Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 15:5

Πληθύνθηκαν δε οι ασθένειές τους ή, με άλλα λόγια, οι ταλαιπωρίες τους, καθώς ξεσηκώθηκαν εναντίον τους πολλοί λαοί, ρήτορες, στρατηγοί και βασιλείς, τους οποίους όλους αφού υπερνίκησαν, ολοκλήρωσαν τον δρόμο τους· ή το βραχύ και πρόσκαιρο των θλίψεων φανερώνει τον άπειρο αιώνα. Δεν θα συνάξω τις συναγωγές. Βιάστηκαν να υπακούσουν στο κήρυγμα· διότι πρέπει να είναι καθαροί από φόνους και αίματα εκείνοι που πρόκειται να συναχθούν από τον Χριστό. Συνάγοντας, λέει, συναγωγές από τα έθνη, δεν θα τις συνάξω με αίματα, ούτε θα τις προετοιμάσω να προσέρχονται σε εμένα μέσω της λατρείας του Νόμου, αλλά μάλλον διά της αινέσεως και της αναίμακτης θυσίας.] Ο Κύριος είναι μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου. κ.λπ. Σαν να έλεγε σαφέστερα: Ο Πατέρας μου μου δώρισε ως κλήρο και μερίδα τα έθνη, στον οποίο έγινα και υπήκοος μέχρι θανάτου. Διότι το ποτήριο σημαίνει τον θάνατο, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα το ποτήριο τούτο. [Ο Κύριος είναι μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου. Κληρονομία ονομάζει τη βασιλεία των εθνών. Και της Εκκλησίας μου, η οποία είναι η κληρονομία μου, μερίδα είναι ο Κύριος, ο Πατέρας, και ο ίδιος είναι μερίδα και του ποτηρίου μου, δηλαδή του θανάτου. Και η Εκκλησία κληρονόμησε τον Πατέρα, επειδή τήρησε τις εντολές του· και αυτός ο ίδιος ο δικός μου θάνατος κληρονόμησε τον Πατέρα, σύμφωνα με εκείνον που λέει: Κληρονόμε του Θεού, συγκληρονόμε του Χριστού.]

Προς εκείνους που ισχυρίζονται ότι το Πνεύμα είναι κατώτερο του Χριστού, επειδή ονομάστηκε αρραβώνας, πράγμα που, όπως λένε, αποτελεί απλώς ένα μέρος. Έχει γραφεί στην προς Εφεσίους επιστολή: «Στον οποίο και αφού πιστέψατε, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο είναι ο αρραβώνας της κληρονομίας μας, για την απολύτρωση της περιποιήσεως, προς έπαινο της δόξας του.» Βρίσκουμε όμως στη Γραφή να ονομάζεται μέρος και ο Πατέρας· διότι λέει σε έναν ψαλμό: «Εσύ είσαι η μερίδα μου στη γη των ζώντων»· και πάλι στον δέκατο έκτο ψαλμό: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηριού μου.»

Αν κάποιος ρωτούσε πώς συνέβη αυτό, ας ακούσει. Σε αυτό έχει γίνει συνένωση δύο πραγμάτων· πραγμάτων, εννοώ, όχι ίσων, αλλά που δεν επιδέχονται καμία απολύτως σύγκριση. Διότι το θνητό συμπλέχθηκε με το αθάνατο, και το φθαρτό σώμα ενώθηκε με τον άφθαρτο Λόγο. Και το μεν θνητό δεν έβλαπτε το αθάνατο· διότι ήταν απαθές· αλλά μάλλον παρέμενε απαθές και αυτό απέναντι στην κυριαρχία του θανάτου· διότι τα ισχυρότερα είναι πάντοτε κυρίαρχα των υποδεέστερων. Εξαιτίας λοιπόν αυτού ακριβώς του αθάνατου Λόγου που βρισκόταν σε ένωση μαζί του, και ο ίδιος ο θάνατος εξαφανιζόταν παραδόξως μέσα του, όπως εξαφανίζεται το άχυρο από τη φωτιά. Ο δε Λόγος, όντας άφθαρτος, ωφελεί περισσότερο το φθαρτό όντας ενωμένος με αυτό· διότι το σκοτάδι καταυγάζεται από το φως, και το κατώτερο ευλογείται από το ανώτερο. Γι' αυτό και τώρα εκδύεται από τους δήμιους τους δερμάτινους χιτώνες, τους οποίους εμείς ντυθήκαμε στο πρόσωπο του Αδάμ, ώστε αντί γι' αυτούς να μπορέσουμε να ντυθούμε τον Χριστό. Γι' αυτό υπομένει και να διαμοιράζονται τα ιμάτιά του, ώστε εμείς να έχουμε τον αμέριστο Λόγο του Πατρός· «Διότι εγώ και ο Πατέρας», λέει, «είμαστε ένα». Γι' αυτό και βάζουν κλήρο για τον χιτώνα, και αν και πάσχει το ανέχεται, ώστε ο Χριστός να γίνει ο κλήρος μας, όπως ακριβώς λέει και ο ψαλμωδός: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου». Γι' αυτόν τον λόγο πουθενά αλλού δεν πάσχει, ούτε σε άλλον τόπο σταυρώνεται, παρά στον Κρανίου τόπο, τον οποίο οι δάσκαλοι των Εβραίων λένε ότι είναι ο τάφος του Αδάμ.

Το ότι οι μυσταγωγοί μάς μιλούν για τη μέλλουσα οικουμένη, πώς θα μπορούσε κάποιος να το αμφισβητήσει; Διότι, απομακρύνοντάς μας από τα παρόντα, μας πείθουν να αναζητούμε τα μελλοντικά και μας συμβουλεύουν ότι πρέπει να σπεύδουμε «προς το βραβείο της άνω κλήσεως» και να διψάμε για την ελπίδα των αγίων, σύμφωνα με την οποία τα πάντα θα υποταχθούν σε αυτούς και θα κυριεύσουν τη γη. Και ο ίδιος ο Σωτήρας το υπενθύμισε λέγοντας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη». Ποιος λοιπόν είναι εκείνος μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκε από τον Θεό και Πατέρα η ανακεφαλαίωσή μας; Είναι προφανές ότι πρόκειται για τον Χριστό, για τον οποίο είναι φυσικό να πούμε και εμείς μέσα από τη λύρα του ψαλμωδού: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου, εσύ είσαι εκείνος που μου αποκαθιστά την κληρονομία μου». Διότι μέσω αυτού αποκτήσαμε την επανάκτηση των αγαθών που είχαν δωρηθεί αρχικά στη φύση μας και τη βέβαιη κατοχή τους. Είναι δε εύκολο να διαπιστώσει κανείς ότι αυτό ισχύει ακριβώς έτσι, αφού ο θεσπέσιος Παύλος έγραψε για αυτόν: «Βλέπουμε δε τον Ιησού, ο οποίος είχε γίνει για λίγο κατώτερος από τους αγγέλους, να είναι στεφανωμένος με δόξα και τιμή εξαιτίας του πάθους του θανάτου».

Εγώ δε θα παραδώσω καινά μυστήρια σε όλους και θυσία αναίμακτη, μη δεχόμενος πλέον τις κατά τον νόμο σπονδές. [«Ο Κύριος είναι μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηρίου μου.» Ποτήριο δε ονομάζει την κληρονομιά που του δόθηκε από τον Πατέρα, ως δυναμένη να τον ευφραίνει, επειδή δεν ήταν τέτοια η παλαιά, δηλαδή ο Ισραήλ, αλλά μάλλον αποτρόπαιη και απεχθής. Ως εκ τούτου, επειδή η Εκκλησία τον ευφραίνει, την ονομάζει ποτήριο. Διότι κάπου είπε προς αυτήν ο Ησαΐας: «Και όπως ευφραίνεται ο νεανίσκος για την παρθένο, έτσι ευφραίνεται ο Κύριος για σένα.»] «Σχοινιά έπεσαν σε μένα στα κράτιστά μου.» (C f. 27.) Το σχοινί είναι μέτρο, όπως είναι γεγραμμένο στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο: «Διότι ο Θεός δεν δίδει το Πνεύμα με το μέτρο.» Ή ίσως το μέτρο δεν αναφέρεται στην ίδια τη γνώση, αλλά σε εκείνον που την υποδέχεται, λόγω του ότι δεν είναι δεκτικός μεγαλύτερης γνώσης. Διότι και η βροχή είναι η ίδια, μετράται όμως στα δοχεία που την υποδέχονται. «Η κληρονομιά μου είναι κρατίστη.» (A f. 89 b.) Η μεν πρώτη κληρονομιά, δηλαδή ο Ισραήλ, δεν ήταν κρατίστη, αλλά μάλλον θεομίσητη.

Περί εκείνων που κατασκόπευσαν τη γη της επαγγελίας. Α'. Εξαίρετος είναι βέβαια ο κλήρος για όσους έχουν επιλέξει να αγαπούν τον Θεό, τον Βασιλιά των όλων. Και έχει ετοιμαστεί για αυτούς η απόκτηση αγαθών που ξεπερνούν τον νου. Και αυτό το επιβεβαιώνει ο μακάριος προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Υπάρχει κληρονομιά για όσους υπηρετούν τον Κύριο.» Και πάλι: «Και θα έχεις εμπιστοσύνη στον Κύριο, και θα σε ανεβάσει στα αγαθά της γης· και θα σε θρέψει με την κληρονομιά του Ιακώβ του πατέρα σου. Διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά.» Επομένως, η υπόσχεση είναι αληθινή και απόλυτα και πάντοτε σταθερή· διότι το στόμα του Θεού δεν θα μπορούσε ποτέ να αστοχήσει ως προς την αλήθεια, ούτε να διαψευστεί· αλλά οπωσδήποτε θα εκπληρώσει όσα έχουν υποσχεθεί. Και γνωρίζοντάς το αυτό, ο θεσπέσιος Μελωδός λέει κάπου τα εξής: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου· εσύ είσαι αυτός που μου αποκαθιστά την κληρονομιά μου.» Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί που υπηρετούν τον Κύριο, ή και σε ποιους θα καταλήξει ένας τόσο λαμπρός και αξιόλογος κλήρος; Εκείνοι που έχουν φροντίσει επιμελώς να εκτελούν το θέλημα του Θεού, και γνωρίζουν να προχωρούν χωρίς αμέλεια προς καθετί το αξιοθαύμαστο, και έχουν βάλει ως σκοπό να καταπολεμούν ακαταπόνητα κάθε εχθρό, μη στηριζόμενοι στις δικές τους δυνάμεις ή επιδεξιότητες, αλλά προβάλλοντας σαν όπλο την άνωθεν χάρη, έχοντας ως προστάτη και συμπολεμιστή τον Θεό των όλων. Διότι, έχοντας αυτή τη διάθεση, λένε: «Δεν θα ελπίσω στο τόξο μου, και η ρομφαία μου δεν θα με σώσει.»

«Θα βρέξει επί των αμαρτωλών παγίδες, πυρ και θείο, και πνεύμα καταιγίδας θα είναι η μερίδα του ποτηριού τους». Τις οδυνηρές κολάσεις σε πολλά σημεία τις φανερώνει το ποτήρι, όπως στον Ησαΐα: «Ξύπνα, ξύπνα, Ιερουσαλήμ, εσύ που ήπιες το ποτήρι της πτώσης, το κύπελλο του θυμού». Αλλά και στον Ιερεμία λέει ο Θεός: «Πάρε τον άκρατο οίνο από το χέρι μου, και θα ποτίσεις με αυτόν όλα τα έθνη, προς τα οποία εγώ σε αποστέλλω». Τέτοιου είδους είναι το προκείμενο ποτήρι, του οποίου το περιεχόμενο είναι πυρ και θείο και πνεύμα καταιγίδας· σύμβολα του οποίου, βεβαίως, υπήρξαν όσα επέπεσαν κατά των Σοδόμων. Και το μεν πυρ δηλώνει την απειλή της κατάκαυσης, το δε θείο το μέσο που αναζωπυρώνει ακόμη περισσότερο το πυρ, ενώ το πνεύμα της καταιγίδας τη δίνη του πειρασμού. Διότι έχει ειπωθεί στον Ησαΐα: «Όπως μια καταιγίδα θα περνούσε μέσα από την έρημο πλησιάζοντας· ένα φοβερό και σκληρό όραμα μου αναγγέλθηκε». Υπάρχει όμως και για τους ευσεβείς ποτήρι που προσφέρει άριστη μέθη, για το οποίο ίσως έχει ειπωθεί και τούτο: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηριού μου». Και επαφίεται στα αγαθά έργα το μεν ένα να το αποφύγουμε, το δε άλλο να το επιλέξουμε.

Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηρίου μου· εσύ είσαι αυτός που μου αποκαθιστά την κληρονομιά μου. Αρμόζει να θυμηθούμε τα όσα έχουν ειπωθεί στον δεύτερο ψαλμό. Διότι και εκεί, κατά τον ανθρώπινο τρόπο, πάλι προς αυτόν έλεγε ο Πατέρας: «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης». Και στα ιερά Ευαγγέλια ο ίδιος είπε προς τον δικό του Πατέρα σχετικά με τους ιερούς αποστόλους: «Πατέρα, αυτοί που μου έδωσες ήταν δικοί σου, και τους έδωσες σε εμένα και κανείς από αυτούς δεν χάθηκε παρά μόνο ο υιός της απώλειας».

Αλλά, όπως ακριβώς εδώ ομιλεί ανθρωπίνως παρακαλώντας να λάβει, έτσι αλλού αποδεικνύει ότι ο ίδιος είναι ο δεσπότης των πάντων: «Διότι τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου· και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια»· και πάλι: «Έχω όμως και άλλα πρόβατα, τα οποία δεν προέρχονται από αυτήν την αυλή· και εκείνα πρέπει να τα οδηγήσω, και θα ακούσουν τη φωνή μου, και θα γίνει ένα ποίμνιο, ένας ποιμένας». Στον παρόντα ψαλμό, ωστόσο, ομιλεί ανθρωπίνως: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου»· ονομάζοντας κληρονομία τη βασιλεία των εθνών, και ποτήριο τον θάνατο που υπέμεινε για εμάς. Διότι έτσι έλεγε και στα ιερά Ευαγγέλια: «Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει αυτό το ποτήριο από εμένα»· σαν να έλεγε με μεγαλύτερη σαφήνεια: «Και της δικής μου Εκκλησίας, η οποία είναι η κληρονομία μου, μερίδα είναι ο Κύριος· και ο ίδιος έχει γίνει μερίδα και του ποτηρίου μου, δηλαδή του θανάτου».

Εσύ είσαι εκείνος που αποκαθιστά την κληρονομιά μου σε εμένα. Διότι στο παρελθόν, λέγει, άλλη ήταν η κληρονομιά μου και άλλα τα μερίδιά μου. Επειδή, όταν ο Ύψιστος διαμοίραζε τα έθνη, μερίδα του Κυρίου έγινε ο λαός του ο Ιακώβ, και μερίδιο της κληρονομιάς του ο Ισραήλ.

Σε αυτούς λοιπόν τους ίδιους, λέει, έδωσες κληρονομιά· και ποια είναι αυτή δεν το είπε, αλλά το άφησε σε εμάς να το αναζητήσουμε. Στον μεν Ισραήλ υποσχέθηκε μέσω του Μωυσή τη γη που ρέει μέλι και γάλα· σε εκείνους όμως που τον φοβούνται, τι είδους κληρονομιά έδωσε, το άφησε να αναζητηθεί. Θα τη βρεις δε αυτήν στους μακαρισμούς του Σωτήρα μας, στους οποίους έχει ειπωθεί: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»· και πάλι έχεις την επαγγελία του Σωτήρα μας, διά της οποίας λέει: «Και στον αιώνα τούτο θα λάβει πολλαπλάσια, και στον μέλλοντα θα κληρονομήσει αιώνια ζωή». Και εξαιτίας αυτής της κληρονομιάς ο πέμπτος ψαλμός έφερε την επιγραφή: «Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς κληρονομούσης»· και στον δέκατο πέμπτο ψαλμό η ίδια κληρονομιά δηλωνόταν σύμφωνα με το: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηρίου μου, εσύ είσαι αυτός που αποκαθιστά την κληρονομιά μου σε εμένα. Διότι πράγματι η κληρονομιά μου είναι άριστη για εμένα». «Ημέρες επί ημερών του βασιλιά θα προσθέσεις· τα έτη του έως ημέρας γενεάς και γενεάς, θα διαμείνει στον αιώνα ενώπιον του Θεού. Το έλεος και την αλήθειά του ποιος θα τα εκζητήσει;» Αφού προείπε: «Διότι εσύ, ο Θεός, εισάκουσες τις προσευχές μου», συνέδεσε με υπερβατό σχήμα το: «Ημέρες επί ημερών του βασιλιά θα προσθέσεις». Επειδή δηλαδή εισάκουσες, λέει, τις προσευχές μου, μου πρόσθεσες ημέρες επί ημερών.

Στηλογραφία: Δηλαδή η προφητεία φανερώνει και περιγράφει στον Δαβίδ τα όσα πρόκειται να συμβούν στους έσχατους χρόνους, την εκλογή της Εκκλησίας και την ανάσταση του σώματος του Χριστού. Φύλαξόν με: Ο Υιός ομιλεί προς τον Πατέρα εκ προσώπου της ανθρώπινης φύσης, επιβεβαιώνοντας ταυτόχρονα την οικονομία της σαρκώσεως. Είπα τω Κυρίω: Διότι ο Θεός, χαρίζοντας τέτοια δωρεά στον άνθρωπο, δεν έχει ανάγκη από τίποτα το ανθρώπινο· επειδή δεν στερείται τίποτα, παρά μόνο αποζητά την προαίρεση του ανθρώπου. Τοις αγίοις: Στους αποστόλους, τους αληθινά αγίους· διότι σε αυτούς γνώρισε τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών και το δικό Του θέλημα, και μέσω αυτών σε όλους τους αγίους, όσοι ακολούθησαν τη διδασκαλία των αποστόλων. Επληθύνθησαν: Διότι ήταν πολλές οι θλίψεις και οι ασθένειες των αποστόλων, οι οποίοι στερούνταν και κακουχούνταν, αλλά μετά από αυτά έγιναν γενναιότεροι στο κήρυγμα. Ου μη συναγάγω: Διότι ούτε μέσω αίματος ούτε μέσω πολέμου ή με κάποια βίαιη εξουσία πραγματοποιούσαν την κλήση των εθνών, αλλά με την πίστη και την αγάπη τους συγκέντρωσαν όλους. Ουδέ μη μνησθώ: Ο λόγος αναφέρεται στους Ιουδαίους και τους Εθνικούς και σε όλους τους κακόπιστους, όσους δεν πίστεψαν στο κήρυγμα των αποστόλων· αυτούς ο Θεός δεν τους μνημονεύει. Κύριος η μερίς: Κληρονομιά του Θεού ονομάστηκαν τα έθνη που επέστρεψαν στην πίστη, και μερίδα δική σου είναι ο Κύριος, και μυσταγωγούνται στο ποτήριο του αίματος του Χριστού.

«Εσύ είσαι αυτός που αποκαθιστά»: Ο Υιός λέει προς τον Πατέρα ότι του έδωσε όλη την εξουσία επί των επουρανίων, των επιγείων και των καταχθονίων, καθώς και την κληρονομία των εθνών. «Σχοινιά έπεσαν»: Διότι, όπως με ένα σχοινί, έτσι συσφίγγεται με την αγάπη και την πίστη αυτός που προσέρχεται στον Θεό. «Διότι και η κληρονομία»: Είναι ευχάριστη σε εμένα, δηλαδή, και εδραιώθηκε σε εμένα η κλήση των εθνών, και κανείς δεν μπορεί να την αφαιρέσει από εμένα. «Θα ευλογήσω»: Ο Υιός προς τον Πατέρα εκ μέρους της ανθρώπινης φύσης, διότι ο άνθρωπος γέμισε με σύνεση από το Άγιο Πνεύμα. «Έτι δε και»: Μιλάει για το πάθος· διότι αφού τον συνέλαβαν τη νύχτα, τον οδήγησαν στο κριτήριο. Με τη λέξη «νεφρούς» εννοεί τους Ιουδαίους, επειδή ήταν ομόφυλοί του <ή τους λογισμούς της καρδιάς>. «Προέβλεπα»: Διότι ούτε χωρίστηκε καθόλου από τον Πατέρα [του], ούτε κλονίστηκε καθόλου από την καθέδρα στα δεξιά [του]. «Γι' αυτό»: Δηλαδή, ευφράνθηκε η θεότητα για τον άνθρωπο, επειδή τον έσωσε· αγαλλίασαν δε και οι απόστολοι με το κήρυγμα. Διότι οι απόστολοι είναι η γλώσσα του Χριστού. «Έτι δε και»: Αναφέρει την ανάσταση του κυριακού σώματος και την ανάληψη στους ουρανούς, ότι, ενώ ήταν σάρκα, κατασκήνωσε στους ουρανούς. «Ότι δεν θα εγκαταλείψεις»: Διότι πώς ο ακατάσχετος επρόκειτο να κρατηθεί στον άδη, αυτός που σκύλευσε τον άδη; Η προφητεία αναφέρεται επίσης και στην ψυχή του Αδάμ.

ΨΑΛΜΟΣ ΙΕ΄. «Κύριός μου είσαι εσύ». Βλέπεις την ευγνωμοσύνη της Εκκλησίας. Διότι ομολόγησε ταυτόχρονα και τη δική της φτώχεια και τον πλούτο του Νυμφίου. Είπα, λέει, στον Κύριο, δηλαδή στον Χριστό, εσύ είσαι ο Κύριός μου. Δεν είσαι, λέει, απλός άνθρωπος, αλλά Κύριος, επειδή έλαβες σε κοινωνία γάμου μια δούλη, και μάλιστα απορριπτέα. «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου». Κληρονομίας λέει, δηλαδή αυτού του μυστηρίου.

Διότι σε αυτόν τον αιώνα η Εκκλησία δεν έχει αποκτήσει καμία κληρονομιά, παρά μόνο τον Θεό. Ο Οποίος της ετοιμάζει τη μελλοντική κληρονομιά, γι' αυτό δικαιολογημένα προστίθεται ο επόμενος στίχος: «Εσύ είσαι αυτός που μου αποκαθιστά την κληρονομιά». «Θα ευλογήσω τον Κύριο.» Η Εκκλησία ευλογεί τον Θεό, επειδή έλαβε από Αυτόν την κατανόηση των μυστηρίων, και απέφυγε την πλάνη των Ιουδαίων. «Έβλεπα τον Κύριο διαρκώς μπροστά μου.» Βλέπεις την ομοτιμία του Υιού και του Πατρός; Διότι άλλοτε λέγεται ότι ο Υιός στέκεται ή κάθεται στα δεξιά, τώρα όμως αποδίδει στον Πατέρα τη δεξιά θέση, για να μάθεις ότι είναι μία η δύναμη του Γεννηθέντος και του Γεννήσαντος, έστω και αν τώρα ομιλεί ταπεινά εξαιτίας της σάρκας.

«Αυτή έγινε δική μου, επειδή εξεζήτησα τα δικαιώματά σου.» Ποια είναι αυτή; Η νυκτερινή μελέτη. Διότι έτσι, λέει, μπόρεσα να υπερισχύσω και να προτιμήσω τη μνήμη των δικών σου δικαιωμάτων από κάθε άλλη κτήση, επειδή εξεζήτησα τα δικαιώματά σου, και μέσα στη νύχτα δεν έπαψα να σε μνημονεύω. Επομένως, αδελφοί, ας διδαχθούμε να διανυκτερεύουμε με προσευχή και ψαλμωδία. «Μερίδα μου είσαι, Κύριε· είπα να φυλάξω τον νόμο σου.» Ο Θεός δεν είναι μερίδα όλων, αλλά εκείνων που ασπάζονται τα τέλεια. Έτσι έγινε μερίδα και κλήρος των ιερέων και των Λευιτών. Διότι, λέει, στους υιούς του Λευί δεν θα υπάρξει μερίδα ανάμεσα στους αδελφούς τους, επειδή μερίδα τους είμαι εγώ, ο Κύριος. Έτσι είπε και στον δέκατο πέμπτο ψαλμό: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου.» Λέει λοιπόν και εδώ ότι, έχοντας παραβλέψει όλα τα άλλα, έχω εσένα ως μερίδα και περιουσία και πλούτο. Γι' αυτό ακριβώς σπεύδω να τηρήσω τους νόμους σου.

Πράγματι, μέγα κέρδος είναι η ευσέβεια· δεν υπόκειται στις διαδοχές του θανάτου, δεν σκορπίζεται με τα έγγραφα των διαθηκών, δεν εγκαταλείπει εκείνον που την απέκτησε για να κληρονομηθεί από άλλους. Ο φιλόθεος είναι ο ίδιος κιβωτός του εαυτού του, ο ίδιος κληρονόμος της δικής του περιουσίας, αποδημεί από αυτόν τον κόσμο έχοντας μαζί του το βαλάντιο της ευσεβείας, συναποκομίζει τον πλούτο των ελπίδων, πορεύεται βαστάζοντας την πρόσοδο των αρετών του, βρίσκει τον ουρανό ως κατοικία του, συμμετέχει στο συμπόσιο των δικαίων, καρπώνεται την αιώνια αξία της βασιλείας, προσέρχεται στον Βασιλέα ανακράζοντας με παρρησία: Συ είσαι εκείνος που αποκαθιστά σε μένα την κληρονομιά μου.

«Πληθύνθηκαν οι ασθένειές τους, και έπειτα από αυτά βιάστηκαν· δεν πρόκειται να συγκεντρώσω τις συνάξεις τους από αίματα, ούτε καν θα μνημονεύσω τα ονόματά τους με τα χείλη μου». Παρατήρησε τις μεταπτώσεις αυτών των οκτώ στίχων, ότι δηλαδή δεν λέγονται με λογική αλληλουχία, αλλά μεταπίπτουν από το ένα νόημα στο άλλο. Διότι νομίζω πως για αυτόν τον λόγο και η επιγραφή του ψαλμού ονομάζεται στηλογραφία· επειδή οι πρώτοι τρεις στίχοι αρμόζουν σε κάθε άνθρωπο που ικετεύει τον Θεό· οι επόμενοι δύο στον Κύριο που απευθύνεται προς τους αγίους του, και οι άλλοι τρεις, προς τους Ιουδαίους και κάποιους αιμοχαρείς και τυράννους. Το «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηριού μου» αναφέρεται σε εμένα, λέγει Εκείνος που είπε: «Και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου». «Τα μερίδια έπεσαν για εμένα στους καλύτερους τόπους· διότι πράγματι η κληρονομιά μου είναι πάντα αρίστη για εμένα». Την «κληρονομιά των εθνών» που έλαβα, λέγει, σαν με μέτρηση σχοινιού, «μου είναι αρίστη», δηλαδή μου είναι ασφαλής και ισχυρή. «Θα ευλογήσω τον Κύριο που με συνέτισε». Αυτός ο λόγος αρμόζει σε όλους εμάς· διότι ο Χριστός, όντας η σοφία του Θεού, δεν είχε καμία ανάγκη να συνετιστεί, «ακόμη δε και μέσα στη νύχτα με παιδαγώγησαν τα νεφρά μου», από τα οποία πηγάζει η επιθυμία, δηλαδή με έθλιψαν. «Έβλεπα τον Κύριο διαρκώς ενώπιόν μου, επειδή βρίσκεται στα δεξιά μου, για να μην κλονιστώ». Το χωρίο αυτό αναφέρεται στον Χριστό, ο οποίος βρίσκεται διαπαντός μαζί με τον Πατέρα. «

Όπως εάν κάποιος έχει αποκτήσει μεγάλη περιουσία και δούλους και τέκνα, άλλη τροφή δίνει στους δούλους και άλλη στα δικά του τέκνα που έχουν γεννηθεί από το σπέρμα του (επειδή τα τέκνα κληρονομούν τον πατέρα και τρώνε μαζί του, έχοντας ομοιωθεί με τον πατέρα τους) — έτσι και ο Χριστός, ο αληθινός Δεσπότης, τα πάντα τα δημιούργησε ο ίδιος και τρέφει τους πονηρούς και αχάριστους· τα τέκνα όμως, τα οποία γέννησε από το σπέρμα του και στα οποία μετέδωσε από τη χάρη του, μέσα στα οποία μορφώθηκε ο Κύριος, τα εκτρέφει δίνοντάς τους ξεχωριστή ανάπαυση και τροφή και βρώση και πόση, διαφορετική από τους υπόλοιπους ανθρώπους, καθώς αυτά συναναστρέφονται με τον πατέρα τους Ιησού, όπως λέει ο Κύριος: «εκείνος που τρώγει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, μένει σε εμένα και εγώ σε αυτόν», και «θάνατο δεν πρόκειται να δει». Διότι εκείνοι που έχουν την αληθινή κληρονομιά, είναι γεννημένοι ως υιοί από τον επουράνιο πατέρα και διαμένουν στον οίκο του πατέρα τους, όπως λέει ο Κύριος: «ο δούλος δεν μένει στην οικία· ο υιός όμως μένει στον αιώνα». Εάν λοιπόν και εμείς επιθυμούμε να γεννηθούμε από τον επουράνιο πατέρα, οφείλουμε να κάνουμε κάτι περισσότερο από τους υπόλοιπους ανθρώπους: σπουδή, αγώνα, ζήλο, αγάπη, αγαθή πολιτεία, να βρισκόμαστε σε πίστη και φόβο Θεού, εφόσον επιθυμούμε να επιτύχουμε τόσο μεγάλα αγαθά και να κληρονομήσουμε τον Θεό· διότι «ο Κύριος είναι το μερίδιο της κληρονομιάς μου και του ποτηρίου μου».

Βλέπεις πώς οι δόξες του Θεού είναι ανέκφραστες και ακατάληπτες, αποτελούμενες από άρρητο φως και αιώνια μυστήρια και αναρίθμητα αγαθά; Διότι, όπως ακριβώς στα ορατά πράγματα είναι αδύνατο σε κάποιον να υπολογίσει αριθμητικά τα φυτά της γης ή τα σπέρματα ή τα ποικίλα άνθη, και είναι ακατόρθωτο να μετρήσει ή να γνωρίσει όλο τον πλούτο της γης, ή όπως είναι αδύνατο σε κάποιον από τους ανθρώπους να κατανοήσει τα ζώα που βρίσκονται στη θάλασσα, τον αριθμό ή τα γένη ή τη διαφορετικότητά τους ή τον όγκο του νερού της ή την έκταση του χώρου της, ή όπως στον αέρα είναι αδύνατο να γνωρίσει τον αριθμό των πτηνών ή τα γένη ή την ποικιλία τους, ή όπως είναι αδύνατο να κατανοήσει ακριβώς το μέγεθος του ουρανού ή τις θέσεις των άστρων ή την πορεία τους, έτσι είναι αδύνατο να εκφράσει ή να διηγηθεί κανείς τον απέραντο και ακατάληπτο πλούτο των Χριστιανών. Διότι, εάν αυτά τα κτίσματα τυγχάνουν τόσο άπειρα και ακατάληπτα στους ανθρώπους, πόσο μάλλον Εκείνος που τα έκτισε και τα κατασκεύασε. Οφείλει, λοιπόν, κανείς μάλλον να αγαλλιάσει και να χαρεί, διότι έχει ετοιμαστεί τέτοιος πλούτος και κληρονομιά για τους Χριστιανούς, που κανένας να μην μπορεί να τον εκφράσει ή να τον εξιστορήσει. Με κάθε προθυμία, λοιπόν, και ταπεινοφροσύνη πρέπει να προσέρχεται κανείς στον αγώνα των Χριστιανών και να λάβει εκείνον τον πλούτο. διότι κληρονομιά και μερίδα των Χριστιανών είναι ο ίδιος ο Θεός. Επειδή λέει: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηριού μου».

Τι είναι λοιπόν το ασύγκριτο αγαθό και καλό, το οποίο αναζητούν και στο οποίο ζουν οι Χριστιανοί; Είναι ο ίδιος ο Κύριος. Διότι αυτός είναι που δεν συγκρίνεται με τίποτα, επειδή όλα όσα είναι καλά έχουν δημιουργηθεί από αυτόν, και αυτός είναι η κληρονομιά και η ζωή των Χριστιανών· διότι λέει: «ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηριού μου». Διότι τίποτα άλλο δεν ζητά από τους ανθρώπους το μόνο αγαθό και καλό, που είναι ο Θεός, ούτε χρυσό, ούτε άργυρο, ούτε περιουσία, ούτε ζώα, ούτε τίποτα άλλο από τα επίγεια, τα οποία όλα αυτός τα δημιούργησε, παρά μόνο αληθινή πίστη και εγκάρδια αγάπη προς αυτόν. Και τότε καταξιώνεται κανείς να αποκτήσει αυτό το καλό και μόνο αγαθό· διότι μια τέτοια ψυχή αξιώνεται να λάβει τη μετοχή του Αγίου Πνεύματος και από εκεί και πέρα καθίσταται άξια να κοινωνεί με τον Χριστό. Διότι, εάν ο άνθρωπος δεν δώσει πρώτα αφορμή με τη δική του αγάπη, ελκύοντας την αγάπη του Θεού προς τον εαυτό του, δεν θα ανέλθει στην ψυχή του η ζωή και η απόκτηση του αγαθού και μόνου καλού.