάντε φίλους για τον εαυτό σας από τον μαμωνά, όπως παραγγέλλει ο Δεσπότης, ώστε, όταν αναχωρήσετε από τη ζωή, να σας δεχθούν στις αιώνιες σκηνές· οι αδικούντες, αναλογιστείτε όλοι Εκείνον που αποδίδει δικαιοσύνη στους αδικουμένους και φρίξτε· όσοι αποστερείτε τους μισθούς των εργατών, θυμηθείτε εκείνον που λέει: «Όποιος αποστερεί τον μισθό του εργάτη, είναι σαν να χύνει αίμα»· και ότι εκείνος που αποστερήθηκε από εσάς κραυγάζει: «Και οι βοές εκείνων που θέρισαν τα χωράφια σας έχουν φτάσει στα αυτιά του Κυρίου Σαβαώθ». Όσοι χτυπάτε τους αδελφούς σας, σταματήστε, ή μάλλον αρχίστε να χτυπάτε τα δικά σας πρόσωπα, ενθυμούμενοι την αβάσταχτη καταδίκη εκείνων που ράπισαν τον αναμάρτητο Κύριο, καθώς και εκείνου που τον μαστίγωσε, και στενάξτε, διότι πολλές φορές στον αδελφό που χτυπιέται κρύβεται ο Χριστός, ο οποίος ραπίζεται πάλι και από εσένα. Διότι αυτοί που ραπίζονται από εμάς έχουν ντυθεί τον Χριστό, όπως λέει ο Απόστολος, ότι: «Όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, τον Χριστό ντυθήκατε», για τους οποίους και πέθανε, και μαζί με τους οποίους ραπίζεται. Άραγε, ακούγοντας αυτά δεν φρίττεις, δεν τρέμεις, δεν παύεις να χτυπάς τους συνδούλους σου; Άραγε, ακούγοντας αυτά, δεν μούδιασε το χέρι σου; Εγώ και μόνο που τα λέω είμαι έντρομος· εσύ όμως που τα κάνεις αυτά, ποιου θηρίου άραγε τη διάθεση έχεις αποκτήσει, ώστε να παραμένεις αδυσώπητος; Άραγε, λοιπόν, με το μέτρο που μετράς δεν θα αντιμετρηθεί και σε εσένα;

βʹ. Εάν λοιπόν τα έργα του είναι διαρκή, πολύ περισσότερο ο ίδιος είναι και διαρκής και δυνατός· και το ότι είναι τέτοιος, το αποδεικνύουν τα δημιουργήματά του που φανερώνουν τη δύναμή του. Τι θα πούμε λοιπόν, εάν, παρόλο που είναι και διαρκής και δυνατός, δεν το θέλει; Διότι πολλοί από τους ανόητους ισχυρίζονται αυτά τα πράγματα. Αλλά πρόσεξε πώς αναιρεί και αυτήν την υπόνοια. Διότι, αφού είπε, «Αυτόν που δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά», πρόσθεσε: «Αυτόν που διαφυλάσσει την αλήθεια εις τον αιώνα, που αποδίδει δικαιοσύνη στους αδικούμενους». Αυτό δε που λέει, σημαίνει το εξής: Αυτό είναι το έργο του, αυτό συνηθίζει, αυτό κατεξοχήν προσιδιάζει στον Θεό, το να μην παραβλέπει τους αδικούμενους, το να μην προσπερνά όσους κακοποιούνται, το να απλώνει το χέρι του σε όσους πέφτουν θύματα επιβουλής· και αυτό το πράττει στο διηνεκές. Γι' αυτό και είπε, «εις τον αιώνα», δηλώνοντας αυτό ακριβώς· και όχι μόνο αυτό, αλλά και αυτό που ακολουθεί αμέσως μετά: «Αυτόν που δίνει τροφή σε όσους πεινούν». Ο Κύριος λύνει τους δεσμώτες, ο Κύριος δίνει σοφία στους τυφλούς. Άλλος ερμηνευτής λέει, τους φωτίζει. Ο Κύριος ανορθώνει τους συντριμμένους. Ο Κύριος αγαπά τους δικαίους. Ο Κύριος προστατεύει τους προσηλύτους· θα αναλάβει υπό την προστασία του το ορφανό και τη χήρα, και θα αφανίσει την οδό των αμαρτωλών. Είδες πώς μέσα από όλα αυτά αποδεικνύει ότι η πρόνοιά του εκτείνεται παντού, και ότι αυτό αποτελεί δικό του έργο, το να ανακουφίζει από τις συμφορές, να θεραπεύει την πείνα, να ελευθερώνει από τα δεσμά; Όμως αυτά, εν μέρει, έχουν τη δύναμη να τα κάνουν και οι άνθρωποι· τα επόμενα όμως όχι πλέον.

«Καλύτερη» είναι η μικρή μερίδα των δικαίων, «παρά ο πολύς πλούτος των αμαρτωλών». Διότι ο πλούτος των αμαρτωλών αποτελεί ύλη για καύση, αφού «ούτε οι θησαυροί θα ωφελήσουν τους ανόμους». «Επειδή οι βραχίονες των αμαρτωλών θα συντριβούν», εφόσον δεν διαθέτουν το ακαταμάχητο όπλο της δικαιοσύνης, ενώ «τους δικαίους τους υποστηρίζει ο Κύριος» χάρη στο ακλόνητο και ισχυρό όπλο της δικαιοσύνης. «Γνωρίζει ο Κύριος τις οδούς» των δικαίων, των «αμώμων» και καθαρών, γι' αυτό «η κληρονομιά τους θα παραμείνει εις τον αιώνα. Δεν θα καταντροπιαστούν σε καιρό πονηρό και σε ημέρα πείνας θα χορτάσουν», δηλαδή επειδή έχουν ως πλούτο τους τον Θεό «που δίνει τροφή σε αυτούς που πεινούν». «Διότι οι αμαρτωλοί μεν θα χαθούν, οι δε εχθροί του Κυρίου, αμέσως μόλις δοξαστούν και υψωθούν θα εξαλειφθούν, χάθηκαν σαν τον καπνό». Και το βλέπουμε αυτό να συμβαίνει στην πράξη χιλιάδες φορές στον παρόντα βίο· και στον βαθμό που κάποιος μεγαλύνεται και δοξάζεται πέρα από την αξία του, αφανίζεται «σαν τον καπνό». «Δανείζεται ο αμαρτωλός και δεν θα ξεπληρώσει», για να επιβαρύνει τάχα ακόμη περισσότερο το φορτίο της αμαρτίας, προσθέτοντας και το φορτίο του δανείου, «ενώ ο δίκαιος σπλαχνίζεται και δίνει».

Ψαλμός ρμε΄. Αλληλούια· του Αγγαίου και του Ζαχαρίου. «Αίνει, η ψυχή μου, τον Κύριο, θα ψάλλω στον Θεό μου όσο υπάρχω». Οφείλω, λέει, όσο ζω να ευλογώ τον Κύριο. «Μην πεποίθατε», μην ελπίζετε σε ανθρώπους άρχοντες· διότι δεν μπορούν ούτε τους εαυτούς τους να σώσουν από πειρασμούς και κινδύνους, ούτε αυτούς που έχουν εναποθέσει σε αυτούς την εμπιστοσύνη τους. Επειδή και εκείνος ο άρχοντας θα πεθάνει όπως καθένας από τους ευτελείς. «Θα εξέλθει», λέει, «το πνεύμα του», δηλαδή η ψυχή του, και αυτός «θα επιστρέψει στη γη, από την οποία ελήφθη». «Εκείνη την ημέρα» του θανάτου του «θα καταστραφούν όλοι οι διαλογισμοί του», δηλαδή οι βιοτικές φροντίδες. Και λοιπόν· «Μακάριος εκείνος που ελπίζει στον Θεό», στον οποίο ήλπισε «ο Ιακώβ, που είναι βοηθός του, η ελπίδα» και η καθαρή πίστη «προς τον Κύριο τον Θεό του, ο οποίος εποίησε τον ουρανό και τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά». Προς αυτόν, λέει, άνθρωπε, τον δημιουργό των όλων να έχεις την ελπίδα σου, «εκείνον που διαφυλάσσει την αλήθεια στον αιώνα» και ποτέ δεν διαψεύδεται στις υποσχέσεις του. «Που αποδίδει δικαιοσύνη στους αδικουμένους», δηλαδή δικαίωση απέναντι σε αυτούς που αδικούν, «που δίνει τροφή σε αυτούς που πεινούν», είτε σωματική είτε πνευματική. «Ο Κύριος λύνει τους δεσμώτες», αισθητώς μεν απελευθερώνοντας τους πιστούς από τα δεσμωτήρια, νοητώς δε λύνοντας τις αλυσίδες των αμαρτιών σε όσους μετανοούν ειλικρινά. «Ο Κύριος κάνει σοφούς τους τυφλούς».

Και αυτόν μεν έτσι. Τον δε Σωτήρα του κόσμου, «τον βασιλέα της δόξης», τον Υιό του Θεού και Λόγο και Θεό, τον «χριστό του Κυρίου», τον ισχυρό Θεό και εξουσιαστή, τον άγγελο της μεγάλης βουλής, τον θαυμαστό σύμβουλο, τον άρχοντα της ειρήνης, τον κριτή και πατέρα του μέλλοντος αιώνος, «τη σοφία του Θεού», τον σαρκοφόρο Θεό, «τον αμνό του Θεού τον αίροντα την αμαρτία του κόσμου», τον ιατρό των ψυχών και των σωμάτων μας, τον καθαιρέτη του άδη και του θανάτου και του διαβόλου και της συμμορίας του, αυτόν που έθρεψε πέντε χιλιάδες και έπειτα τέσσερις χιλιάδες, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά, με πέντε και επτά άρτους, και από τα περισσεύματά τους οι μαθητές σήκωσαν γεμάτα δώδεκα κοφίνια και επτά σπυρίδες, «αυτόν που δίνει τροφή σε κάθε σάρκα», «αυτόν που δίνει τροφή σε αυτούς που πεινούν», αυτόν που ανοίγει το χέρι του και χορταίνει κάθε ζωντανό πλάσμα με την ευδοκία του, ω Ιουδαίοι, τον αποκαλείτε φαγά και οινοπότη.