Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 149:5

Γι' αυτόν τον λόγο προσεύχεται ο Προφήτης να είναι καλό το τέλος της ζωής του· διότι για τον σκοπό αυτόν συνέγραψε και τον ψαλμό. Ερώτηση πθ΄. Τι εννοεί όταν λέει: «Θα καυχηθούν οι όσιοι με δόξα, και θα αγαλλιάσουν πάνω στις κλίνες τους;» Απάντηση. Οσίους ονομάζει τους πνευματικούς και άγιους ανθρώπους, οι οποίοι καυχώνται μετά θάνατον πάνω στις κλίνες τους. Κλίνες δε είναι οι κατοικίες των αγίων, τις οποίες βρίσκουν μετά τον θάνατο, και αγάλλονται μέσα στη βασιλεία των ουρανών.

Η θεία Γραφή, διδάσκοντας και φανερώνοντας την εν Θεώ τελείωση, την ονόμασε ύπνο, και κοίτη, και κλίνη, και θάνατο. Ύπνο μεν, όπως όταν λέει ο Δαβίδ: «Εν ειρήνη επί το αυτό κοιμηθήσομαι και υπνώσω», δηλαδή σε αυτό θα καταλήξω· θα αφοσιωθώ στο να ζω εν Θεώ, κατά τον άγιο Απόστολο που είπε: «Ζω δε ουκ έτι εγώ, ζη δε εν εμοί ο Χριστός»· κοίτη δε, όπως όταν λέει: «Καυχήσονται όσιοι εν δόξη, και αγαλλιάσονται επί των κοιτών αυτών». Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που πέφτει στην κοίτη του αναπαύεται και κοιμάται γλυκά, έτσι και εκείνος που έχει τελειωθεί εν Θεώ και έχει φθάσει σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, αναπαύεται στον Θεό, θεωρώντας την εν Θεώ τελείωση ως κοίτη. Πόδια δε της κοίτης ονομάζει τις αρετές· κλίνη δε, όπως όταν λέει ο Σολομών: «Εξήκοντα δυνατοί κυκλούσιν αυτήν». Διότι, όταν ο ενάρετος φθάσει στην τελειότητα, τον περικυκλώνουν και τον περιστοιχίζουν οι δυνατοί, δηλαδή οι άγγελοι, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Προεωρώμην τον Κύριον ενώπιόν μου διά παντός, ότι εκ δεξιών μου εστίν, ίνα μη σαλευθώ». Συνηθίζει δε η θεία Γραφή να αποκαλεί και τον άγγελο Κύριο, όπως στην περίπτωση του Μανωέ που είπε «Θεόν εωράκαμεν», καθώς παρουσιάστηκε με την εμφάνιση του Θεού.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΘ΄. Θα αγαλλιασθούν στις κλίνες τους. Εξάλλου, μέσω των κλινών υπονόησε τον θάνατο των οσίων. Διότι η Γραφή συνηθίζει να τον ονομάζει κοίμηση, καθώς λέει και ο Παύλος: «Σχετικά δε με τους κεκοιμημένους, δεν θέλω να έχετε άγνοια, αδελφοί»· και η Παλαιά Διαθήκη αναφέρει: «Εκοιμήθη ο Δαβίδ μαζί με τους πατέρες του».

Αλληλούια. Επινίκιος ύμνος των αγγέλων. «Άσατε». Δίνει εντολή στους πιστούς να ψάλουν το μυστικό άσμα, το οποίο είναι νέο. «Η αίνεσις». Διότι εκεί ο λαός ενώνεται με την πίστη μέσα στην εκκλησία. «Ευφρανθήτω». Ο πιστός λαός, που προέρχεται από τα έθνη, εν Χριστώ. «Και υιοί». Τα τέκνα της εκκλησίας εν Χριστώ. «Αινεσάτωσαν». Χοροί· διότι ιστάμενοι (χοροστατώντας) με ψαλμούς και ύμνους τα τέκνα της εκκλησίας δοξάζουν τον Χριστό. «Εν τυμπάνω». Τύμπανο είναι (υπάρχει) ο άνθρωπος, από όπου γεννάται η φωνή, και ψαλτήριο η γλώσσα, με την οποία υμνούν οι πιστοί. «Ότι ευδοκεί». Στον πιστό λαό· διότι σε αυτόν βρίσκεται το θέλημα του Θεού. «Και υψώσει». Διότι μακάριοι οι πραείς, είπε ο ίδιος ο Κύριος· και τι είναι ανώτερο από αυτό το ύψος; «Καυχήσονται». Τότε (πότε; τότε), όταν θα απολαύσουν τον μισθό τους εν δόξη· διότι το καύχημά τους θα είναι αιώνιο. «Και αγαλλιάσονται». Λαμβάνοντας τις κατοικίες τους τότε [οι άγιοι] θα βρίσκονται σε αγαλλίαση (ευφραινόμενοι) αιωνίως. «Αι υψώσεις». Διότι δεν έπαψε ο λάρυγγάς τους να υψώνει (να υμνεί) διαρκώς τον Θεό. «Και ρομφαίαι». Εννοεί τις δυνάμεις τις οποίες έχουν οι άγιοι από τον Θεό· δίστομες δε καθώς αστράφτουν από παντού. «Του ποιήσαι». Διότι οι άγιοι πρόκειται να κρίνουν τον κόσμο, και όχι να κριθούν μαζί με τον κόσμο. «Του δήσαι». Διότι εκείνοι που δεν βασίλευσαν καλά με δικαιοσύνη δένονται τότε και ρίπτονται στη γέεννα.

Όπως, λοιπόν, παραπάνω, ζητώντας από αυτούς την ευχαριστία, εισήγαγε και τα έργα του Θεού, λέγοντας: «Ότι ευδοκεί ο Κύριος στον λαό του»· έτσι και εδώ πάλι, υποσχόμενος όσα προέρχονται από τον Θεό, απαιτεί και όσα προέρχονται από τους ανθρώπους, λέγοντας: «Και θα υψώσει τους πράους με τη σωτηρία». Διότι το να υψώνει είναι έργο του Θεού, ενώ το να είναι κανείς πράος είναι των ανθρώπων. Διότι δεν πραγματοποιούνται όσα προέρχονται από τον Θεό, εάν δεν προηγηθούν όσα προέρχονται από τους ανθρώπους. Και πρόσεξε το μέγεθος της δωρεάς. Δεν είπε απλώς «θα σώσει», αλλά «θα υψώσει με σωτηρία». Δηλαδή, όχι μόνο θα τους απαλλάξει από τα δεινά, αλλά και θα τους κάνει περιβλέπτους και περιφανείς, παρέχοντάς τους μαζί με τη σωτηρία και τη δόξα. Αυτό, λοιπόν, διασαφηνίζοντας, πρόσθεσε πάλι, λέγοντας: «Θα καυχηθούν οι όσιοι εν δόξη». Όπως εκεί ζητά τους πράους, έτσι εδώ τους οσίους. Διότι παντού ο Θεός φανερώνει όλα τα δικά του έργα με θαύματα. Έτσι τους απάλλαξε από την Αίγυπτο, έτσι τους επανέφερε από τη Βαβυλώνα, καθιστώντας τους πιο λαμπρούς, όχι μόνο με την απαλλαγή τους από τα δεινά, αλλά και με το θαύμα όσων συνέβησαν. «Και θα αγαλλιάσουν πάνω στις κλίνες τους». Με όσα πρόσθεσε κατ' αυτόν τον τρόπο, δεικνύει πολλή αφοβία, πολλή άνεση, πολλή ευφροσύνη, πολλή ευχαρίστηση. Και αυτά τα λέει, ώστε να γνωρίζουν ότι τα πάντα έγιναν όχι με δικά τους όπλα, ούτε με δική τους δύναμη, αλλά με την επέμβαση του Θεού, και ότι αυτήν πρέπει να την προσελκύουν μέσω της ταπεινοφροσύνης και της πραότητας.

«Θα καυχηθούν οι όσιοι με δόξα και θα αγαλλιάσουν πάνω στις κλίνες τους». Θα δοξαστούν αφού νικήσουν τους εχθρούς και θα κοιμηθούν άφοβα, είτε αισθητά είτε νοητά. «Οι δοξολογίες του Θεού θα είναι στον λάρυγγά τους, και δίκοπες ρομφαίες στα χέρια τους», δηλαδή οι ικετευτικές προσευχές, μέσω των οποίων τόσο τα δίκοπα σπαθιά όσο και οι ρομφαίες αποκτούν ισχύ εναντίον των πολεμίων. «Για να εκτελέσουν εκδίκηση στα έθνη και να δέσουν τους βασιλείς τους με δεσμά και τους ενδόξους τους με σιδερένιες χειροπέδες».