Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
6 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
κατάρτισαι τὰ διαβήματά μου ἐν ταῖς τρίβοις σου, ἵνα μὴ σαλευθῶσι τὰ διαβήματά μου.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–6 από 6
Κατάρτισαι τὰ διαβήματά μου ἐν τοῖς τρίβοις σου. Διδάσκει ὁ λόγος μὴ πεποιθέναι ἐφ᾽ ἑαυτοῖς, ἐπὶ δὲ τῷ Θεῷ ἐπιστηρίζεσθαι. [Τρίβοι δὲ Κυρίου τῶν ἐντολῶν αἱ τηρήσεις.] Ἐγὼ ἐκέκραξα, ὅτι εἰσήκουσάς μου, ὁ Θεός.
Στερέωσε τα διαβήματά μου στις τρίβους σου. Ο λόγος διδάσκει να μην έχουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, αλλά να στηριζόμαστε στον Θεό. [Τρίβοι δε του Κυρίου είναι η τήρηση των εντολών.] Εγώ έκκραξα, διότι με εισάκουσες, ω Θεέ.
Λεπτομέρειες
Κατάρτισαι τὰ διαβήματά μου ἐν ταῖς τρίβοις σου, ἵνα μὴ σαλευθῶσι τὰ διαβήματά μου. Ὑπογραμμὸν ἡμῖν καὶ διὰ τούτων παρέσχεν ὁ Σωτὴρ, παιδεύων μήποτε ἐπιτρίβεσθαι, μηδὲ μέγα ἐφ᾽ ἑαυτοῖς φρονεῖν. Εὖ δὲ καὶ ἀκριβῶς πεπεῖσθαι, ὡς πάντοτε τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ δεόμεθα βοηθείας, ἵνα μὴ σαλευθῇ ἡμῶν τὰ διαβήματα, καὶ εἰς τὸ ἐφαρμόσαι ταῖς ἑαυτοῦ τρίβοις τοὺς ἡμετέρους πόδας.
Στερέωσε τα βήματά μου στις δικές σου τρίβους, ώστε να μην κλονιστούν τα βήματά μου. Πρότυπο μας παρείχε και με αυτά ο Σωτήρας, διδάσκοντάς μας να μην καταστρεφόμαστε ποτέ, ούτε να έχουμε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας. Αλλά να είμαστε καλά και απόλυτα πεπεισμένοι ότι πάντοτε έχουμε ανάγκη τη βοήθεια του Θεού, ώστε να μην κλονιστούν τα βήματά μας και να προσαρμόσουμε τα δικά μας πόδια στις δικές Του τρίβους.
Λεπτομέρειες
κατάρτισαι Τουτέστιν ἔμβαλε τοὺς πόδας μου εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀληθείας, ἵνα μὴ ἐκκλίνω εἰς τὰ δεξιὰ ἢ εἰς τὰ ἀριστερά. ἵνα μὴ σαλευθῇ Τουτέστιν ἵνα μὴ παντὶ ἀνέμῳ περιφέρωμαι διδαχαῖς καιναῖς (κεναῖς) καὶ ἀπάταις. ἐγὼ ἐκέκραξα Πάλιν γὰρ ὅτι οὐ μὴ παρίδῃς τὸ πλάσμα τὸ σόν· διὰ τοῦτο κράζων οὐκ ἐπαυσάμην. κλῖνον Τουτέστιν μὴ παρέργως μου ἀκούσῃς ὡς ῥυπωθέντος, ἀλλὰ θέλησον σῶσαί με. θαυμάστωσαν Θαῦμα γὰρ μέγα καὶ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν κτίσιν, ὅτι θεὸς ὤν, ἐπὶ γῆς ἦλθες, ἵνα τὸν ἄνθρωπον σώσῃς. ἐκ τῶν ἀνθεστηκότων Ἐκ τῶν δαιμόνων· αὐτοὶ γὰρ ἀνθεστήκασι τῷ ἀνθρώπῳ. φύλαξόν με Ἐξ αὐτῶν με φύλαξον, φησὶν ὁ ἄνθρωπος, ἵνα μὴ πάλιν κυριεύσωσίν μου. ἐν σκέπῃ Τῶν δαιμόνων, τουτέστιν γυμνόν με κατέστησαν. ἀπὸ προσώπου Τῶν σῶν ἐντολῶν ἐξαπατήσαντές με, φησὶν ὁ Ἀδάμ. οἱ ἐχθροί μου Τὸν Χριστὸν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς ἐδόκουν, περιέσχον. περὶ Χριστοῦ γὰρ νῦν ὁ προφήτης διαλέγεται καὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων. τὸ στέαρ Ἐν καρδίᾳ γὰρ ἐτέκταινον τὰ κακά, ὡς [στέατι] ἡ ζύμη φυσᾷ (οὖσα) καὶ τῷ στόματι ἐλάλουν κατὰ τοῦ Χριστοῦ. ἐκβάλλοντές με [Ἔξω γὰρ τῆς πόλεως ἐσταύρωσαν αὐτὸν καὶ κυκλώσαντες ἐξεδέχοντο ἰδεῖν τὸ τέλος.] τοὺς ὀφθαλμούς Γήϊνα φρονοῦντες περὶ τοῦ Χριστοῦ καὶ οὐράνιον οὐδέν. ὑπέλαβόν με Ἐνόμισαν γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς κύνες ἄγραν, κρατεῖν τὸν Χριστόν, ὡς τὸν Ἀδὰμ οἱ δαίμονες.
Κατάρτισαι: Δηλαδή, κατεύθυνε τα βήματά μου στην οδό της αλήθειας, για να μην παρεκκλίνω ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά. ίνα μη σαλευθή: Δηλαδή, για να μην παρασύρομαι από κάθε άνεμο κενών (καινοφανών) διδασκαλιών και απατών. εγώ εκέκραξα: Διότι πάλι, επειδή δεν πρόκειται να παραβλέψεις το πλάσμα σου· γι' αυτό δεν έπαψα να κραυγάζω. κλίνον: Δηλαδή, μην με ακούσεις επιφανειακά ως μολυσμένο, αλλά θέλησε να με σώσεις. θαυμάστωσαν: Διότι είναι μέγα θαύμα και υπερβαίνει όλη την κτίση, το ότι ενώ είσαι Θεός, ήλθες στη γη για να σώσεις τον άνθρωπο. εκ των ανθεστηκότων: Από τους δαίμονες· διότι αυτοί αντιτάχθηκαν στον άνθρωπο. φύλαξόν με: Φύλαξέ με από αυτούς, λέει ο άνθρωπος, για να μην με κυριεύσουν και πάλι. εν σκέπη: Των δαιμόνων, δηλαδή με άφησαν γυμνό. από προσώπου: Από τις δικές σου εντολές, αφού με εξαπάτησαν, λέει ο Αδάμ. οι εχθροί μου: Τον Χριστό οι Ιουδαίοι, όπως νόμιζαν, τον περικύκλωσαν. Διότι τώρα ο προφήτης ομιλεί για τον Χριστό και τον λαό των Ιουδαίων. το στέαρ: Διότι στην καρδιά τους μηχανεύονταν τα κακά, όπως το προζύμι φουσκώνει το ζυμάρι (το πάχος), και με το στόμα τους μιλούσαν εναντίον του Χριστού. εκβάλλοντές με: [Διότι έξω από την πόλη τον σταύρωσαν και, αφού τον περικύκλωσαν, περίμεναν να δουν το τέλος.] τους οφθαλμούς: Έχοντας γήινα φρονήματα για τον Χριστό και καθόλου ουράνια. υπέλαβόν με: Διότι νόμισαν οι Ιουδαίοι, σαν σκυλιά σε θήραμα, ότι έχουν πιάσει τον Χριστό, όπως οι δαίμονες τον Αδάμ.
Λεπτομέρειες
ΟΤΙ ΟΥ ΧΡΗ ΕΥΤΡΑΠΕΛΙΖΕΙΝ ΤΟΝ ΑΣΚΗΤΗΝ Πανάγιαι αἱ παραινέσεις τοῦ μακαρίου Παύλου, μετὰ φόβου κελεύουσαι τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργάζεσθαι. Ὁ γὰρ μὴ μετὰ φόβου καὶ πολλῆς ἐπιμελείας τὴν ἄσκησιν τῆς ἀρετῆς ἐργαζόμενος, πολλὰς ὑφίσταται τὰς εἰς τὸ κακὸν ἐκτροπὰς, καὶ ὥσπερ ἐξ εὐθείας καὶ βασιλικῆς ὁδοῦ πλανώμενος εἰς τὰς δι᾽ ἀκανθῶν καὶ σκολόπων πλαγίας καὶ ἀνοδίας· διὸ καὶ πρὸς τὸν Θεὸν εὐχαὶ ἀδιάλειπτοι ὁδηγοὶ εἰς τὸ ἀγαθὸν γίνονται, Ὁδήγησόν με, λεγόντων, ἐπὶ τὴν ἀλήθειάν σου· καὶ, Κατάρτισον τὰ διαβήματά μου ἐν ταῖς τρίβοις σου. Ἀγαθὸν οὖν ἡ χρηστότης, καὶ ἡ ἀγάπη κεφάλαιόν ἐστι τῶν ἀγαθῶν· τούτοις δὲ ἀκολουθεῖ φαιδρότης πολλὴ, καὶ γέλως ὑπερβάλλων τὸ μέτρον, καὶ ἡ τὴν σεμνότητα ταπεινοῦσα εὐτραπελία. Δεινὸν δὴ τὸ διαχυθῆναι τῇ εὐτραπελίᾳ. Ὁ γὰρ γέλως χαυνοῖ τὸν δεσμὸν τῆς σωφροσύνης, γέλως ἀπωθεῖ σεμνότητα, γέλως οὐ μιμνήσκεται φόβου Θεοῦ, γέλως οὐ φοβεῖται ἀπειλὴν γεέννης, γέλως πορνείας ὁδηγὸς, εὐτραπελία ἔλεγχός ἐστι τοῦ ἀκολάστου ἀνθρώπου, γελωτοποιία εἰς ῥᾳθυμίαν κατενεχθῆναι ποιεῖ, γελωτοποιία καταφρονήσεως πρόφασις. Διὰ τοῦτο ὁ μακάριος Ἀπόστολος ἀπαγορεύει λέγων· Μωρολογία ἢ εὐτραπελία, τὰ οὐκ ἀνήκοντα, ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν μὴ ἐκπορευέσθω, ἀλλὰ μᾶλλον εὐχαριστία· τοῦτο λέγων, ὅτι τὴν εὐθυμίαν μὴ πρόφασιν κτήσησθε ῥᾳθυμίας, ἀλλὰ εὐχαριστίας ὑπόθεσιν πρὸς τὸν δεδωκότα.
Ότι δεν πρέπει να επιδίδεται σε ευτραπελία ο ασκητής. Πανάγιες είναι οι προτροπές του μακαρίου Παύλου, οι οποίες παραγγέλλουν να κατεργαζόμαστε τη σωτηρία μας με φόβο. Διότι εκείνος που δεν εργάζεται την άσκηση της αρετής με φόβο και πολλή επιμέλεια, υφίσταται πολλές εκτροπές προς το κακό, και σαν να ξεστρατίζει από την ευθεία και βασιλική οδό, πλανάται προς τις πλάγιες και αδιάβατες οδούς που είναι γεμάτες αγκάθια και σκώλοπες· γι’ αυτό και οι αδιάλειπτες προσευχές προς τον Θεό γίνονται οδηγοί προς το αγαθό, για όσους λένε: «Οδήγησέ με στην αλήθειά σου» και, «Κατεύθυνε τα βήματά μου στα μονοπάτια σου». Αγαθό λοιπόν είναι η χρηστότητα, και η αγάπη είναι η κορωνίδα των αγαθών· σε αυτά όμως πολλές φορές ακολουθεί πολλή φαιδρότητα, και γέλιο που υπερβαίνει το μέτρο, καθώς και η ευτραπελία που ταπεινώνει τη σεμνότητα. Είναι φοβερό πράγμα να αφήνεται κανείς στη χαλαρότητα της ευτραπελίας. Διότι το γέλιο χαλαρώνει τον δεσμό της σωφροσύνης, το γέλιο αποβάλλει τη σεμνότητα, το γέλιο δεν θυμάται τον φόβο του Θεού, το γέλιο δεν φοβάται την απειλή της γέεννας, το γέλιο είναι οδηγός πορνείας, η ευτραπελία αποτελεί απόδειξη του ακόλαστου ανθρώπου, η γελωτοποιία οδηγεί στην πτώση της ραθυμίας, η γελωτοποιία αποτελεί αφορμή καταφρόνησης. Γι' αυτό ο μακάριος Απόστολος την απαγορεύει λέγοντας: «Ανωφελή λόγια ή ευτραπελία, τα οποία δεν αρμόζουν, ας μην εκπορεύονται από το στόμα σας, αλλά μάλλον ευχαριστία»· λέγοντας αυτό, εννοεί την ευθυμία να μην την κάνετε πρόφαση ραθυμίας, αλλά αφορμή ευχαριστίας προς Εκείνον που σας την προσέφερε.
Λεπτομέρειες
Ὁδοιπόρος εἶ κατὰ τὸν λέγοντα, Κατάρτισαι τὰ διαβήματά μου ἐν ταῖς τρίβοις σου, ἵνα μὴ σαλευθῶσι τὰ διαβήματά μου· φεῦγε τὴν πλατεῖαν καὶ εὐρύχωρον ὁδὸν τὴν ἀπάγουσαν εἰς τὴν ἀπώλειαν· λάμβανε τὴν βακτηρίαν τοῦ Πνεύματος δύο πράξεις ἐπιτελοῦσαν, τόν τε ἐγκαθήμενον ἐν τῇ ὁδῷ σκολιὸν δράκοντα ἀποκτείνουσαν, καὶ σέ ποτε ἐν τοῖς πειρασμοῖς ἐκλυόμενον καὶ καταπίπτοντα διαβαστάζουσαν. Φέρε τὸν πειρασμὸν προσφερόμενον· κἂν διψῇς, ἐπὶ τὴν ἀθάνατον πηγὴν τὸν Χριστὸν ἀνάτρεχε· κἂν πεινῇς, τὸν ἄρτον τὸν ζῶντα ἐπιζήτει, ἵνα μὴ ἀποκάμῃς, μηδὲ ἐνδῷς χαυνούμενος ταῖς ἡδοναῖς, ἀλλ᾽ ἐνδυναμοῦ ἀποβλέπων τὸ τέλος τῆς ὁδοῦ, ἐλπίζων τὴν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν ἰσάγγελον ζωήν. Ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν ἔκτεμε τῇ μαχαίρᾳ τοῦ Πνεύματος τὰ οἰδαίνοντα καὶ ἡλκωμένα πάθη τῆς ὑπερηφανίας, ἀπόπλυνε τὸν βόρβορον τῶν ἡδονῶν τῷ ὕδατι τῆς διδασκαλίας· θεράπευε τὰς ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἐπιτεθείσας πληγὰς ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀνθρώπων, οἴνῳ καὶ ἐλαίῳ χρώμενος κατὰ τὸν Κύριον· οἴνῳ στῦφε πρὸς τὸ μηκέτι χαυνούμενον ἐνδιδόναι ταῖς ἐπιθυμίαις, ἐλαίῳ δὲ λῦσον τοὺς πόνους τῆς ψυχῆς, καὶ τῶν προημαρτημένων πταισμάτων τὴν συγχώρησιν ταχεῖαν αὐτοῖς ὑπισχνούμενος.
Οδοιπόρος είσαι, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «Κατεύθυνε τα βήματά μου στα μονοπάτια σου, για να μην κλονιστούν τα βήματά μου». Απόφευγε την πλατιά και ευρύχωρη οδό που οδηγεί στην απώλεια. Να κρατάς τη βακτηρία του Πνεύματος, η οποία επιτελεί δύο έργα: και σκοτώνει τον δόλιο δράκοντα που παραμονεύει στον δρόμο, και σε στηρίζει όταν κάποτε στους πειρασμούς αποκάμνεις και καταπίπτεις. Υπόμεινε τον πειρασμό που σε βρίσκει· και αν διψάς, στην αθάνατη πηγή, τον Χριστό, να προστρέχεις· και αν πεινάς, τον ζωντανό άρτο να αναζητάς, για να μην αποκάμεις, ούτε να υποχωρήσεις αποχαυνωμένος από τις ηδονές, αλλά να ενδυναμώνεσαι αποβλέποντας στο τέλος της οδού, ελπίζοντας στην ισάγγελη ζωή στη βασιλεία των ουρανών. Ως ιατρός των ψυχών, απόκοψε με τη μάχαιρα του Πνεύματος τα διογκωμένα και ελκώδη πάθη της υπερηφανίας, ξέπλυνε τον βόρβορο των ηδονών με το ύδωρ της διδασκαλίας· θεράπευε τις πληγές που έχουν προκληθεί από την αμαρτία στις ψυχές των ανθρώπων, χρησιμοποιώντας οίνο και έλαιο σύμφωνα με τον Κύριο· με τον οίνο να σφίγγεις τις πληγές, ώστε να μην υποχωρεί πλέον κανείς αποχαυνωμένος στις επιθυμίες, και με το έλαιο να καταπραΰνεις τους πόνους της ψυχής, υποσχόμενος σε αυτούς την ταχεία συγχώρηση των προηγούμενων αμαρτημάτων.
Λεπτομέρειες
Ψαλμὸς ιϛʹ Προσευχή, τῷ Δαβίδ. «Εἰσάκουσον, Κύριε, δικαιοσύνης μου πρόσσχες τῇ δεήσει μου». Πλὴν γὰρ Χριστοῦ, οὐδεὶς παρρησιάσοιτο εἰπεῖν πρὸς Θεόν· «Εἰσάκουσον δικαιοσύνης μου· ἐνώτισαι τὴν προσευχήν μου ἐν χείλεσι καθαροῖς». «Ἐκ προσώπου σου τὸ κρῖμά μου ἐξέλθοι», μέσον ἐμοῦ κρῖνον καὶ τῶν ἀνθισταμένων μοι. «Οἱ ὀφθαλμοί μου ἰδέτωσαν εὐθύτητας», οὐ μέντοι καὶ σκολιότητας περιωπεύοντες. «Ἐδοκίμασας τὴν καρδίαν μου» ἐπισκεψάμενος ἐν νυκτὶ ποῦ κέκτηται τὴν ῥοπήν, «ἐπύρωσάς με» διὰ πειρασμῶν καὶ θλίψεων καὶ καθαρθεὶς «οὐχ εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἀδικία», «ὅπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων», ἀλλὰ τὰ ἐμὰ σφάλματα λαλεῖν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· «διὰ τοὺς νόμους τῶν χειλέων σου» ἐξέδωκα ἐμαυτὸν ὁδοῖς τεθλιμμέναις. «Κατάρτισαι», παγίωσαι «τὰ διαβήματά μου ἐν ταῖς ὁδοῖς μου», ἵνα μὴ παροδεύωσι πρὸς τρίβους μὴ καθηκούσας. «Κἀγὼ πρός σε ταῦτα κεκραγώς, ἐπήκουσάς μου, ὁ Θεός». «Κλῖνον ἔτι τὸ οὖς σου ἐμοὶ καὶ εἰσάκουσον τῶν ῥημάτων μου». «Θαυμάστωσον ἐπ’ ἐμοὶ τὰ ἐλέη σου, ὁ σώζων τοὺς ἐλπίζοντας ἐπὶ σοὶ ἐκ τῶν ἀνθεστηκότων τῇ δεξιᾷ σου», δηλαδὴ τῷ Χριστῷ σου. «Φύλαξόν με, Κύριε, ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ· ἐν σκέπῃ τῶν πτερύγων σου σκεπάσεις με ἀπὸ προσώπου ἀσεβῶν τῶν ταλαιπωρησάντων με», εἴτε αἰσθητῶς εἴτε καὶ νοητῶς. «Οἱ ἐχθροί μου τὴν ψυχήν μου περιέσχον» τυραννικῶς·. «
Ψαλμός 16 Προσευχή, του Δαβίδ. «Εισάκουσε, Κύριε, τη δικαιοσύνη μου, πρόσεξε τη δέησή μου». Διότι, εκτός από τον Χριστό, κανείς δεν θα είχε το θάρρος να πει προς τον Θεό: «Εισάκουσε τη δικαιοσύνη μου· άκουσε με προσοχή την προσευχή μου με χείλη καθαρά». «Από το πρόσωπό σου ας προέλθει η κρίση μου», κρίνε ανάμεσα σε εμένα και σε αυτούς που με αντιστρατεύονται. «Τα μάτια μου ας δουν ευθύτητες», χωρίς ωστόσο να παρατηρούν δολιότητες. «Δοκίμασες την καρδιά μου» επισκεπτόμενος με μέσα στη νύχτα για να δεις προς τα πού ρέπει, «με δοκίμασες στο πυρ» μέσα από πειρασμούς και θλίψεις και, αφού καθαρίστηκα, «δεν βρέθηκε μέσα μου αδικία», «έτσι ώστε να μη μιλήσει το στόμα μου για τα έργα των ανθρώπων», αλλά να ομολογώ τα δικά μου σφάλματα ενώπιον του Θεού· «για χάρη των νόμων των χειλιών σου» παρέδωκα τον εαυτό μου σε στενόχωρες οδούς. «Κατάρτισε», στερέωσε «τα βήματά μου στις οδούς μου», ώστε να μην παρεκκλίνουν σε δρόμους ακατάλληλους. «Και εγώ, αφού κραύγασα αυτά προς εσένα, με εισάκουσες, Θεέ μου». «Κλίνε ακόμη το αυτί σου σε εμένα και εισάκουσε τα λόγια μου». «Κάνε θαυμαστά σε εμένα τα ελέη σου, εσύ που σώζεις αυτούς που ελπίζουν σε εσένα από εκείνους που αντιστέκονται στη δεξιά σου», δηλαδή στον Χριστό σου. «Φύλαξέ με, Κύριε, σαν κόρη οφθαλμού· κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις από το πρόσωπο των ασεβών που με ταλαιπώρησαν», είτε αισθητά είτε νοητά. «Οι εχθροί μου περικύκλωσαν την ψυχή μου» τυραννικά· «
Λεπτομέρειες