Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 17:21

Και θα μου ανταποδώσει ο Κύριος. Είμαι πεπεισμένος, λέγει, ότι κατά τον καιρό της δικαιοκρισίας Του, μη ενθυμούμενος τις αμαρτίες μου, θα μου ανταποδώσει σύμφωνα με τη δικαιοσύνη μου. Διότι, αντιπαραβάλλοντας και θέτοντας τις άλλες μου πράξεις τις εν δικαιοσύνη ωσάν σε ζυγό απέναντι στο αμάρτημά μου, θα τις βρει να υπερτερούν κατά πολύ του αμαρτήματος που έχω διαπράξει.

Διδάσκει δε ο λόγος ότι αυτός που έχει ολισθήσει εξαιτίας κάποιας αδυναμίας μπορεί να ανακάμψει μέσω δεύτερων κατορθωμάτων. [Δικαιοσύνη ονομάζει την καθολική αρετή· την πρακτική καθαρότητα των χεριών την εννοεί ως τις πρακτικές ενέργειες που παραμένουν αμόλυντες, δηλαδή το να επιτελούνται από τη βέλτιστη έξη.] [Ότι όλα τα κρίματα, και τα εξής. Όσοι έχουν ολισθήσει πρέπει να ανακάμπτουν μέσω δεύτερων κατορθωμάτων.]

Πολλά δε ονομάζει τα ύδατα· διότι διάφοροι είναι οι τρόποι των πειρασμών, και οι επιβουλές των πονηρών πνευμάτων. Αλλά από όλα αυτά μας έσωσε ο Χριστός. <Σύμφωνα με την καθαρότητα των χεριών μου θα με ανταμείψει.> (C f. 34.) Αντίστοιχα, ως καθαρότητα χεριών θα εννοήσεις τα λαμπρά και αμόλυντα έργα της πίστεως που επιτελούνται, χωρίς τα οποία η πίστη είναι νεκρή. <Ο Θεός μου, άμωμος είναι η οδός του.> (C f. 35 b.) Ο Λόγος του Θεού είναι ο μόνος αληθινός Θεός· γι' αυτό και είναι Μονογενής, επειδή είναι μόνος όπως ακριβώς ο Θεός· διότι όλοι οι άλλοι γίνονται θεοί με την παρουσία του Λόγου του Θεού. Διότι εκείνους ονόμασε θεούς, προς τους οποίους απευθύνθηκε ο λόγος του Θεού. <Ο Θεός που με περιζώνει με δύναμη, και έκανε άμωμη την οδό μου.> (A f. 105 b.) Αυτά ταιριάζουν και στους ιερουργούς του Ευαγγελίου, στους οποίους έλεγε ο Σωτήρας: «Καθίστε στην Ιερουσαλήμ μέχρι να ντυθείτε με δύναμη από ψηλά·» την οποία αφού ζώστηκαν, και αφού οπλίστηκαν με το Άγιο Πνεύμα (διότι αυτή είναι η υποσχεμένη δύναμη), έγιναν ακατανίκητοι και απέναντι στους δαίμονες και στους διώκτες και στα πάθη, και διήλθαν την οδό της ζωής ακατηγόρητα. <Αυτός που καταρτίζει τα πόδια μου σαν του ελαφιού, και με στήνει στα ψηλά.> (A f. 105 b.) Λένε ότι τα ελάφια τρέχουν πάρα πολύ γρήγορα, και μάλιστα σκοτώνουν τα φίδια, και όταν διώκονται από τους κυνηγούς, κατευθύνονται στα ψηλά.

Είχε αναφωνήσει προηγουμένως κάπου και ο Δαβίδ: «Και θα με ανταμείψει ο Κύριος σύμφωνα με τη δικαιοσύνη μου, και σύμφωνα με την καθαρότητα των χεριών μου θα μου ανταποδώσει.» Διότι, δεν ισχυρίζεσαι ότι είναι διαφορετική η δικαιοσύνη του Παύλου, για παράδειγμα, από τη δικαιοσύνη οποιουδήποτε άλλου που δεν βρίσκεται ακόμη σε τέτοιο επίπεδο (και αναφέρομαι στην πνευματική δύναμη), ώστε να μπορεί να αναφωνεί ξεκάθαρα: «Εμένα ας μη μου συμβεί να καυχηθώ, παρά μόνο για τον σταυρό του Χριστού, μέσω του οποίου ο κόσμος έχει σταυρωθεί για μένα και εγώ για τον κόσμο;» ΠΑΛΛ. Απολύτως. ΚΥΡ. Και λοιπόν; Δεν θα παραδεχτούμε ότι είναι διαφορετική η καθαρότητα των χεριών του Ιωάννη από την καθαρότητα κάποιου άλλου, που μόλις κάνει τα πρώτα του βήματα στην ευαγγελική ζωή; ΠΑΛΛ. Θα το παραδεχτούμε· πώς όχι άλλωστε; ΚΥΡ. Έπειτα, πες μου, εφόσον είναι δίκαιος ο Κριτής των πάντων, θα απαιτήσει από εμάς δικαιοσύνη ισάξια και εντελώς όμοια με τα κατορθώματα των αγίων, ή, αφού εξετάσει το μέτρο της δικής μας πνευματικής αντοχής, δεν θα απαιτήσει τίποτα περισσότερο από όσα μπορεί κανείς να κατέχει και να κατορθώσει; ΠΑΛΛ. Αυτό λέω και εγώ· διότι έτσι είπε ο Χριστός, ότι «Σε όποιον εμπιστεύθηκαν πολλά, θα ζητήσουν πολλά από αυτόν». Είναι προφανές ότι ισχύει και το αντίστροφο· λίγα, δηλαδή, πάντοτε θα ζητηθούν από εκείνον που έλαβε τα λιγότερα. ΚΥΡ. Παρατήρησε, λοιπόν, αυτό το ζήτημα όπως είναι καταγεγραμμένο στον Νόμο, και ότι ο Θεός ζητά από τον καθένα ανάλογα με τα δικά του μέτρα.

Διότι τις άλλες μου πράξεις, αυτές της αρετής και της δικαιοσύνης, αφού τις παραβάλει σαν σε ζυγαριά και πλάστιγγα και τις αντιπαραθέσει προς το αμάρτημά μου, θα βρει ότι πλεονάζουν κατά πολύ έναντι του αμαρτήματος που διαπράχθηκε. Γι' αυτό θα μου ανταποδώσει όχι σύμφωνα με αυτό που αμάρτησα (διότι ήδη μου το ανταπέδωσε, παιδεύοντάς με στον παρόντα βίο μέσα από τις συμφορές που με κατέλαβαν), αλλά σύμφωνα με τις υπόλοιπες πράξεις, αυτές της δικαιοσύνης, θα μου αποδώσει κατά την ημέρα της δίκαιης κρίσης Του, και θα μου προσφέρει την αμοιβή σύμφωνα με την καθαρότητα των χεριών μου· διότι ξέπλυνα τον ρύπο που είχε προηγουμένως επέλθει σε αυτά. Και θα είμαι άμωμος ενώπιόν Του και θα προφυλαχτώ από την ανομία μου. Και θα μου ανταποδώσει ο Κύριος σύμφωνα με τη δικαιοσύνη μου, και σύμφωνα με την καθαρότητα των χεριών μου θα μου ανταποδώσει.

«Και εγένετο» Διότι, αφότου ήλθε ο Κύριος, στήριξε τον άνθρωπο στην πίστη, ώστε να μην κλονίζεται. «Και εξήγαγεν» Διότι έδωσε ευρυχωρία στον άνθρωπο, δίνοντάς του την εξουσία να πατά πάνω σε κάθε δύναμη του εχθρού. «Θα με λυτρώσει» Διότι με τη θέλησή Του ήλθε από τους ουρανούς, επειδή αγάπησε τον άνθρωπο, και τον λύτρωσε από την αιχμαλωσία των δαιμόνων· διότι αυτοί είναι δυνατοί εχθροί εναντίον του ανθρώπου. «Και θα ανταποδώσει» Διότι στους δικαίους, οι οποίοι πρόθυμα υπακούν στις εντολές του Θεού, αποδίδει τον μισθό, ως δίκαιος κριτής. «Και κατά την καθαρότητα» Σε αυτούς δηλαδή, όσοι φύλαξαν τα χέρια τους καθαρά από δώρα και αρπαγές· και αυτός είναι ο Χριστός. «Επειδή εφύλαξα» Αυτοί θα καυχηθούν μέσα στη δόξα του Θεού, όσοι εφύλαξαν τις οδούς του Κυρίου και παρέμειναν ακλόνητοι στην πίστη. «Επειδή όλα τα κρίματα» Διότι διαρκώς ο κατά Θεόν άνθρωπος, έχοντας τον φόβο του Θεού μπροστά στα μάτια του, έχει παρρησία ενώπιον του Θεού. «Και τα δικαιώματα» Διότι νύχτα και μέρα εκείνοι που έχουν ουράνιο πολίτευμα στολίστηκαν με τη δικαιοσύνη του Θεού. «Και θα είμαι» Ο Υιός με τον Πατέρα· διότι, αφού κατήλθε στη γη δεν μολύνθηκε, αλλά όπως κατήλθε έτσι και ανήλθε. «Και θα φυλαχθώ» Διότι, αφού ανέβασε τον άνθρωπο στους ουρανούς (προς την ουράνια άνοδο), παραμένει πλέον αμέτοχος σε κάθε ανομία.

«και θα ανταποδώσει» Διότι ο κυριακός άνθρωπος είναι πλήρης δικαιοσύνης· το ίδιο δε θα λάβουν και οι δίκαιοι. «και σύμφωνα με την καθαρότητα» Η έκφραση «ενώπιον των οφθαλμών αυτού» αναφέρεται στο βήμα το ανθρώπινο. Αναφέρεται δε στον Χριστό. Διότι τα δικά Του χέρια είναι αληθινά καθαρά από κάθε μολυσμό. «μετά οσίου» Διότι με όποιον συναναστρέφεται κανείς, αυτού τον βίο και μιμείται, όπως ακριβώς εκείνοι που ζουν κατά Χριστόν ονομάζονται χριστιανοί. «και μετά ανδρός» Αθώος [καθώς] και όσιος είναι ο Χριστός, και όσοι ζουν εν Χριστώ μετέχουν της δόξας Του. «και μετά εκλεκτού» Και αυτό είναι ο Χριστός και οι εκλεκτοί του Χριστού· αυτοί δε είναι οι απόστολοι, ως εκλεκτοί του Θεού. «και μετά στρεβλού» Στρεβλός είναι ο διάβολος, καθώς διαστράφηκε από την αξία του· υπακούοντας σε αυτόν, ο Ιούδας μετεστράφη (διαστράφηκε) και απώλεσε την αξία του. «ότι εσύ λαό» Τον προερχόμενο από τα έθνη που ταπεινώθηκε από την πλάνη των ειδώλων. «και οφθαλμούς» Των ιουδαίων αρχόντων και των δαιμόνων. «ότι εσύ θα φωτίσεις» Ο Χριστός βοά προς τον Πατέρα εκ προσώπου του ανθρώπου. «ο Θεός μου» Διότι, καθώς ο άνθρωπος κατέκειτο σε ζοφερή νύχτα, τον φώτισε αναλαμβάνοντάς τον στη θεότητα. «ότι εν σοι θα λυτρωθώ» [Ομιλεί περί του λαού των Ιουδαίων· διότι αυτοί πείραζαν τον Χριστό.] «και εν τω Θεώ» Όσα οικοδόμησε η αμαρτία, τα αδαμάντινα του άδη, αυτά ο Χριστός τα συνέτριψε.

«Με πρόφθασαν την ημέρα της κακώσεώς μου», όταν με συνέλαβαν, «και έγινε ο Κύριος το στήριγμά μου», για να μην ντροπιαστώ, «και με έβγαλε σε ευρύχωρο τόπο», μετά το πάθος. «Θα με λυτρώσει διότι με θέλησε», ακούγοντας αυτούς που με χλεύαζαν: «Ας τον σώσει, αν τον θέλει». «Και θα μου ανταποδώσει ο Κύριος σύμφωνα με τη δικαιοσύνη μου, και σύμφωνα με την καθαρότητα των χεριών μου θα μου ανταποδώσει». «Διότι φύλαξα τις οδούς του Κυρίου και δεν ασέβησα έναντι του Θεού μου». Πώς αλλιώς, άλλωστε, θα μπορούσα να σηκώσω την αμαρτία του κόσμου; «Διότι όλες οι κρίσεις του είναι μπροστά μου, και τα προστάγματά του δεν απομακρύνθηκαν από εμένα· και θα είμαι άμωμος μαζί του, θα προφυλαχθώ από την ανομία. Και θα μου ανταποδώσει ο Κύριος σύμφωνα με τη δικαιοσύνη μου. Με τον όσιο θα είσαι όσιος, με τον αθώο θα είσαι αθώος, με τον εκλεκτό θα είσαι εκλεκτός και με τον διεστραμμένο θα συμπεριφερθείς αναλόγως». Στον καθένα, λέει, γίνεσαι ανταποδότης, ανάλογος με τα έργα που πράττει· «Διότι εσύ θα σώσεις τον ταπεινό λαό και θα ταπεινώσεις τα βλέμματα των υπερηφάνων».