Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 148:11

Αθανασίου Αλεξανδρείας. Ερμηνεία στο: «Αινείτε τον Κύριον εκ της γης, δράκοντες και πάσαι άβυσσοι.» Το Άγιο Πνεύμα, αφού προέτρεψε τα επουράνια τάγματα να αινέσουν τον Κύριο, μεταφέρει τον λόγο προτρέποντας τα επίγεια. Επειδή δε υπάρχουν τρία τάγματα που κλίνουν το γόνυ στον Ιησού, τα επουράνια, τα επίγεια και τα καταχθόνια, τα μεν ουράνια στρέφονται προς τον ύμνο διά των προειρημένων· τα δε επίγεια λέγοντας: «Άρχοντες και όλοι οι κριτές της γης, νεανίσκοι και παρθένοι». Προτού όμως κάνει μνεία σε αυτά, στρέφεται στα καταχθόνια, τα οποία υποδηλώνονται διά των δρακόντων και των αβύσσων.

Φωτιά, χαλάζι. Διότι πέντε είναι τα έργα του Θεού. αυτά είναι ισοδύναμα και ίσα στην ενέργεια, υπηρετώντας τάχιστα το πρόσταγμα του Θεού (εδώ) και δοξολογώντας. Εκείνα που πράττουν. Ως υπηρετούντα την οργή του Θεού. Τα όρη. Και τα αισθητά όρη και οι βουνοί, σαν να ήταν λογικά όντα, υποτάχθηκαν στον Θεό. όμως νόησε ως όρη τους προφήτες, και ως βουνούς τους αποστόλους. Ξύλα. Ως ξύλα εννοεί τα σώματα των αγίων, τα οποία καρποφορούν τον καρπό του Αγίου Πνεύματος. και ως κέδρους τους υψηλούς ως προς τον βίο, όσους δηλαδή απέκτησαν επί της γης ουράνιο βίο. Τα θηρία. Και οι θηριώδεις στον τρόπο και οι κτηνώδεις στον λόγο, όλοι κατέχονται από τον φόβο του Θεού (του Κυρίου). και να εννοείς τα έθνη, διότι τέτοια ήταν πριν από τον Χριστό. Ερπετά. Διότι κανένα από τα κτίσματα δεν μένει αδρανές ως προς τη δοξολογία, διότι όλα είναι δούλοι του Θεού. Βασιλείς. Και οι βασιλείς και οι υπήκοοι ελάτε όλοι για να προσκυνήσετε τον Θεό (στον Θεό), λέγει. Άρχοντες. Άρχοντες και αρχόμενοι και όλοι όσοι κρίνουν την επίγεια πολιτεία μεταβληθείτε, λέγει, προς το ουράνιο φρόνημα. Νεανίσκοι. Και οι τέλειοι, λέγει, στην ηλικία [και όσοι είναι στην παιδική ηλικία] να προσέρχεστε χωρίς δισταγμό στον Θεό. Πρεσβύτεροι. Και οι έχοντες λευκά μαλλιά και οι ευρισκόμενοι σε ακμή να σπεύδετε προς τη δοξολογία του Θεού. Ας αινέσουν. Όλοι μαζί, λέγει, και τα επουράνια και τα επίγεια και κάθε γένος ανθρώπων και κτηνών και πετεινών, να μην παύσετε να δοξολογείτε τον Θεό.

Αντί για ιμάτια ας εκχύσουμε τις καρδιές μας ενώπιόν του, και με ψαλμούς και ύμνους και ευχαριστίες ας ανατείνουμε προς αυτόν, και το «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου» ας βοήσουμε ακατάπαυστα. Διότι όσοι τον ευλογούν, είναι ευλογημένοι· και όσοι τον καταρώνται, είναι καταραμένοι. Πάλι θα το πω, και δεν θα παύσω να προτρέπω προς το αγαθό: Ελάτε, αγαπητοί, ας ευλογήσουμε τον ευλογημένο, για να ευλογηθούμε από αυτόν. Κάθε ηλικία και αξίωμα συγκάλεσε ο λόγος στον ίδιο σκοπό για την αίνεση του Κυρίου, βασιλείς της γης και όλους τους λαούς, άρχοντες και όλους τους κριτές της γης, νεανίσκους και παρθένους. Και το καινοπρεπές του θαύματος είναι ότι στη νεαρή και άκακη ηλικία των νηπίων παιδιών και των θηλαζόντων παραχώρησε τα πρωτεία, ώστε να ξεκινήσουν προς τον Κύριο με δοξολογία το θεοδίδακτο άσμα, όπως παλαιά ο Μωυσής στον λαό της Αιγύπτου, το: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Σήμερα χαίρεται με αγαλλίαση ο μακάριος Δαβίδ, έχοντας αποστερηθεί την κιθάρα από τα νήπια, με τα οποία συγχορεύοντας πνευματικά και συνεορτάζοντας, όπως παλαιά ενώπιον της κιβωτού του Θεού, συμψάλλει και συμψελλίζει γλυκά το: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Προς τον οποίο θα πούμε: Πες μας, ω προφήτη, ποιος είναι αυτός που έρχεται στο όνομα του Κυρίου;

Βασιλείς της γης και όλοι οι λαοί. Άλλος [μεταφραστής]: Όλες οι φυλές. Άρχοντες και όλοι οι κριτές της γης. Νέοι και παρθένες. Άλλος: Εκλεκτοί. Πρεσβύτεροι μαζί με τους νεότερους. Άλλος: Μαζί με τους νέους. Ας αινέσουν το όνομα του Κυρίου. Πάλι εδώ θίγει ένα άλλο είδος πρόνοιας, αυτό των αρχόντων· το οποίο παραθέτει και ο Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή, αποδεικνύοντας με πολλή σύνεση ότι είναι έργο της σοφίας του Θεού το να οργανώσει τα πάντα σε άρχοντες και αρχομένους. Διότι είναι διάκονος του Θεού για εσένα, λέει, προς το αγαθό. Αν όμως το καταργήσεις αυτό, τα πάντα καταστρέφονται. Διότι, εάν τώρα που υπάρχουν άρχοντες, και ενώ πολλοί από αυτούς είναι διεφθαρμένοι, η ανάγκη αυτού του θεσμού είναι τόσο μεγάλη, ώστε να προκύπτει μεγάλη ωφέλεια ακόμη και όταν αυτοί διάκεινται με κακό τρόπο, αναλογίσου εάν εκείνοι που αναλαμβάνουν τις εξουσίες τις διαχειρίζονταν ορθά, πόση ευημερία θα απολάμβανε το γένος [των ανθρώπων]. Το να θεσπιστούν, λοιπόν, οι εξουσίες υπήρξε έργο του Θεού· το να ανέρχονται όμως σε αυτές πονηροί άνθρωποι και να μην τις χρησιμοποιούν όπως πρέπει, είναι αποτέλεσμα της πονηρίας των ανθρώπων.

Ακόμη και αν φθάσεις σε γηρατειά, ακόμη και αν είσαι νέος, να ευχαριστείς τον Θεό. Διότι αυτό προπάντων καταδεικνύει ο ψαλμός αυτός μέσα από όλα, ότι δηλαδή πρέπει να Τον αινείς για τα πάντα, είτε είσαι άρχοντας είτε ανήκεις στον λαό. Γι' αυτό, θέλοντας να δηλώσει τούτο, είπε: «Και όλοι οι λαοί». Είτε είσαι νέος, λέει, είτε ηλικιωμένος, είτε γυναίκα, είτε άνδρας. «Διότι υψώθηκε το όνομα Αυτού και μόνο». Κάποιος άλλος αποδίδει: «Διότι είναι υπερέχον».

Έχοντας λοιπόν αυτά κατά νου, ω αγαπητοί, ποιμάνετε το ποίμνιο του Θεού που βρίσκεται ανάμεσά σας, όπως λέγει ο Απόστολος, όχι αναγκαστικά, αλλά εκούσια, ούτε με αισχροκέρδεια, αλλά με προθυμία, ούτε καταδυναστεύοντας τον κλήρο, αλλά γινόμενοι πρότυπα του ποιμνίου. Και όταν φανερωθεί ο Αρχιποιμένας, θα λάβετε τον αμάραντο στέφανο της δόξας. Πάλι λοιπόν τα ίδια θα πω: ακούστε, ιερείς του Κυρίου, βασιλείς της γης και όλοι οι λαοί, άρχοντες και όλοι οι κριτές της γης· νέοι και παρθένες, πρεσβύτεροι μαζί με τους νεότερους. Ακούστε με προσοχή, όλοι εσείς που κατοικείτε την οικουμένη, οι μικροί και οι μεγάλοι, είτε άρρεν είτε θήλυ, μαζί ο πλούσιος και ο πένης· προσέξτε τα όσα λέγονται, παρακαλώ· διότι θέλω να σας αποδείξω και να σας βεβαιώσω μέσα από τις Άγιες Γραφές, ότι δεν είναι Χριστιανοί όλοι όσοι λέγονται Χριστιανοί, αλλά, φέροντας μόνο το όνομα του Χριστιανού, αυταπατώνται με την απλή αυτή προσηγορία.

Και πάλι λέγει: Να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, έρχεται ο Υιός του ανθρώπου. Άκουσε και τον Απόστολο που λέγει: Αδιαλείπτως να προσεύχεστε. Κατανοείτε τι σημαίνει το «αδιαλείπτως»· δηλαδή, πάντοτε, σε κάθε καιρό, και τη νύχτα και την ημέρα, και το βράδυ και το πρωί και το μεσημέρι, και κάθε ώρα, και όταν εργάζεσαι και όταν οδοιπορείς, και όταν ποιμαίνεις και όταν οργώνεις, και όταν κοιμάσαι και όταν σηκώνεσαι. Μην περιμένεις την Κυριακή, ή κάποια εορτή, ή διαφορά τόπου. Διότι το Θείο δεν περιορίζεται σε κάποιον τόπο· αφού στο χέρι Του βρίσκονται τα πέρατα της γης. Γι' αυτό και ο προφήτης Δαβίδ, προσευχόμενος κάθε μέρα και νύχτα, δεν περίμενε συγκεκριμένη ημέρα, ούτε διαφορετικό τόπο, αλλά δακρύζοντας έλεγε, προτρέποντας την ίδια του την ψυχή: Σε κάθε τόπο της δεσποτείας Του, ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριο. Έτσι και συ, αγαπητέ, μην περιμένεις συγκεκριμένη ώρα, ή ημέρα, ή διαφορά τόπου· αλλά όπως έχει προειπωθεί, σε κάθε τόπο, και στο σπίτι σου να προσεύχεσαι, και όταν βρίσκεσαι στην εκκλησία να προσεύχεσαι, και οπουδήποτε κι αν βρεθείς, να προσεύχεσαι, σε κάθε τόπο της δεσποτείας του Θεού. Δώστε προσοχή, όλοι οι κάτοικοι της οικουμένης, μαζί πλούσιος και φτωχός, είτε άνδρας είτε γυναίκα, κάθε λογής άνθρωποι, νεανίσκοι και παρθένες, γέροντες και νέοι, βασιλείς της γης, και όλοι οι κριτές της γης, ακούστε αυτό που είναι γεγραμμένο: Ο καιρός είναι πλέον περιορισμένος, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες, να είναι σαν να μην έχουν.

Ας εξέλθουν οι νεάνιδες του πνευματικού Ισραήλ αλαλάζοντας με τύμπανα και χορούς. Βασιλείς της γης και κριτές μαζί με τους άρχοντες, νέοι και παρθένες, γέροντες μαζί με τους νεότερους, ας υμνήσουν τη Θεοτόκο· κάθε είδους συναθροίσεις και χορείες, και οι διάφορες γλώσσες των εθνών και των λαών, ας ψάλουν ένα νέο άσμα. Ας αντηχήσει ο αέρας από πνευματικούς αυλούς και σάλπιγγες, και με τις λάμψεις του πυρός ας ανανεώσει τη σωτήρια ημέρα. Ευφρανθείτε, ουρανοί, και οι νεφέλες ας ραντίσουν αγαλλίαση.