Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 17:33

Διότι ποιος είναι Θεός εκτός από τον Κύριο; Ή ποιος είναι Θεός εκτός από τον Θεό μας; Διότι ο Λόγος του Θεού είναι ο μόνος αληθινός Θεός, γι' αυτό και είναι Μονογενής, επειδή είναι ο μόνος που είναι Θεός όπως ο Πατέρας. Αφού όμως μίλησε για τον Χριστό, ότι είναι εκ φύσεως Θεός, τώρα λέει: «Ή ποιος είναι Θεός;», εννοώντας ότι, σύμφωνα με αυτόν, μόνον ο Πατέρας είναι. Για εμάς όμως υπάρχει ένας Θεός, ο Πατέρας· διότι δεν υπάρχει άλλος Θεός, ώστε ο ένας να εκπληρώνει το αίτημα σε τούτον και ο άλλος σε εκείνον. Ίσως μάλιστα να διατύπωσε τους δύο στίχους εκ παραλλήλου· έτσι, λέει, ο αληθινός Θεός, όπως ακριβώς είχα πεποίθηση, με περιέζωνε με δύναμη για να νικώ, και καθιστούσε αβλαβή την οδό μου ως προς τα πρακτέα.] Ο Θεός που με περιζώνει με δύναμη. Παρόμοιο είναι το ρηθέν: «Έως ότου ενδυθείτε δύναμη εξ ύψους».

Και κατέστησε άμωμη την οδό μου. Δηλαδή, δια των ευαγγελικών θεσπισμάτων με προετοίμασε να διατρέχω άμωμη οδό. Και σε υψηλά μέρη με στήνει. Δηλαδή, με διδάσκει να φρονώ τα άνω. [Καταρτίζοντας τα πόδια μου. Διότι οι άγιοι εξολοθρεύουν τα ιοβόλα πάθη· επειδή έλαβαν δύναμη κατά των νοητών όφεων, και για τον λόγο αυτό παρομοιάζονται με ελάφια· διότι και αυτά εξολοθρεύουν τους αισθητούς όφεις· Ωσάν του ελαφιού· διότι έλαβαν εξουσία να πατούν επάνω σε όφεις και σκορπιούς και επί πάσαν την δύναμιν του εχθρού.] Διδάσκοντας τα χέρια μου για πόλεμο. Διότι, εκτείνοντάς τα σε προσευχή, υπερισχύω των εχθρών. Και έκανες τους βραχίονές μου σαν χάλκινο τόξο. Κατασκευάζοντας τις δυνάμεις της ψυχής ανδρείες, δίκην χάλκινου τόξου. Μέσω του χαλκού, αφενός, δείχνει το εύτονο και το άτρωτο, μέσω δε του τόξου τη συμβολική εκτόξευση βελών από τους βραχίονές μας. [Διδάσκοντας τα χέρια μου για πόλεμο. Διδάσκοντας την επιτυχία κατά τη μάχη, και καθιστώντας τους βραχίονες σαν τόξο, κάνοντάς τους ωσάν χάλκινους ως προς την ισχύ. Ή λέει ότι κατασκεύασε τις δυνάμεις της ψυχής ανδρείες, δίκην χάλκινου τόξου. Ο χαλκός είναι σύμβολο της πρακτικής αρετής· διότι κατέστρεψε, λέει, τον χαλκό σου, λέει ο Ιεζεκιήλ προς την Ιερουσαλήμ.] Και μου έδωσας την υπεράσπιση της σωτηρίας. Με υπερασπίστηκες, λέει, μέσω του σωτηρίου σου.

Και αντί για ζώνη, με σχοινί θα ζωστείς. Ζώνεται την οσφύ του με αλήθεια, εκείνος που ζώνεται κατά Θεόν. Τέτοιος ήταν ο Πέτρος, ο οποίος άπλωνε τα χέρια του και ζωνόταν για τον πόλεμο υπέρ του Χριστού από εκείνους που τον οδηγούσαν στο μαρτύριο υπέρ της αλήθειας μέχρι θανάτου. — Ο μεν Άγιος λοιπόν περιζώνεται δύναμη· διότι «ο Θεός», λέγει, «είναι εκείνος που με περιζώνει με δύναμη»· εκείνος όμως που απώλεσε αυτήν τη ζώνη, ζώνεται με τα δεσμά των δικών του αμαρτιών, διότι «ο καθένας σφίγγεται με τα σχοινιά των δικών του αμαρτιών». Σύμβολο αυτών ήταν το φραγέλλιο από σχοινιά, το οποίο εκδίωκε από το ιερό αυτούς που βεβήλωναν τα άγια, δείχνοντας έτσι ο Κύριος ότι για τον καθένα γίνονται μάστιγες οι ίδιες οι πλοκές των αμαρτιών του, και πως μαστιγώνεται από τα σχοινιά των αμαρτιών που περιπλέκονται γύρω του.

Επομένως, είναι αναγκαίο και ωφέλιμο σε όλους, αδελφοί, σαν οδοιπόροι ή δρομείς που έχουμε προετοιμαστεί, και έχοντας εξασφαλίσει από κάθε πλευρά την ελαφρότητα στις ψυχές μας για αυτόν τον δρόμο, να σπεύδουμε αμετάστρεπτα προς το τέρμα της οδού. Και ας μην υποθέσει κανείς ότι γίνομαι δημιουργός καινοφανών όρων, επειδή ονόμασα τώρα την ανθρώπινη ζωή οδό, αφού και ο προφήτης Δαβίδ έτσι ονόμασε τον βίο· πότε λέγοντας κάπως έτσι: «Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό, αυτοί που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου»· και πότε βοώντας προς τον Δεσπότη του: «Απομάκρυνε από εμένα την οδό της αδικίας, και σύμφωνα με τον νόμο σου ελέησέ με». Άλλοτε πάλι, υμνώντας την ταχεία βοήθεια του Θεού εναντίον εκείνων που τον καταπολεμούσαν, και ψάλλοντας με τη λύρα με αγαλλίαση: «Και ποιος είναι Θεός εκτός από τον Θεό μας;», έλεγε: «Ο Θεός, ο οποίος με περιζώνει με δύναμη, και κατέστησε άμωμη την οδό μου»· θεωρώντας ευλόγως ότι η επίγεια διαβίωση των ανθρώπων, είτε είναι αξιοθαύμαστη είτε φαύλη, παντού έτσι πρέπει να ονομάζεται.

Πολλά δε ονομάζει τα ύδατα· διότι διάφοροι είναι οι τρόποι των πειρασμών, και οι επιβουλές των πονηρών πνευμάτων. Αλλά από όλα αυτά μας έσωσε ο Χριστός. <Σύμφωνα με την καθαρότητα των χεριών μου θα με ανταμείψει.> (C f. 34.) Αντίστοιχα, ως καθαρότητα χεριών θα εννοήσεις τα λαμπρά και αμόλυντα έργα της πίστεως που επιτελούνται, χωρίς τα οποία η πίστη είναι νεκρή. <Ο Θεός μου, άμωμος είναι η οδός του.> (C f. 35 b.) Ο Λόγος του Θεού είναι ο μόνος αληθινός Θεός· γι' αυτό και είναι Μονογενής, επειδή είναι μόνος όπως ακριβώς ο Θεός· διότι όλοι οι άλλοι γίνονται θεοί με την παρουσία του Λόγου του Θεού. Διότι εκείνους ονόμασε θεούς, προς τους οποίους απευθύνθηκε ο λόγος του Θεού. <Ο Θεός που με περιζώνει με δύναμη, και έκανε άμωμη την οδό μου.> (A f. 105 b.) Αυτά ταιριάζουν και στους ιερουργούς του Ευαγγελίου, στους οποίους έλεγε ο Σωτήρας: «Καθίστε στην Ιερουσαλήμ μέχρι να ντυθείτε με δύναμη από ψηλά·» την οποία αφού ζώστηκαν, και αφού οπλίστηκαν με το Άγιο Πνεύμα (διότι αυτή είναι η υποσχεμένη δύναμη), έγιναν ακατανίκητοι και απέναντι στους δαίμονες και στους διώκτες και στα πάθη, και διήλθαν την οδό της ζωής ακατηγόρητα. <Αυτός που καταρτίζει τα πόδια μου σαν του ελαφιού, και με στήνει στα ψηλά.> (A f. 105 b.) Λένε ότι τα ελάφια τρέχουν πάρα πολύ γρήγορα, και μάλιστα σκοτώνουν τα φίδια, και όταν διώκονται από τους κυνηγούς, κατευθύνονται στα ψηλά.

Ο Θεός που με περιζώνει με δύναμη, και κατέστησε άμεμπτη την οδό μου· που προετοιμάζει τα πόδια μου σαν των ελαφιών, και με στήνει στα ύψη. Δεν προστατεύει και δεν υπερασπίζεται, λέει, αυτούς που μένουν άπραγοι και αδρανούν· αλλά και εκείνους που συμβάλλουν και οι ίδιοι στη σωτηρία τους με το να αγωνίζονται και να καταπολεμούν τους εχθρούς. Έτσι, λοιπόν, εξοπλίζοντας και εμένα με τις δικές Του δυνάμεις, ενδυναμώνει τη θνητή και ανθρώπινη ισχύ μου με τη χάρη Του· ώστε, σαν άνδρας που έχει περιζωστεί την οσφύ του, να σταθώ απέναντι στους πολεμίους με τη δύναμη που μου χορηγείται από Αυτόν.

Αλλά, όπως ακριβώς έχει ειπωθεί: «Του Θεού η οδός είναι άμωμη»· έτσι, θέλοντας να είμαι και εγώ κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή Του, έκανε και τη δική μου οδό άμωμη, καταρτίζοντας με διδασκαλίες, παραινέσεις και κάθε λογής μαθήματα την οδό μου, δηλαδή καθιστώντας τη ζωή και τον βίο μου άμωμο. Αντί δε της λέξεως «άμωμον», ο Ακύλας απέδωσε «τέλειον». Επιπροσθέτως, «κατασκεύασε και τα πόδια μου σαν των ελαφιών»· για τα οποία ελάφια γίνεται πολύς λόγος στα ιερά γράμματα. Εάν δε κάποιος εξετάσει τα προλεχθέντα με την ησυχία του, θα ανακαλύψει ότι το νόημά τους ανάγεται στους αγίους άνδρες του Θεού, οι οποίοι εξολοθρεύουν κάθε ερπετό και ιοβόλο ζώο. Επειδή τέτοια είναι εκ καταβολής η φύση του ελαφιού, να σκοτώνει τα φίδια και να εξοντώνει κάθε ερπετό. Είναι δε το ζώο αυτό ορεσίβιο και γρήγορο, όπως και οι άγιοι του Θεού προσβλέπουν στα άνω, και όχι στα γήινα, και επιδιώκουν τα υψηλά, από πόθο για τη βασιλεία των ουρανών. Αυτήν λοιπόν την ομοιότητά του με τους αγίους και ο Δαβίδ την αποδίδει στη χάρη του Θεού, λέγοντας στη συνέχεια: «Και με στήνει στα ύψη μου». Διότι, κι αν ακόμη άλλοι προσπαθούν με κάθε τρόπο να μας σύρουν προς τα κάτω και να μας καταβιβάσουν στα βάθη και στις κοιλάδες της κακίας· όμως ο Θεός μας, σαν ένας αγωνοθέτης που μας διδάσκει να είμαστε καλοί δρομείς, μας παρορμά προς τα ύψη που μας ταιριάζουν· δική Του άλλωστε είναι η χάρη.

«Και με περιέζωσες με δύναμη για πόλεμο, υπέταξες κάτω από εμένα όλους όσοι ξεσηκώνονταν εναντίον μου». Σε εμένα μεν, λέει, δώρισες ανδρεία και ρώμη. Αφού είπε πιο πάνω: «Ο Θεός που με περιζώνει με δύναμη», εδώ διδάσκει και το αποτέλεσμα του έργου λέγοντας: «Και με περιέζωσες με δύναμη για πόλεμο· και έκανες τους εχθρούς μου να μου στρέψουν τα νώτα». Εκείνοι που, μέσω της μετάνοιας, μόλις τώρα απαλλάσσονται από την έχθρα, επειδή δεν έχουν ακόμη την παρρησία που προέρχεται από την αρετή, θα μπορούσαν να τοποθετηθούν από τον Πατέρα ως νώτα του Ιησού· διότι έτσι, αφού βρεθούν πίσω του, θα μπορέσουν και να τον ακολουθήσουν.

ΙΗ΄. Η οσφύς, λοιπόν, στα άλογα ζώα ας είναι ελεύθερη και άδετη· διότι δεν διαθέτουν τη λογική, η οποία να συγκρατεί τις ηδονές· για να μην αναφέρω ότι ακόμη και εκείνα γνωρίζουν το όριο της φυσικής τους ορμής. Σε εσένα όμως ας περιστέλλεται με τη ζώνη και τη σωφροσύνη το επιθυμητικό και το χρεμετιστικό (όπως λέει η θεία Γραφή, στηλιτεύοντας το αισχρό του πάθους), για να φας με καθαρότητα το Πάσχα, αφού νεκρώσεις τα μέλη σου τα επί της γης, και μιμούμενος τη ζώνη του Ιωάννη, του ερημίτη, του προδρόμου και μεγάλου κήρυκα της αλήθειας. Γνωρίζω και μία άλλη ζώνη, εννοώ τη στρατιωτική και ανδρική, σύμφωνα με την οποία ονομάζονται κάποιοι Εύζωνοι της Συρίας και Μονόζωνοι· κατά την οποία και ο Θεός, απευθυνόμενος στον Ιώβ, λέει: «Όχι, αλλά ζώσου σαν άνδρας την οσφύ σου, και δώσε ανδρική απόκριση»· με αυτήν και ο θείος Δαβίδ καυχάται ότι έχει ζωστεί δύναμη από τον Θεό, και παρουσιάζει τον ίδιο τον Θεό να έχει ενδυθεί δύναμη και να έχει ζωστεί, προφανώς εναντίον των ασεβών· εκτός και αν είναι σε κάποιον πιο αρεστό ότι το περίσσευμα της δυνάμεώς Του, και η τρόπον τινά συγκράτησή της, υποδηλώνεται με αυτόν τον τρόπο, όπως ακριβώς ενδύεται το φως σαν ιμάτιο. Διότι την ακατάσχετη ορμή της δυνάμεώς Του και του φωτός Του ποιος θα μπορέσει να την αντέξει; Διερωτώμαι, τι κοινό υπάρχει μεταξύ της οσφύος και της αλήθειας; Και τι άραγε εννοεί ο άγιος Παύλος όταν λέει: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας ζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια»;

«Διότι ποιος είναι Θεός;» Διότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από Αυτόν. Λέει, πράγματι, στον Ησαΐα: «Εγώ είμαι και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα». «Ο Θεός που περιζώνει» Ο Πατέρας τον Υιό. Λέει δηλαδή: και τα έδωσε όλα στον Υιό ως γνήσιο. «Και έθεσε» Αναφέρεται στον Κυριακό άνθρωπο, ο οποίος δεν έπραξε αμαρτία και δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα του. «Αυτός που καταρτίζει» Διότι τα ελάφια χαίρονται στα βουνά και στους βράχους· έτσι και ο Χριστός στο όρος του Γολγοθά· ανεβαίνοντας πάνω στον βράχο, στάθηκε πάνω στον σταυρό στα ύψη. «Διδάσκοντας» Για τον πόλεμο εναντίον του διαβόλου, εξού και τα χέρια Του άπλωσε πάνω στον σταυρό ο Χριστός. «Και έθεσες τόξο» Ονομάζει χάλκινο τόξο τον σταυρό, εξαιτίας της ισχύος του· διότι αφού τον σήκωσε στους ώμους Του, με αυτόν κατατρύπησε τον διάβολο. «Και μου έδωσες» Διότι ο διάβολος δεν μπορεί πλέον να κυριεύσει τον άνθρωπο, αφότου διασφαλίστηκε με το Ευαγγέλιο. «Και το δεξί σου χέρι» Κρατώντας δηλαδή τον Αδάμ από το χέρι και ανασταίνοντάς τον, ενώ κειτόταν κάτω. «Και η διαπαιδαγώγηση» Αφού δίδαξε στον άνθρωπο τον νόμο της χάριτος. «Και η διαπαιδαγώγηση» Διότι, αφού διαπαιδαγωγήθηκε ο άνθρωπος από τη χάρη του Χριστού, έμαθε και τα μυστήρια της χάριτος. «Πλάτυνες» Αφού έδωσε εξουσία στον άνθρωπο να πατά πάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμη του εχθρού. «Και δεν ασθένησαν» Διότι δεν είναι πλέον δυνατόν να εξαπατηθεί (ή να βλαφθεί) από τον εχθρό.

Τα χωρία αναμειγνύονται, αναφερόμενα στον Δαβίδ και στον τύπο του Χριστού· διότι ο μεν Δαβίδ, έχοντας καταδιωχθεί από πολλούς εχθρούς και έχοντας διασωθεί, έψαλε αυτά, ο δε Χριστός, υποκινούμενος από τους Ιουδαίους, προέλεγε αυτά προς τον Πατέρα διά στόματος Δαβίδ. «Ο Θεός μου, θα φωτίσεις το σκοτάδι μου», το οποίο προέρχεται από τη θλίψη· «Διότι δι' εσού θα σωθώ από τον πειρασμό» των επιβουλών εναντίον μου, «και με τη βοήθεια του Θεού μου θα υπερπηδήσω τείχος», διαφεύγοντας από το πρόσωπό τους. «Ο Θεός μου, είναι άμωμη η οδός του», την οποία είναι αδύνατον να βαδίσουν οι αμαρτωλοί, «τα λόγια του Κυρίου είναι πεπυρωμένα», δηλαδή κεκαθαρμένα, «είναι υπερασπιστής όλων όσοι ελπίζουν σε αυτόν», είτε είναι σοφοί είτε απλοί άνθρωποι. «Διότι, ποιος είναι Θεός», αντί του κανείς δεν είναι Θεός, κανείς Κύριος, παρά μόνο και «πλην του Θεού ημών», έστω και αν ψευδωνύμως λέγεται ότι υπάρχουν πολλοί θεοί και πολλοί κύριοι. Ω, της πολυθεϊστικής και άθεης ανοησίας των ανθρώπων. «Ο Θεός που με περιζώνει με δύναμη, κατέστησε άμωμη την οδό μου», και δεν αποτελεί δικό μου κατόρθωμα, «καθιστώντας τα πόδια μου σαν του ελαφιού και στήνοντάς με στα υψηλά· διδάσκοντας τα χέρια μου στον πόλεμο, έκανε τους βραχίονές μου σαν χάλκινο τόξο», με τους οποίους κατατρόπωσα και τον αλλόφυλο Γολιάθ και πολλούς άλλους. «Μου έδωσες την υπεράσπιση της σωτηρίας, και η δεξιά σου με βοήθησε», όταν είχα ανάγκη βοηθείας, «η παιδεία σου με ανόρθωσε μέχρι τέλους» από τις πτώσεις· «και η παιδεία σου αυτή θα με διδάξει» τα ευάρεστα σε σένα. «

Εάν λοιπόν η χείρα του Κυρίου είναι μαζί σου, βασιλιά, και μέσω εσού ο Κύριος είναι μαζί μας, ποιος θα είναι εναντίον μας; Και αν κάποιος, αποθρασυνόμενος, στραφεί ένοπλος εναντίον μας, πώς δεν θα θεωρηθεί θεομάχος και δεν θα αναχωρήσει άπρακτος; Διότι ο Κύριος θα σώσει πλήρως με το χέρι σου τον λαό του, τον εκλεκτό και περιούσιο, αυτός που σε περιζώνει με δύναμη και αναδεικνύει τους βραχίονές σου σαν χάλκινο τόξο και σε υψώνει ανάμεσα στους βασιλιάδες της γης. Επειδή, ορμώντας σαν από κάποιο κέντρο από αυτήν εδώ την πόλη που φέρει το όνομα της νίκης και διαγράφοντας κύκλο γύρω από τις ανατολικές εκτάσεις των Ρωμαίων με το δόρυ σου σαν με γραφίδα, διακατέχεσαι από ζήλο και θεωρείς δεινό και δεν ανέχεσαι με κανέναν τρόπο, εάν δεν σου συμπεριφέρονται με υποταγή, δεν σκύβουν τους αυχένες τους και δεν εγγράφονται στη χορεία των υποταγμένων πόλεων, όσες η καμπύλη του κύκλου και το διάγραμμα έχει συμπεριλάβει στο εσωτερικό του.

Αλλά σε καμία περίπτωση, αδελφοί, ας μην αποθαρρυνθούμε, ούτε ας καταπέσουμε λόγω της δυσχέρειας αυτού του μακάριου βίου· διότι έχουμε τον Θεό ως βοηθό, ως συμπαραστάτη, αυτόν που εγείρει τον φτωχό από τη γη και ανυψώνει τον πένητα από την κοπριά, αυτόν που περιζώνει με δύναμη την ασθένεια της φύσεώς μας και νικά τον πειραστή εχθρό μας. Μόνο ας μην πάψουμε να συνεισφέρουμε ό,τι είναι σύμφωνα με τη δύναμή μας· μόνο ας μην ολιγωρήσουμε στο να επιδεικνύουμε την αγαθή μας πρόθεση. Ούτε ο εραστής επιθυμεί τόσο την αγαπημένη του, ούτε ο γονέας αγαπά τόσο τα δικά του τέκνα, όσο μας στέργει και μας αγαπά ο Δεσπότης των πάντων Θεός. Ευφραίνεται για τη σωτηρία μας, επιθυμεί σφόδρα την ορθή διαγωγή μας, ανοίγει τους οφθαλμούς της διανοίας μας, υποδεικνύει τον φωτισμό του κάλλους του, την ωραιότητα της επιθυμίας του· ανυψώνει τον νου μας μέσω της αγγελικής φωταγωγίας προς τον ουρανό και τα επουράνια· μας προφυλάσσει από τους αόρατους εχθρούς υπό τη σκέπη των πτερύγων της πρόνοιάς του, σαν μέσα σε φωλιά. Τι χρειάζεται να λέμε πολλά;

Ενώ εσύ καθιστάς άμεμπτη την οδό σου, βλέποντάς τον πάντοτε μπροστά σου στα δεξιά σου για να μη σαλευτείς, και τον υποδέχεσαι γνήσια και πλούσια μέσω των φτωχών και εκείνων που του είναι κατ' άλλον τρόπο αφιερωμένοι, ή μάλλον που τον εικονίζουν, δείχνοντας την αγάπη σου με έργα, είθε να κάνει τους βραχίονές σου χάλκινο τόξο και, περιζώνοντάς σε με δύναμη, να διασκορπίσει μέσω εσένα τα έθνη που επιθυμούν τους πολέμους, συντρίβοντας το τόξο και θρυμματίζοντας το όπλο και κατακαίοντας τις ασπίδες με το πυρ της φλεγόμενης προθυμίας και δραστηριότητάς σου· και όταν σε πλησιάζουν για να σου κάνουν κακό και παρατάσσεται στρατόπεδο των εχθρών του Κυρίου, είθε οι ίδιοι να ασθενήσουν και να αποτύχουν στα διαβολικά τους σχέδια, και εσύ να τους καταδιώξεις και να τους προφτάσεις και να τους συνθλίψεις, και να λιώσεις σαν τη λάσπη των δρόμων αυτούς που αγάπησαν την πλατιά οδό του άθεου Μωάμεθ.