Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 147:6

Γι' αυτό, αποβάλλοντας τα ξένα προς τη δικαιοσύνη έργα, ας μιμηθούμε τον τρόπο ζωής των δικαίων, ώστε μαζί με αυτούς να κληρονομήσουμε τους επαίνους, αφού γίνουμε φως και δύναμη και πόλη του μεγάλου Βασιλέως, ώστε αυτός να είναι το καύχημά μας, διότι στο χέρι του βρίσκονται τα πέρατα της γης. Αυτός δίνει, κατά τον Ψαλμωδό, το χιόνι σαν μαλλί, σκορπίζει την ομίχλη σαν στάχτη. ρίχνει τον πάγο του σαν ψίχουλα. μπροστά στο ψύχος του ποιος θα μπορέσει να αντέξει;

«βάλλοντος»: Διότι όταν πήζουν τα ύδατα, σχηματίζονται σαν άρτοι. Υπαινίσσεται δε τον μυστικό άρτο, που πήζει και στερεώνεται διά του βαπτίσματος. «κατὰ πρόσωπον»: Ονομάζει ψύχος το οξύ και στυπτικό των αρετών· διότι οι άφρονες (οι άγιοι, οι συνετοί) με δυσφορία υπομένουν τις αρετές. «ἀποστελεῖ»: Διότι όταν ήλθε ο Χριστός, που είναι ο Λόγος, σταλμένος από τον Πατέρα, έλιωσε το δυσχερές και αποσκληρυμμένο του γράμματος. «πνεύσει»: Διότι, όταν το γράμμα θερμαίνεται από το Πνεύμα, το υδαρές και ανυπόστατο του γράμματος απορρέει. «ἀπαγγέλλων»: Αναγγέλλοντας τον ευαγγελικό λόγο στον νοητό Ιακώβ. Διότι ο Ιακώβ είναι ο πιστός λαός. «δικαιώματα»: Στον νοητό Ισραήλ, τα οποία είναι τα μυστικά δικαιώματα. «οὐκ ἐποίησεν»: Όπως στον πιστό λαό που προέρχεται από τα έθνη· διότι τα έθνη δεν διδάχθηκαν όσα παρέλαβε ο πιστός λαός.

Έπειτα, μετά από πολλά, λέει: 36,21a 〈αλλά πρόσεξε, μην πράξεις άδικα.〉 Δεν είπε ότι: «έπραξας». 36,24a 〈Να θυμάσαι, λοιπόν, Ιώβ, ότι είναι μεγάλα τα έργα του,〉 24b 〈τα οποία εξύμνησαν άνδρες〉. 36,25a 〈Κάθε άνθρωπος είδε στον εαυτό του,〉 25b 〈όσοι θνητοί πληγώνονται.〉 Δηλαδή: εκείνοι που χάνονται καθημερινά, όσους εξολοθρεύει. 36,27a 〈Και από αυτόν είναι μετρημένες οι σταγόνες της βροχής.〉 Εδώ υποδηλώνει τη γνώση και την πρόνοια. 36,28b 〈Και άπλωσε ως σκιά τα σύννεφα πάνω από αναρίθμητους θνητούς.〉 28c 〈Και όρισε ώρα για τα ζώα,〉 28d 〈και γνωρίζουν την τάξη της ανάπαυσής τους.〉 Αν και από τη φύση τους είναι στερημένα από το λογικό, το γνώρισαν. Κάνει προοίμιο για αυτά, για τα οποία πρόκειται ο Θεός να συνομιλήσει μαζί του. 36,28e 〈Με όλα αυτά,〉 λέει, 〈δεν εξίσταται η διάνοιά σου;〉 Δεν είπε: «δεν θαυμάζει;», αλλά «δεν εξίσταται;» —διότι όντως προκαλείται έκσταση και δέος, πώς τα άλογα ζώα διατηρούν τόση ευταξία—, για να μάθεις ότι και εσύ δεν κυβερνιέσαι από το λογικό σου, αλλά από Εκείνον που έδωσε το λογικό. Και μετά από πολλά λέει: 37,7b 〈για να γνωρίσει κάθε άνθρωπος τη δική του αδυναμία.〉 «Γι' αυτό», λέει, «είναι τόσο μεγάλα τα δημιουργήματά του, γι' αυτό υπάρχει ψύχος και καύσωνας, γι' αυτό υπάρχει η ανωμαλία των καιρικών φαινομένων.» Διότι, μήπως δεν ήταν δυνατόν να υπάρξει μια άριστη κράση; Αλλά το έκανε για να εμποδίσει από παντού το υπεροπτικό και επαναστατημένο φρόνημα, για να γνωρίσει κάθε άνθρωπος τη δική του αδυναμία. Μπροστά στο ψύχος του, λέει, ποιος θα μπορέσει να σταθεί;

Για ποιο λόγο λοιπόν έχουν λεχθεί αυτά; Εξαιτίας της παχύτητας των ακροατών, και ώστε με τις οικείες λέξεις των όπλων να συγκλονίσει τη διάνοιά τους. Διότι αυτός, στο χέρι του οποίου βρίσκεται η πνοή όλων μας, και μπροστά στο ψύχος του οποίου κανείς απολύτως δεν μπορεί να σταθεί, πώς έχει ανάγκη από όπλα; Αλλά, όπως προείπα, εξαιτίας της παχύτητας και της αναισθησίας των ακροατών έχουν ειπωθεί αυτά με αυτόν τον τρόπο. Και τι σημαίνει το: «Και θα στιλβώσει»; Θα ακονίσει. Άραγε λοιπόν υπάρχει ανάγκη και από ακόνι; Και υπάρχει σκουριά στο ξίφος; Και ποιος λογικός άνθρωπος θα ανεχόταν να τα εκλάβει αυτά έτσι ακριβώς όπως λέγονται; Αλλά, όπως προείπα, μέσω όλων αυτών απεικονίζει την τιμωρία, και προχωρεί σε πιο υλικές εκφράσεις, ώστε και οι πλέον ανόητοι να αντιληφθούν ότι δεν πρέπει να μένουμε προσκολλημένοι στις λέξεις, αλλά να εξάγουμε από αυτές θεοπρεπή νοήματα.

Αυτό κάποιος άλλος ερμηνευτής το απέδωσε: «Παγωμένη δροσιά». Ο δε Εβραίος: «Χεφόρ χαέφηρ». «Αυτού που ρίχνει τον πάγο του σαν κομμάτια. Μπροστά στο ψύχος του, ποιος μπορεί να σταθεί;» Ένας άλλος όμως λέει: «Μπροστά στο καύμα του, ποιος μπορεί να σταθεί;»

Για να μην προκαλέσει περισσότερη θλίψη, μετέβη και πάλι σε μια πιο αίθρια μεταβολή. Τι σκοπό έχουν όμως τα παραδείγματα που χρησιμοποιεί; Διότι δεν είπε μόνο, «Αυτού που ρίχνει το χιόνι», αλλά πρόσθεσε, «σαν μαλλί»· ούτε, «Αυτού που σκορπίζει την ομίχλη», αλλά πρόσθεσε, «σαν στάχτη»· ούτε, «Αυτού που ρίχνει τον πάγο», αλλά πρόσθεσε, «σαν κομμάτια».

«Και σε χορταίνει με το εκλεκτότερο σιτάρι». Είναι δυνατόν να εκληφθεί αυτό διαφορετικά και για την Εκκλησία, ως πνευματική τροφή, διότι μας έδωσε τον άρτο της ζωής. «Αυτός που αποστέλλει τον λόγο του στη γη· με μεγάλη ταχύτητα θα τρέξει ο λόγος του». Ποιος λόγος, πες μου; Εκείνος που δόθηκε μέσω των αποστόλων, ο οποίος διέτρεξε τα πάντα πιο ανάλαφρα και από φτερό. Γι' αυτό και ο Δαβίδ, υπονοώντας το αυτό σε άλλο σημείο, λέγει: «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη». Εάν πάλι κάποιος από τους ανόητους αμφιβάλλει, ας λάβει την απόδειξη από τα φαινόμενα των στοιχείων της φύσεως, και ας μάθει πώς το χιόνι πέφτει αθρόα, και σε μια στιγμή καλύπτει όλη τη γη, όχι προχωρώντας σταδιακά πάνω στην επιφάνειά της, αλλά τυλίγοντάς την ολόκληρη μεμιάς. Επειδή, λοιπόν, ήταν προφήτης και είναι φυσικό να λέγει αυτά τα πράγματα προαναγγέλλοντας τα μέλλοντα και υπονοώντας τα με αναγωγική έννοια, κατά συνέπεια ενδιατρίβει στον λόγο περί των στοιχείων της φύσεως. Αυτό δε που λέγει έχει ως εξής: Πρόκειται όλη η γη να κατηχηθεί με τον λόγο του Θεού, και μάλιστα με πολλή ταχύτητα, και σε σύντομο χρονικό διάστημα. Έπειτα, για να μην αμφιβάλλει κανείς, σκεπτόμενος πώς, εάν οι Ιουδαίοι, ένα μόνο έθνος που απολάμβανε τόση φροντίδα για τόσο πολύ χρόνο δεν αποδείχθηκε δόκιμο, είναι δυνατόν αυτοί που κατοικούν την οικουμένη να μεταστραφούν σε σύντομο χρόνο, για να επιβεβαιώσει τον λόγο του χρησιμοποιεί τα παραδείγματα από τα στοιχεία της φύσεως, δηλαδή το χιόνι, την ομίχλη και τον πάγο, τα οποία μάλιστα σχηματίζονται μέσα σε μια στιγμή του χρόνου.

Εδώ προσθέτει και κάτι άλλο σε όσα έχουν ειπωθεί. Διότι στον μεν προηγούμενο ψαλμό αυτό θαύμαζε, το ότι μέσα σε μια σύντομη χρονική ροπή το χιόνι και ο πάγος καλύπτουν όλη τη γη, ότι πήζει, ότι μεταβάλλεται, ότι μεταπίπτει στα αντίθετα· εδώ όμως, θαυμάζει ότι ενώ δεν υπήρχαν δημιουργήθηκαν, και ότι αφού δημιουργήθηκαν παραμένουν, και ότι παραμένοντας εκπληρώνουν ρόλο διακόνων, αν και στερούνται λογικής, και φέρουν εις πέρας το πρόσταγμά του με πολλή υπακοή. Ή μάλλον, συχνά ένα και μόνο πρόσταγμα επέφερε αποτέλεσμα και ενάντια στη φύση, όπως στην περίπτωση της βαβυλωνιακής καμίνου, όπου το πυρ αποδείχθηκε να επιτελεί και τα δύο, δηλαδή και να καίει και να δροσίζει. Αυτό, λοιπόν, λέει, είναι άξιο ευχαριστίας; Και μάλιστα πολλής. Διότι πρέπει να ανυμνούμε τον Θεό το ίδιο, και όταν τιμωρεί και όταν απαλλάσσει από την τιμωρία. Επειδή και τα δύο είναι δείγματα της πρόνοιάς του, και τα δύο της αγαθότητάς του. Οι άνθρωποι βέβαια το ένα το κάνουν από αγαθότητα και το άλλο από πονηρία και οργή· ο Θεός όμως κάνει και τα δύο από φιλανθρωπία. Επομένως, το ίδιο πρέπει να τον ανυμνούμε, και για το ότι έθεσε τον Αδάμ στον παράδεισο και για το ότι τον εξέβαλε, και να του οφείλουμε ευγνωμοσύνη όχι μόνο για τη βασιλεία, αλλά και για τη γέεννα. Διότι και αυτήν τη δημιούργησε και απείλησε με αυτήν, προκειμένου να μας απαλλάξει από την κακία.

Ψαλμός ρμζʹ. Αλληλούια, του Αγγαίου και του Ζαχαρίου. «Επαίνεσε, Ιερουσαλήμ, τον Κύριο, αίνεσε τον Θεό σου, Σιών». Η Ιερουσαλήμ και η Σιών, δηλαδή η πόλη και το όρος. Το δε «επαίνεσε» σημαίνει κήρυττε τις ευεργεσίες του Θεού σου. «Διότι ενίσχυσε τους μοχλούς των πυλών σου» και «ευλόγησε τους υιούς σου μέσα σε σένα», δηλαδή και σε ενίσχυσε εναντίον των εχθρών σου και, αφού ευλόγησε τον λαό σου, τον πλήθυνε για χάρη σου. «Αυτός που καθιστά τα όριά σου ειρηνικά» από τους πολεμίους «και με το πάχος του σταριού», δηλαδή με σιμιγδάλι από σιτάρι, «σε γεμίζει» και σε χορταίνει. «Αυτός που αποστέλλει το λόγιό του» μέσω των προφητών του «στη γη, και ο λόγος του θα τρέξει με ταχύτητα» προς όλα τα έθνη· πράγμα που αποτελεί προφητεία για το θείο κήρυγμα των αποστόλων Εκείνου που «δίνει το χιόνι του σαν μαλλί και σκορπίζει την ομίχλη σαν στάχτη». Το μεν χιόνι, όταν στρώνεται στη γη, παρομοιάζεται με στρωμένο μαλλί, η δε ομίχλη σκορπίζεται σαν στάχτη στις βουνοκορφές πέρα από τις πεδιάδες. Που «ρίχνει» από ψηλά «το χαλάζι του σαν κομμάτια». Το παγωμένο χιόνι, το χαλάζι και τον κρύσταλλο τα παρομοίασε με κομμάτια. «Μπροστά στο ψύχος του», σε έναν τέτοιο χειμερινό καιρό, «ποιος θα μπορέσει να σταθεί;», δηλαδή ποιος είναι ικανός να το αντέξει χωρίς στεγανά πανωφόρια; «Θα εξαποστείλει τον λόγο του και θα τα λιώσει».