Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 146:2

Αλληλούια. Του Αγγαίου και του Ζαχαρία. Αγγελικός ύμνος άγιας εορτής και μνήμης άγιας δόξας. Διότι το όνομα Αγγαίος ερμηνεύεται «εορτή», ενώ το Ζαχαρίας «μνήμη». «Αινείτε»: Αινείτε τον Ένα (νοείτε) τον Θεό, την Τριάδα. Διότι είναι αγαθό το να νοεί και να ψάλλει κανείς με αυτόν τον τρόπο. «Τω Θεώ»: Διότι ευφραίνεται ο Θεός με εκείνους που νοούν κατ' αυτόν τον τρόπο τον έναν Θεό ως Τριάδα (στην Τριάδα). «Οικοδομών»: Εννοεί την Εκκλησία. Διότι την προετοίμαζε [προαιωνίως] για τον πιστό λαό. Και θα σε διδάξουν τα επόμενα του ψαλμού. «Και τας διασποράς»: Διότι τον διασκορπισμένο λαό των εθνών τον συγκέντρωσε στην Εκκλησία. «Ο ιώμενος»: Διότι ευφραίνεται ο Θεός με τους ταπεινούς στην καρδιά και αυτούς τους θεραπεύει με τη χάρη Του. «Και δεσμεύων»: Διότι όσα συνέτριψε ο διάβολος με την αμαρτία των ανθρώπων, αυτά τα έδεσε και τα συνέσφιξε μέσω του βαπτίσματος ο Χριστός. «Ο αριθμών»: Διότι και τα αισθητά άστρα είναι αριθμημένα από Αυτόν, όμως εννόησε τους αγίους, οι οποίοι είναι σαν φωστήρες στον κόσμο. Διότι ο Θεός τους έχει καταμετρημένους. «Και πάσιν»: Διότι όλους τους αγίους τους καλεί με το όνομά τους [ο Θεός]. «Μέγας»: Ως κατασκευαστής τέτοιων και τόσων [και τόσο σπουδαίων] θαυμασίων, είναι αληθώς μέγας. «Και της συνέσεως»: Διότι ποιος θα μπορέσει να εξαντλήσει μετρώντας τη σύνεση ή (και) τον νου του Θεού, ή ποιος μπορεί έστω να τα συλλάβει πλήρως. «Αναλαμβάνων»: Εδώ ο λόγος αφορά τους αποστόλους. Διότι αυτούς εξέλεξε ο Κύριος. «Ταπεινών»: Όσοι απείθησαν στη διδαχή των αποστόλων, αυτοί ταπεινώθηκαν στο γήινο φρόνημα. «Εξάρξατε»: Αρχίστε, δηλαδή εξομολογηθείτε.

«Στον Θεό μας ας είναι ευχάριστη η αίνεση». Άλλος ερμηνευτής λέει: «Αλληλούια, διότι ο ύμνος στον Θεό είναι καλός». Τι σημαίνει το «Στον Θεό μας ας είναι ευχάριστη η αίνεση»; Να γίνει ευπρόσδεκτη, λέει. Διότι δεν αρκεί απλώς το να ψέλνει κανείς για να γίνει ευχάριστη η αίνεση στον Θεό, αλλά απαιτείται και ο βίος, και η προσευχή, και η ακρίβεια εκείνου που ψέλνει. Μου φαίνεται δε ότι αυτός ο ψαλμός αναφέρεται στην επάνοδο. Και το αποδεικνύει μέσω των όσων ακολουθούν. Διότι προσθέτει λέγοντας: «Ο Κύριος οικοδομεί την Ιερουσαλήμ· θα επισυνάξει τις διασπορές του Ισραήλ». Διότι, αν και ο Κύρος τους απελευθέρωσε, το παν δεν έγινε από δική του απόφαση, αλλά από την επενέργεια του Θεού. Ένας άλλος ερμηνευτής, αντί για το «Οικοδομεί», είπε «Θα οικοδομήσει». Και τις «διασπορές» τις ονόμασε «εξορισμένους». Για ποιον λόγο άραγε; Επειδή δεν επέστρεψαν όλοι αθρόα, αλλά μετά την αρχική επάνοδο συγκεντρώνονταν σταδιακά.

Επειδή, λοιπόν, ο λόγος γινόταν για ένα πλήθος που είχε διασκορπιστεί και έως τότε δεν φαινόταν πουθενά, εύλογα παρουσίασε αυτό το παράδειγμα, δεικνύοντας μέσω αυτού ότι θα μπορέσει να συγκεντρώσει και τους διασκορπισμένους. Διότι αφενός έχει τη συνήθεια να ανορθώνει και να παρηγορεί τους συντετριμμένους, και αφετέρου γνωρίζει με ακρίβεια τα άπειρα πλήθη των αστέρων.

Ψαλμός 146. Αλληλούια. «Αινείτε τον Κύριο, διότι είναι αγαθός ο ψαλμός». Είναι αγαθό και πάρα πολύ καλό να ψάλλουμε ωδή στον Θεό· «στον Θεό μας ας γίνει ευχάριστη η αίνεση». Σε αυτόν που αινεί με καθαρότητα, ο αίνος του θα φανεί πιο ευχάριστος στον Θεό. «Ο Κύριος οικοδομεί την Ιερουσαλήμ, θα επισυνάξει τους διασκορπισμένους του Ισραήλ». Πολλές φορές τους συγκέντρωσε από την αιχμαλωσία, ενώ ήταν διασκορπισμένοι, και την Ιερουσαλήμ, η οποία είχε καταπατηθεί εξαιτίας της ασέβειας του λαού, την ανοικοδόμησε φιλάνθρωπα. «Αυτός που θεραπεύει τους συντετριμμένους στην καρδιά και επιδένει τα συντρίμματά τους». Την ψυχή που έχει συντριβεί από τις αμαρτίες την ιατρεύει και τη θεραπεύει ο Θεός μέσω της μετάνοιας και της συντριβής της καρδιάς, η οποία προέρχεται από την ταπεινοφροσύνη. «Αυτός που αριθμεί τα πλήθη των άστρων και τα καλεί όλα με τα ονόματά τους». Δες και θαύμασε την άβυσσο της σοφίας του Θεού, πώς όχι απλώς είναι ευαρίθμητα σε αυτόν τα πλήθη των άστρων, αλλά στο καθένα από αυτά έχει δώσει όνομα. «Μέγας είναι ο Κύριός μας και μεγάλη η ισχύς του και η σύνεσή του», δηλαδή η σοφία του, «δεν έχει αριθμό».