Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 17:38

Επλάτυνας τα διαβήματά μου. Διότι έστησες πάνω σε πέτρα τα πόδια μου, η οποία είναι η πίστη μας. Και δεν εξασθένησαν τα βήματά μου. Διότι, αφού αφαίρεσε τα σκάνδαλα και τις παγίδες τις οποίες κατασκεύαζαν οι εχθροί, ετοίμασε την πορεία μας. [Επλάτυνας τα διαβήματά μου. Αφού αφαίρεσες, λέει, τα σκάνδαλα και τις παγίδες που κατασκεύαζαν οι εχθροί, κατέστησες ελεύθερη την πορεία μου. «Διαβήματα» ονομάζει τη μετάβαση κάποιου από την κακία προς την αρετή, τα οποία στην αρχή μεν είναι επίπονα για εκείνον που βαδίζει την τεθλιμμένη οδό· με την πνευματική προκοπή όμως αυτή πλαταίνει. Διότι, καθώς δέχεται κανείς ανάπαυση μετά τους κόπους της αρετής, ισχυροποιούνται τα βήματά του· επειδή έστησε πάνω σε πέτρα τα πόδια μας.] Θα καταδιώξω τους εχθρούς μου. Επειδή έχει προετοιμαστεί μέσω της θείας χάριτος για τον δρόμο, έχει θάρρος για τη νίκη.

Διότι δεν θα ταίριαζε σε κανέναν άλλον να πρέπει να δοξολογείται, παρά μόνο σε εκείνον που είναι αληθινά και αναγνωρίζεται ως Θεός. Διότι, παρόλο που εμφανίστηκες ως άνθρωπος και κένωσες τον εαυτό σου, εντούτοις θα είσαι γνωστός, σεβαστός και εξυμνούμενος. Οι δε αδελφοί, εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης, δεν θα σε προσεγγίζουν ως άνθρωπο, αλλά, παρόλο που τέθηκες ανάμεσα σε αδελφούς, θα σε επευφημήσουν ως Δεσπότη, θα σε υμνήσουν ως δημιουργό, και καίτοι συγκαταλέγεσαι μαζί τους στα κτίσματα, θα αναγνωρίσουν τον βασιλιά και Κύριο των όλων, αν και είναι επισκιασμένος με τη μορφή του δούλου. Και ότι θα κυριαρχήσει σε όλους όσους ανθίστανται, και ο Εμμανουήλ θα υπερισχύσει εύκολα των εχθρών, το προαναφωνεί λέγοντας: «Τα χέρια σου θα είναι στα νώτα των εχθρών σου». Αυτό και ο ίδιος ο Χριστός το προφήτευσε μέσω της φωνής του Δαβίδ. Διότι είπε: «Θα καταδιώξω τους εχθρούς μου και θα τους φτάσω, και δεν θα επιστρέψω μέχρι να εκλείψουν. Θα τους συνθλίψω, και δεν θα μπορούν να σταθούν· θα πέσουν κάτω από τα πόδια μου». Επομένως, «στα νώτα των εχθρών θα είναι τα χέρια», λέει, ως κάποιου που καταδιώκει μάλλον παρά που φεύγει· όχι ως κάποιου που δέχεται τα χτυπήματα, αλλά ως εκείνου που ο ίδιος τα καταφέρει. Διότι είναι αληθινό αυτό που υμνείται στο βιβλίο των Ψαλμών, ότι «Δεν θα ωφεληθεί ο εχθρός εναντίον του, και ο γιος της ανομίας δεν θα καταφέρει να τον βλάψει ξανά.»

Θα καταδιώξω τους εχθρούς μου και θα τους προφτάσω, και δεν θα επιστρέψω μέχρι να εκλείψουν. Θα τους συντρίψω και δεν θα μπορούν να σταθούν, θα πέσουν κάτω από τα πόδια μου. Και πόσους εχθρούς και πολεμίους νίκησε με τη βοήθεια του Θεού! Και αυτό επίσης, λέγει, μου δόθηκε από τη δική Σου χάρη, το να μην περιοριστούν τα βήματά μου, και το να μην παγιδευτώ στα δίχτυα των εχθρών και στις παγίδες που αυτοί είχαν στήσει.

Θα καταδιώξω: Ο Χριστός μετά την ανάσταση σκόρπισε τους Ιουδαίους. Και δεν θα επιστρέψω: Διότι ούτε στους Ιουδαίους ούτε στους δαίμονες επιτράπηκε πλέον να επανέλθουν στο αρχαίο τους αξίωμα. Θα συνθλίψω: Ο Χριστός τους δαίμονες· διότι αφότου καταργήθηκαν, δεν έχουν πλέον καμία υπόσταση. Θα πέσουν: Τα πλήθη των δαιμόνων και τα τέκνα των Ιουδαίων, ως εχθροί θα πέσουν κάτω από τα πόδια του Χριστού και Θεού. Και με περιέζωσες: Διότι ο Χριστός ενίσχυσε τον εναντίον τους πόλεμο πάνω στον σταυρό. Εμπόδισα: Διότι αφού έδεσε τον εχθρό και τους δαίμονες, ο Χριστός τους υπέταξε κάτω από τα πόδια των ανθρώπων. Και τους εχθρούς: Διότι οι δαίμονες φεύγουν πανταχόθεν ως εχθροί, όταν δουν το σημείο του σταυρού και να ονομάζεται ο Χριστός. Και αυτούς που μισούν: Τους Ιουδαίους· διότι, επειδή μίσησαν τον Χριστό, εξέπεσαν και από τον νόμο και από τον τόπο και από τη χάρη και από το να είναι λαός του Θεού. Κραύγασαν: Διότι μετά την πτώση τους δεν μπόρεσαν να σηκωθούν· διότι δεν εισακούονταν πλέον στις προσευχές τους. Μάταια προσεύχονται στον Πατέρα, εφόσον δεν έχουν τον Υιό. Και θα κομματιάσω: Διότι στάχτη, δηλαδή σκόνη, απέβησαν για αυτούς τα του νόμου και του τόπου που διασκορπίστηκαν, σαν το χνούδι απέναντι στον άνεμο. Σαν πηλό: Διότι, όπως ο πηλός γίνεται αφανής όταν πατιέται στις πλατείες της πόλης, έτσι και οι Ιουδαίοι χάθηκαν από παντού.

«Πλάτυνας τα βήματά μου κάτω από εμένα, και δεν εξασθένησα» καθώς έτρεχα στους δρόμους σου. Και έχοντας δυναμώσει έτσι, «θα καταδιώξω τους εχθρούς μου και θα τους προφτάσω και δεν θα επιστρέψω, μέχρι να εκλείψουν· θα τους συντρίψω και δεν θα μπορέσουν να σταθούν, θα πέσουν κάτω από τα πόδια μου», διότι: «Με έζωσες με δύναμη για πόλεμο, υπέταξες κάτω από εμένα όλους όσοι επαναστατούσαν εναντίον μου». «Και τους εχθρούς μου τους έκανες να μου γυρίσουν την πλάτη», δηλαδή να μην αντιστέκονται κατά πρόσωπο, αλλά να τραπούν σε φυγή. Αξιοθαύμαστη είναι, Δαβίδ, η ευγνωμοσύνη σου, καθώς και στον εαυτό σου και σε όλους διδάσκεις έμπρακτα να μη νομίζουν ότι με τη δική τους δύναμη νικούν τους εχθρούς και τα πάθη, αλλά δικαιολογημένα να ομολογούν ότι η χάρη της νίκης ανήκει στον Θεό. Οι δε εχθροί: «κραύγασαν και δεν υπήρχε κανείς να τους σώσει· προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε» εξαιτίας του ότι είναι εχθροί· γι' αυτό «και θα τους θρυμματίσω σαν σκόνη απέναντι στον άνεμο, σαν τη λάσπη των πλατειών θα τους λιώσω». Έπειτα, μεταφέρει τα λόγια στο πρόσωπο του Χριστού, λέγοντας: «Ρύσαι με (Γλίτωσέ με) από την αντιλογία του λαού, θα με καταστήσεις κεφαλή των εθνών», για τα οποία είπες: «Και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου» και: ο μεν «λαός» από τα έθνη, «που δεν τον γνώριζα, με υπηρέτησε, με το που άκουσε με το αυτί», δηλαδή υπακούοντας στο κήρυγμα πίστεψε σε εμένα, ενώ «γιοι αλλότριοι με ξεγέλασαν». «Πάλιωσαν» μέσα στην κακία «και χώλαναν μακριά από τα μονοπάτια τους», βαδίζοντας παράνομα. «

Ενώ εσύ καθιστάς άμεμπτη την οδό σου, βλέποντάς τον πάντοτε μπροστά σου στα δεξιά σου για να μη σαλευτείς, και τον υποδέχεσαι γνήσια και πλούσια μέσω των φτωχών και εκείνων που του είναι κατ' άλλον τρόπο αφιερωμένοι, ή μάλλον που τον εικονίζουν, δείχνοντας την αγάπη σου με έργα, είθε να κάνει τους βραχίονές σου χάλκινο τόξο και, περιζώνοντάς σε με δύναμη, να διασκορπίσει μέσω εσένα τα έθνη που επιθυμούν τους πολέμους, συντρίβοντας το τόξο και θρυμματίζοντας το όπλο και κατακαίοντας τις ασπίδες με το πυρ της φλεγόμενης προθυμίας και δραστηριότητάς σου· και όταν σε πλησιάζουν για να σου κάνουν κακό και παρατάσσεται στρατόπεδο των εχθρών του Κυρίου, είθε οι ίδιοι να ασθενήσουν και να αποτύχουν στα διαβολικά τους σχέδια, και εσύ να τους καταδιώξεις και να τους προφτάσεις και να τους συνθλίψεις, και να λιώσεις σαν τη λάσπη των δρόμων αυτούς που αγάπησαν την πλατιά οδό του άθεου Μωάμεθ.

24. Προσευχήθηκε δε κάποτε να απομακρυνθεί από αυτόν εντελώς ο ύπνος, ώστε παραμένοντας άγρυπνος νύχτα και μέρα να μην παύσει να χτυπά με τις προσευχές του και να καταδιώκει τους αντιπάλους, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Θα καταδιώξω τους εχθρούς μου και θα τους κατατροπώσω, και δεν θα στραφώ πίσω, έως ότου εκλείψουν.» Και λέγεται ότι του χαρίστηκε από τον Θεό και αυτό το αίτημα για αρκετό χρόνο, όπως ακριβώς και στον θείο Αντώνιο. Έτσι, λοιπόν, αγρυπνούσε αδιάκοπα όχι μόνο με το σώμα, αλλά και με την ίδια την ψυχή, και ενατένιζε τον Θεό με την καθαρή του καρδιά σαν σε διαυγή καθρέφτη. Δεν είναι καθόλου θαυμαστό, συνεπώς, που ένας τόσο κεκαθαρμένος και πεφωτισμένος άνθρωπος αξιώθηκε και προορατικού χαρίσματος και αγγελικής οπτασίας. Και γι' αυτά όμως θα κάνει λόγο η διήγηση.

Και επειδή ο αθλητής της αλήθειας πέρασε πολλά χρόνια παλεύοντας εναντίον των δαιμόνων, όπως ακριβώς ο αγιώτατος Αντώνιος, για τον λόγο αυτόν ζήτησε από τον Κύριο να απομακρυνθεί από αυτόν ο ύπνος για κάποιο διάστημα, ώστε, μένοντας άγρυπνος νύχτα και μέρα, να κατατροπώσει τους εναντίους, καθώς είναι γεγραμμένο: «Και δεν θα στραφώ πίσω, έως ότου εκλείψουν»· διότι είναι ανίσχυροι μπροστά στην πίστη στον Κύριο. Και του παραχωρήθηκε από τον Θεό αυτό το αίτημα για ικανό χρονικό διάστημα. Και ήταν σαν να έβλεπε τον αόρατο Θεό, μέσω της καθαρότητας της καρδιάς του, όπως μέσα σε κάτοπτρο.