Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 17:35

Και κατέστησε άμωμη την οδό μου. Δηλαδή, δια των ευαγγελικών θεσπισμάτων με προετοίμασε να διατρέχω άμωμη οδό. Και σε υψηλά μέρη με στήνει. Δηλαδή, με διδάσκει να φρονώ τα άνω. [Καταρτίζοντας τα πόδια μου. Διότι οι άγιοι εξολοθρεύουν τα ιοβόλα πάθη· επειδή έλαβαν δύναμη κατά των νοητών όφεων, και για τον λόγο αυτό παρομοιάζονται με ελάφια· διότι και αυτά εξολοθρεύουν τους αισθητούς όφεις· Ωσάν του ελαφιού· διότι έλαβαν εξουσία να πατούν επάνω σε όφεις και σκορπιούς και επί πάσαν την δύναμιν του εχθρού.] Διδάσκοντας τα χέρια μου για πόλεμο. Διότι, εκτείνοντάς τα σε προσευχή, υπερισχύω των εχθρών. Και έκανες τους βραχίονές μου σαν χάλκινο τόξο. Κατασκευάζοντας τις δυνάμεις της ψυχής ανδρείες, δίκην χάλκινου τόξου. Μέσω του χαλκού, αφενός, δείχνει το εύτονο και το άτρωτο, μέσω δε του τόξου τη συμβολική εκτόξευση βελών από τους βραχίονές μας. [Διδάσκοντας τα χέρια μου για πόλεμο. Διδάσκοντας την επιτυχία κατά τη μάχη, και καθιστώντας τους βραχίονες σαν τόξο, κάνοντάς τους ωσάν χάλκινους ως προς την ισχύ. Ή λέει ότι κατασκεύασε τις δυνάμεις της ψυχής ανδρείες, δίκην χάλκινου τόξου. Ο χαλκός είναι σύμβολο της πρακτικής αρετής· διότι κατέστρεψε, λέει, τον χαλκό σου, λέει ο Ιεζεκιήλ προς την Ιερουσαλήμ.] Και μου έδωσας την υπεράσπιση της σωτηρίας. Με υπερασπίστηκες, λέει, μέσω του σωτηρίου σου.

Στο Ψαλτήριο. Και κατέστησες τους βραχίονές μου χάλκινο τόξο, και μου έδωσας την ασπίδα της σωτηρίας μου, και η δεξιά σου με στήριξε. Στην Έξοδο. Η δεξιά σου, Κύριε, δοξάστηκε με δύναμη, το δεξί σου χέρι, Κύριε, συνέτριψε τους εχθρούς.

Αντί για τόξο, τέντωσε τα χέρια σου σε προσευχή, καθώς είναι γραμμένο: «Και έκανες τους βραχίονές μου σαν χάλκινο τόξο». Διότι αληθινά, χάλκινο τόξο εναντίον των εχθρών είναι τα χέρια που εκτείνονται σε προσευχή με επίγνωση, όπως ακριβώς και το βέλος που ρίχνεται εύστοχα από εκείνον που το τέντωσε. Εάν αφήσεις τον λογισμό να πλανάται, γίνεσαι σαν κάποιον που κρατάει το τόξο, αλλά δεν βρίσκει το βέλος για να το ρίξει εναντίον του αντιπάλου, ρίχνοντάς το στο κενό. Και πότε θα πτοήσει τον εχθρό σου αυτό το χτύπημα, όταν εσύ κρατάς το τόξο, αλλά δεν ρίχνεις το βέλος εναντίον του, παρά στο κενό; Εννοώ το εξής: όταν κάποιος προσεύχεται με επίγνωση, και δεν αφήνει τους λογισμούς να πλανώνται, και κατανοεί με ποιον επικοινωνεί και με ποιον συνομιλεί, τότε η προσευχή του πλησιάζει τον Θεό. Τότε, λοιπόν, ο Εχθρός πονάει πάρα πολύ, σαν να χτυπήθηκε από βέλος στην καρδιά· επειδή και η ψυχή προοδεύει περισσότερο διά της χάριτος. Αυτός δε, γινόμενος σαν τη σκόνη μπροστά στον άνεμο, τρέπεται σε φυγή· διότι καταδιώκεται από τον Άγγελο του Θεού. Ιδού γιατί τον πονάει το να προσεύχεται κανείς με επίγνωση, και γιατί αγωνίζεται να αιχμαλωτίσει τον λογισμό.

Περί υπομονής και κατανύξεως. Λόγος παραινετικός. Ο Θεός που μας έπλασε, γνωρίζοντας την ασθένεια της διανοίας μας και την πανουργία του αντιπάλου, μας δώρισε τις θείες Γραφές ως οπλοστάσια και θησαυρούς ιαμάτων. Υπάρχουν δε στα οπλοστάσια διάφορα όπλα· διότι λέει ο Δαβίδ: «και έκανες τους βραχίονές μου σαν χάλκινο τόξο»· και πάλι: «εξαπέστειλε βέλη και τους σκόρπισε, και πλήθυνε τις αστραπές και τους συνέτριψε». Και σε άλλο σημείο λέει: «θα λάβει ως πανοπλία τον ζήλο του και θα οπλίσει την κτίση για άμυνα κατά των εχθρών· θα φορέσει ως θώρακα τη δικαιοσύνη και θα βάλει ως περικεφαλαία την ανυπόκριτη κρίση· θα λάβει ως ακαταμάχητη ασπίδα την οσιότητα, και θα ακονίσει την απότομη οργή σε ρομφαία, και ο κόσμος θα συμπολεμήσει μαζί του εναντίον των παραφρόνων. Θα εκτοξευθούν εύστοχες βολίδες αστραπών, και σαν από εύκυκλο τόξο των νεφελών θα πετάξουν προς τον στόχο τους, και από πετροβόλο θυμό θα ριφθούν γεμάτα χαλάζια. Θα αγανακτήσει εναντίον τους το νερό της θάλασσας, και ποταμοί θα τους κατακλύσουν απότομα. Θα αντισταθεί απέναντί τους πνεύμα δυνάμεως, και σαν λαίλαπα θα τους διασκορπίσει». Και ο Ελισσαίος είπε: «μη φοβάσαι, διότι είναι περισσότεροι αυτοί που είναι μαζί μας παρά αυτοί που είναι μαζί τους». Και προσευχήθηκε ο Ελισσαίος και είπε: «Κύριε, άνοιξε τα μάτια του παιδιού, για να δει».

Εσύ που διδάσκεις τα χέρια μου για πόλεμο, και έκανες τους βραχίονές μου χάλκινο τόξο. Και μου έδωσες υπεράσπιση σωτηρίας, και η δεξιά σου με στήριξε. Επιπλέον όλων αυτών, μου έδωσες υπεράσπιση σωτηρίας, στέλνοντας τον Υιό σου για να πολεμήσει υπέρ εμού με τη δική του ασπίδα. Διότι θα κατανοήσεις με ακρίβεια τι είναι τελικά το προφητευόμενο μέσα από ολόκληρη τη Γραφή σωτήριο του Θεού, για το οποίο και ο Συμεών στο Ευαγγέλιο έλεγε: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου. — Και η δεξιά σου με στήριξε. Ίσως η δεξιά του Θεού, με την οποία στερέωσε τον ουρανό, να δύναται να είναι ο μονογενής Λόγος.

«Διότι ποιος είναι Θεός;» Διότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από Αυτόν. Λέει, πράγματι, στον Ησαΐα: «Εγώ είμαι και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα». «Ο Θεός που περιζώνει» Ο Πατέρας τον Υιό. Λέει δηλαδή: και τα έδωσε όλα στον Υιό ως γνήσιο. «Και έθεσε» Αναφέρεται στον Κυριακό άνθρωπο, ο οποίος δεν έπραξε αμαρτία και δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα του. «Αυτός που καταρτίζει» Διότι τα ελάφια χαίρονται στα βουνά και στους βράχους· έτσι και ο Χριστός στο όρος του Γολγοθά· ανεβαίνοντας πάνω στον βράχο, στάθηκε πάνω στον σταυρό στα ύψη. «Διδάσκοντας» Για τον πόλεμο εναντίον του διαβόλου, εξού και τα χέρια Του άπλωσε πάνω στον σταυρό ο Χριστός. «Και έθεσες τόξο» Ονομάζει χάλκινο τόξο τον σταυρό, εξαιτίας της ισχύος του· διότι αφού τον σήκωσε στους ώμους Του, με αυτόν κατατρύπησε τον διάβολο. «Και μου έδωσες» Διότι ο διάβολος δεν μπορεί πλέον να κυριεύσει τον άνθρωπο, αφότου διασφαλίστηκε με το Ευαγγέλιο. «Και το δεξί σου χέρι» Κρατώντας δηλαδή τον Αδάμ από το χέρι και ανασταίνοντάς τον, ενώ κειτόταν κάτω. «Και η διαπαιδαγώγηση» Αφού δίδαξε στον άνθρωπο τον νόμο της χάριτος. «Και η διαπαιδαγώγηση» Διότι, αφού διαπαιδαγωγήθηκε ο άνθρωπος από τη χάρη του Χριστού, έμαθε και τα μυστήρια της χάριτος. «Πλάτυνες» Αφού έδωσε εξουσία στον άνθρωπο να πατά πάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμη του εχθρού. «Και δεν ασθένησαν» Διότι δεν είναι πλέον δυνατόν να εξαπατηθεί (ή να βλαφθεί) από τον εχθρό.

Και τώρα, με γενναίο φρόνημα μαζί με το πλήθος των μαθητών, διακηρύττοντας τον λόγο του Κυρίου, ενθυμούμενες τη μακροθυμία και την πραότητα του Κυρίου, καθώς και την αυθάδεια και τον ζήλο των παράνομων Ιουδαίων, καυχώμενες εν Κυρίω και λέγοντας: «Υψώθηκες στον ουρανό, εσύ που κρίνεις τη γη· ανταπόδωσε στην υπερηφάνειά τους, ώστε να μην καυχηθούν μέσα στην πικρία τους». Διότι τους μίλησες, ενώ ήσουν ακόμη στον κόσμο, λέγοντας: «Έως πότε θα είμαι μαζί σας; Έως πότε θα σας ανέχομαι;» Διότι μακροθύμησες απέναντί τους, δείχνοντας ανοχή και λέγοντας ότι: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Και ιδού, αυτοί, ως χαμένοι, δεν προσέτρεξαν στον καλό ποιμένα, αλλά απολάκτισαν σύμφωνα με την αρχαία τους σκληροκαρδία. Και τώρα, Κύριε, επίβλεψε στις απειλές τους και ελευθέρωσέ μας από όσα σπεύδουν να μηχανευτούν εναντίον μας. «Ίδε ο αμνός του Θεού», διότι κατέστησε ισχυρό ακόμη και το ασθενές της φύσεως. Δεν έχει πλέον ισχύ το δηλητήριο του όφεως να πλήξει τη φτέρνα μας. Διότι ο Κύριος ετοίμασε τα πόδια μας σαν του ελαφιού και κατέστησε τους βραχίονές μας σαν χάλκινο τόξο, και μας έστησε στα υψηλά, και μας υποσχέθηκε την ουράνια βασιλεία, και ανήλθε προς τον Πατέρα και εθέωσε τη σάρκα, την οποία προσέλαβε.

Γι' αυτό και του άπλωσε χέρι από ψηλά· του έστειλε βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του· του έδωσε ρώμη και ισχύ· «τον διεφύλαξε από εκείνους που του έστηναν ενέδρα και τον αντάμειψε με νίκη σε έναν ισχυρό αγώνα»· με σπλαχνικό βλέμμα ο επουράνιος Θεός επέβλεψε τον επίγειο βασιλιά και ο «κραταιός στους πολέμους» Κύριος ενίσχυσε κραταιά τον βραχίονά του· η παντοδύναμη δεξιά ύψωσε το δεξί του χέρι, ώστε αυτούς που ξεσηκώνονταν και τον πολιορκούσαν, με θεϊκό σθένος και ακατανίκητη δύναμη να τους συντρίψει, να τους καταβάλει και να τους εξουθενώσει, και στη συνέχεια να διαφύγει και να αποδράσει μέσα από ένα τόσο μεγάλο βαρβαρικό πλήθος των εχθρών, πράγμα το οποίο και έγινε. Διότι ο Θεός, σύμφωνα με τον θείο Δαβίδ, δίδαξε τα χέρια του για πόλεμο και του χάρισε την υπεράσπιση της σωτηρίας, και η δεξιά Του βοήθησε τον βασιλιά και έκανε τους βραχίονές του σαν χάλκινο τόξο και απέδειξε τους αντιπάλους αδύναμους, και εκείνος αγωνιζόταν με ισχύ και γενναιότητα ανάμεσα στις τουρκικές παρατάξεις.

Εάν λοιπόν η χείρα του Κυρίου είναι μαζί σου, βασιλιά, και μέσω εσού ο Κύριος είναι μαζί μας, ποιος θα είναι εναντίον μας; Και αν κάποιος, αποθρασυνόμενος, στραφεί ένοπλος εναντίον μας, πώς δεν θα θεωρηθεί θεομάχος και δεν θα αναχωρήσει άπρακτος; Διότι ο Κύριος θα σώσει πλήρως με το χέρι σου τον λαό του, τον εκλεκτό και περιούσιο, αυτός που σε περιζώνει με δύναμη και αναδεικνύει τους βραχίονές σου σαν χάλκινο τόξο και σε υψώνει ανάμεσα στους βασιλιάδες της γης. Επειδή, ορμώντας σαν από κάποιο κέντρο από αυτήν εδώ την πόλη που φέρει το όνομα της νίκης και διαγράφοντας κύκλο γύρω από τις ανατολικές εκτάσεις των Ρωμαίων με το δόρυ σου σαν με γραφίδα, διακατέχεσαι από ζήλο και θεωρείς δεινό και δεν ανέχεσαι με κανέναν τρόπο, εάν δεν σου συμπεριφέρονται με υποταγή, δεν σκύβουν τους αυχένες τους και δεν εγγράφονται στη χορεία των υποταγμένων πόλεων, όσες η καμπύλη του κύκλου και το διάγραμμα έχει συμπεριλάβει στο εσωτερικό του.

Ενώ εσύ καθιστάς άμεμπτη την οδό σου, βλέποντάς τον πάντοτε μπροστά σου στα δεξιά σου για να μη σαλευτείς, και τον υποδέχεσαι γνήσια και πλούσια μέσω των φτωχών και εκείνων που του είναι κατ' άλλον τρόπο αφιερωμένοι, ή μάλλον που τον εικονίζουν, δείχνοντας την αγάπη σου με έργα, είθε να κάνει τους βραχίονές σου χάλκινο τόξο και, περιζώνοντάς σε με δύναμη, να διασκορπίσει μέσω εσένα τα έθνη που επιθυμούν τους πολέμους, συντρίβοντας το τόξο και θρυμματίζοντας το όπλο και κατακαίοντας τις ασπίδες με το πυρ της φλεγόμενης προθυμίας και δραστηριότητάς σου· και όταν σε πλησιάζουν για να σου κάνουν κακό και παρατάσσεται στρατόπεδο των εχθρών του Κυρίου, είθε οι ίδιοι να ασθενήσουν και να αποτύχουν στα διαβολικά τους σχέδια, και εσύ να τους καταδιώξεις και να τους προφτάσεις και να τους συνθλίψεις, και να λιώσεις σαν τη λάσπη των δρόμων αυτούς που αγάπησαν την πλατιά οδό του άθεου Μωάμεθ.