Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 16:8

Αδελφέ, υπάρχουν κάποιοι φτωχοί, τους οποίους ο Κύριος μακάρισε, επειδή απέβαλαν όλα τους τα αποκτήματα, δηλαδή όλα τα πάθη, και απογύμνωσαν τον εαυτό τους από αυτά για το όνομά του. Αυτοί είναι οι αληθινοί φτωχοί και έχουν τον μακαρισμό. Και υπάρχουν άλλοι φτωχοί, που δεν έχουν αποκτήσει κανένα αγαθό, τους οποίους απείλησε λέγοντας: «Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι». Εκείνος, λοιπόν, που έχει τέτοια αποκτήματα και βαρύνεται με αυτά, τα αποβάλλει και μένει αμέριμνος. Ώστε λοιπόν, αν θέλεις να κάνεις αρχή μετανοίας, μάθε τι έκανε η πόρνη: Με τα δάκρυά της έπλυνε τα πόδια του Δεσπότη. Ο κλαυθμός ξεπλένει κάποιον από τις αμαρτίες του, έρχεται όμως σε αυτόν με κόπο, μέσα από πολλή προσευχή και υπομονή, και με το να θυμάται τη φοβερή κρίση και την αιώνια ντροπή, καθώς και με το να απαρνηθεί τον εαυτό του, όπως είπε ο Κύριος: «Διότι όποιος θέλει», λέει, «να έρθει πίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθήσει». Το να απαρνηθεί κανείς τον εαυτό του και να σηκώσει τον σταυρό, σημαίνει το να κόψει το θέλημά του σε όλα και να μην υπολογίζει καθόλου τον εαυτό του. Και επειδή είπες ότι έχεις ασθενικό σώμα και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα, πράξε ανάλογα με τη δύναμή σου, ελαττώνοντας λίγο την τροφή του άρτου και του ποτού παρομοίως. Διότι και ο Θεός δέχθηκε τα δύο λεπτά της χήρας και χάρηκε περισσότερο από όλα. Άσκησε την αποφυγή της παρρησίας και θα σωθείς. Φύλαξε τις πρώτες απαντήσεις και τούτη «ως κόρη οφθαλμού».

Είθε να προφυλαχθούμε και εμείς από τους δαίμονες που εναντιώνονται στην ορθή και αγαθή μας πράξη, η οποία λέγεται ότι ανήκει στον Θεό, εφόσον κατορθώνεται διά της δικής Του χάριτος και ενέργειας, ώστε να μην πέσουμε στην ομίχλη της αμαρτίας εάν σκοτιστεί ο εσωτερικός μας οφθαλμός. <Κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου σκέπασέ με.> (A f. 94.) Και οι απόστολοι εξάλλου καθιστούν αναγκαία την ικεσία να βρεθούν υπό τη σκέπη του Χριστού, καθώς οι εχθροί επιχειρούν να τους καταστήσουν ταλαίπωρους και εξαπολύουν άγρια εναντίον τους κάθε είδους επιβουλή.

Πολλοί φαντάστηκαν πολλά, και όλοι απέτυχαν. Και άλλοι μεν νόμισαν ότι ο Θεός είναι πυρ· άλλοι δε ότι είναι φτερωτός σαν άνθρωπος, επειδή, αν και γράφτηκε σωστά, κατανοήθηκε λανθασμένα το χωρίο: «Κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις». Λησμόνησαν τον μονογενή Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος είπε ομοίως και για τον εαυτό του προς την Ιερουσαλήμ: «Πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου, με τον τρόπο που η όρνιθα συγκεντρώνει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε;». Διότι, ενώ η προστατευτική του δύναμη εκλαμβάνεται μεταφορικά ως φτερούγες, αυτοί, μη κατανοώντας το και ξεπέφτοντας σε ανθρώπινες αντιλήψεις, θεώρησαν με ανθρώπινο τρόπο Εκείνον που είναι ανεξιχνίαστος. Άλλοι πάλι τόλμησαν να πουν ότι έχει επτά μάτια, επειδή έχει γραφτεί: «Επτά οφθαλμοί του Κυρίου επιβλέπουν σε όλη τη γη». Διότι, εάν περιβάλλεται τοπικά μόνο από επτά οφθαλμούς, άρα η όρασή του είναι μερική και όχι παντελής· πράγμα που είναι βλάσφημο να λέγεται για τον Θεό.

Από εκείνους που ανθίστανται στη δεξιά σου, φύλαξέ με, Κύριε, σαν κόρη οφθαλμού. Υπό τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις από το πρόσωπο των ασεβών που με ταλαιπώρησαν. Και κάθε δίκαιος, όταν προσεύχεται, ας δεηθεί στον Θεό να αξιωθεί της δικής Του προστασίας, ομολογώντας ότι δεν είναι ικανός να γίνει ο ίδιος φύλακας του εαυτού του, εξαιτίας του πλήθους εκείνων που τον αντιστρατεύονται. Ας παρακαλεί δε να διαφυλαχθεί όπως ακριβώς η κόρη του οφθαλμού, βλέποντας ορισμένους εχθρούς να ανθίστανται στη δεξιά του Θεού, και πολεμίους να επιβουλεύονται τον οφθαλμό της ψυχής του και να επιθυμούν να τον τυφλώσουν. Εξάλλου, καθώς είναι πολλοί οι ασεβείς που τον ταλαιπωρούν, δηλαδή που τον καθιστούν ταλαίπωρο, και εξαπολύουν βέλη εναντίον του, καταφεύγοντας υπό τις πτέρυγες του Θεού, ας ζητά να τύχει της προστατευτικής Του σκέπης.

Η φράση όμως που ακολουθεί αμέσως μετά καθιστά ασαφή τα πρόσωπα, δηλαδή από ποιον ειπώθηκε και προς ποιον απηύθυνε το: «Απόστρεψε τους οφθαλμούς σου από ενώπιόν μου, διότι αυτοί με ανεπτέρωσαν»· διότι σε κάποιους μεν φαίνεται ότι τα λόγια αυτά ειπώθηκαν από τον Δεσπότη προς την καθαρή ψυχή, εγώ όμως φρονώ ότι το ρητό αρμόζει καλύτερα να εφαρμόζεται στη νύμφη. Διότι σε αυτήν βρίσκω ότι ταιριάζει η έννοια όσων υποδηλώνονται από τον λόγο. Τις σκέψεις μου δε αυτές θα τις εκθέσω εν συντομία: Έχω ακούσει σε πολλά σημεία τη θεόπνευστη Γραφή να αναφέρει ότι ο Θεός έχει πτέρυγες, πότε μεν με την προφητεία που λέει ότι «Υπό τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις» και ότι «Υπό τις πτέρυγές του θα ελπίσεις», πάλι δε με τον Μωυσή στη μεγάλη ωδή να περιγράφει το ίδιο, λέγοντας ότι «Άπλωσε τις πτέρυγές του και τους δέχθηκε». Αλλά και αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο προς την Ιερουσαλήμ, ότι «Πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου, όπως ακριβώς η όρνιθα συγκεντρώνει τα μικρά της κάτω από τις πτέρυγές της», θα έλεγε κανείς, βλέποντας τα συμφραζόμενα, ότι δεν βρίσκεται έξω από το προκείμενο νόημα. Εάν, λοιπόν, με κάποιον απόρρητο τρόπο, ο θεόπνευστος λόγος ορίζει ότι υπάρχουν πτέρυγες στη θεία φύση, και η αρχική δημιουργία του ανθρώπου μαρτυρεί ότι η φύση μας πλάστηκε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού, συμπεραίνεται αναμφίβολα ότι αυτός που δημιουργήθηκε κατ' εικόνα διέθετε σε όλα την ομοιότητα προς το αρχέτυπο.

Κατάρτισαι: Δηλαδή, κατεύθυνε τα βήματά μου στην οδό της αλήθειας, για να μην παρεκκλίνω ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά. ίνα μη σαλευθή: Δηλαδή, για να μην παρασύρομαι από κάθε άνεμο κενών (καινοφανών) διδασκαλιών και απατών. εγώ εκέκραξα: Διότι πάλι, επειδή δεν πρόκειται να παραβλέψεις το πλάσμα σου· γι' αυτό δεν έπαψα να κραυγάζω. κλίνον: Δηλαδή, μην με ακούσεις επιφανειακά ως μολυσμένο, αλλά θέλησε να με σώσεις. θαυμάστωσαν: Διότι είναι μέγα θαύμα και υπερβαίνει όλη την κτίση, το ότι ενώ είσαι Θεός, ήλθες στη γη για να σώσεις τον άνθρωπο. εκ των ανθεστηκότων: Από τους δαίμονες· διότι αυτοί αντιτάχθηκαν στον άνθρωπο. φύλαξόν με: Φύλαξέ με από αυτούς, λέει ο άνθρωπος, για να μην με κυριεύσουν και πάλι. εν σκέπη: Των δαιμόνων, δηλαδή με άφησαν γυμνό. από προσώπου: Από τις δικές σου εντολές, αφού με εξαπάτησαν, λέει ο Αδάμ. οι εχθροί μου: Τον Χριστό οι Ιουδαίοι, όπως νόμιζαν, τον περικύκλωσαν. Διότι τώρα ο προφήτης ομιλεί για τον Χριστό και τον λαό των Ιουδαίων. το στέαρ: Διότι στην καρδιά τους μηχανεύονταν τα κακά, όπως το προζύμι φουσκώνει το ζυμάρι (το πάχος), και με το στόμα τους μιλούσαν εναντίον του Χριστού. εκβάλλοντές με: [Διότι έξω από την πόλη τον σταύρωσαν και, αφού τον περικύκλωσαν, περίμεναν να δουν το τέλος.] τους οφθαλμούς: Έχοντας γήινα φρονήματα για τον Χριστό και καθόλου ουράνια. υπέλαβόν με: Διότι νόμισαν οι Ιουδαίοι, σαν σκυλιά σε θήραμα, ότι έχουν πιάσει τον Χριστό, όπως οι δαίμονες τον Αδάμ.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ ΕΥΣΕΒΙΟ. Η μεν κιβωτός και το ιλαστήριο, το οποίο ήταν επίθημα της κιβωτού, σαν πώμα, αποτελούσαν σύμβολα του ανθρώπου που φυλάει τα θεία λόγια, έχει ευμενή τον Θεό και προστατεύεται από τις θείες δυνάμεις (καθώς λέει ο Υμνωδός: Στην καρδιά μου έκρυψα τα λόγια σου, γι' αυτό και έλεγε: Κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις, δηλαδή των θείων δυνάμεων· διότι τα χερουβίμ με τις πτέρυγές τους σκέπαζαν και την κιβωτό και το ιλαστήριο), κατά πιο φυσική έννοια όμως, φανέρωναν ξεκάθαρα τα τεκμήρια του Χριστού, ο οποίος εκπλήρωσε τον νόμο και έγινε ιλασμός για τις αμαρτίες μας (ότι δηλαδή, εκπληρώνοντας τον νόμο, αυτός θα εξιλεώσει την αμαρτία του κόσμου). Διότι ο Θεός τον προκαθόρισε, όπως λέει ο ταμίας των δεσποτικών λογίων, ως ιλαστήριο, ώστε με το αίμα του να αποδείξει τη δική του δικαιοσύνη. Διότι έδωσε ως αντάλλαγμα για λύτρο τον Μονογενή, ώστε να έχει υπόσταση η χάρη· αφού δηλαδή δέχθηκε ένα ιεείο υπέρ όλων και ανώτερο από την αξία όλων, και την έχθρα κατέλυσε και την καταδίκη συγχώρησε και μας ανύψωσε στην υιοθεσία και μας στόλισε με αμέτρητα αγαθά. Τα δε χερουβίμ, που αποτελούν θρόνο και άρμα του Θεού (Εσύ που κάθεσαι πάνω στα χερουβίμ, εμφανίσου), φανέρωναν για Εκείνον για τον οποίο κατασκευάστηκε ο ναός, ότι είναι αχώρητος και χωρίς σχήμα, και αυτά είχαν τεθεί ως σύμβολο της βασιλείας του.

Κάνουν καλύτερα, βέβαια, εκείνοι που απεικονίζουν το θείο σύμφωνα με το καλύτερο μέρος του ανθρώπου, δηλαδή τη λογική ψυχή. Διότι εκείνοι που θεωρούν ότι αυτό είναι ανθρωπόμορφο, είναι εντελώς ανόητοι, επειδή μπερδεύονται με τα όσα έχουν λεχθεί συγκαταβατικά και δεν ανέχονται να εννοήσουν τίποτα πιο θεϊκό. Πώς, δηλαδή, έχει γραφτεί: «Στη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις», και: «Επτά οφθαλμοί του Κυρίου επιβλέπουν σε όλη τη γη», εφόσον ο άνθρωπος δεν έχει ούτε φτερά ούτε επτά μάτια; Και πώς ο Παύλος αποφάνθηκε ότι το θείο δεν είναι όμοιο ούτε καν με τη σκέψη του ανθρώπου; Και πώς ο Ησαΐας είπε: «Εάν όλα τα έθνη θεωρήθηκαν σαν σταγόνα από κουβά, και σαν σταγόνα σάλιου, και ο Λίβανος δεν είναι αρκετός για καύση, και όλα τα τετράποδα δεν είναι αρκετά για ολοκαύτωμα, με ποιον θα παρομοιάσετε τον Κύριο;» Και πώς ο Μωυσής, του οποίου τα λόγια προσπαθούν να ερμηνεύσουν κακόβουλα, είπε: «Και να προφυλάξετε πάρα πολύ τις ψυχές σας, διότι δεν είδατε κανένα ομοίωμα κατά την ημέρα που σας μίλησε;» Όμως, ούτε και εκείνοι, όπως τουλάχιστον νομίζω, δογματίζουν με απόλυτη ακρίβεια.

Διότι και η Αγία Γραφή αναφέρει ότι ο Θεός έχει πτέρυγες, καθώς ο προφήτης λέει: «Υπό τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις»· αλλά δεν θα ισχυριστούμε εξαιτίας αυτού ότι η νοερή εκείνη και άφθαρτη ουσία είναι πτερωτή. Επειδή, αν για τους ανθρώπους δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί κάτι τέτοιο, πολύ περισσότερο δεν ισχύει για εκείνη την αμόλυντη, την αόρατη και ακατάληπτη φύση. Τι πρέπει, λοιπόν, να κατανοήσουμε εμείς από τις πτέρυγες; Τη βοήθεια, την ασφάλεια, την προστασία, τη συμμαχία, το ακατανίκητο της βοήθειας. Πάλι οι Γραφές αναφέρουν ότι Αυτός κοιμάται, λέγοντας τα εξής: «Ανάστα, γιατί κοιμάσαι, Κύριε;»· όχι βέβαια για να υποθέσουμε ότι ο Θεός κοιμάται –διότι αυτό αποτελεί έσχατη ανοησία– αλλά για να μας φανερώσουν, με τη λέξη του ύπνου, τη μακροθυμία και την ανεξικακία Του. Και ένας άλλος προφήτης λέει: «Μήπως θα είσαι σαν άνθρωπος που κοιμάται;». Βλέπεις ότι έχουμε ανάγκη από πολλή σύνεση, εμείς που ερευνούμε τον θησαυρό των θείων Γραφών; Διότι, εάν ακούμε τα λεγόμενα επιφανειακά, επιπόλαια και στην τύχη, όχι μόνο θα προκύψουν εκείνα τα άτοπα συμπεράσματα, αλλά και θα φανεί πως υπάρχει μεγάλη αντίφαση σε όσα έχουν λεχθεί.

Τι λοιπόν υποδηλώνουν οι πτέρυγες; Το υψηλό και μετέωρο αυτών των δυνάμεων. Έτσι και ο Γαβριήλ εμφανίζεται να πετάει και να κατεβαίνει από τους ουρανούς, για να κατανοήσεις το ταχύ και το ελαφρό. Και γιατί απορείς αν χρησιμοποιεί αυτές τις λέξεις για τις λειτουργικές δυνάμεις, εφόσον ακόμη και για τον ίδιο τον Θεό των όλων δεν απέφυγε να μεταχειριστεί αυτήν τη συγκατάβαση; Διότι ο Δαβίδ, θέλοντας να καταδείξει είτε το ασώματο είτε το ταχύ της πανταχού παρουσίας Του, λέει: «Αυτός που περπατά πάνω σε πτέρυγες ανέμων». Αν και βέβαια ούτε οι άνεμοι έχουν πτέρυγες, ούτε Εκείνος περπατά πάνω σε πτέρυγες. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού είναι πανταχού παρών; Αλλά, όπως μόλις προείπα, συγκαταβαίνοντας στην αδυναμία των ακροατών, ανύψωνε τη διάνοιά τους μέσα από τα πράγματα που ήταν ικανοί να κατανοήσουν. Και πάλι, θέλοντας να φανερώσει τη βοήθειά Του και την ασφάλεια που προέρχεται από αυτήν, χρησιμοποιεί τις ίδιες λέξεις, λέγοντας τα εξής: «Κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις». Εδώ ωστόσο, ο προφήτης μέσω αυτών των πτερύγων δεν μας υποδηλώνει μόνο το μετέωρο και ελαφρύ, αλλά και κάτι άλλο φοβερό.

Εάν ο Σατανάς ζητήσει να μας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, όπως ακριβώς ζήτησε και για τους αποστόλους, και, όπως ήταν πρέπον, απέτυχε, αλλά όπως συνέβη παλαιά με τον Ιώβ, μη του δώσεις εξουσία εναντίον μας. Αλλά ακόμη κι αν κάποιος πονηρός άνθρωπος θελήσει να μας βάλει σε πειρασμό ή να μας αδικήσει, μην μας παραδώσεις στο θέλημά του, αλλά σκέπασέ μας υπό τη σκέπη των πτερύγων σου. Διότι δική σου είναι η βασιλεία και η δύναμη. Κύριε, επειδή δική σου είναι η βασιλεία, μην επιτρέψεις να φοβηθούμε άλλη βασιλεία ή άλλη δεσποτεία, ακόμη κι αν είμαστε άξιοι κολάσεως εξαιτίας των αμαρτιών μας. Εσύ, με όποιον τρόπο θέλεις, τιμώρησέ μας, και μην μας παραδώσεις σε χέρια ανθρώπων· αλλά ας πέσουμε στα δικά σου χέρια, διότι όπως είναι η μεγαλωσύνη σου, έτσι είναι και το έλεός σου, Πάτερ παντοκράτορ, στους αιώνες. Αμήν.

Διότι, εάν μόνο επειδή είπε, «Πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, εγώ είμαι», πήραν πέτρες για να τον λιθοβολήσουν, πώς, αν τους έλεγε κάτι από τα υψηλότερα δόγματα, θα ανέχονταν έστω και να τον ακούσουν; Έτσι και στην Παλαιά Διαθήκη θα μπορούσε κανείς να βρει πολλά τα οποία λέγονται για τον Πατέρα και είναι προσαρμοσμένα στην πνευματική παχύτητα των ακροατών· όπως: «Επτά οφθαλμοί του Κυρίου επιβλέπουν την οικουμένη»· και, «Υπό τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις»· και, «Ξύπνησε· γιατί κοιμάσαι, Κύριε;»· και, «Εάν δεν επιστρέψετε, θα ακονίσει τη ρομφαία του· τέντωσε το τόξο του και το ετοίμασε, και τα βέλη του τα κατέστησε πυρφόρα». Και πώς είναι δυνατόν αυτό; Διότι ούτε φτερωτό είναι το Θείο, ούτε κυριεύεται από ύπνο, ούτε ρομφαία υπάρχει στον Θεό, ούτε τόξο, ούτε βέλη· διότι το Θείο είναι ασώματο. Αλλά με αυτά απειλεί ο προφήτης, επειδή θέλει να πλήξει την παχύτητα της αντίληψης των ακροατών· έτσι και ο Θεός Λόγος, που σαρκώθηκε για εμάς, μιμούμενος τον Πατέρα του, εκφράζεται με λόγια ταπεινά, αποβλέποντας στη δική μας σωτηρία.

Και στην κτίση, και στην κατάνυξη υπάρχει το αυτοκίνητο και το ετεροκίνητο. Όταν η ψυχή, χωρίς εσείς να το επιδιώξετε ούτε να το προσπαθήσετε, γίνει δακρυσμένη, γεμάτη υγρασία και ήπια, ας τρέξουμε, διότι ο Κύριος ήλθε απρόσκλητος· δίνοντάς μας τον σπόγγο της θεοφιλούς λύπης και το δροσιστικό νερό των θεοσεβών δακρύων για την εξάλειψη των σφαλμάτων που είναι καταγεγραμμένα στο χαρτί. Φύλαξε αυτή την κατάσταση σαν κόρη οφθαλμού μέχρι να υποχωρήσει· διότι είναι μεγάλη η δύναμή του, ανώτερη από εκείνο που προέρχεται από τη δική μας προσπάθεια και επινόηση. Δεν προσεγγίζει κανείς την ομορφιά του πένθους όποτε το θέλει αυτός που πενθεί, αλλά σε όσα θέλει· και ούτε καν σε όσα θέλει, αλλά όπως ακριβώς θέλει ο Θεός. Πολλές φορές, με το κατά Θεόν πένθος περιπλέκεται το χωρίς χάρη δάκρυο της κενοδοξίας.

Διαφύλαξέ τον υπό τη σκέπη των πτερύγων σου σε μακρότητα ημερών· στις εκκλησίες σου μέσω αυτού χορήγησε την ειρήνη, στην πολιτεία την ασφάλεια, στο ιερατικό και μοναχικό τάγμα την αταραξία· ανάδειξέ τον εργάτη και υπερασπιστή των σεβαστών σου εντολών και των αποστολικών και πατερικών παραδόσεων, ώστε, βασιλεύοντας και στο όνομα και στο σχήμα και στην πράξη, σαν φωστήρας στον κόσμο να προβάλλει τον λόγο της ζωής και να καταξιωθεί την επουράνια βασιλεία σου, με τις ευχές και τις δεήσεις της πανάγνου δεσποίνης ημών Θεοτόκου και όλων των αγίων σου. Αμήν.

Ψαλμός 16 Προσευχή, του Δαβίδ. «Εισάκουσε, Κύριε, τη δικαιοσύνη μου, πρόσεξε τη δέησή μου». Διότι, εκτός από τον Χριστό, κανείς δεν θα είχε το θάρρος να πει προς τον Θεό: «Εισάκουσε τη δικαιοσύνη μου· άκουσε με προσοχή την προσευχή μου με χείλη καθαρά». «Από το πρόσωπό σου ας προέλθει η κρίση μου», κρίνε ανάμεσα σε εμένα και σε αυτούς που με αντιστρατεύονται. «Τα μάτια μου ας δουν ευθύτητες», χωρίς ωστόσο να παρατηρούν δολιότητες. «Δοκίμασες την καρδιά μου» επισκεπτόμενος με μέσα στη νύχτα για να δεις προς τα πού ρέπει, «με δοκίμασες στο πυρ» μέσα από πειρασμούς και θλίψεις και, αφού καθαρίστηκα, «δεν βρέθηκε μέσα μου αδικία», «έτσι ώστε να μη μιλήσει το στόμα μου για τα έργα των ανθρώπων», αλλά να ομολογώ τα δικά μου σφάλματα ενώπιον του Θεού· «για χάρη των νόμων των χειλιών σου» παρέδωκα τον εαυτό μου σε στενόχωρες οδούς. «Κατάρτισε», στερέωσε «τα βήματά μου στις οδούς μου», ώστε να μην παρεκκλίνουν σε δρόμους ακατάλληλους. «Και εγώ, αφού κραύγασα αυτά προς εσένα, με εισάκουσες, Θεέ μου». «Κλίνε ακόμη το αυτί σου σε εμένα και εισάκουσε τα λόγια μου». «Κάνε θαυμαστά σε εμένα τα ελέη σου, εσύ που σώζεις αυτούς που ελπίζουν σε εσένα από εκείνους που αντιστέκονται στη δεξιά σου», δηλαδή στον Χριστό σου. «Φύλαξέ με, Κύριε, σαν κόρη οφθαλμού· κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις από το πρόσωπο των ασεβών που με ταλαιπώρησαν», είτε αισθητά είτε νοητά. «Οι εχθροί μου περικύκλωσαν την ψυχή μου» τυραννικά· «

Χαίρε, αγαθέ ταξίαρχε και πανένδοξε στρατάρχη του αγαθού Βασιλέως και τελευταία παράκληση των δούλων Του· διότι σε εκείνους των οποίων το τέλος αξιώθηκε τη φωτεινή παρουσία σου, από εκεί εξαφανίζεται η σκοτοδίνη του διαβόλου, όπως ακριβώς το σκοτάδι εκδιώκεται από το πρόσωπο του φωτός. Αυτό μην απαξιώσεις να το πράξεις και για εμάς, πανάριστε, αλλά και τώρα και τότε «σκέπασέ μας υπό τη σκέπη των πτερύγων σου» και φώτισέ μας με το φως του προσώπου σου.

Συνεχίζοντας λοιπόν με αυτόν τον τρόπο και παραμένοντας κρυμμένος από όλους για αρκετά χρόνια, πληροφορήθηκε από τον Θεό για το τέλος της ζωής του. Γι' αυτό, κάποια μέρα, όπως ακριβώς ο πατριάρχης Ιακώβ προσκάλεσε τις συζύγους του ιδιαιτέρως κοντά στα ποίμνια στον κάμπο και τους ανέφερε όσα του φανέρωσε ο Θεός και τα σχετικά με την αναχώρησή του για την πατρική γη, έτσι και αυτός, αφού προσκάλεσε ιδιαιτέρως τη γυναίκα του, ως αδελφή, και κάθισε, άρχισε να της λέει τα εξής: Εγώ, γυναίκα, αναχωρώ πλέον για πιο μακριά, για τη βοσκή των προβάτων, και πρόκειται να παραμείνω εκεί αρκετό καιρό. Εσύ όμως, είτε πρόκειται να παραμείνεις στο συγγενικό σου σπίτι είτε στο πατρικό σου, να προσέχεις τον εαυτό σου «σαν κόρη οφθαλμού» και να φροντίσεις να διαφυλάξεις άμεμπτη την παρθενία σου μέχρι τέλους, ώστε, στολισμένη με το στεφάνι της παρθενίας ως παρθένος, να συμμετάσχεις στη χορεία των παρθένων, όταν έρθει ο καιρός. Είτε κατοικήσεις στο χωριό Φιλούσα, την πατρίδα σου, είτε σε αυτήν εδώ τη δική μου, να αγρυπνείς, να νήφεις, να προσεύχεσαι και να ικετεύεις τον Θεό, για να σε διαφυλάξει ανέπαφη από τα σκάνδαλα του πονηρού.

Διότι ο δικός μας Θεός, ο Χριστός, που άπλωσε τα χέρια του πάνω στον σταυρό σαν φτερούγες, σε ανέλαβε πάνω στις πλάτες του και σε διαφύλαξε σαν κόρη οφθαλμού, όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του και περιθάλπει με στοργή τους νεοσσούς του, και έγινε για σένα Θεός υπερασπιστής ανατρέποντας κάτω από τα πόδια σου αυτούς που επαναστάτησαν εναντίον σου και στήνοντας τα πόδια σου σε ευρύχωρο μέρος, ώστε να βρουν στο πρόσωπό σου την εκπλήρωσή τους και εκείνα τα Δαβιτικά ψαλμικά λόγια: «εκείνοι συνεποδίστηκαν και έπεσαν, εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Ο πόλεμος, λοιπόν, έλαβε έκβαση αντάξια του φιλοβασιλέως Χριστού και εσένα, του φιλόχριστου βασιλιά· διότι έπρεπε αφενός ο Χριστός να υπερισχύσει του Μωάμεθ, ο οποίος φλυαρεί ότι η τιμώμενη από αυτόν θηλυκή καμήλα ρουφάει ολόκληρους ποταμούς και διδάσκει κάθε αισχρότητα στους απογόνους της Άγαρ, και αφετέρου ένας ευσεβής και φιλόθεος βασιλιάς να υπερτερήσει έναντι του υιού της ανομίας, ο οποίος ηγείται πανάσεβων ταγμάτων. Ποιος ανά τους αιώνες άκουσε τέτοιο τρόπαιο; Ποιος κατέστρεψε τόσο ακαριαία την αλαζονεία των Περσών; Ποιος υπέταξε με τόση ευκολία έναν Πέρση άνακτα που οδηγούσε τον ίππο του ψηλότερα και από τα άστρα, και που η ασπίδα του κάλυπτε ολόκληρες πεδιάδες; Εσύ λοιπόν, μόνος και πρώτος, και νομίζω επίσης ο έσχατος, θειότατε βασιλιά, πέτυχες αυτό το μεγαλοπρεπές και θεόδοτο τρόπαιο· διότι έπρεπε, ως δώρο Θεού, όπως ακριβώς υποδηλώνει και το όνομά σου, να κατορθώσεις θεϊκά μεγαλουργήματα.

Αλλά τι να κάνω, που πιέζομαι ταυτόχρονα και να μιλώ και να σιωπώ; Διότι, λόγω της γοητείας του προκειμένου θέματος, έχω την προαίρεση να επιμένω στα λόγια και να μην χορταίνω να μιλώ. Ο χρόνος όμως που κυλά και δεν γνωρίζει νόμους αναμονής, επιβάλλοντας σιωπή στον λόγο, μας προτρέπει σε άλλη απαραίτητη υπηρεσία. Επειδή, λοιπόν, τον μεν χρόνο δεν μπορεί κανείς να τον γυρίσει πίσω όταν περάσει, για δε την υπόθεση αυτή, ακόμη κι αν κάποιος αφιέρωνε ολόκληρη τη ζωή του στο να βγάζει λόγους, κανείς δεν επαρκεί για να μιλήσει επάξια, και επειδή είναι δυσάρεστο να αποτύχω και στα δύο, κάνοντας το δυνατό και το πρέπον για μένα, θα σιωπήσω και θα υπακούσω στον χρόνο που με καλεί. Αλλά, ω Νυμφίε Λόγε και ενυπόστατη Σοφία του Πατρός, της οποίας το όνομα φέρει αυτός ο ιερός και σεπτός ναός, δώσε μας συγγνώμη για όσα ειπώθηκαν ελλιπώς· διότι δικό σου γνώρισμα είναι να μην κοιτάζεις το αποτέλεσμα, αλλά την πρόθεση, και αυτήν να θέτεις ως μέτρο του δώρου, και όχι να ζυγίζεις τους λόγους με βάση την αξία τους. Δώσε επίσης σε εκείνους, στους οποίους έλαχε από εσένα να βασιλεύουν επί της γης, να καθιερώσουν και τα υπόλοιπα μέρη του ναού με ιερές μορφές· και σαν να είναι τα μάτια της οικουμένης που δημιουργήθηκαν από εσένα, φύλαξέ τους ως κόρη οφθαλμού, καθιστώντας τους ανώτερους από κάθε κακόβουλη επιρροή, αναδεικνύοντάς τους φοβερούς και ακαταμάχητους στους εχθρούς, αλλά ευμενείς και σωτήριους στους υπηκόους, και κάνοντάς τους, μαζί με εμάς, άξιους της δικής σου αδιάδοχης και μακάριας βασιλείας.

Προς το τέκνο Αφροδίσιο. Εύγε, τέκνο μου Αφροδίσιε, εύγε, αγαπημένο μου τέκνο· ειρήνη σε σένα εν Κυρίω, στον οποίο βρίσκεται η ελπίδα σου, για τον οποίο υφίστασαι την εξορία και τον περιορισμό. Πώς λοιπόν, είσαι καλά; Υπομένεις με καρτερία τον Κύριο; Και είθε Εκείνος να σε προσέξει και να εισακούσει τη δέησή σου, φυλάγοντας και σκεπάζοντάς σε σαν κόρη οφθαλμού.

{"chunk_id": "", "translation": "Περί της ανατροφής των παιδιών. «Αυτόν δε τον βαθμό είναι εύκολο να τον αποκτήσουν τα παιδιά. Διότι, εάν από την πρώτη τους ηλικία, ακούγοντας, γαλουχηθούν στη μνήμη του Θεού, θα επιδείξουν ζήλο να προοδεύσουν προς τα εμπρός, μέχρι να φθάσουν στην τελειότητα, όπως ο Σαμουήλ στον ναό. Ας διαφυλάξουμε, λοιπόν, τα παιδιά όπως θέλει ο Θεός, ώστε Εκείνος που προστατεύει τα νήπια, όπως είναι γεγραμμένο, να διαφυλάξει και τις δικές μας ψυχές σαν κόρη οφθαλμού. Διότι με όποιο μέτρο μετράτε, λέγει, θα μετρηθεί και για εσάς. Και κανείς ας μην τολμήσει να βλάψει ψυχή ούτε καν με τον λογισμό του, για να μην εξορύξει την κόρη του οφθαλμού που βλέπει τον Θεό, τον δίκαιο Κριτή. Το πώς, όμως, θα διαφυλάξουμε τα παιδιά, δεν χρειάζεται πολλά λόγια· ένας λόγος είναι αρκετός για αυτό: ο άνθρωπος που καθαρίζει τη συνείδησή του με τον φόβο του Θεού και την αλήθεια έως το τέλος, αυτός δύναται να διαφυλάττει τα νήπια μετά του Κυρίου· διότι έχει ανάγκη από Αυτόν.»}```

92. «Διότι πολλοί, λέει, θαυμάζουν αυτούς που μπορούν να θεραπεύουν τα σώματα· εγώ όμως δεν κρίνω αυτούς άξιους τόσο μεγάλου θαυμασμού, όσο εκείνους που μπορούν να αποσπούν τους εντελώς αδαείς και να στρέφουν τις ψυχές από την κακία στην αρετή. Διότι δεν κρίνεται κανείς, λέει, αγαπητοί, για ποιο λόγο δεν επιτέλεσε το ένα ή το άλλο θαύμα. Κρίνεται όμως εάν έχει ομοιότητα με εκείνους που κατακρίνονται στον ψαλμό από το Πνεύμα, που λέει: Δεν έθεσαν τον Θεό ενώπιόν τους. Διότι πώς μπορεί να αγαπά τον πλησίον του εκείνος που δεν έχει πάντοτε προ οφθαλμών του τον Θεό, σύμφωνα με τον μακάριο Δαβίδ που λέει: Έβλεπα τον Κύριο διαρκώς ενώπιόν μου, διότι είναι στα δεξιά μου για να μην κλονιστώ;» 93. «Είναι δε αναγκαίο, έλεγε, και αρεστό στον Θεό, τα παιδιά, τα οποία είναι ακόμη απαλλαγμένα από την πονηρία, να τα ακούνε αυτά συχνότερα, και καθώς προχωρούν τα πράγματα να διδάσκονται να ακολουθούν αυτόν τον κανόνα, επιδιώκοντας με ζήλο το καλό προς τα άνω πριν από την κατάλληλη ηλικία, να επεκτείνονται προς τα εμπρός φτάνοντας στην τελειότητα, όπως ο μακάριος Σαμουήλ που υπηρετούσε στον ναό. Διότι η καθαρή γη είναι έτοιμη για φύτευση· ενώ η χέρσα, αφού καθαριστεί με πολλούς κόπους, τότε μόνο βλαστάνει. Πρέπει λοιπόν να διαφυλάττουμε το να μην προσκόπτουν οι νέοι, ώστε ο Κύριος που φυλάει τα νήπια να διαφυλάξει και τη δική μας ψυχή ως κόρη οφθαλμού· διότι με όποιο μέτρο μετράτε, λέει, θα μετρηθεί και σε εσάς. Ας μην τολμήσει λοιπόν κανείς, αγαπητοί, να βλάψει ψυχή ούτε καν με έναν αργό λόγο.»