Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 16:15

Και πάλι, όταν λέγει προς τον Θεό· «Εγώ όμως εν δικαιοσύνῃ θα εμφανισθώ ενώπιον του προσώπου σου», δεν μπορούσε να αλλάξει τη φράση και να πει· «Εγώ όμως εν δικαιοσύνῃ θα εμφανισθώ ενώπιον της φύσεώς σου»· διότι αυτό είναι αδύνατο. Άρα λοιπόν δεν είναι το ίδιο η φύση και το πρόσωπο.

Χόρτασαν από υιούς και άφησαν τα κατάλοιπά τους στα νήπιά τους. Γέμισαν, λέγει, από κάθε παρανομία, και τη μεταβίβασαν στα παιδιά τους. [Και αυτήν την άφησαν στα νήπια των υιών τους, δηλαδή μέχρι τους απογόνους τους.] Εγώ όμως εν δικαιοσύνη θα εμφανιστώ στο πρόσωπό σου. Δεν θα γίνω όμοιος με εκείνους, ούτε από τα ίδια, λέγει, θα χορτάσω· αλλά θα πλησθώ από τη δική σου δόξα διά των δίκαιων έργων.

Και πάλι ο Πέτρος, αν και διαπρεπής ανάμεσα στους μαθητές, προσφωνούσε όσους προέρχονταν από την περιτομή προς τη δικαίωση εν Χριστώ μέσω της πίστεως, λέγοντας: «Καθώς η θεία του δύναμη μας έχει δωρήσει τα πάντα που αφορούν τη ζωή και την ευσέβεια, μέσω της επιγνώσεως εκείνου που μας κάλεσε με τη δική του δόξα και αρετή.» Εάν λοιπόν ο Υιός είναι η ίδια η δόξα του Πατρός, μέσω του οποίου έχουμε κληθεί προς επίγνωσή Του, ποιος είναι αυτός που τολμά να πει ότι το να είναι αυτό που είναι, αποτελεί κάτι το δοσμένο και επίκτητο στη δόξα του Πατρός; Διότι ποιος είναι αυτός που λαμπρύνει με άλλη δόξα τη δόξα του Πατρός; Ή δεν θεωρείς ότι είναι το ίδιο με το να αποτολμούν και άλλοι να παρουσιάζονται και να λένε ότι η σοφία του Πατρός απέκτησε τη σοφία της από κάποιον άλλον, και ότι το να είναι δύναμη η ισχύς που ενυπάρχει κατά φύση σε Αυτόν, δηλαδή ο Υιός, το έχει κερδίσει από κάποιον άλλον και έχει το καύχημά του ως κάτι το ξένο; Διότι δεν είναι καθόλου σοφό να μας παρασύρουν οι αντίπαλοι σε οτιδήποτε το διεστραμμένο, θέλγοντάς μας με τέτοια λόγια. Εάν λοιπόν αρκούν τα όσα ειπώθηκαν για τη σαφή απόδειξη του ότι ο Υιός είναι η ίδια η δόξα του Πατρός, τότε έχει καλώς και θα σιωπήσω. Εάν όμως νομίζεις ότι υπάρχει ανάγκη και από άλλες μαρτυρίες, θα παραθέσω τον θεσπέσιο Μελωδό, ο οποίος λέει προς τον Πατέρα και Θεό των όλων, εκ μέρους όσων δικαιώνονται μέσω της πίστεως: «Εγώ δε με δικαιοσύνη θα εμφανιστώ στο πρόσωπό σου, θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου.»

Ότι ο Υιός ονομάζεται και είναι δόξα του Πατρός. Στο Ψαλτήριο: Εγώ όμως με δικαιοσύνη θα εμφανιστώ στο πρόσωπό σου, θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου. Ανήγγειλαν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του, και είδαν όλοι οι λαοί τη δόξα του.

Απ. Επειδή το κάλλος του Θεού είναι η δόξα της ουσίας του Θεού. 21η Ερ. Τι λοιπόν, είπα, θα μπορούσε να πει κανείς ότι εννοούσε ο ψαλμωδός όταν έλεγε: Εγώ όμως με δικαιοσύνη θα εμφανιστώ στο πρόσωπό σου, θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου;

Το δε «θα χορτάσουν», έχει την έννοια του ότι θα γευθούν τα κακά μέχρι κορεσμού. «Εγώ όμως με δικαιοσύνη θα εμφανιστώ ενώπιόν σου· θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου». Εκείνοι μεν θα υποστούν τέτοιες τιμωρίες· εγώ όμως θα εντρυφήσω στα αγαθά της δίκαιης πρόνοιας, λαμβάνοντας τη μέγιστη πείρα της δικής σου ευεργεσίας.

Εγώ όμως, έχοντας θάρρος στη δικαιοσύνη και την αρετή που έχω αποκτήσει, θα εμφανιστώ με παρρησία ενώπιον του προσώπου σου. Και αυτή είναι η ελπίδα μου, και αυτός ο μέγας κλήρος· με τον οποίο κάποτε θα πληρωθώ, και θα χορτάσω από κάθε τρυφή, όταν θα φανερωθεί η δόξα σου στη βασιλεία των ουρανών.

Αν όμως πρέπει να τολμήσουμε να διατυπώσουμε έναν πιο θαρραλέο λόγο· μου φαίνεται ίσως ότι, μέσω της διδασκαλίας περί αρετής και δικαιοσύνης, ο Κύριος προσφέρει τον εαυτό Του στην επιθυμία αυτών που ακούν· Αυτός που έγινε για εμάς σοφία προερχόμενη από τον Θεό, δικαιοσύνη, αγιασμός και απολύτρωση, αλλά και άρτος που κατεβαίνει από τον ουρανό και ζωντανό ύδωρ. Για αυτό ομολογεί ότι διψά ο Δαβίδ σε κάποιον ψαλμό του, προσφέροντας στον Θεό αυτό το μακάριο πάθος της ψυχής, λέγοντας τα εξής: «Εδίψησε η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό, τον ζωντανό· πότε θα έρθω και θα εμφανιστώ ενώπιον του προσώπου του Θεού;». Ο ίδιος μου φαίνεται ότι, επειδή προπαιδεύτηκε μέσω της δυνάμεως του Πνεύματος σε αυτές τις μεγαλειώδεις διδασκαλίες του Κυρίου, προανήγγειλε για τον εαυτό του και την πλήρη ικανοποίηση αυτής της επιθυμίας. Διότι λέει: «Εγώ με δικαιοσύνη θα εμφανιστώ ενώπιον του προσώπου σου, θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου».

Διότι λέει πως κανείς δεν του έδινε τον κορεσμό. Ποιος, άλλωστε, θα τον έδινε; Ο Θεός απουσίαζε, του Οποίου και μόνο η θέα προσφέρει σε αυτόν που Τον βλέπει έναν κορεσμό που δεν είναι επαχθής, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Θα χορτάσω όταν μου εμφανιστεί η δόξα σου». Ο διάβολος δεν θέλει να προσφέρει κορεσμό των αισχρών επιθυμιών, επειδή ο κορεσμός έχει από τη φύση του την ιδιότητα να προκαλεί στα τρεπτά όντα μεταβολή της σχέσης τους προς αυτές. Εύλογα, λοιπόν, κανείς δεν του έδινε τον κορεσμό.

«Εγώ δε εν δικαιοσύνη»: Ο Χριστός απευθύνεται προς τον Πατέρα έχοντας εκπληρώσει το έργο Του εν δικαιοσύνη, διότι ήλθε επί της γης για να σώσει τον άνθρωπο από την πλάνη. «Θα χορτασθώ»: Απολαμβάνοντας οι δίκαιοι τότε τον μισθό (τους). Αναφέρεται δε στον κυριακό άνθρωπο, διότι απήλαυσε τη θεότητα.

Στερούμενος τη δόξα του Θεού περιφέρομαι, ο ταλαίπωρος, επαιτώντας δόξα από τους ανθρώπους. Δώσε μου να εμφανιστώ με δικαιοσύνη μπροστά στο πρόσωπό σου, Ιησού, και όταν μου φανερωθεί η δόξα σου αξίωσέ με να χορτάσω. Να νικήσεις τα επτά έθνη μέσω του Μωυσή, ψυχή μου, σε προστάζει λοιπόν ο Θεός: «σήκω με ορμή, δεν θα αφήσεις ούτε ένα από αυτά να μείνει στη γη της διανοίας, την οποία ο Κύριος ορκίστηκε με όρκο να σου χαρίσει». Η εν σαρκί έλευση του Θεού στον κόσμο είναι σωτήριο υπόδειγμα σαφούς ταπεινοφροσύνης, καθώς ο Λόγος, αφού ενανθρώπησε, διάνοιξε για εμάς αυτή την έως τότε άβατη οδό της αρετής προς σωτηρία των ψυχών.

Και μαρτυρούν γι' αυτό οι άγιοι Μωυσής και Δαβίδ και Παύλος, καθώς και ο Δεσπότης τους, ο Χριστός. Ο μεν πρώτος, εξιστορώντας ότι ο προπάτορας δεν γεύτηκε από το ξύλο της ζωής, και λέγοντας αλλού: «διότι δεν έχετε φτάσει μέχρι τώρα στην κατάπαυση και στην κληρονομιά, την οποία ο Κύριος ο Θεός μας σας δίνει». Ο δεύτερος, αναφωνώντας: «θα χορτάσω, όταν μου φανερωθεί η δόξα σου»· και «δίψασε η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό, τον ζωντανό· πότε θα έρθω και θα εμφανιστώ μπροστά στο πρόσωπο του Θεού;». Ο τρίτος, γράφοντας στους Φιλιππησίους: «μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην ανάσταση των νεκρών· όχι ότι ήδη το έλαβα ή έχω ήδη τελειωθεί, αλλά επιδιώκω μήπως και το κατακτήσω, όπως και εγώ κατακτήθηκα από τον Ιησού Χριστό»· και στους Εβραίους: «διότι αυτός που εισήλθε στην κατάπαυσή του, αναπαύθηκε και ο ίδιος από τα έργα του, όπως ακριβώς ο Θεός από τα δικά του». Και πάλι στην ίδια επιστολή διαβεβαιώνει ότι κανείς δεν έλαβε τις επαγγελίες. Ο δε Χριστός λέει: «ελάτε προς εμένα, όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω».

Και ο Δαβίδ, ποθώντας να χορτάσει από τη θεία όψη, ικετεύοντας έλεγε: «Θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου». Διότι όλα τα πρόσκαιρα προκαλούν κορεσμό, από τον οποίο συχνά φυσικό είναι να γεννιέται κάποια αποστροφή. Διότι, όταν κάποιος διψά ή πεινά ή ερωτεύεται σαρκικά, και έπειτα μεταλάβει αυτά μέχρι κορεσμού, στη συνέχεια νιώθει αποστροφή προς αυτά· αντίθετα, οι εραστές του θείου έρωτα δεν νιώθουν αποστροφή ούτε κορεσμό για την επιθυμία τους. Γι' αυτό και δεν λέει μερικώς, αλλά θα χορτάσω ολοκληρωτικά, λέει, τη δόξα σου, είτε ονομάζοντας δόξα το προφητικό χάρισμα, είτε εκείνο το άρρητο κάλλος της θεανθρώπινης μορφής.

Αυτές μου οι αισθήσεις εδώ θα απολαμβάνουν αιωνίως, καθεμία ανάλογα με τη φύση της, το κάλλος και τη μακαριότητα του Παραδείσου. Τα μάτια μου εδώ θα βλέπουν παντοτινά το φως και τη δόξα της Τρισηλίου Θεότητος: «Θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου». Τα αυτιά μου εδώ θα ακούνε αιωνίως τις γλυκύτατες ψαλμωδίες των Αγγέλων και των Αγίων: «Και άκουσα δυνατή φωνή μεγάλου πλήθους στον ουρανό να λέει: Αλληλούια». Το στόμα και η γλώσσα μου εδώ θα δοξολογούν διαπαντός τον Θεό: «Μακάριοι όσοι κατοικούν στον οίκο σου, εις τους αιώνας των αιώνων θα σε υμνούν». Τα χέρια μου εδώ θα υψώνονται πάντοτε προς τον Θεό, και τα πόδια μου πρόκειται να πατούν πάνω στις χρυσές πεδιάδες της άνω Ιερουσαλήμ. Και με μια λέξη, όλα μου τα μέλη εδώ θα δοξαστούν αιωνίως.

Γι' αυτό τον λόγο, λοιπόν, ακόμη και αν αποκτήσει κανείς όλα τα αγαθά αυτής της ζωής, δεν υπάρχει κανένας κορεσμός, και τίποτε δεν ανακόπτει την επιθυμία, αλλά συνεχίζουμε να διψούμε σαν να μην έχουμε απολαύσει τίποτε από όσα ποθούσαμε. Διότι η δίψα των ανθρώπινων ψυχών έχει ανάγκη από κάποιο άπειρο νερό· αυτός ο κόσμος όμως, επειδή είναι πεπερασμένος, πώς θα μπορούσε να την ικανοποιήσει; Και αυτό ακριβώς υπαινίσσεται ο Κύριος όταν λέει προς τη Σαμαρείτιδα: «Εκείνος που πίνει από αυτό το νερό θα διψάσει πάλι· όποιος όμως πιει από το νερό που θα του δώσω εγώ, δεν θα διψάσει ποτέ στον αιώνα». Διότι αυτό είναι το νερό που καταπαύει την επιθυμία των ανθρώπινων ψυχών· «Θα χορτάσω, λέει, όταν θα μου φανερωθεί η δόξα σου». Διότι, όπως ακριβώς ο οφθαλμός πλάστηκε τέτοιος ώστε να προσαρμόζεται στο φως, και η ακοή στους ήχους, και το κάθε τι σε ό,τι του ταιριάζει· έτσι και η επιθυμία της ψυχής στρέφεται αποκλειστικά και μόνο προς τον Χριστό· και αυτό είναι το κατάλυμά της, επειδή και το αγαθό και η αλήθεια και το κάθε τι που αποτελεί αντικείμενο έρωτα, είναι μόνο Αυτός.

ΟΜΙΛΙΑ ΜΘ'. Εάν κάποιος, αφού εγκαταλείψει τα υπάρχοντά του, απαρνηθεί αυτόν τον κόσμο, απαλλαγεί από την τρυφή του κόσμου, από κτήματα, από πατέρα και μητέρα για χάρη του Κυρίου και, αφού σταυρώσει τον εαυτό του, γίνει ξένος, φτωχός και στερημένος, αλλά αντί για την ανάπαυση του κόσμου δεν βρει μέσα του τη θεϊκή ανάπαυση, και αντί για την πρόσκαιρη τρυφή δεν αισθανθεί στην ψυχή του την τρυφή του Πνεύματος, και αντί για τα φθαρτά ενδύματα δεν ντύσει τον εσωτερικό του άνθρωπο με τα ενδύματα του φωτός της θεότητας, και αντί για αυτήν την πρόσκαιρη και σαρκική κοινωνία δεν γνωρίσει με πλήρη βεβαιότητα στην ψυχή του την κοινωνία με τον Επουράνιο, και αντί για τη φαινομενική χαρά αυτού του κόσμου δεν αποκτήσει μέσα του τη χαρά του Πνεύματος, και δεν λάβει στην ψυχή του την παρηγοριά της ουράνιας χάριτος και τον θείο χορτασμό, όταν του αποκαλυφθεί η δόξα του Κυρίου, όπως είναι γραμμένο, και, με μια λέξη, αντί για αυτήν την πρόσκαιρη απόλαυση δεν αποκτήσει από τώρα στην ψυχή του την άφθαρτη και επιθυμητή απόλαυση, —αυτός έχει γίνει άχρηστο αλάτι, αυτός είναι ο πιο ελεεινός από όλους τους ανθρώπους, αυτός και τα εγκόσμια στερήθηκε και τις θεϊκές δωρεές δεν απόλαυσε. Δεν γνώρισε τα θεία μυστήρια μέσω της ενέργειας του Πνεύματος στον εσωτερικό του άνθρωπο.

Ελάτε λοιπόν, αδελφοί, ας αγαλλιαστούμε στον Κύριο· ας αλαλάξουμε με χαρά στον Θεό, τον σωτήρα μας, ας παρουσιαστούμε ενώπιόν του με δοξολογία και ας του αλαλάξουμε με ψαλμούς. Διότι αυτή είναι η καλή εστίαση, αυτή είναι η αξιέπαινη ευφροσύνη, αυτή είναι η εορτάσιμη ημέρα· έτσι ώστε μας δίνεται η δυνατότητα, όχι μία ή δύο φορές, αλλά πάντοτε να πανηγυρίζουμε και να ευφραινόμαστε στον οίκο του Θεού. Αυτή δε η χαρά είναι πρόδρομος και προάγγελος της μακαριότατης εκείνης μελλοντικής κληρονομίας· «διότι εγώ», λέει ο θείος Δαβίδ, «με δικαιοσύνη θα αντικρίσω το πρόσωπό σου· θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου».