Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 148:14

Φαίνεται, λοιπόν, ότι εξαιτίας μεν της αμυντικής φύσεως του ζώου συχνά χρησιμοποιείται ως εικόνα για τα χειρότερα, εξαιτίας δε του ότι έχει ψηλά κέρατα και ελεύθερο φρόνημα, προβάλλεται ως εικόνα για το καλύτερο. Και γενικώς, επειδή διαπιστώνεται ότι το κέρας παραλαμβάνεται από τη Γραφή σε πολλά σημεία αντί της δόξας, όπως στο: «Θα υψώσει το κέρας του λαού του» και στο: «Το κέρας αυτού θα υψωθεί εν δόξη»· ή και επειδή το κέρας λαμβάνεται συχνά αντί της δυνάμεως, όπως στο: «Είναι υπερασπιστής μου και κέρας της σωτηρίας μου»· και καθώς ο Χριστός είναι δύναμη του Θεού, για τον λόγο αυτόν, επειδή έχει ένα κέρας, δηλαδή επειδή έχει μία κοινή δύναμη με τον Πατέρα, προσωνομάζεται μονόκερως.

Πώς λοιπόν λέγει αλλού: «Και θα υψώσει το κέρας του λαού του», σαν να είναι άλλος αυτός που υψώνει και άλλο το κέρας; Σαφώς, επομένως, κέρας του λαού είναι ο Λόγος του Θεού, ο οποίος υψώνεται από τον Πατέρα, επειδή εκένωσε τον εαυτό του. Γι' αυτό ο Θεός τον υπερύψωσε, σύμφωνα με τον Απόστολο. Σε αυτό λοιπόν το κέρας τους και τον βασιλέα λένε ότι θαρρούν για τη σωτηρία, και όχι στη δική τους δύναμη. Γι' αυτό προσθέτουν: «Εν τω Θεώ θα επαινεθούμε όλη την ημέρα»· ή σύμφωνα με τον Ακύλα, «θα καυχηθούμε»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «υμνούμε». Λέγουν δε ότι και θα εξομολογούνται σε αυτόν, καθώς συνήθως η Γραφή χρησιμοποιεί τον όρο εξομολόγηση αντί της ευχαριστίας. <«Και στο όνομά σου θα εξουδενώσουμε αυτούς που επαναστατούν εναντίον μας.»> (B f. 160 b, I f. 224 b, L f. 116 b) Το όνομά του, στο οποίο εξουδενώνουν όσους επαναστατούν εναντίον τους, δηλώνει τη δόξα· διότι, για να δοξάζεται ο Θεός, έδινε τη δύναμη.

Επομένως, αυτός είναι το κέρας· πρόσεξε πώς έχει ειπωθεί αλλού: «Η δοξολογία του είναι πάνω στη γη και στον ουρανό, και θα υψώσει το κέρας του λαού του»· σαν να είναι άλλος αυτός που υψώνει το προαναφερθέν κέρας. Δες, λοιπόν, μήπως σαφώς ο Λόγος του Θεού, ο ίδιος ο Κύριος, είναι το κέρας του λαού, ενώ εκείνος που τον υψώνει είναι ο Πατέρας που τον γέννησε. Επειδή, δηλαδή, ταπείνωσε τον εαυτό του μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, γι' αυτό ο Θεός τον υπερύψωσε, σύμφωνα με τον Απόστολο. Έχοντας, λοιπόν, θάρρος σε αυτό το κέρας τους και στον βασιλιά, ομολογούν ότι δεν θα υπερισχύσουν των εχθρών με το τόξο, ούτε με τη ρομφαία, ούτε με τη δική τους αρετή, αλλά με τη δύναμη του βασιλιά τους. Έπειτα, επειδή απέκτησαν ως βασιλιά και κέρας τον ίδιο τον Κύριο, εύλογα λένε ότι δεν θα γίνουν υποχείριοι στους εχθρούς, αλλά ότι θα αποδειχθούν ανώτεροι από τους πολεμίους. Αυτό άλλωστε δηλώνουν λέγοντας: «Μας έσωσες από εκείνους που μας θλίβουν, και καταντρόπιασες εκείνους που μας μισούν». Και επειδή ακριβώς οι μεν εχθροί περιλούστηκαν με ντροπή, ενώ οι ίδιοι σώθηκαν όχι με τη δική τους δύναμη, αλλά με τη δύναμη του κέρατός τους, εύλογα προσθέτουν λέγοντας: «Στον Θεό θα επαινεθούμε όλη την ημέρα»· ή σύμφωνα με τον Ακύλα, «Στον Θεό θα καυχηθούμε»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «Τον Θεό υμνούμε όλη την ημέρα, και το όνομά σου θα δοξολογούμε εις τον αιώνα».

Διότι υψώθηκε το όνομά Του πάνω από κάθε όνομα, και στους ουρανούς και στη γη είναι μέγα και υψηλό. «Η εξομολόγησις»: Διότι στη γη δοξολογούν οι πιστοί και στους ουρανούς γίνονται δεκτοί. «Και υψώσει αυτού»: Τίνος; Του πιστού λαού που προέρχεται από τα έθνη, θα υψώσει τη δύναμη· διότι με τη λέξη κέρας νοείται η δύναμη. «Ύμνος»: Δηλαδή ο έπαινος [από τον Θεό] δίνεται τότε σε όλους τους αγίους. «Τοις υιοίς»: Στον νέο λαό που προέρχεται από τα έθνη, καθώς έχουν γίνει υιοί του Θεού· διότι αυτός ο λαός ήρθε και βρίσκεται κοντά στον Θεό.

Η δοξολογία του είναι πάνω στη γη και στον ουρανό. Άλλος μεταφραστής αναφέρει: Και ο ύμνος του. Και θα υψώσει το κέρας του λαού του. Ύμνος σε όλους τους οσίους του, στους υιούς του Ισραήλ, στον λαό που τον πλησιάζει. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Έδειξα βεβαίως μέσα από όλα τα ορατά δημιουργήματα την πρόνοιά του, τη δόξα του, τη μεγαλωσύνη του· πρέπει όμως να τον αινούμε όχι μόνο για αυτά, αλλά και ανεξάρτητα από αυτά. Διότι και πριν από αυτά, και χωρίς αυτά, του ανήκει αναπόσπαστα το ύψος, η δόξα και η ευχαριστία από όλους. Και τη φράση «Αυτού μόνου», την είπε σε αντιδιαστολή προς τους μη πραγματικούς θεούς.

Έπειτα, ανάγοντας τη σκέψη του ακροατή σε ανώτερο νόημα, τον μεταφέρει πάλι από τη γη στον ουρανό. Διότι, όπως ακριβώς ξεκινώντας από τον ουρανό κατέβηκε προς τη γη, έτσι από όλα τα ορατά τον ανυψώνει πάλι πάνω από τον ουρανό, λέγοντας: «Η εξομολόγησή του (δηλαδή η δοξολογία του) στη γη και στον ουρανό». Δηλαδή, αν και οι άνω δυνάμεις, οι αόρατες και νοερές, δεν παύουν να τον ευχαριστούν και να τον ανυμνούν, ωστόσο ο τόσο μεγάλος και ασύγκριτος Θεός καταξίωσε να ονομάσει κι εμάς λαό του, και όχι μόνο να μας ονομάσει, αλλά να μας αναδείξει και να μας υψώσει. Γι’ αυτό και πρόσθεσε: «Και θα υψώσει το κέρας του λαού του», ελκύοντάς τους πάλι με αυτόν τον τρόπο σε μεγαλύτερη λατρεία προς αυτόν, δείχνοντας ότι δεν έχει ανάγκη από τη δική τους λατρεία (διότι πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού έχει από τη φύση του δεδομένη τη δόξα και τόσο μεγάλη κτίση υποταγμένη σε αυτόν;), αλλά μόνο από αγαθότητα τους οικειώθηκε, και τους έκανε περίβλεπτους και λαμπρούς παντού στην οικουμένη. Αυτό ακριβώς λοιπόν φανερώνοντας έλεγε: «Ύμνος σε όλους τους οσίους του, στους υιούς Ισραήλ, στον λαό που τον πλησιάζει». Διότι, για να μην τους κάνει πάλι πιο ράθυμους και νωθρούς, ώστε με το να ονομάζονται απλώς «λαός του» και στηριζόμενοι μόνο σε αυτό να αμελήσουν την αρετή της ψυχής, λέγοντας «Ύμνος σε όλους», δεν είπε απλώς «στους ανθρώπους», αλλά «στους οσίους του»· και πάλι λέγοντας «στους υιούς Ισραήλ», πρόσθεσε, «στον λαό που τον πλησιάζει». Κάποιος άλλος ερμηνευτής, εξάλλου, αντί για τη λέξη «Ύμνος», χρησιμοποίησε τη λέξη «Έπαινος».

Και τώρα, αφού ανέφερε τους «δράκοντες και τις αβύσσους» και τα υπόλοιπα, πάλι συνεχίζει λέγοντας: «Η εξομολόγησή του», δηλαδή η οφειλόμενη προς τον Θεό ευχαριστία, εκτείνεται «πάνω στη γη και στον ουρανό». «Ύμνος σε όλους τους οσίους του, στους υιούς του Ισραήλ, στον λαό που τον πλησιάζει». Αυτός ο λαός ονομαζόταν τότε, περισσότερο από όλους, λαός του Θεού. Αυτούς ακριβώς ονόμασε και οσίους, ως πιστούς. Ο ύμνος και ο αίνος αποτελούν ταυτολογία, η οποία διατυπώνεται διττά με αυτές τις λέξεις.