Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 146:7

Άραγε, λοιπόν, αφού κατήργησε την αθεΐα των εθνικών ή των ειδώλων, η ένθεη διδασκαλία σιώπησε και απλώς άφησε το ανθρώπινο γένος να πορεύεται στερημένο από τη γνώση του Θείου; Όχι βέβαια, αλλά προλαβαίνει την ανθρώπινη σκέψη λέγοντας: «Άκουε, Ισραήλ, ο Κύριος ο Θεός σου, είναι ένας Κύριος»· και πάλι: «Θα αγαπήσεις τον Κύριο τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου, και με όλη τη δύναμή σου»· και πάλι: «Τον Κύριο τον Θεό σου θα προσκυνήσεις, και αυτόν μόνο θα λατρέψεις, και σε αυτόν θα προσκολληθείς». Το γεγονός δε ότι η πρόνοια και η διακόσμηση του Λόγου, η οποία διαπερνά τα πάντα και εκτείνεται στα πάντα, μαρτυρείται από κάθε θεόπνευστη Γραφή, αρκούν τα όσα αναφέρονται τώρα για να καταδείξουν την αξιοπιστία του επιχειρήματος, όπως λένε οι θεολόγοι άνδρες: «Εθεμελίωσες τη γη, και παραμένει· σύμφωνα με τη δική σου διάταξη παραμένει η ημέρα»· και πάλι: «Ψάλατε στον Θεό μας με κιθάρα, σε αυτόν που περιβάλλει τον ουρανό με νεφέλες, σε αυτόν που ετοιμάζει βροχή για τη γη, σε αυτόν που κάνει να φυτρώνει στα βουνά χόρτο και χλόη για την εξυπηρέτηση των ανθρώπων, και δίνει στα κτήνη τροφή». Μέσω ποιου όμως τα δίνει αυτά, αν όχι μέσω εκείνου μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα; Διότι μέσω εκείνου που δημιουργήθηκαν, μέσω του ίδιου κατ' ακολουθίαν ασκείται και η πρόνοια των πάντων. Ποιος λοιπόν θα μπορούσε να είναι αυτός, παρά ο Λόγος του Θεού, για τον οποίο και σε άλλο σημείο λέει: «Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το πνεύμα του στόματός του όλη η δύναμή τους»;

«Αρχίστε τον ύμνο προς τον Κύριο με δοξολογία». Ο Σύμμαχος αναφέρει: «Αναπέμψτε στον Κύριο δοξολογία, μελωδήστε στον Θεό μας με λύρα». Ο Ακύλας: «Αναπέμψτε στον Κύριο ύμνο με ευχαριστία, μελωδήστε στον Θεό μας με κιθάρα». Εκείνοι που προστάζουν άλλους να δοξολογούν και να ψάλλουν, θα πρέπει να είναι διαφορετικοί από αυτούς που δέχονται την προσταγή· επομένως, ένας προφητικός και αποστολικός χορός μέσω αυτών των λόγων προσκαλεί στον ίδιο Θεό όσους δεν ανήκουν σε αυτούς, δηλαδή τους προερχόμενους από τα έθνη, λέγοντας: «Ψάλτε στον Θεό μας». Και ο λόγος προστάζει να δοξολογούμε αφενός με τη διάνοια και τους λογισμούς της ψυχής, και αφετέρου να ψάλλουμε σε Αυτόν με τα έργα που επιτελούνται μέσω του σώματος, σαν μέσα από κιθάρα. Συνηθίζει μάλιστα να ονομάζει το σώμα ψαλτήρι και κιθάρα, επειδή είναι συγκροτημένο με εύρυθμο τρόπο και με σοφή αρμονία· διότι μέσω αυτού ο νους, σαν να κρούει τις χορδές με τις ενάρετες πράξεις, αναπέμπει την ένθεη και πνευματική μελωδία προς τον Θεό.

Αλληλούια. Του Αγγαίου και του Ζαχαρία. Αγγελικός ύμνος άγιας εορτής και μνήμης άγιας δόξας. Διότι το όνομα Αγγαίος ερμηνεύεται «εορτή», ενώ το Ζαχαρίας «μνήμη». «Αινείτε»: Αινείτε τον Ένα (νοείτε) τον Θεό, την Τριάδα. Διότι είναι αγαθό το να νοεί και να ψάλλει κανείς με αυτόν τον τρόπο. «Τω Θεώ»: Διότι ευφραίνεται ο Θεός με εκείνους που νοούν κατ' αυτόν τον τρόπο τον έναν Θεό ως Τριάδα (στην Τριάδα). «Οικοδομών»: Εννοεί την Εκκλησία. Διότι την προετοίμαζε [προαιωνίως] για τον πιστό λαό. Και θα σε διδάξουν τα επόμενα του ψαλμού. «Και τας διασποράς»: Διότι τον διασκορπισμένο λαό των εθνών τον συγκέντρωσε στην Εκκλησία. «Ο ιώμενος»: Διότι ευφραίνεται ο Θεός με τους ταπεινούς στην καρδιά και αυτούς τους θεραπεύει με τη χάρη Του. «Και δεσμεύων»: Διότι όσα συνέτριψε ο διάβολος με την αμαρτία των ανθρώπων, αυτά τα έδεσε και τα συνέσφιξε μέσω του βαπτίσματος ο Χριστός. «Ο αριθμών»: Διότι και τα αισθητά άστρα είναι αριθμημένα από Αυτόν, όμως εννόησε τους αγίους, οι οποίοι είναι σαν φωστήρες στον κόσμο. Διότι ο Θεός τους έχει καταμετρημένους. «Και πάσιν»: Διότι όλους τους αγίους τους καλεί με το όνομά τους [ο Θεός]. «Μέγας»: Ως κατασκευαστής τέτοιων και τόσων [και τόσο σπουδαίων] θαυμασίων, είναι αληθώς μέγας. «Και της συνέσεως»: Διότι ποιος θα μπορέσει να εξαντλήσει μετρώντας τη σύνεση ή (και) τον νου του Θεού, ή ποιος μπορεί έστω να τα συλλάβει πλήρως. «Αναλαμβάνων»: Εδώ ο λόγος αφορά τους αποστόλους. Διότι αυτούς εξέλεξε ο Κύριος. «Ταπεινών»: Όσοι απείθησαν στη διδαχή των αποστόλων, αυτοί ταπεινώθηκαν στο γήινο φρόνημα. «Εξάρξατε»: Αρχίστε, δηλαδή εξομολογηθείτε.

ψάλατε: Δηλαδή, να ψάλλετε από την καρδιά σας. Διότι η καρδιά είναι η κιθάρα, καθώς το στόμα δέχεται τους φθόγγους από εκεί. τῷ περιβάλλοντι: Οι απόστολοι, έχοντας μέσα τους τον Χριστό, βαστάζουν τη βροχή των χαρισμάτων. τῷ ἑτοιμάζοντι: Διότι, όπως η βροχή ποτίζει τη γη, έτσι και η χάρη μέσω των αποστόλων πότιζε τον άνθρωπο· διότι ο άνθρωπος είναι γη. τῷ ἐξανατέλλοντι: Διότι στους προφήτες, όπως το χορτάρι στα βουνά, ανέτειλε τις σκιές του μυστηρίου, με τις οποίες ο άνθρωπος τρεφόταν με την ελπίδα και την προσδοκία των μελλοντικών αγαθών. καὶ χλόην: Διότι τα κτήνη είναι υπόδουλα στον άνθρωπο· ο Θεός όμως δίνει και σε αυτά την τροφή. Αποκαλεί δε χλόη το βάπτισμα, και δούλο τον άνθρωπο. καὶ διδόντι: Διότι οι άνθρωποι ήταν σαν τα κτήνη, επειδή δεν είχαν ακόμη τη σφραγίδα του Χριστού· όταν όμως πίστεψαν, τους έδωσε ως τροφή το Σώμα και το Αίμα Του. καὶ τοῖς νεοσσοῖς: Διότι οι πατέρες των εθνών που πίστεψαν ήταν ρυπαροί εξαιτίας της ασέβειάς τους· άλλωστε ο νόμος ονομάζει τον κόρακα ακάθαρτο. Ο Χριστός όμως έδωσε σε αυτούς τον Εαυτό Του ως τροφή. οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ: Διότι το ζώο είναι γοργόποδο, αλλά είναι γεγραμμένο: «δεν εξαρτάται από αυτόν που θέλει, ούτε από αυτόν που τρέχει». οὐδὲ ἐν ταῖς κνήμαις: Διότι ούτε η σωματική δύναμη ούτε η ισχύς πράττουν το θέλημα του Θεού, αλλά η ταπεινή καρδιά. εὐδοκεῖ: Διότι μόνο οι άγιοι είναι δυνατοί ενώπιον του Θεού· διότι αυτοί αληθινά υπηρετούν τον Θεό (δουλεύουν με τον φόβο του Θεού).

Αυτό, λέγει, το γνωρίζω, ότι είναι μέγας και παντοδύναμος, το πόσο όμως δεν το γνωρίζω, και ότι τα άστρα και τις τρίχες της κεφαλής μας αυτός εύκολα τα αριθμεί, ενώ η σύνεσή του είναι αναρίθμητη για τους αγγέλους και τους ανθρώπους. «Ο Κύριος αναλαμβάνει τους πράους», δηλαδή τους ανυψώνει, «ταπεινώνει δε τους αμαρτωλούς έως τη γη»· διότι, λέγει, «καθένας που υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί», πόσο μάλλον το βάρος της αμαρτίας θα ταπεινώσει αυτόν που την εργάζεται; «Κάνετε την αρχή προς τον Κύριο με δοξολογία, και ψάλατε σε αυτόν τον Θεό μας με κιθάρα»· διότι με αυτά τα όργανα συνήθιζαν τότε να υμνούν τον Θεό, «Σε αυτόν που περιβάλλει τον ουρανό με νεφέλες» και τα υπόλοιπα δημιουργήματα των χειρών του, και ο οποίος τρέφει όχι μόνο τα μεγαλύτερα «κτήνη», αλλά και τους μικρότατους «νεοσσούς των κοράκων», λέγει, «αυτούς που τον επικαλούνται». Όχι επειδή έχουν ικετευτική επίγνωση, αλλά επειδή οι κόρακες, που μισούν τα μικρά τους, απομακρύνονται μετά τη γέννηση, και οι νεοσσοί, πιεζόμενοι από την πείνα, ωσάν να τον επικαλούνται, κράζουν με ανοιχτά τα ράμφη και τεντώνουν τους λαιμούς τους προς τα πάνω, και κατά κάποια πρόνοια του Θεού κάποια ζωύφια που φέρονται μέσω του αέρα εισδύουν αυτομάτως στα στόματα των πεινασμένων νεοσσών των κοράκων. «Ούτε στη δύναμη του ίππου, ούτε στις κνήμες του ανδρός» βρίσκεται η νίκη.