Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 16:2

Η δική σου κρίση, Δέσποτα, έχει και το δίκαιο, έχει και το έλεος· 〈διότι έλεος και κρίση θα ψάλω σε σένα, Κύριε.〉 Επειδή λοιπόν εσύ μόνος και τον δίκαιο στεφανώνεις και τον αμαρτωλό ελεείς, 〈από το πρόσωπό σου ας εξέλθει η κρίση μου.〉

Εισάκουσε την προσευχή μου, η οποία δεν προέρχεται από δόλια χείλη. Διότι ο Θεός εισακούει την προσευχή όχι μέσω δόλιων χειλέων, αλλά μέσω γλώσσας καθαρμένης, η οποία έχει συνηθίσει να μελετά τα θεία λόγια. Από το πρόσωπό σου ας προέλθει η κρίση μου. Σαφώς εύχεται να καταστεί ο Μονογενής κριτής του.

Ας δουν τα μάτια σου ευθύτητες. Επιζητεί τη δίκαιη κρίση του Υιού, την οποία εξέδωσε για εμάς. Δοκίμασες την καρδιά μου, την επισκέφθηκες τη νύχτα, με δοκίμασες διά του πυρός, και δεν βρέθηκε μέσα μου αδικία. Η θεία Γραφή συνηθίζει να ονομάζει αδικία τη βλασφημία κατά του Θεού· διότι, λέει, «μίλησαν με αδικία προς το ύψος».

Στον ίδιο τον Χριστό μάλιστα περισσότερο από όλους αρμόζει να λέει, σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, προς τον Θεό και Πατέρα: «Εισάκουσον δικαιοσύνης μου»· διότι αυτός δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. [<Από το πρόσωπό σου ας προέλθει η κρίση μου.> Είναι σαν να έλεγε: Εσύ ο ίδιος γίνε δικαστής σε όσα με αφορούν, και την ευθύτητά σου, δηλαδή τη δίκαιη κρίση σου, ας δουν τα μάτια μου.] <Με επισκέφθηκες τη νύχτα, με δοκίμασες στο πυρ, και δεν βρέθηκε σε εμένα αδικία.> (C f. 28 b.) Εκείνος που και τη νύχτα και στον ύπνο του είναι ανεπίδεκτος αισχρών και παράλογων φαντασιών, εάν είναι δυνατόν, ας λέει αυτά. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι το «Επεσκέψω» δεν τίθεται εδώ με την έννοια της τιμωρίας. Και πάλι πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο διάβολος πυρώνει με τρόπο αντίθετο από τον Θεό· ο δε Θεός πυρώνει και είτε βρίσκει την προϋπάρχουσα αδικία, είτε, επειδή δεν προϋπάρχει, δεν τη βρίσκει. <Από εκείνους που ανθίστανται στη δεξιά σου> (C f. 29.) Ως ανθιστάμενους στη δεξιά του Θεού εννοεί τους δαίμονες· δεξιά δε του Θεού είναι κάθε ευσεβής και δίκαιος, για τους οποίους σε άλλο σημείο λέγει: «Ας είναι το χέρι σου επί τον άνδρα της δεξιάς σου»· στη σωτηρία αυτού ανθίστανται οι δαίμονες, από τους οποίους ο Θεός ελευθερώνει αυτούς που ελπίζουν σε Αυτόν. (A f. 94.)

Πότε όμως θα ευφρανθούμε, παρά μόνον όταν έρθει ο μέλλων αιώνας, του οποίου την κυριότητα και την εξουσία δεν θα την έχει κανένας άλλος, παρά μόνο αυτός που έλαβε τη δύναμη από τον Πατέρα; Διότι τώρα, στον παρόντα αιώνα, υπάρχουν πολλές αρχές, και εξουσίες και κυριότητες, και τα πνεύματα της πονηρίας και οι κοσμοκράτορες· τότε όμως, όταν θα καταργήσει κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη, μόνος αυτός θα εξουσιάζει τον αιώνα, για τον οποίο ο παρών λόγος μάς υπόσχεται την ευφροσύνη. «Οι οφθαλμοί του επιβλέπουν τα έθνη, αυτοί που τον παραπικραίνουν ας μην υπερηφανεύονται. Διάψαλμα.» Με τα προηγούμενα λόγια, υποδηλώνοντας συγκαλυμμένα την κλήση των εθνών, καλούσε ολόκληρη τη γη· όχι βέβαια ρητά τα έθνη· τώρα όμως ολοκάθαρα αναφέρει τα έθνη και τη συμφιλίωση με τον Θεό. Διότι για όσους αμαρτάνουν έχει ειπωθεί: «Απόστρεψε το πρόσωπό σου από τις αμαρτίες μου»· και πάλι: «Γιατί αποστρέφεις το πρόσωπό σου και τη δεξιά σου;»· και πάλι: «Απέστρεψες το πρόσωπό σου, και ταράχθηκα». Για εκείνους όμως που έχουν αγαθές ελπίδες έχει ειπωθεί: «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους, και τα αυτιά του στη δέησή τους»· και πάλι: «Τα μάτια σου ας δουν ευθύτητες»· και ξανά: «Ας σημειωθεί επάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε». Μεγάλες λοιπόν υποσχέσεις δίνονται με τα προκείμενα λόγια στα έθνη· ήδη οι οφθαλμοί του επιβλέπουν τα έθνη.

Προσευχή. Δηλαδή, η προσευχή του Χριστού εκ προσώπου του Αδάμ φανερώθηκε στον Δαβίδ. Εισάκουσον. Αυτά τα λέει ο Αδάμ θρηνώντας: εισάκουσέ με, Κύριε, και μην με παραβλέψεις, αλλά πρόσεξέ με και ανάστησέ με, εμένα που έπεσα με την παράβαση. Ενώτισαι. Δηλαδή μην προσέξεις την προσευχή μου επιφανειακά· διότι δεν κράζω με δόλια ούτε με διπρόσωπα χείλη, αλλά συνεχομένος από πόνο ψυχής. Εκ προσώπου. Δηλαδή εσύ ο ίδιος κρίνε την υπόθεσή μου, αυτήν μεταξύ εμού και των δαιμόνων που με ανέτρεψαν, δηλαδή ο Αδάμ. Οι οφθαλμοί μου. Διότι υπάρχει ευθύτητα παρά τω Θεώ ως κριτή (στον κριτή ως Θεό). Εδοκίμασας. Κύριε, γνωρίζεις τον πόνο της καρδιάς μου, πώς έχει σκοτεινιάσει στη νύχτα των αμαρτιών· γι' αυτό επισκέψου αυτόν που βρίσκεται στο σκοτάδι. Επύρωσάς με. Όταν, λέει, με πυρώσεις με το πυρ του πνεύματος και αναχωνεύσεις το δικό μου σκεύος που είναι δικό σου πλάσμα, τότε δεν πρόκειται να βρεις μέσα μου αδικία· διότι εξαπατήθηκα από τους δαίμονες. Όπως αν μη λαλήση. Διότι ο ίδιος ο Χριστός λέει, αυτά που εγώ λέω: δεν εξισώνονται με τα δικά μου λόγια τα έργα των ανθρώπων. Διότι είναι υπεράνθρωπα. Δια τους λόγους. Ο κατά Θεόν άνθρωπος, ο τέλειος, λέει: Κύριε, για τις εντολές σου εγώ έκανα σκληρούς τους δρόμους μου. Υπέβαλα τον εαυτό μου σε νηστεία (νηστείες) και αγρυπνία (αγρυπνίες) και σε κάθε κακοπάθεια, για να φυλάξω τους λόγους σου (τις οδούς σου).

Ψαλμός 16 Προσευχή, του Δαβίδ. «Εισάκουσε, Κύριε, τη δικαιοσύνη μου, πρόσεξε τη δέησή μου». Διότι, εκτός από τον Χριστό, κανείς δεν θα είχε το θάρρος να πει προς τον Θεό: «Εισάκουσε τη δικαιοσύνη μου· άκουσε με προσοχή την προσευχή μου με χείλη καθαρά». «Από το πρόσωπό σου ας προέλθει η κρίση μου», κρίνε ανάμεσα σε εμένα και σε αυτούς που με αντιστρατεύονται. «Τα μάτια μου ας δουν ευθύτητες», χωρίς ωστόσο να παρατηρούν δολιότητες. «Δοκίμασες την καρδιά μου» επισκεπτόμενος με μέσα στη νύχτα για να δεις προς τα πού ρέπει, «με δοκίμασες στο πυρ» μέσα από πειρασμούς και θλίψεις και, αφού καθαρίστηκα, «δεν βρέθηκε μέσα μου αδικία», «έτσι ώστε να μη μιλήσει το στόμα μου για τα έργα των ανθρώπων», αλλά να ομολογώ τα δικά μου σφάλματα ενώπιον του Θεού· «για χάρη των νόμων των χειλιών σου» παρέδωκα τον εαυτό μου σε στενόχωρες οδούς. «Κατάρτισε», στερέωσε «τα βήματά μου στις οδούς μου», ώστε να μην παρεκκλίνουν σε δρόμους ακατάλληλους. «Και εγώ, αφού κραύγασα αυτά προς εσένα, με εισάκουσες, Θεέ μου». «Κλίνε ακόμη το αυτί σου σε εμένα και εισάκουσε τα λόγια μου». «Κάνε θαυμαστά σε εμένα τα ελέη σου, εσύ που σώζεις αυτούς που ελπίζουν σε εσένα από εκείνους που αντιστέκονται στη δεξιά σου», δηλαδή στον Χριστό σου. «Φύλαξέ με, Κύριε, σαν κόρη οφθαλμού· κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις από το πρόσωπο των ασεβών που με ταλαιπώρησαν», είτε αισθητά είτε νοητά. «Οι εχθροί μου περικύκλωσαν την ψυχή μου» τυραννικά· «