Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 148:12

Αθανασίου Αλεξανδρείας. Ερμηνεία στο: «Αινείτε τον Κύριον εκ της γης, δράκοντες και πάσαι άβυσσοι.» Το Άγιο Πνεύμα, αφού προέτρεψε τα επουράνια τάγματα να αινέσουν τον Κύριο, μεταφέρει τον λόγο προτρέποντας τα επίγεια. Επειδή δε υπάρχουν τρία τάγματα που κλίνουν το γόνυ στον Ιησού, τα επουράνια, τα επίγεια και τα καταχθόνια, τα μεν ουράνια στρέφονται προς τον ύμνο διά των προειρημένων· τα δε επίγεια λέγοντας: «Άρχοντες και όλοι οι κριτές της γης, νεανίσκοι και παρθένοι». Προτού όμως κάνει μνεία σε αυτά, στρέφεται στα καταχθόνια, τα οποία υποδηλώνονται διά των δρακόντων και των αβύσσων.

Για παράδειγμα, όπως έχουμε διδαχθεί από τον Παύλο, οι πιστοί στην Κόρινθο ήταν νήπιοι· γι' αυτό και είχαν ακόμη ανάγκη από γάλα, δηλαδή από την εισαγωγική και απλούστερη διδασκαλία του Ευαγγελίου, αφού δεν μπορούσαν ακόμη να αφομοιώσουν τη στερεά τροφή των δογμάτων. Νεανίσκος πάλι κατά την ψυχή είναι εκείνος που έχει καταρτιστεί σε όλα τα μέρη της αρετής προς την τελειότητα, εκείνος που φλέγεται στο πνεύμα, που σφύζει από ζωντάνια για τις πράξεις της ευσέβειας και ακμάζει με κάθε ευρωστία για καλά έργα· αυτόν που και το Ευαγγέλιο ονομάζει βιαστή, ο οποίος έχει τη δύναμη να αρπάξει τη βασιλεία των ουρανών· αυτόν που το Άγιο Πνεύμα, ως κατάλληλο, τον προσλαμβάνει και στους ύμνους· διότι λέει: «Νεανίσκοι και παρθένοι ας αινέσουν το όνομα του Κυρίου». Και στον Ιωήλ οι νεανίσκοι έχουν την επαγγελία ότι θα δουν οράσεις. Πρεσβύτερος, εξάλλου, κατά την ψυχή είναι εκείνος που έχει τελειωθεί ως προς τη φρόνηση· τέτοιος ήταν ο Δανιήλ, ο οποίος μέσα σε νεαρό σώμα φανέρωνε τη σεμνότητα που πηγάζει από τη σύνεση και είναι πιο σεβαστή από κάθε λευκή τρίχα γήρατος. Γι' αυτό του λένε εκείνοι που ήταν πλήρεις από πονηρές ημέρες: «Έλα, κάθισε ανάμεσά μας και ανάγγειλέ μας, διότι ο Θεός σου έδωσε το πρεσβυτέριο». Επομένως, και εδώ ονομάζει νέο παιδί εκείνον που αναγεννήθηκε μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας, ανατράφηκε και έγινε σαν παιδί, και ο οποίος, εξαιτίας ακριβώς αυτής της καταστάσεως, είναι κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών.

Επομένως, σε κάθε ηλικία απλώνεται το δίχτυ των ευαγγελικών κηρυγμάτων, και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που είναι γραμμένο στο βιβλίο των Ψαλμών: «Νεανίσκοι και παρθένοι, πρεσβύτεροι μαζί με νεότερους ας αινέσουν το όνομα του Κυρίου». Λέει δε ότι αυτοί πετούν, είτε επειδή θα βαδίσουν προς αυτήν, όχι με αμέλεια και χαλαρότητα, αλλά σαν πτηνά και δρομείς, δηλαδή, εγκαταλείποντας το γήινο και χαμηλό φρόνημα, κινούνται κατά κάποιον τρόπο στα ύψη, και όπως τα σύννεφα ανεβαίνουν από τη θάλασσα, έτσι κι αυτοί, μέσα από τον θόρυβο και την κοσμική τρυφή, ορμούν ψηλά και αναδύονται σπεύδοντας προς την άνω πόλη.

Αυτοί θα μπορούσαν να είναι «νεανίσκοι και παρθένοι, πρεσβύτεροι μετά νεωτέρων», και επιπλέον νήπια νεογέννητα και βρέφη που θηλάζουν, αλλά και νυμφίοι και νιόπαντρες κοπέλες, που ίσως τρέχουν έξω από τους νυμφώνες που είναι ακόμη στολισμένοι και απαρνούνται τις συζυγικές κλίνες, περιφρονώντας την τρυφή και τα συμπόσια, και ανταλλάσσοντάς τα με τη σκληραγωγία· έχοντας καταπαύσει τον θόρυβο, με σιωπηλά τα άσματα και τα εγκώμια που συνηθίζεται ορισμένες φορές να απευθύνονται στους νεονύμφους, και θρηνώντας μαζί με τους νυμφίους. Διότι είναι αληθές αυτό που είπε κάποιος από τους δικούς μας σοφούς: «Η μουσική στο πένθος είναι άκαιρη διήγηση». Επειδή λοιπόν επικρέμαται πάνω μας η θεία οργή, είναι αναγκαίο να πενθούμε, και όχι να αρεσκόμαστε να καμαρώνουμε με συμπόσια και τρυφές. Ότι, πράγματι, το να ζει κανείς στην τρυφή σε ακατάλληλο καιρό δεν πρόκειται να μείνει χωρίς μομφή και τιμωρία, το ξεκαθαρίζει ένας από τους αγίους προφήτες λέγοντας για τους Ισραηλίτες: «Και κάλεσε ο Κύριος Σαβαώθ την ημέρα εκείνη σε κλαυθμό και κοπετό και ξύρισμα της κεφαλής και ζώσιμο με σάκους, αλλά αυτοί έκαναν γιορτές, σφάζοντας μοσχάρια και θυσιάζοντας πρόβατα και λέγοντας: Ας φάμε και ας πιούμε, γιατί αύριο πεθαίνουμε». Πρέπει λοιπόν να στραφούμε σε θρήνους και δάκρυα, εφόσον επικρέμαται η οργή, και ας απορριφθεί κάθε συμπόσιο.

Διότι ο Χριστός δοξολογείται από κάθε έθνος ανθρώπων, και αυτό θα μπορούσε να δει κανείς να το κάνουν πρόθυμα μικροί και μεγάλοι, λαμπροί και άσημοι, και οι πιο επιφανείς από τους άλλους, και όσοι έχουν υπεροχή είτε τυχόν στη δόξα, είτε στον πλούτο και στη λαμπρότητα του βίου. Αυτά τα οποία πολύ σωστά ονόμασε φαντασίες, δηλαδή ύψος φαντασίας. Διότι δεν είναι τίποτε άλλο γι' αυτούς παρά μια ψευδαίσθηση, αφού «κάθε σάρκα είναι χορτάρι και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χόρτου». Και ότι η άβυσσος έδωσε τη φωνή της, και με επευφημίες τιμούν τον Κύριό μας Ιησού Χριστό μικροί και μεγάλοι, το αποσαφηνίζει λέγοντας και ο μακάριος Δαβίδ: «Αινείτε τον Κύριο από τη γη, οι δράκοντες και όλες οι άβυσσοι». Και προσθέτοντας σε αυτά βουνά και λόφους, καρποφόρα δέντρα και όλους τους κέδρους, θηρία και κτήνη, ερπετά και φτερωτά πτηνά, προσθέτει πάλι: «Άρχοντες και όλοι οι κριτές της γης, νέοι και παρθένες, πρεσβύτεροι μαζί με νεότερους ας αινέσουν το όνομα του Κυρίου». Είπε επίσης κάπου και ο μέγας Ησαΐας για αυτόν: «Βασιλείς θα τον δουν και θα φοβηθούν· άρχοντες και θα τον προσκυνήσουν». Αποδίδει δε σαν αιτία, για το ότι η άβυσσος αλλά και το ύψος της φαντασίας της έδωσαν τη φωνή, προσθέτοντας αμέσως: Υψώθηκε ο ήλιος, και η σελήνη στάθηκε στην τάξη της για φως.

Έχουμε κληθεί, λοιπόν, σε μετοχή της ευωδέστατης θυσίας, ως ιερό και «ευπρόσδεκτο γένος, ως έθνος άγιο, ως βασίλειο ιεράτευμα», νέοι και παρθένες, ηλικιωμένοι μαζί με τους νεότερους. Διότι εν Χριστώ Ιησού δεν υπάρχει άρρεν και θήλυ, αλλά όλοι είμαστε ένα, «καθώς μετέχουμε από τον ένα άρτο», σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Σε αυτό καλεί ο θείος νόμος νέους και παρθένους, πρεσβυτέρους μαζί με νεοτέρους, σύμφωνα με τη φωνή του Ψαλμωδού, και κάθε είδος ηλικίας που νοείται εν Χριστώ. Προς αυτούς και ο θεσπέσιος Ιωάννης απηύθυνε τον λόγο, λέγοντας: «Σας έγραψα, παιδιά, επειδή γνωρίσατε τον Πατέρα· σας έγραψα, πατέρες, επειδή γνωρίσατε αυτόν που υπάρχει από την αρχή· σας έγραψα, νέοι, επειδή είστε δυνατοί, και ο λόγος του Θεού μένει μέσα σας, και έχετε νικήσει τον πονηρό.» Θα μπορούσε όμως να νοηθεί και διαφορετικά: οι νέοι είναι τύπος της ανδρείας, οι πρεσβύτεροι της φρονήσεως, και οι γιοι και οι θυγατέρες της νηπιότητας που νοείται εν Χριστώ· διότι με ανδρεία, με φρόνηση και με την κατά Θεόν απλότητα θα αναχωρήσουμε από την αμαρτία προς τον αγιασμό. Διότι λέγει: «Να φέρεστε ανδρεία και ας κραταιώνεται η καρδιά σας.» Και πάλι: «Να γίνεστε φρόνιμοι σαν τα φίδια και ακέραιοι σαν τα περιστέρια.» Και το ότι είπε να αναχωρήσουν μαζί τα πρόβατα και τα βόδια, νομίζω ότι υποδηλώνει πως δεν πρέπει να αφήσουμε στον Σατανά ούτε τις σωματικές και πιο άλογες κινήσεις που υπάρχουν μέσα μας. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Όπως ακριβώς παραστήσατε τα μέλη σας δούλα στην ακαθαρσία και στην ανομία για την ανομία, έτσι και τώρα παραστήστε τα μέλη σας δούλα στη δικαιοσύνη για τον αγιασμό.» ΠΑΛΛ. Για ποιον λόγο λοιπόν ο Φαραώ αφήνει όσους βρίσκονται στην εφηβεία και στην ακμή της ηλικίας τους, αλλά διεκδικεί τους υπόλοιπους; ΚΥΡ. Διότι, ποιος λες ότι είναι αυτός που μένει στην Αίγυπτο; ΠΑΛΛ.

Όλοι ας διατρέξουμε τον δρόμο της αγνείας με τη χάρη του Θεού, νέοι και παρθένες, πρεσβύτεροι μαζί με νεότερους, μη επιδιώκοντας την ακολασία, αλλά υμνώντας το όνομα του Χριστού. Ας μην αγνοήσουμε τη δόξα της αγνείας. Διότι αγγελικός είναι ο στέφανος και υπεράνθρωπο το κατόρθωμα. Ας σεβαστούμε τα σώματα που πρόκειται να λάμψουν σαν τον ήλιο. Ας μη μολύνουμε ένα τόσο σπουδαίο και μεγάλο σώμα για μια μικρή ηδονή. Διότι μικρή και πρόσκαιρη είναι η αμαρτία, αλλά πολυετής και αιώνια η αισχύνη. Άγγελοι που περπατούν πάνω στη γη είναι οι εργάτες της αγνείας. Οι παρθένες έχουν τη μερίδα τους μαζί με την Παρθένο Μαρία.

Λόγος κατανυκτικός. Ελάτε, αγαπητοί, ελάτε, πατέρες και αδελφοί μου, το εκλεκτό ποίμνιο του Πατρός, οι σφραγισμένοι στρατιώτες του Χριστού. Ελάτε, τέκνα, ακούστε λόγο σωτήριο για τις ψυχές σας. Ελάτε να πραγματευθούμε όσο διαρκεί η πανήγυρις. Ελάτε να λάβουμε ζωή αιώνια. Ελάτε να αγοράσουμε τη σωτηρία των ψυχών μας. Γεμίστε τα μάτια σας με δάκρυα, και αμέσως θα ανοίξουν τα μάτια της διανοίας σας. Ελάτε, όλοι ομόθυμα, πλούσιοι και φτωχοί, άρχοντες και αρχόμενοι, ηλικιωμένοι μαζί με τους νεότερους, γιοι και θυγατέρες και κάθε ηλικία· όσοι επιθυμείτε να λυτρωθείτε από την αιώνια κόλαση και να γίνετε κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών. Μαζί με τον άγιο Δαβίδ ας παρακαλέσουμε τον ελεήμονα και φιλάνθρωπο Κύριο, λέγοντας: αποκάλυψε τα μάτια μου, για να κατανοήσω τα θαυμάσια του νόμου σου· φώτισε τα μάτια μου, μήπως και κοιμηθώ τον ύπνο του θανάτου. Ας κραυγάσουμε, όπως κραύγασε ο τυφλός: ελέησέ με, Κύριε, Υιέ του Θεού του Υψίστου. Και εάν κάποιοι μας εμποδίζουν ή μας επιτιμούν για να σιωπήσουμε, εμείς ας φωνάξουμε δυνατότερα, και ας μην αποκάμουμε κράζοντας, μέχρι να ανοίξει τα μάτια της καρδιάς μας ο φωτοδότης Ιησούς. Προσέλθετε στον Χριστό.

Λέγοντας αυτά σε ικετεύουμε, δεν αντιδικούμε, Δέσποτα· σε ικετεύουμε, και δεν δικαζόμαστε απέναντί σου. Σε παρακαλούμε, διότι χλευαζόμαστε από τους ανόμους, διότι καταπονούμαστε από τους ειδωλολάτρες· δεν μαχόμαστε, αλλά εξομολογούμαστε. Κλαίμε, διότι και οι υπόλοιποι κινδυνεύουν. Διότι, αν και αμαρτωλοί, είμαστε ωστόσο Χριστιανοί· αν και ταπεινοί, ωστόσο είμαστε ο λαός της πίστεώς σου· αν και ανάξιοι φιλανθρωπίας, ωστόσο είμαστε πρόβατα της δικής σου Εκκλησίας, συγκεντρωμένοι όλοι μαζί. Αυτήν την ικεσία εμείς οι πτωχοί, υπέρ της αιχμαλωσίας του πλήθους του λαού, στο όνομα της τριημέρου αναστάσεώς σου προσφέρουμε σε σένα, ιερείς και λαός, νέοι και παρθένες, γέροντες μαζί με τους νεότερους, νήπια μαζί με τις μητέρες τους, κάθε ψυχή όσων πιστεύουν σε σένα· τους οποίους όλους λύτρωσε από κάθε επικείμενη απειλή, και αξίωσέ τους της βασιλείας σου, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του μονογενούς σου Υιού και Δεσπότη, Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, μαζί με το πανάγιο και ζωοποιό Πνεύμα του· νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ελάτε, λοιπόν, μοιραστείτε τις αρετές του, όσοι είστε επαινέτες και μάρτυρές του, και αγωνιστείτε τον καλό αγώνα μεταξύ σας, άνδρες και γυναίκες μαζί, νεαροί και παρθένες, ηλικιωμένοι μαζί με τους νεότερους, ιερείς και λαός, μοναχοί και κοσμικοί, εκείνοι της απλότητας και εκείνοι της ακρίβειας, όσοι ανήκουν στη θεωρία και όσοι στην πράξη. Ο ένας ας επαινεί τη στάση του στις νηστείες και τις προσευχές, σαν να ήταν ασώματος και άυλος· ο άλλος την αντοχή και το αήττητο στις αγρυπνίες και τις ψαλμωδίες· άλλος την προστασία εκείνων που είχαν ανάγκη, άλλος την αντίστασή του απέναντι στους υπερέχοντες, ή τη συγκατάβασή του προς τους ταπεινούς. Οι παρθένες ας επαινούν τον νυμφαγωγό· οι έγγαμες, τον δάσκαλο της σωφροσύνης· όσοι ζουν στην έρημο, εκείνον που τους δίνει φτερά· όσοι ζουν μέσα στην κοινωνία, τον νομοθέτη· εκείνοι της απλότητας, τον οδηγό· εκείνοι της θεωρίας, τον θεολόγο· όσοι βρίσκονται σε ευθυμία, το χαλινάρι· όσοι βρίσκονται σε συμφορές, την παρηγοριά· τα γηρατειά, το στήριγμα· η νεότητα, την παιδαγωγία· η φτώχεια, τον χορηγό· ο πλούτος, τον οικονόμο. Μου φαίνεται ότι και οι χήρες θα επαινέσουν τον προστάτη τους· και τα ορφανά, τον πατέρα· και οι φτωχοί, τον φιλόπτωχο· και οι ξένοι, τον φιλόξενο· και οι αδελφοί, τον φιλάδελφο· οι ασθενείς, τον ιατρό, για όποια ασθένεια και θεραπεία κι αν σκεφτείς· οι υγιείς, τον φύλακα της υγείας τους· και όλοι, εκείνον που έγινε τα πάντα για όλους, για να κερδίσει τους πάντες, ή τους περισσότερους.

Αλλά εσείς, ω ιερό ακροατήριο, ακροατές των δικών μου λόγων, το δικό μου λογικό εν Χριστώ ποίμνιο και αγρόκτημα, προσφέρετε ως γενέθλιο δώρο στη Μητέρα του Θεού την άσκηση των αρετών και την προκοπή σε αυτές· άνδρες και γυναίκες, πρεσβύτεροι μαζί με τους νεότερους, πλούσιοι και φτωχοί, άρχοντες και αρχόμενοι, και απλώς κάθε γένος και κάθε ηλικία και αξίωμα και τέχνη και επιστήμη. Κανείς από εσάς ας μην είναι κατά την ψυχή άγονος και άκαρπος, κανείς ας μην είναι χωρίς πόθο και ανεπίδεκτος του πνευματικού σπέρματος· αλλά ας δέχεται με προθυμία το ουράνιο σπέρμα, τον σωτήριο λόγο, και από την πλευρά του ας συνεργεί για έργο και καρπό ουράνιο και θεάρεστο· κανείς ας μην αφήνει ατελεσφόρητη την αρχή της αγαθοεργίας, κανείς ας μην επιδεικνύει την πίστη του προς τον Χριστό μόνο με τα λόγια. «Διότι δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών», λέει, «καθένας που μου λέει, Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που εφαρμόζει το θέλημα του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς», και «όποιος βάλει το χέρι του στο άροτρο και στραφεί προς τα πίσω, δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών».

Φωτιά, χαλάζι. Διότι πέντε είναι τα έργα του Θεού. αυτά είναι ισοδύναμα και ίσα στην ενέργεια, υπηρετώντας τάχιστα το πρόσταγμα του Θεού (εδώ) και δοξολογώντας. Εκείνα που πράττουν. Ως υπηρετούντα την οργή του Θεού. Τα όρη. Και τα αισθητά όρη και οι βουνοί, σαν να ήταν λογικά όντα, υποτάχθηκαν στον Θεό. όμως νόησε ως όρη τους προφήτες, και ως βουνούς τους αποστόλους. Ξύλα. Ως ξύλα εννοεί τα σώματα των αγίων, τα οποία καρποφορούν τον καρπό του Αγίου Πνεύματος. και ως κέδρους τους υψηλούς ως προς τον βίο, όσους δηλαδή απέκτησαν επί της γης ουράνιο βίο. Τα θηρία. Και οι θηριώδεις στον τρόπο και οι κτηνώδεις στον λόγο, όλοι κατέχονται από τον φόβο του Θεού (του Κυρίου). και να εννοείς τα έθνη, διότι τέτοια ήταν πριν από τον Χριστό. Ερπετά. Διότι κανένα από τα κτίσματα δεν μένει αδρανές ως προς τη δοξολογία, διότι όλα είναι δούλοι του Θεού. Βασιλείς. Και οι βασιλείς και οι υπήκοοι ελάτε όλοι για να προσκυνήσετε τον Θεό (στον Θεό), λέγει. Άρχοντες. Άρχοντες και αρχόμενοι και όλοι όσοι κρίνουν την επίγεια πολιτεία μεταβληθείτε, λέγει, προς το ουράνιο φρόνημα. Νεανίσκοι. Και οι τέλειοι, λέγει, στην ηλικία [και όσοι είναι στην παιδική ηλικία] να προσέρχεστε χωρίς δισταγμό στον Θεό. Πρεσβύτεροι. Και οι έχοντες λευκά μαλλιά και οι ευρισκόμενοι σε ακμή να σπεύδετε προς τη δοξολογία του Θεού. Ας αινέσουν. Όλοι μαζί, λέγει, και τα επουράνια και τα επίγεια και κάθε γένος ανθρώπων και κτηνών και πετεινών, να μην παύσετε να δοξολογείτε τον Θεό.

Αντί για ιμάτια ας εκχύσουμε τις καρδιές μας ενώπιόν του, και με ψαλμούς και ύμνους και ευχαριστίες ας ανατείνουμε προς αυτόν, και το «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου» ας βοήσουμε ακατάπαυστα. Διότι όσοι τον ευλογούν, είναι ευλογημένοι· και όσοι τον καταρώνται, είναι καταραμένοι. Πάλι θα το πω, και δεν θα παύσω να προτρέπω προς το αγαθό: Ελάτε, αγαπητοί, ας ευλογήσουμε τον ευλογημένο, για να ευλογηθούμε από αυτόν. Κάθε ηλικία και αξίωμα συγκάλεσε ο λόγος στον ίδιο σκοπό για την αίνεση του Κυρίου, βασιλείς της γης και όλους τους λαούς, άρχοντες και όλους τους κριτές της γης, νεανίσκους και παρθένους. Και το καινοπρεπές του θαύματος είναι ότι στη νεαρή και άκακη ηλικία των νηπίων παιδιών και των θηλαζόντων παραχώρησε τα πρωτεία, ώστε να ξεκινήσουν προς τον Κύριο με δοξολογία το θεοδίδακτο άσμα, όπως παλαιά ο Μωυσής στον λαό της Αιγύπτου, το: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Σήμερα χαίρεται με αγαλλίαση ο μακάριος Δαβίδ, έχοντας αποστερηθεί την κιθάρα από τα νήπια, με τα οποία συγχορεύοντας πνευματικά και συνεορτάζοντας, όπως παλαιά ενώπιον της κιβωτού του Θεού, συμψάλλει και συμψελλίζει γλυκά το: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Προς τον οποίο θα πούμε: Πες μας, ω προφήτη, ποιος είναι αυτός που έρχεται στο όνομα του Κυρίου;

γ΄. Εάν όμως προβάλουν και τη δική τους μαρτυρία, και πάλι τα νικητήρια ανήκουν σε εμάς. Διότι η Γραφή συνηθίζει να αποδίδει την ονομασία της νεότητας στην παρθενία, όχι μόνο προκειμένου περί γυναικών, αλλά και περί ανδρών· «Νεανίσκοι», λέει, «και παρθένοι, πρεσβύτεροι μαζί με νεότερους». Και όταν πάλι μιλάει για κάποια κόρη που δέχεται επίθεση, λέει: «Εάν φωνάξει η νεάνις», δηλαδή η παρθένος. Αλλά και όσα έχουν ειπωθεί πριν από αυτό επιβεβαιώνουν αυτόν τον ισχυρισμό. Διότι δεν είπε απλώς: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει», αλλά, αφού προηγουμένως είπε: «Ιδού, ο ίδιος ο Κύριος θα σας δώσει σημείο», τότε πρόσθεσε: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει». Καίτοι, αν εκείνη που επρόκειτο να κυοφορήσει δεν ήταν παρθένος, αλλά αυτό γινόταν σύμφωνα με τον νόμο του γάμου, τι είδους σημείο θα ήταν αυτό που συνέβαινε; Διότι το σημείο πρέπει να υπερβαίνει τη συνήθη φυσική ακολουθία των πραγμάτων και να είναι παράδοξο και ξεχωριστό· επειδή, πώς αλλιώς θα ήταν σημείο; «Όταν δε ξύπνησε ο Ιωσήφ από τον ύπνο, έκανε όπως του πρόσταξε ο άγγελος του Κυρίου». Είδες υπακοή και πειθαρχημένη διάνοια; Είδες ψυχή αφυπνισμένη και σε όλα αδιάφθορη; Διότι ούτε όταν υποπτεύθηκε κάτι δυσάρεστο και άτοπο ανέχθηκε να κρατήσει την Παρθένο, ούτε, όταν απαλλάχθηκε από αυτή την υποψία, δέχθηκε να την αποδιώξει· αλλά και την κρατά κοντά του, και διακονεί σε όλη τη θεία οικονομία. «Και παρέλαβε τη Μαρία τη γυναίκα του».

Βασιλείς της γης και όλοι οι λαοί. Άλλος [μεταφραστής]: Όλες οι φυλές. Άρχοντες και όλοι οι κριτές της γης. Νέοι και παρθένες. Άλλος: Εκλεκτοί. Πρεσβύτεροι μαζί με τους νεότερους. Άλλος: Μαζί με τους νέους. Ας αινέσουν το όνομα του Κυρίου. Πάλι εδώ θίγει ένα άλλο είδος πρόνοιας, αυτό των αρχόντων· το οποίο παραθέτει και ο Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή, αποδεικνύοντας με πολλή σύνεση ότι είναι έργο της σοφίας του Θεού το να οργανώσει τα πάντα σε άρχοντες και αρχομένους. Διότι είναι διάκονος του Θεού για εσένα, λέει, προς το αγαθό. Αν όμως το καταργήσεις αυτό, τα πάντα καταστρέφονται. Διότι, εάν τώρα που υπάρχουν άρχοντες, και ενώ πολλοί από αυτούς είναι διεφθαρμένοι, η ανάγκη αυτού του θεσμού είναι τόσο μεγάλη, ώστε να προκύπτει μεγάλη ωφέλεια ακόμη και όταν αυτοί διάκεινται με κακό τρόπο, αναλογίσου εάν εκείνοι που αναλαμβάνουν τις εξουσίες τις διαχειρίζονταν ορθά, πόση ευημερία θα απολάμβανε το γένος [των ανθρώπων]. Το να θεσπιστούν, λοιπόν, οι εξουσίες υπήρξε έργο του Θεού· το να ανέρχονται όμως σε αυτές πονηροί άνθρωποι και να μην τις χρησιμοποιούν όπως πρέπει, είναι αποτέλεσμα της πονηρίας των ανθρώπων.

Ποιο είναι λοιπόν το σημείο; «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ». Πρέπει να παρατηρήσουμε, όπως ακριβώς είπα και προηγουμένως, ότι το σημείο δεν δίνεται πλέον στον Άχαζ. Και ότι δεν πρόκειται περί εικασίας, αποδεικνύεται από το ότι ο ίδιος ο προφήτης τον επέπληξε και τον κατηγόρησε λέγοντας: «Μήπως είναι μικρό πράγμα για εσάς να προκαλείτε κόπο στους ανθρώπους;» και πρόσθεσε: «Γι' αυτό ο Κύριος θα σας δώσει ένα σημείο: ιδού η παρθένος θα συλλάβει». Εάν όμως ισχυριστούν οι Ιουδαίοι ότι «Ο προφήτης δεν είπε παρθένο, αλλά νεάνιδα», και πάλι τα νικητήρια ανήκουν σε εμάς. Διότι και τη λέξη «νεάνις» η Γραφή συνηθίζει να τη χρησιμοποιεί υποδηλώνοντας την παρθενία, όπως έχει γραφτεί στους Ψαλμούς: «Νεανίσκοι, λέει, και παρθένοι, πρεσβύτεροι μαζί με νεότερους, ας αινέσουν το όνομα του Κυρίου».

Ας μετανοήσουμε στο εξής, ας ξυπνήσουμε, ας γρηγορήσουμε, σας παρακαλώ, αδελφοί, ας αποτινάξουμε τον βαθύ ύπνο της αμαρτίας. Ελάτε, ακούστε, και θα σας διηγηθώ, όλοι όσοι φοβάστε τον Θεό· ελάτε, ακούστε πράγματα και λόγια πνευματικά και σωτήρια· ελάτε, μάθετε βουλή που σώζει και είναι θεάρεστη· ελάτε, μάθετε πώς θα εξομολογηθούμε στον Θεό, τον Σωτήρα μας· ελάτε πριν διαλυθεί το πανηγύρι του βίου· ελάτε πριν κλειστούν οι θύρες της ζωής, πριν έλθει ο θάνατος και σας βρει ανέτοιμους· ελάτε πριν δύσει ο ήλιος, πριν σκοτεινιάσει το φως. Ελάτε, ακούστε, όλα τα έθνη, και δώστε προσοχή, όλοι οι κάτοικοι της οικουμένης· ελάτε, γηγενείς και υιοί των ανθρώπων, μαζί πλούσιος και φτωχός· ελάτε, ευγενείς και ένδοξοι, δούλοι και ελεύθεροι· ελάτε κάθε γένος και κάθε ηλικία, άνδρες μαζί και γυναίκες, μικροί και μεγάλοι, νέοι και γέροντες· ελάτε, ιερείς του Κυρίου, και όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας από τα πέρατα έως τα πέρατα της οικουμένης· ελάτε, νεανίσκοι και παρθένοι, πρεσβύτεροι μαζί με τους νεότερους· ελάτε, βασιλείς της γης, οι σοφοί και οι απλοί· ελάτε, ας προσπέσουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε· διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της νομής του, και πρόβατα της χειρός του. Ελάτε, αδελφοί, και ας κατανοήσουμε ότι σε τίποτα δεν θα μας ωφελήσουν τα πέρατα της γης.

Έχοντας λοιπόν αυτά κατά νου, ω αγαπητοί, ποιμάνετε το ποίμνιο του Θεού που βρίσκεται ανάμεσά σας, όπως λέγει ο Απόστολος, όχι αναγκαστικά, αλλά εκούσια, ούτε με αισχροκέρδεια, αλλά με προθυμία, ούτε καταδυναστεύοντας τον κλήρο, αλλά γινόμενοι πρότυπα του ποιμνίου. Και όταν φανερωθεί ο Αρχιποιμένας, θα λάβετε τον αμάραντο στέφανο της δόξας. Πάλι λοιπόν τα ίδια θα πω: ακούστε, ιερείς του Κυρίου, βασιλείς της γης και όλοι οι λαοί, άρχοντες και όλοι οι κριτές της γης· νέοι και παρθένες, πρεσβύτεροι μαζί με τους νεότερους. Ακούστε με προσοχή, όλοι εσείς που κατοικείτε την οικουμένη, οι μικροί και οι μεγάλοι, είτε άρρεν είτε θήλυ, μαζί ο πλούσιος και ο πένης· προσέξτε τα όσα λέγονται, παρακαλώ· διότι θέλω να σας αποδείξω και να σας βεβαιώσω μέσα από τις Άγιες Γραφές, ότι δεν είναι Χριστιανοί όλοι όσοι λέγονται Χριστιανοί, αλλά, φέροντας μόνο το όνομα του Χριστιανού, αυταπατώνται με την απλή αυτή προσηγορία.

Και πάλι λέγει: Να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, έρχεται ο Υιός του ανθρώπου. Άκουσε και τον Απόστολο που λέγει: Αδιαλείπτως να προσεύχεστε. Κατανοείτε τι σημαίνει το «αδιαλείπτως»· δηλαδή, πάντοτε, σε κάθε καιρό, και τη νύχτα και την ημέρα, και το βράδυ και το πρωί και το μεσημέρι, και κάθε ώρα, και όταν εργάζεσαι και όταν οδοιπορείς, και όταν ποιμαίνεις και όταν οργώνεις, και όταν κοιμάσαι και όταν σηκώνεσαι. Μην περιμένεις την Κυριακή, ή κάποια εορτή, ή διαφορά τόπου. Διότι το Θείο δεν περιορίζεται σε κάποιον τόπο· αφού στο χέρι Του βρίσκονται τα πέρατα της γης. Γι' αυτό και ο προφήτης Δαβίδ, προσευχόμενος κάθε μέρα και νύχτα, δεν περίμενε συγκεκριμένη ημέρα, ούτε διαφορετικό τόπο, αλλά δακρύζοντας έλεγε, προτρέποντας την ίδια του την ψυχή: Σε κάθε τόπο της δεσποτείας Του, ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριο. Έτσι και συ, αγαπητέ, μην περιμένεις συγκεκριμένη ώρα, ή ημέρα, ή διαφορά τόπου· αλλά όπως έχει προειπωθεί, σε κάθε τόπο, και στο σπίτι σου να προσεύχεσαι, και όταν βρίσκεσαι στην εκκλησία να προσεύχεσαι, και οπουδήποτε κι αν βρεθείς, να προσεύχεσαι, σε κάθε τόπο της δεσποτείας του Θεού. Δώστε προσοχή, όλοι οι κάτοικοι της οικουμένης, μαζί πλούσιος και φτωχός, είτε άνδρας είτε γυναίκα, κάθε λογής άνθρωποι, νεανίσκοι και παρθένες, γέροντες και νέοι, βασιλείς της γης, και όλοι οι κριτές της γης, ακούστε αυτό που είναι γεγραμμένο: Ο καιρός είναι πλέον περιορισμένος, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες, να είναι σαν να μην έχουν.

Ας εξέλθουν οι νεάνιδες του πνευματικού Ισραήλ αλαλάζοντας με τύμπανα και χορούς. Βασιλείς της γης και κριτές μαζί με τους άρχοντες, νέοι και παρθένες, γέροντες μαζί με τους νεότερους, ας υμνήσουν τη Θεοτόκο· κάθε είδους συναθροίσεις και χορείες, και οι διάφορες γλώσσες των εθνών και των λαών, ας ψάλουν ένα νέο άσμα. Ας αντηχήσει ο αέρας από πνευματικούς αυλούς και σάλπιγγες, και με τις λάμψεις του πυρός ας ανανεώσει τη σωτήρια ημέρα. Ευφρανθείτε, ουρανοί, και οι νεφέλες ας ραντίσουν αγαλλίαση.