Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 17:15

Εις τον Ψαλμόν ιζ', 1 Αστερίου. <Εις το τέλος.> Ποιο; Του θανάτου του Σαούλ δια μαχαίρας και της καταστροφής των συνεργών του. Διότι έφθασε σε αυτούς η οργή μέχρι τέλους. Και ποιο άραγε; Περί της καταστροφής των εχθρών απαντά δια των προκειμένων: <Εβρόντησε από τον ουρανό ο Κύριος, και ο Ύψιστος έδωσε τη φωνή του, χαλάζι και άνθρακες πυρός· εξαπέστειλε βέλη και τους διεσκόρπισε, και επλήθυνε τις αστραπές και τους συνετάραξε. Συνεπόδισε αυτούς που επαναστατούσαν εναντίον μου υποκάτω μου, μέχρι που έκραξαν, και δεν υπήρχε ποιος να τους σώσει, προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε.> Επειδή λοιπόν τέτοια ήταν η καταστροφή και το τέλος των εχθρών, τους βρήκε το τέλος που τους άξιζε, ή σημαίνει και το τέλος των πολέμων. Γιατί όμως λέγει <στον δούλο του Κυρίου> και όχι στον προφήτη ή στον ψαλμωδό ή στον βασιλιά ή σε αυτόν που φυγαδεύει τους δαίμονες; Διότι εκείνα ήταν χαρίσματα του Θεού· το να γίνει όμως κάποιος δούλος του Κυρίου του απέφερε μεγάλο καύχημα.

Περί υπομονής και κατανύξεως. Λόγος παραινετικός. Ο Θεός που μας έπλασε, γνωρίζοντας την ασθένεια της διανοίας μας και την πανουργία του αντιπάλου, μας δώρισε τις θείες Γραφές ως οπλοστάσια και θησαυρούς ιαμάτων. Υπάρχουν δε στα οπλοστάσια διάφορα όπλα· διότι λέει ο Δαβίδ: «και έκανες τους βραχίονές μου σαν χάλκινο τόξο»· και πάλι: «εξαπέστειλε βέλη και τους σκόρπισε, και πλήθυνε τις αστραπές και τους συνέτριψε». Και σε άλλο σημείο λέει: «θα λάβει ως πανοπλία τον ζήλο του και θα οπλίσει την κτίση για άμυνα κατά των εχθρών· θα φορέσει ως θώρακα τη δικαιοσύνη και θα βάλει ως περικεφαλαία την ανυπόκριτη κρίση· θα λάβει ως ακαταμάχητη ασπίδα την οσιότητα, και θα ακονίσει την απότομη οργή σε ρομφαία, και ο κόσμος θα συμπολεμήσει μαζί του εναντίον των παραφρόνων. Θα εκτοξευθούν εύστοχες βολίδες αστραπών, και σαν από εύκυκλο τόξο των νεφελών θα πετάξουν προς τον στόχο τους, και από πετροβόλο θυμό θα ριφθούν γεμάτα χαλάζια. Θα αγανακτήσει εναντίον τους το νερό της θάλασσας, και ποταμοί θα τους κατακλύσουν απότομα. Θα αντισταθεί απέναντί τους πνεύμα δυνάμεως, και σαν λαίλαπα θα τους διασκορπίσει». Και ο Ελισσαίος είπε: «μη φοβάσαι, διότι είναι περισσότεροι αυτοί που είναι μαζί μας παρά αυτοί που είναι μαζί τους». Και προσευχήθηκε ο Ελισσαίος και είπε: «Κύριε, άνοιξε τα μάτια του παιδιού, για να δει».

Και εξαπέστειλε βέλη και τους σκόρπισε, και πλήθυνε τις αστραπές και τους συνετάραξε. Και φάνηκαν οι πηγές των υδάτων, και αποκαλύφθηκαν τα θεμέλια της οικουμένης· από την επιτίμησή σου, Κύριε, από την πνοή του πνεύματος της οργής σου. Ως θεμέλια της οικουμένης θα εννοήσεις τις δυνάμεις της σοφίας του Θεού, διά των οποίων παλαιότερα είχε θεμελιωθεί ολόκληρη η κτίση, και ύστερα στερεώθηκε η οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί. Εάν πάλι θελήσεις να εννοήσεις ως οικουμένη την Εκκλησία του Θεού· και ως πρώτο θεμέλιό της την αρραγή και στερεά πέτρα, πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί σύμφωνα με το: «Πάνω στην πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και πύλες άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της». Η δε πέτρα ήταν ο Χριστός· ή, σύμφωνα με τον Απόστολο, για το οποίο διδάσκει ο ίδιος λέγοντας: «Διότι άλλο θεμέλιο ουδείς δύναται να θέσει παρά το ήδη τεθειμένο, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός»· και έπειτα, μετά από αυτόν, ως θεμέλια της Εκκλησίας τους προφητικούς και αποστολικούς λόγους, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: «Έχοντας εποικοδομηθεί πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών, όπου ακρογωνιαίος λίθος είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός»· τότε δεν θα απέκλινες από την αλήθεια.

Αυτά, λοιπόν, τα θεμέλια της οικουμένης αποκαλύφθηκαν· διότι οι εχθροί του Θεού, οι οποίοι παλαιότερα σκοτείνιαζαν τα μάτια της ψυχής μας για να μη βλέπουμε τα θεία, απομακρύνθηκαν, και διασκορπίστηκαν από τα βέλη που εξαπέλυσε ο Κύριος, και τράπηκαν σε φυγή από την επιτίμηση του Κυρίου και από την πνοή του πνεύματος της οργής Του.

«και εβρόντησεν» Όταν ο Πατέρας μίλησε στον Υιό Του από τον ουρανό: Ούτός εστιν ο Υιός μου ο αγαπητός. Λέγεται δε βροντή και το κήρυγμα. «και εξαπέστειλεν» Εννοεί τις γλώσσες των αποστόλων· διότι αυτές, σαν βέλη πυρφόρα, διατρέχοντας παντού, σκόρπισαν τους δαίμονες, επιστρέφοντας τα έθνη στον Θεό. «και αστραπάς» Διότι οι απόστολοι, αστράφτοντας τον λόγο του Ευαγγελίου στα έθνη, τα τάραξαν, δηλαδή τα θορύβησαν. Επειδή έσπευσαν προς επιστροφή. «και ώφθησαν» Τα ύδατα του βαπτίσματος· διότι αυτά φανερώθηκαν ως πηγές αιώνιας ζωής. «και ανεκαλύφθη» Το στερεό [και ασάλευτο] θεμέλιο φανερώθηκε διά του βαπτίσματος, το οποίο είναι η πίστη, μέσω της οποίας συγκρατείται η οικουμένη. «από επιτιμήσεως» Διότι επιτίμησε παντού τους δαίμονες, φυσώντας εναντίον τους με οργή και χωρίζοντας τους ανθρώπους (από τον άνθρωπο) διά του βαπτίσματος. «εξαπέστειλεν» Αφού εξαπέστειλε ο Πατέρας τον Υιό για τη σωτηρία του ανθρώπου, αναλαμβάνοντάς τον, τον ανέβασε στους ουρανούς. «προσέλαβε» Από τα ρεύματα της αμαρτίας· διότι σαν νερό κατέκλυζε την ανθρωπότητα, αλλά νερό ανυπόστατο. «ρύσεται» Από τον διάβολο και τους δαίμονές του. Διότι αν και είναι ασθενείς, είναι ωστόσο κακοί. «και εκ των μισούντων» Διότι αφότου υποσκέλισαν τον άνθρωπο, τον καθυπέταξαν με δύναμη και τον κυρίευσαν. «προέφθασάν με» Διότι αφότου έβλαψαν τον άνθρωπο, υποσκελίζοντάς τον, τον παρακινούσαν και προηγούνταν σε κάθε κακία.

Ερώτηση: Γιατί λοιπόν αναφέρει πρώτα το πάθος και έπειτα την κάθοδο και την άνοδο; Απόκριση: Μην είσαι μεμψίμοιρος. Διότι το Πνεύμα επέλεξε να φανερώσει τη φύση του δράματος, όχι όμως με αυστηρή σειρά και ακολουθία. Διότι, όπως ακριβώς το φυσικό κάλλος δεν έχει ανάγκη την τέχνη του καλλωπισμού για να λαμπρυνθεί, έτσι και η αλήθεια είναι το φυσικό κάλλος του Αγίου Πνεύματος. «Ολόγυρά του είναι η σκηνή του», δηλαδή η σκοτεινή νεφέλη που τον αναβιβάζει. «Ύδωρ σε νεφέλες των αέρων», δηλαδή θολό, το οποίο καθώς διαρρέει προς τα κάτω γίνεται διαυγές. «Από την ακτινοβολία ενώπιόν του οι νεφέλες διήλθαν», δηλαδή, μη αντέχοντας την αίγλη της ανόδου του, οι νεφέλες διασκορπίστηκαν· «χαλάζι και το αιθέριο πυρ» δραπέτευσαν από μπροστά του. «Και εβρόντησε από τον ουρανό ο Κύριος», με δυνατή φωνή τη χάρη του Πνεύματός του, «και ο Ύψιστος έδωσε τη φωνή του», την οποία υποσχέθηκε στους μαθητές, λέγοντας: «Θα αποστείλω την επαγγελία του πατέρα μου σε εσάς». «Εξαπέστειλε βέλη» των Ρωμαίων «και σκόρπισε» τους Ιουδαίους «και πλήθυνε τις αστραπές και τους συντάραξε» με αιώνια ταραχή. «Και φάνηκαν οι πηγές» των θείων του αγαθών αποξενωμένες «και αποκαλύφθηκαν τα θεμέλια της οικουμένης· από την επιτίμησή σου, Κύριε», όταν ετάφη ο Χριστός. «Εξαπέστειλε από το ύψος» ο Πατήρ «και με προσέλαβε από πολλά ύδατα», δηλαδή πειρασμούς. «Θα με λυτρώσει από τους δυνατούς εχθρούς μου, επειδή έγιναν ισχυρότεροι από εμένα.»