Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 16:13

Τη ρομφαία σου από τους εχθρούς των χειρών σου. Η ψυχή κάθε δικαίου, και μάλιστα εκείνων που ελκύουν τους αμαρτωλούς από την ασέβεια στη θεοσέβεια, είναι κατά κάποιον τρόπο μια ακονισμένη ρομφαία εναντίον των πνευμάτων της πονηρίας. Αυτήν, λοιπόν, τη ρομφαία, λέγει, ω Δέσποτα, την οποία Εσύ ο ίδιος ακόνισες κατά των εχθρών Σου, διάσωσέ την από τους εχθρούς της χειρός Σου. Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι εχθροί της χειρός του Θεού, παρά εκείνοι που ανθίστανται στην πίστη προς τον Μονογενή Του, ο οποίος είναι και η χείρ Του;

Έτσι, λοιπόν, μας συμπεριφέρονται οι αόρατοι εχθροί μετά την παγίδευση. Αλλά όταν εμείς αντισταθούμε υπακούοντας στον Πέτρο: «Να είστε νηφάλιοι, λέει, και να γρηγορείτε, διότι ο αντίδικός σας διάβολος περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί»· και εάν του αντισταθείτε με την πίστη, αμέσως ταπεινώνεται και γίνεται σαν σκύμνος που κατοικεί σε κρυφά μέρη. Από δειλία βρίσκονται [οι δαίμονες] σε αυτή την κατάσταση, επειδή αφενός φοβούνται να επιτεθούν στους ισχυρούς, αναζητώντας αφετέρου την κατάλληλη ευκαιρία· γι' αυτόν τον λόγο κρύβονται. [Πρέπει βέβαια να γνωρίζουμε, ότι το φοβερότατο λιοντάρι, δηλαδή ο Σατανάς, επιτίθεται και φανερά μέσω των δικών του υπασπιστών· ο ίδιος όμως κρύβεται και σαν σκύμνος· διότι ετοιμάζει κρυφά τις επιβουλές. Θα μπορούσε κανείς να αποδώσει αυτά και στα δικά του τέκνα· διότι φρονούν τα ίδια.] <Τη ρομφαία σου από τους εχθρούς της χειρός σου.> (C f. 30.) Ρομφαία του ίδιου του Θεού, ονομάζει τον δίκαιο, ο οποίος σαν μαχαίρι κόβει τις παρατάξεις των δαιμόνων. Διότι η ψυχή του δικαίου είναι αναίρεση της αμαρτίας· η ζωή του δικαίου είναι θάνατος των ηδονών. Και γι' αυτό προσεύχεται να λυτρωθεί αυτή από τον ασεβή και το χέρι των εχθρών, δηλαδή του διαβόλου και των δαιμόνων, καθώς επιβουλεύεται σφοδρά από όλους. <Ανάστηθι, Κύριε, πρόφθασέ τους και υποσκέλισέ τους.> (B f. 58.) Το «πρόφθασον» (πρόλαβε) δηλώνει το εξής: Μην τους επιτρέψεις να φέρουν σε πέρας αυτό που επιδιώκουν· αλλά, προλαβαίνοντας τον δικό μου κίνδυνο, να καταστήσεις στο τέλος άχρηστη τη δική τους σκαιότητα.

Το δε «υποσκέλισον» τίθεται αντί του: «Μην επιτρέψεις να προοδεύσουν όσοι τρέχουν εναντίον μου»· ας πέσουν μάλλον σαν να βρέθηκε κάποιος μπροστά τους, ανακόπτοντας τον εξαιρετικά σκληρό τους δρόμο. [<Κύριε, από λίγους από τη γη.> Λίγους, όπως νομίζω, εννοεί τους εκλεκτούς ανάμεσά τους, προφανώς δηλαδή τους αγίους, και εκείνους που έλαβαν τον περίβλεπτο κλήρο από τον Χριστό. Και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Πολλοί μεν οι κλητοί, λίγοι δε οι εκλεκτοί.» — «Διαχώρισέ τους, λοιπόν, κατά τη ζωή τους.» Χώρισε, λέει, από τους αγίους, και απομάκρυνε τους πονηρούς από τους ιερότατους· διότι αυτό αρμόζει στη ζωή τους. Διότι σε εκείνους που αποτινάσσουν τον ζυγό του Θεού και αντιτείνουν σκληρό τον αυχένα στα προστάγματά Του, πώς θα μπορούσε να δοθεί κλήρος ή μερίδιο μαζί με εκείνους που έχουν υπάκουο τον νου, και έχουν αγωνιστεί ιδιαίτερα για ό,τι Εκείνος επιθυμεί;]

Διότι δεν έστηναν τη σκευωρία εναντίον μου φανερά, αλλά στήνοντας κρυφά ενέδρες. Ανάστηθι, Κύριε, πρόλαβέ τους και υποσκέλισέ τους· λύτρωσε την ψυχή μου από τον ασεβή, με τη ρομφαία σου από τους εχθρούς της χειρός σου.

Κύριε, ξεχώρισέ τους από τους ολίγους της γης κατά τη ζωή τους, και από τους κρυμμένους σου θησαυρούς γέμισε η κοιλιά τους. Χόρτασαν από υιούς και άφησαν τα υπόλοιπα στα νήπιά τους. Και ας ωφεληθώ ως προς αυτό· αλλά και τη ρομφαία σου, λέγει, γλίτωσε από το χέρι των εχθρών· διότι υπάρχει φόβος μήπως τη δική σου ρομφαία, την οποία εγώ χρησιμοποιώ με πεποίθηση εναντίον τους, την αρπάξουν οι πολέμιοι από το χέρι μου, και αφού μου την αφαιρέσουν, τη χρησιμοποιήσουν εναντίον μου. Αυτή θα μπορούσε να είναι ο λόγος του Θεού, που είναι ενεργός και κοφτερότερος από κάθε δίκοπο μαχαίρι, ο οποίος έχει δοθεί στην ψυχή αντί για ρομφαία προς άμυνα έναντι των εχθρών. Πράγμα που συμβαίνει πολλές φορές, όταν οι εχθροί του Θεού, αφού αποβάλουν και διαστρεβλώσουν τα λόγια και τα αναγνώσματα των θείων Γραφών, εξαιτίας αυτών και μέσω αυτών καταβάλλουν τις ακέραιες ψυχές.

Γι' αυτό προσεύχεται να λυτρωθεί η ρομφαία του από τους εχθρούς του Θεού, και από τους λίγους από τη γη· αντί του οποίου ο μεν Ακύλας απέδωσε: «από εκείνους που έχουν πεθάνει από καταβύθιση»· ενώ ο Σύμμαχος: «Από νεκρούς, από ενδεδυμένους». Διότι προσεύχεται να λυτρωθεί και από εκείνους που ήδη συγκαταλέγονται στους νεκρούς, επειδή έχουν στερηθεί παντελώς την κατά Θεόν ζωή. Και αντί του «διαμέρισέ τους», ο μεν Ακύλας ερμήνευσε, «το μερίδιό τους είναι στη ζωή»· ενώ ο Σύμμαχος, «η μερίδα τους είναι ανάμεσα στους ζωντανούς». Διδάσκει δε μέσω αυτών ότι η μερίδα, ο κλήρος και όλη η περιουσία των ασεβών και εκείνων που πολλές φορές έχουν ονομαστεί εχθροί του Θεού, βρίσκεται στην παρούσα ζωή και στον θνητό βίο· στον οποίο μάλιστα γέμισε η κοιλιά τους από κάθε είδους τροφή, από κάθε απόλαυση και τρυφή. Αλλά λέει επίσης, «και από τα κρυμμένα σου»· αντί του οποίου ο Σύμμαχος ερμήνευσε, «και από τα αποταμιευμένα». Διότι όσα είναι πολύτιμα στον θνητό βίο και στη θνητή ζωή, από εκείνα που θεωρούνται αποταμιευμένα και απόκρυφα, τα έχουν αποκτήσει.

Και ωσεί σκύμνος: Διότι ο διάβολος, όπως φαινόταν, κρύβοντας τον εαυτό του μέσα στους Ιουδαίους, πολεμούσε τον Σωτήρα. Ανάστηθι Κύριε: Αναφέρεται στην ανάσταση του Χριστού. Διότι, όταν Αυτός αναστήθηκε (εγέρθηκε) εκ νεκρών, καταστράφηκαν (νικήθηκαν) και οι Ιουδαίοι και οι δαίμονες παντού, και δεν υπάρχει πλέον γι' αυτούς τόπος. Διότι έπεσαν, έχοντας ανατραπεί από την ανάσταση και τη δύναμη του Χριστού. Ρύσαι την ψυχήν μου: Τον άνθρωπο από τον διάβολο. Διότι πραγματικά ασεβής είναι ο διάβολος και όσοι τον επιζητούν και τον μιμούνται. Τη ρομφαία σου: Διότι ρομφαία του Θεού (του Κυρίου) είναι οι δαίμονες εναντίον των απειθών (των ασεβών). Διότι τους παραχωρεί ο Θεός για λίγο να παιδεύουν τέτοιους ανθρώπους, ώστε αφού διδαχθούν να προστρέξουν στον Θεό. Κύριε απολύων: Δηλαδή, μικρός είναι ο άνθρωπος, αλλά έστω και από αυτόν τον μικρό διώξε τους δαίμονες της γης, δηλαδή από τον άνθρωπο. Διότι παντού η Γραφή αποκαλεί τον άνθρωπο γη. Το δε διαμέρισον: χώρισέ τους από τη ζωή των ανθρώπων. Και των κεκρυμμένων: Διότι όσοι κρύβονται από τον Θεό, δηλαδή χωρίζονται από Αυτόν, αυτοί πηγαίνουν στην κοιλιά των δαιμόνων, σύμφωνα με τη Γραφή: και ο άδης καταβρόχθισε (κατάπιε) αφού επικράτησε. Εχορτάσθησαν: Διότι θυσίασαν τα παιδιά τους στους δαίμονες, έχοντας προσχωρήσει στα είδωλα. Και η αμαρτία τους έφτασε στα παιδιά τους. Γι' αυτό λέει: τα κατάλοιπα στα νήπιά τους.

Διότι αυτά, όσοι έχουν σκοπό να αμαρτάνουν, προτρέπουν τους απατημένους να πράττουν. «Ανάστηθι, Κύριε». Ρομφαία ονομάζει τη δικαιοσύνη του Θεού, η οποία δίκην ξίφους αποκόπτει όλες τις παρατάξεις των δαιμόνων. «Εχορτάσθησαν υιών». Εδώ ο Ψαλμωδός δεν επικρίνει, όπως νομίζουν μερικοί, την τροφή των υιών (διότι όσα εισέρχονται στο στόμα δεν μολύνουν τον άνθρωπο), αλλά επικρίνει αυτούς τους ίδιους ως εξαιρετικά αγνώμονες, επειδή, αν και έλαβαν από τον Θεό πλήθος τέκνων, δεν τους παρέδωσαν ως κληρονομιά την αρετή, αλλά τα κατάλοιπα της δικής τους κακίας.

«Το στέαρ», δηλαδή το πάχος τους, η υπερηφάνεια τους το εξαφάνισε, «το στόμα τους» εναντίον του Χριστού «μίλησε με υπερηφάνεια». «Αφού με έβγαλαν» από τον κήπο «πέραν του χειμάρρου των κέδρων», «προσήλωσαν τα μάτια τους για να γέρνουν προς τη γη» και καθόλου δεν έστρεψαν το βλέμμα τους στον ουρανό. «Με αντιμετώπισαν σαν λιοντάρι έτοιμο για κυνήγι και σαν μικρό λιοντάρι που κατοικεί σε κρυψώνες. Ανάστηθι, Κύριε», εγέρσου, Πατέρα μου, «πρόφθασέ τους και υποσκέλισε» τις κακουργίες τους, «λύτρωσε την ψυχή μου από την ασεβή» ομήγυρη, με τη «ρομφαία του χεριού της εκδίκησής σου». «Κύριε, στις λίγες ημέρες της ζωής τους διαχώρισέ τους» και διασκόρπισέ τους από τη γη τους, διότι «η κοιλιά τους γέμισε» από τα «κρυμμένα σου» και τα φανερά αγαθά· «θα χορτάσουν από χοιρινά», δηλαδή από χοιρινά κρέατα, «και άφησαν τα υπολείμματά τους στα νήπια τέκνα τους», αλλά αποδείχθηκαν άστοργοι. «Εγώ όμως με δικαιοσύνη θα εμφανιστώ στο πρόσωπό σου» με το σώμα που μου ετοίμασες.