Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 147:5

Ποιος είναι αυτός που έχει τη δύναμη να μετράει τα σύννεφα με σοφία; Για τον οποίο λέει στο βιβλίο του Ιώβ: «Γνωρίζει τις διακρίσεις των νεφών, και έκλινε τον ουρανό προς τη γη»· και το: «Αυτός που μετράει τα σύννεφα με σοφία»· και το: «Δεν σχίστηκε το σύννεφο κάτω από αυτόν». Διότι τόσο μεγάλες ποσότητες υδάτων βρίσκονται στα σύννεφα και δεν σχίζονται, αλλά κατέρχονται στη γη με απόλυτη ευταξία. Ποιος είναι αυτός που εξάγει τους ανέμους από τους θησαυρούς τους; Ποιος είναι, όπως προείπαμε, αυτός που γέννησε τις σταγόνες της δροσιάς; Και από ποιου τη γαστέρα εκπορεύεται ο κρύσταλλος; Διότι υδατώδης είναι η υπόστασή του, και λιθώδης η ενέργεια. Και πότε μεν το νερό γίνεται χιόνι σαν μαλλί, πότε υπηρετεί αυτόν που σκορπίζει την ομίχλη σαν στάχτη, πότε δε μεταβάλλεται σε λιθώδη υπόσταση· επειδή κυβερνά το νερό όπως ακριβώς βούλεται. Μονοειδής είναι η φύση, και πολυδύναμη η ενέργεια. Το νερό γίνεται οίνος στα αμπέλια, ευφραίνοντας την καρδιά του ανθρώπου· και έλαιο στις ελιές, λαμπρύνοντας το πρόσωπο του ανθρώπου· και μεταβάλλεται σε άρτο, που στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου, και σε κάθε είδους δημιουργήματα των καρπών.

Γι' αυτό, αποβάλλοντας τα ξένα προς τη δικαιοσύνη έργα, ας μιμηθούμε τον τρόπο ζωής των δικαίων, ώστε μαζί με αυτούς να κληρονομήσουμε τους επαίνους, αφού γίνουμε φως και δύναμη και πόλη του μεγάλου Βασιλέως, ώστε αυτός να είναι το καύχημά μας, διότι στο χέρι του βρίσκονται τα πέρατα της γης. Αυτός δίνει, κατά τον Ψαλμωδό, το χιόνι σαν μαλλί, σκορπίζει την ομίχλη σαν στάχτη. ρίχνει τον πάγο του σαν ψίχουλα. μπροστά στο ψύχος του ποιος θα μπορέσει να αντέξει;

Αλληλούια· Αγγαίου και Ζαχαρίου: Μνήμη ακατάλυτης δόξας· διότι το όνομα Ζαχαρίας ερμηνεύεται «μνήμη», ενώ το Ιαώ «ακατάλυτη δόξα» <και ο Αγγαίος «ακατάλυτη δόξα»>. Έπαινε: Λέγει ο Κύριος στην Ιερουσαλήμ και στη Σιών να αινούν και να δοξάζουν τον Κύριο για τα μυστήρια που τελέστηκαν σε αυτές. Να εννοείς δε την Εκκλησία· διότι αυτή είναι και η Ιερουσαλήμ και η Σιών. Διότι ενίσχυσε: Διότι τους ενίσχυσε, χωρίς να τους κλονίσει, αλλά εισερχόμενος σε αυτήν με κεκλεισμένες τις θύρες, για να δείξει το ακραιφνές της θεότητας. Ευλόγησε: Αναφέρεται στους αποστόλους, λέγοντάς τους: «Ειρήνη υμίν». Ο τιθείς (Αυτός που θέτει): Διότι ο Θεός έθεσε όρια ειρήνης στη Σιών, λέγοντας στους αποστόλους: «Ειρήνη υμίν». Να εννοείς δε την Εκκλησία, στην οποία η ειρήνη προσφωνείται καθημερινά (διότι καθημερινά γίνεται η προσφώνηση εν ειρήνη). Και στέαρ (και πάχος): Εννοεί τον μυστικό άρτο. Ο αποστέλλων: Εννοεί τον Χριστό, ο οποίος ήλθε επί της γης. Εννοεί όμως και το Ευαγγέλιο, το οποίο απεστάλη μέσω των αποστόλων σε όλη τη γη. Έως τάχους (με ταχύτητα): Διότι ο λόγος του Ευαγγελίου διέδραμε με ταχύτητα σε όλη τη γη. Του διδόντος: Εννοεί τη λευκότητα του βαπτίσματος και τον λόγο του Ευαγγελίου, ότι δηλαδή γέμισε τη γη με πολλή ησυχία και σε μεγάλο πλάτος. Ομίχλη: Μέσα στο νέφος (την ομίχλη) δεν είναι δυνατόν να δει κανείς, διότι επιφέρει σκοτάδι. Εννοεί δε το δυσθεώρητο και ακατάληπτο μυστήριο της σαρκώσεώς Του.

Αυτό δε που λέει είναι το εξής: Οτιδήποτε προστάξει, γίνεται με μεγάλη ταχύτητα. Διότι δίνει προστάγματα παντού στην οικουμένη. Και τι προστάζει; Αυτά που συντηρούν τη ζωή μας, εννοώ δηλαδή όσα αφορούν την οικονομία των ανέμων, και των εποχιακών τροπών και των μεταβολών. Γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Αυτού που ρίχνει το χιόνι σαν μαλλί, που σκορπίζει την ομίχλη σαν στάχτη».

Για να μην προκαλέσει περισσότερη θλίψη, μετέβη και πάλι σε μια πιο αίθρια μεταβολή. Τι σκοπό έχουν όμως τα παραδείγματα που χρησιμοποιεί; Διότι δεν είπε μόνο, «Αυτού που ρίχνει το χιόνι», αλλά πρόσθεσε, «σαν μαλλί»· ούτε, «Αυτού που σκορπίζει την ομίχλη», αλλά πρόσθεσε, «σαν στάχτη»· ούτε, «Αυτού που ρίχνει τον πάγο», αλλά πρόσθεσε, «σαν κομμάτια».

«Και σε χορταίνει με το εκλεκτότερο σιτάρι». Είναι δυνατόν να εκληφθεί αυτό διαφορετικά και για την Εκκλησία, ως πνευματική τροφή, διότι μας έδωσε τον άρτο της ζωής. «Αυτός που αποστέλλει τον λόγο του στη γη· με μεγάλη ταχύτητα θα τρέξει ο λόγος του». Ποιος λόγος, πες μου; Εκείνος που δόθηκε μέσω των αποστόλων, ο οποίος διέτρεξε τα πάντα πιο ανάλαφρα και από φτερό. Γι' αυτό και ο Δαβίδ, υπονοώντας το αυτό σε άλλο σημείο, λέγει: «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη». Εάν πάλι κάποιος από τους ανόητους αμφιβάλλει, ας λάβει την απόδειξη από τα φαινόμενα των στοιχείων της φύσεως, και ας μάθει πώς το χιόνι πέφτει αθρόα, και σε μια στιγμή καλύπτει όλη τη γη, όχι προχωρώντας σταδιακά πάνω στην επιφάνειά της, αλλά τυλίγοντάς την ολόκληρη μεμιάς. Επειδή, λοιπόν, ήταν προφήτης και είναι φυσικό να λέγει αυτά τα πράγματα προαναγγέλλοντας τα μέλλοντα και υπονοώντας τα με αναγωγική έννοια, κατά συνέπεια ενδιατρίβει στον λόγο περί των στοιχείων της φύσεως. Αυτό δε που λέγει έχει ως εξής: Πρόκειται όλη η γη να κατηχηθεί με τον λόγο του Θεού, και μάλιστα με πολλή ταχύτητα, και σε σύντομο χρονικό διάστημα. Έπειτα, για να μην αμφιβάλλει κανείς, σκεπτόμενος πώς, εάν οι Ιουδαίοι, ένα μόνο έθνος που απολάμβανε τόση φροντίδα για τόσο πολύ χρόνο δεν αποδείχθηκε δόκιμο, είναι δυνατόν αυτοί που κατοικούν την οικουμένη να μεταστραφούν σε σύντομο χρόνο, για να επιβεβαιώσει τον λόγο του χρησιμοποιεί τα παραδείγματα από τα στοιχεία της φύσεως, δηλαδή το χιόνι, την ομίχλη και τον πάγο, τα οποία μάλιστα σχηματίζονται μέσα σε μια στιγμή του χρόνου.

Εδώ προσθέτει και κάτι άλλο σε όσα έχουν ειπωθεί. Διότι στον μεν προηγούμενο ψαλμό αυτό θαύμαζε, το ότι μέσα σε μια σύντομη χρονική ροπή το χιόνι και ο πάγος καλύπτουν όλη τη γη, ότι πήζει, ότι μεταβάλλεται, ότι μεταπίπτει στα αντίθετα· εδώ όμως, θαυμάζει ότι ενώ δεν υπήρχαν δημιουργήθηκαν, και ότι αφού δημιουργήθηκαν παραμένουν, και ότι παραμένοντας εκπληρώνουν ρόλο διακόνων, αν και στερούνται λογικής, και φέρουν εις πέρας το πρόσταγμά του με πολλή υπακοή. Ή μάλλον, συχνά ένα και μόνο πρόσταγμα επέφερε αποτέλεσμα και ενάντια στη φύση, όπως στην περίπτωση της βαβυλωνιακής καμίνου, όπου το πυρ αποδείχθηκε να επιτελεί και τα δύο, δηλαδή και να καίει και να δροσίζει. Αυτό, λοιπόν, λέει, είναι άξιο ευχαριστίας; Και μάλιστα πολλής. Διότι πρέπει να ανυμνούμε τον Θεό το ίδιο, και όταν τιμωρεί και όταν απαλλάσσει από την τιμωρία. Επειδή και τα δύο είναι δείγματα της πρόνοιάς του, και τα δύο της αγαθότητάς του. Οι άνθρωποι βέβαια το ένα το κάνουν από αγαθότητα και το άλλο από πονηρία και οργή· ο Θεός όμως κάνει και τα δύο από φιλανθρωπία. Επομένως, το ίδιο πρέπει να τον ανυμνούμε, και για το ότι έθεσε τον Αδάμ στον παράδεισο και για το ότι τον εξέβαλε, και να του οφείλουμε ευγνωμοσύνη όχι μόνο για τη βασιλεία, αλλά και για τη γέεννα. Διότι και αυτήν τη δημιούργησε και απείλησε με αυτήν, προκειμένου να μας απαλλάξει από την κακία.

Ψαλμός ρμζʹ. Αλληλούια, του Αγγαίου και του Ζαχαρίου. «Επαίνεσε, Ιερουσαλήμ, τον Κύριο, αίνεσε τον Θεό σου, Σιών». Η Ιερουσαλήμ και η Σιών, δηλαδή η πόλη και το όρος. Το δε «επαίνεσε» σημαίνει κήρυττε τις ευεργεσίες του Θεού σου. «Διότι ενίσχυσε τους μοχλούς των πυλών σου» και «ευλόγησε τους υιούς σου μέσα σε σένα», δηλαδή και σε ενίσχυσε εναντίον των εχθρών σου και, αφού ευλόγησε τον λαό σου, τον πλήθυνε για χάρη σου. «Αυτός που καθιστά τα όριά σου ειρηνικά» από τους πολεμίους «και με το πάχος του σταριού», δηλαδή με σιμιγδάλι από σιτάρι, «σε γεμίζει» και σε χορταίνει. «Αυτός που αποστέλλει το λόγιό του» μέσω των προφητών του «στη γη, και ο λόγος του θα τρέξει με ταχύτητα» προς όλα τα έθνη· πράγμα που αποτελεί προφητεία για το θείο κήρυγμα των αποστόλων Εκείνου που «δίνει το χιόνι του σαν μαλλί και σκορπίζει την ομίχλη σαν στάχτη». Το μεν χιόνι, όταν στρώνεται στη γη, παρομοιάζεται με στρωμένο μαλλί, η δε ομίχλη σκορπίζεται σαν στάχτη στις βουνοκορφές πέρα από τις πεδιάδες. Που «ρίχνει» από ψηλά «το χαλάζι του σαν κομμάτια». Το παγωμένο χιόνι, το χαλάζι και τον κρύσταλλο τα παρομοίασε με κομμάτια. «Μπροστά στο ψύχος του», σε έναν τέτοιο χειμερινό καιρό, «ποιος θα μπορέσει να σταθεί;», δηλαδή ποιος είναι ικανός να το αντέξει χωρίς στεγανά πανωφόρια; «Θα εξαποστείλει τον λόγο του και θα τα λιώσει».