Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 16:7

Ερώτηση του ίδιου προς τον ίδιο μέγα Γέροντα περί ακηδίας και άλλων τινών λογισμών. Απόκριση του Βαρσανουφίου: Ο Θεός, ο μόνος αναμάρτητος, «ο οποίος σώζει εκείνους που ελπίζουν σε αυτόν», είθε να ενδυναμώσει την αγάπη σου, «ώστε να τον λατρεύεις με οσιότητα και δικαιοσύνη όλες τις ημέρες της ζωής σου» μέχρι την έσχατη αναπνοή, στον ναό του θυσιαστηρίου του έσω ανθρώπου, όπου νοητές θυσίες προσφέρονται στον Θεό, όπου προσφέρεται το δοκιμασμένο χρυσάφι και λιβάνι και σμύρνα, όπου θυσιάζεται ο σιτευτός μόσχος, και ραντίζεται το τίμιο αίμα του άμωμου Αμνού, όπου υψώνονται οι φωνές των αγίων αγγέλων με συμφωνία. «Τότε θα προσφέρουν πάνω στο θυσιαστήριό σου μόσχους.» Πότε όμως θα γίνει αυτό; Όταν παραστεί ο μέγας αρχιερέας που προσφέρει και δέχεται την αναίμακτη θυσία, όταν στο όνομά του ακουστεί στα αυτιά του παραλυτικού, ο οποίος κάθεται δίπλα στην ωραία πύλη του ιερού, η φωνή της χαράς: «Σήκω και περπάτα». Όταν εισέρχεται «στο ιερό περπατώντας και πηδώντας και αινώντας τον Θεό», τότε παύει ο ύπνος της ακηδίας και της αμάθειας, τότε καταργείται η νύστα της ραθυμίας από τα βλέφαρα.

Στον ίδιο τον Χριστό μάλιστα περισσότερο από όλους αρμόζει να λέει, σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, προς τον Θεό και Πατέρα: «Εισάκουσον δικαιοσύνης μου»· διότι αυτός δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. [<Από το πρόσωπό σου ας προέλθει η κρίση μου.> Είναι σαν να έλεγε: Εσύ ο ίδιος γίνε δικαστής σε όσα με αφορούν, και την ευθύτητά σου, δηλαδή τη δίκαιη κρίση σου, ας δουν τα μάτια μου.] <Με επισκέφθηκες τη νύχτα, με δοκίμασες στο πυρ, και δεν βρέθηκε σε εμένα αδικία.> (C f. 28 b.) Εκείνος που και τη νύχτα και στον ύπνο του είναι ανεπίδεκτος αισχρών και παράλογων φαντασιών, εάν είναι δυνατόν, ας λέει αυτά. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι το «Επεσκέψω» δεν τίθεται εδώ με την έννοια της τιμωρίας. Και πάλι πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο διάβολος πυρώνει με τρόπο αντίθετο από τον Θεό· ο δε Θεός πυρώνει και είτε βρίσκει την προϋπάρχουσα αδικία, είτε, επειδή δεν προϋπάρχει, δεν τη βρίσκει. <Από εκείνους που ανθίστανται στη δεξιά σου> (C f. 29.) Ως ανθιστάμενους στη δεξιά του Θεού εννοεί τους δαίμονες· δεξιά δε του Θεού είναι κάθε ευσεβής και δίκαιος, για τους οποίους σε άλλο σημείο λέγει: «Ας είναι το χέρι σου επί τον άνδρα της δεξιάς σου»· στη σωτηρία αυτού ανθίστανται οι δαίμονες, από τους οποίους ο Θεός ελευθερώνει αυτούς που ελπίζουν σε Αυτόν. (A f. 94.)

Μην με κρίνεις, Δέσποτα, ως άχρηστο και πονηρό δούλο, μήτε να με καταστρέψεις μαζί με εκείνους που σου λένε, Κύριε, Κύριε, και δεν πράττουν το θέλημά σου. Αποδέξου, Δέσποτα, και εισάκουσε τη ρυπαρή και ανάξια δέησή μου, εσύ που σώζεις όλους όσους ελπίζουν σε σένα, που δεν αποστρέφεσαι τη δέηση των αμαρτωλών, που δίνεις το χέρι σε αυτόν που κείτεται κατά γης. Οδήγησέ με στον φόβο σου.

Και τι δύναται ο ταλαίπωρος απέναντι σε τόσο μεγάλο πλήθος αντιπάλων; Τι ισχύ έχει το χώμα και η στάχτη απέναντι σε τέτοια παράταξη; Τι είναι ένας μόνος άνθρωπος απέναντι σε τόσο μεγάλο στρατόπεδο κακών; Ελέησε, Δέσποτα, λυπήσου το πλάσμα σου. Σπλαχνίσου τον πηλό, τον οποίο θέλησες να δοξάσεις. Απόσυρε την απειλή· περιόρισε την οξεία τιμωρία· ανάβαλε την απόφαση του θανάτου για χάρη εμού, της μετάνοιας· διεύρυνε το όριο των οικτιρμών σου και ύψωσε το μέτρο του ελέους σου· διάνοιξε την ευσπλαγχνία σου· κάνε θαυμαστά τα ελέη σου, και παράτεινε τη χάρη σου στο μήκος του χρόνου. Εγώ είμαι αυτή που πρεσβεύει. Εγώ αναλαμβάνω την ανθρωπότητα, και αγωνίζομαι να την προσαγάγω σε εσένα, όπως ακριβώς είναι η φύση της.

Κάνε θαυμαστά τα ελέη σου, εσύ που σώζεις αυτούς που ελπίζουν σε σένα. Και αναφέρεται ότι σώζει εκείνους που ελπίζουν σε αυτόν, όχι αυτούς που προέρχονται από το σπέρμα του Ισραήλ, ούτε αυτούς που ζουν σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή· αλλά, βρίσκοντας θα λέγαμε μια καινούργια οδό, αναδείχθηκε σωτήρας εκείνων που έχουν εναποθέσει την ελπίδα τους σε αυτόν. Διότι παραμένουν, λέει ο Απόστολος, η πίστη, η ελπίδα, η αγάπη· αυτά τα τρία είναι αλληλένδετα, σαν να είναι σφιγμένα με έναν δεσμό. Γι' αυτό συνδέει την πίστη με την ελπίδα λέγοντας: Η πίστη είναι η υπόσταση των πραγμάτων που ελπίζονται, η απόδειξη των πραγμάτων που δεν βλέπονται· αυτά δε γεννιούνται από την αγάπη προς τον Θεό, και μέσω αυτών πάλι ισχυροποιείται η αγάπη προς τον Θεό.

Από εκείνους που ανθίστανται στη δεξιά σου, φύλαξέ με, Κύριε, σαν κόρη οφθαλμού. Υπό τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις από το πρόσωπο των ασεβών που με ταλαιπώρησαν. Και κάθε δίκαιος, όταν προσεύχεται, ας δεηθεί στον Θεό να αξιωθεί της δικής Του προστασίας, ομολογώντας ότι δεν είναι ικανός να γίνει ο ίδιος φύλακας του εαυτού του, εξαιτίας του πλήθους εκείνων που τον αντιστρατεύονται. Ας παρακαλεί δε να διαφυλαχθεί όπως ακριβώς η κόρη του οφθαλμού, βλέποντας ορισμένους εχθρούς να ανθίστανται στη δεξιά του Θεού, και πολεμίους να επιβουλεύονται τον οφθαλμό της ψυχής του και να επιθυμούν να τον τυφλώσουν. Εξάλλου, καθώς είναι πολλοί οι ασεβείς που τον ταλαιπωρούν, δηλαδή που τον καθιστούν ταλαίπωρο, και εξαπολύουν βέλη εναντίον του, καταφεύγοντας υπό τις πτέρυγες του Θεού, ας ζητά να τύχει της προστατευτικής Του σκέπης.

Κατάρτισαι: Δηλαδή, κατεύθυνε τα βήματά μου στην οδό της αλήθειας, για να μην παρεκκλίνω ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά. ίνα μη σαλευθή: Δηλαδή, για να μην παρασύρομαι από κάθε άνεμο κενών (καινοφανών) διδασκαλιών και απατών. εγώ εκέκραξα: Διότι πάλι, επειδή δεν πρόκειται να παραβλέψεις το πλάσμα σου· γι' αυτό δεν έπαψα να κραυγάζω. κλίνον: Δηλαδή, μην με ακούσεις επιφανειακά ως μολυσμένο, αλλά θέλησε να με σώσεις. θαυμάστωσαν: Διότι είναι μέγα θαύμα και υπερβαίνει όλη την κτίση, το ότι ενώ είσαι Θεός, ήλθες στη γη για να σώσεις τον άνθρωπο. εκ των ανθεστηκότων: Από τους δαίμονες· διότι αυτοί αντιτάχθηκαν στον άνθρωπο. φύλαξόν με: Φύλαξέ με από αυτούς, λέει ο άνθρωπος, για να μην με κυριεύσουν και πάλι. εν σκέπη: Των δαιμόνων, δηλαδή με άφησαν γυμνό. από προσώπου: Από τις δικές σου εντολές, αφού με εξαπάτησαν, λέει ο Αδάμ. οι εχθροί μου: Τον Χριστό οι Ιουδαίοι, όπως νόμιζαν, τον περικύκλωσαν. Διότι τώρα ο προφήτης ομιλεί για τον Χριστό και τον λαό των Ιουδαίων. το στέαρ: Διότι στην καρδιά τους μηχανεύονταν τα κακά, όπως το προζύμι φουσκώνει το ζυμάρι (το πάχος), και με το στόμα τους μιλούσαν εναντίον του Χριστού. εκβάλλοντές με: [Διότι έξω από την πόλη τον σταύρωσαν και, αφού τον περικύκλωσαν, περίμεναν να δουν το τέλος.] τους οφθαλμούς: Έχοντας γήινα φρονήματα για τον Χριστό και καθόλου ουράνια. υπέλαβόν με: Διότι νόμισαν οι Ιουδαίοι, σαν σκυλιά σε θήραμα, ότι έχουν πιάσει τον Χριστό, όπως οι δαίμονες τον Αδάμ.

ΨΑΛΜΟΣ ΙΣΤ΄. «Κάνε θαυμαστά τα ελέη σου, εσύ που σώζεις εκείνους που ελπίζουν σε σένα». Ποια διαβήματα εύχεται ο Προφήτης να στερεωθούν στις οδούς του Θεού, και ποια να μην κλονιστούν; Ως πρώτα διαβήματα έχουμε τις κινήσεις της ψυχής, και προσεύχεται αυτά να καταρτιστούν, δηλαδή να στερεωθούν, στις οδούς του Θεού, προφανώς στα θεία προστάγματα. Διότι, όταν αυτά στερεωθούν, ούτε τα άλλα μας διαβήματα, δηλαδή οι πράξεις μας, κλονίζονται· γιατί η αμαρτία δεν μπορεί να τα ανατρέψει. «Οι εχθροί μου την ψυχή μου». Διότι περικυκλώνουν την ψυχή μας οι δαίμονες, και σαν θηρία, ο καθένας επιχειρεί θέλοντας να την παγιδεύσει.

Ψαλμός 16 Προσευχή, του Δαβίδ. «Εισάκουσε, Κύριε, τη δικαιοσύνη μου, πρόσεξε τη δέησή μου». Διότι, εκτός από τον Χριστό, κανείς δεν θα είχε το θάρρος να πει προς τον Θεό: «Εισάκουσε τη δικαιοσύνη μου· άκουσε με προσοχή την προσευχή μου με χείλη καθαρά». «Από το πρόσωπό σου ας προέλθει η κρίση μου», κρίνε ανάμεσα σε εμένα και σε αυτούς που με αντιστρατεύονται. «Τα μάτια μου ας δουν ευθύτητες», χωρίς ωστόσο να παρατηρούν δολιότητες. «Δοκίμασες την καρδιά μου» επισκεπτόμενος με μέσα στη νύχτα για να δεις προς τα πού ρέπει, «με δοκίμασες στο πυρ» μέσα από πειρασμούς και θλίψεις και, αφού καθαρίστηκα, «δεν βρέθηκε μέσα μου αδικία», «έτσι ώστε να μη μιλήσει το στόμα μου για τα έργα των ανθρώπων», αλλά να ομολογώ τα δικά μου σφάλματα ενώπιον του Θεού· «για χάρη των νόμων των χειλιών σου» παρέδωκα τον εαυτό μου σε στενόχωρες οδούς. «Κατάρτισε», στερέωσε «τα βήματά μου στις οδούς μου», ώστε να μην παρεκκλίνουν σε δρόμους ακατάλληλους. «Και εγώ, αφού κραύγασα αυτά προς εσένα, με εισάκουσες, Θεέ μου». «Κλίνε ακόμη το αυτί σου σε εμένα και εισάκουσε τα λόγια μου». «Κάνε θαυμαστά σε εμένα τα ελέη σου, εσύ που σώζεις αυτούς που ελπίζουν σε εσένα από εκείνους που αντιστέκονται στη δεξιά σου», δηλαδή στον Χριστό σου. «Φύλαξέ με, Κύριε, σαν κόρη οφθαλμού· κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις από το πρόσωπο των ασεβών που με ταλαιπώρησαν», είτε αισθητά είτε νοητά. «Οι εχθροί μου περικύκλωσαν την ψυχή μου» τυραννικά· «

Εδώ ας ομιλήσει μαζί μου ο θείος Δαβίδ με εκείνο το ψαλμικό λόγιο: «θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους του, ο Θεός του Ισραήλ»· και πάλι, «κάνε θαυμαστά τα ελέη σου, Κύριε, εσύ που σώζεις αυτούς που ελπίζουν σε σένα»· και πάλι, «ο Κύριος έκανε θαυμαστό το έλεός του σε εκείνους που τον φοβούνται». Και αυτά μεν ως προς τα ζητήματα αυτά.