Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 17:42

Εις τον Ψαλμόν ιζ', 1 Αστερίου. <Εις το τέλος.> Ποιο; Του θανάτου του Σαούλ δια μαχαίρας και της καταστροφής των συνεργών του. Διότι έφθασε σε αυτούς η οργή μέχρι τέλους. Και ποιο άραγε; Περί της καταστροφής των εχθρών απαντά δια των προκειμένων: <Εβρόντησε από τον ουρανό ο Κύριος, και ο Ύψιστος έδωσε τη φωνή του, χαλάζι και άνθρακες πυρός· εξαπέστειλε βέλη και τους διεσκόρπισε, και επλήθυνε τις αστραπές και τους συνετάραξε. Συνεπόδισε αυτούς που επαναστατούσαν εναντίον μου υποκάτω μου, μέχρι που έκραξαν, και δεν υπήρχε ποιος να τους σώσει, προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε.> Επειδή λοιπόν τέτοια ήταν η καταστροφή και το τέλος των εχθρών, τους βρήκε το τέλος που τους άξιζε, ή σημαίνει και το τέλος των πολέμων. Γιατί όμως λέγει <στον δούλο του Κυρίου> και όχι στον προφήτη ή στον ψαλμωδό ή στον βασιλιά ή σε αυτόν που φυγαδεύει τους δαίμονες; Διότι εκείνα ήταν χαρίσματα του Θεού· το να γίνει όμως κάποιος δούλος του Κυρίου του απέφερε μεγάλο καύχημα.

Τον Σαούλ, τον Αχιτόφελ, τον Αβεσσαλώμ και μυρίους άλλους. «Κραύγασαν, και δεν υπήρχε αυτός που θα τους έσωζε». Αυτά τα αναφέρει για τους αισθητούς εχθρούς, ομιλώντας ως εκ προσώπου του Κυρίου. Διότι ούτε οι αλλόφυλοι, όταν καλούσαν προς επικουρία τους δικούς τους θεούς, απόλαυσαν την πρόνοιά τους, ούτε ο Σαούλ και ο Αβεσσαλώμ και ο Σεμεΐ και οι λοιποί εχθροί των Ισραηλιτών είχαν τον Θεό σύμμαχο.

Αλίμονο! Τι θλίψη, και οδύνη, και στενοχώρια, και φόβο, και τρόμο θα δεχθούν τα πνεύματά τους, όταν ακουστεί η κραυγή όλων των επουράνιων δυνάμεων που θα λένε: «Ας οδηγηθούν οι αμαρτωλοί στον άδη!». Αλίμονο, αλίμονο! Με τι φωνές θα αλαλάζουν θρηνώντας, και πενθώντας, και ολολύζοντας, χτυπώντας τα στήθη τους, καθώς θα απάγονται για να τιμωρηθούν πικρά σε ατελεύτητους αιώνες! Αλίμονο, αλίμονο! Τι λογής είναι ο τόπος, όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων, ο ονομαζόμενος Τάρταρος, τον οποίο και ο ίδιος ο διάβολος φρίττει! Αλίμονο, αλίμονο! Τι λογής είναι η γέεννα του άσβεστου πυρός, που καίει και δεν φωτίζει! Αλίμονο, αλίμονο! Τι λογής είναι το ακοίμητο και ιοβόλο σκουλήκι! Αλίμονο, αλίμονο! Πόσο φοβερό είναι εκείνο το εξώτερο σκοτάδι, που παραμένει αιώνια! Αλίμονο, αλίμονο! Τι λογής είναι εκείνοι οι άγγελοι, οι άσπλαχνοι και ανελέητοι που επιστατούν στις κολάσεις! Διότι χλευάζουν και επιπλήττουν σκληρά. Τότε οι κολαζόμενοι θα κράζουν ακατάπαυστα, και αυτός που σώζει δεν θα υπάρχει· διότι θα κράξουν προς τον Κύριο, και δεν θα τους εισακούσει· τότε θα καταλάβουν ότι μάταια πέρασαν όλα τα του βίου τους· και όσα νόμιζαν εδώ ότι είναι ευχάριστα και γεμάτα χαρά, θα βρεθούν πικρότερα από τη χολή και το πικρό δηλητήριο. Αλίμονο στους αμαρτωλούς!

Τότε οι κολαζόμενοι θα κραυγάσουν με επιμονή, και δεν θα υπάρξει κανείς για να τους σώσει· θα κραυγάσουν προς τον Κύριο, και δεν θα τους εισακούσει. Τότε θα κατανοήσουν ότι όλα τα του βίου τους απέβησαν μάταια, και όσα θεώρησαν εδώ ότι είναι ηδονή, αποδείχθηκαν πιο πικρά από χολή και δηλητήριο. Πού θα είναι τότε η ψευδώνυμη ηδονή της αμαρτίας;

Και τώρα πλέον οι θεομίσητοι αυτοί δεν υπάρχουν, διότι ποτέ δεν υπήρξαν ουσιαστικά, αλλά αφού για λίγο καιρό προκάλεσαν ταραχές και ταράχτηκαν και οι ίδιοι, υπομένοντας στη συνέχεια μια απολύτως δίκαιη τιμωρία, κατέστρεψαν ολοσχερώς τον εαυτό τους, τους φίλους τους και τους οίκους τους, με αποτέλεσμα οι προφητείες που είχαν καταγραφεί παλαιότερα στις ιερές στήλες να επιβεβαιώνονται ως αληθινές από τα ίδια τα γεγονότα. Μέσω αυτών, ο θείος λόγος επαληθεύει και τα υπόλοιπα, διακηρύσσοντας για εκείνους τα εξής: «Οι αμαρτωλοί γύμνωσαν τη ρομφαία, τέντωσαν το τόξο τους για να καταβάλουν τον φτωχό και τον πένητα, για να σφάξουν τους ευθείς στην καρδιά· η ρομφαία τους ας εισέλθει στις δικές τους καρδιές και τα τόξα τους ας συντριβούν». Και πάλι: «Χάθηκε η μνήμη τους με πάταγο, και το όνομά τους» έχει εξαλειφθεί «εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος, διότι, όταν βρέθηκαν σε συμφορές, έκκραξαν, και δεν υπήρχε κανείς για να τους σώσει· φώναξαν προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε, αλλά εκείνοι μεν εμποδίστηκαν και έπεσαν, ενώ εμείς αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Και η προφητεία που περιλαμβάνεται σε αυτά, «Κύριε, μέσα στην πόλη σου θα εξουθενώσεις την εικόνα τους», έχει αποδειχθεί αληθινή μπροστά στα μάτια όλων.

Θα καταδιώξω: Ο Χριστός μετά την ανάσταση σκόρπισε τους Ιουδαίους. Και δεν θα επιστρέψω: Διότι ούτε στους Ιουδαίους ούτε στους δαίμονες επιτράπηκε πλέον να επανέλθουν στο αρχαίο τους αξίωμα. Θα συνθλίψω: Ο Χριστός τους δαίμονες· διότι αφότου καταργήθηκαν, δεν έχουν πλέον καμία υπόσταση. Θα πέσουν: Τα πλήθη των δαιμόνων και τα τέκνα των Ιουδαίων, ως εχθροί θα πέσουν κάτω από τα πόδια του Χριστού και Θεού. Και με περιέζωσες: Διότι ο Χριστός ενίσχυσε τον εναντίον τους πόλεμο πάνω στον σταυρό. Εμπόδισα: Διότι αφού έδεσε τον εχθρό και τους δαίμονες, ο Χριστός τους υπέταξε κάτω από τα πόδια των ανθρώπων. Και τους εχθρούς: Διότι οι δαίμονες φεύγουν πανταχόθεν ως εχθροί, όταν δουν το σημείο του σταυρού και να ονομάζεται ο Χριστός. Και αυτούς που μισούν: Τους Ιουδαίους· διότι, επειδή μίσησαν τον Χριστό, εξέπεσαν και από τον νόμο και από τον τόπο και από τη χάρη και από το να είναι λαός του Θεού. Κραύγασαν: Διότι μετά την πτώση τους δεν μπόρεσαν να σηκωθούν· διότι δεν εισακούονταν πλέον στις προσευχές τους. Μάταια προσεύχονται στον Πατέρα, εφόσον δεν έχουν τον Υιό. Και θα κομματιάσω: Διότι στάχτη, δηλαδή σκόνη, απέβησαν για αυτούς τα του νόμου και του τόπου που διασκορπίστηκαν, σαν το χνούδι απέναντι στον άνεμο. Σαν πηλό: Διότι, όπως ο πηλός γίνεται αφανής όταν πατιέται στις πλατείες της πόλης, έτσι και οι Ιουδαίοι χάθηκαν από παντού.

Ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους. Ποιος λοιπόν μπορεί να τους ελεήσει; Ακάθαρτος ενώπιον του Κυρίου είναι κάθε υψηλοκάρδιος. Και ποιος λοιπόν μπορεί να καθαρίσει έναν τέτοιο άνθρωπο; Παιδαγωγία για τον υπερήφανο είναι η πτώση, αγκάθι ο δαίμονας, και εγκατάλειψη από τον Θεό η παραφροσύνη. Και τα μεν πρώτα πολλές φορές θεραπεύτηκαν από ανθρώπους, το τελευταίο όμως είναι ανίατο από τους ανθρώπους. Εκείνος που απορρίπτει τον έλεγχο, φανερώνει το πάθος, εκείνος όμως που προστρέχει σε αυτόν, έχει ελευθερωθεί από τα δεσμά του. Αν χωρίς κανένα άλλο πάθος κάποιος έπεσε από τους ουρανούς εξαιτίας αυτού και μόνο, πρέπει να εξεταστεί μήπως ενδέχεται και χωρίς άλλη αρετή, να ανεβεί κάποιος στους ουρανούς μόνο με την ταπείνωση. Η υπερηφάνεια είναι απώλεια του πνευματικού πλούτου και των κόπων. Φώναξαν, και δεν υπήρχε κανείς να τους σώσει, επειδή προφανώς το έκαναν με υπερηφάνεια. Φώναξαν προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε, επειδή προφανώς δεν απέκοπταν τις αιτίες των παθών εναντίον των οποίων προσεύχονταν.

«Πλάτυνας τα βήματά μου κάτω από εμένα, και δεν εξασθένησα» καθώς έτρεχα στους δρόμους σου. Και έχοντας δυναμώσει έτσι, «θα καταδιώξω τους εχθρούς μου και θα τους προφτάσω και δεν θα επιστρέψω, μέχρι να εκλείψουν· θα τους συντρίψω και δεν θα μπορέσουν να σταθούν, θα πέσουν κάτω από τα πόδια μου», διότι: «Με έζωσες με δύναμη για πόλεμο, υπέταξες κάτω από εμένα όλους όσοι επαναστατούσαν εναντίον μου». «Και τους εχθρούς μου τους έκανες να μου γυρίσουν την πλάτη», δηλαδή να μην αντιστέκονται κατά πρόσωπο, αλλά να τραπούν σε φυγή. Αξιοθαύμαστη είναι, Δαβίδ, η ευγνωμοσύνη σου, καθώς και στον εαυτό σου και σε όλους διδάσκεις έμπρακτα να μη νομίζουν ότι με τη δική τους δύναμη νικούν τους εχθρούς και τα πάθη, αλλά δικαιολογημένα να ομολογούν ότι η χάρη της νίκης ανήκει στον Θεό. Οι δε εχθροί: «κραύγασαν και δεν υπήρχε κανείς να τους σώσει· προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε» εξαιτίας του ότι είναι εχθροί· γι' αυτό «και θα τους θρυμματίσω σαν σκόνη απέναντι στον άνεμο, σαν τη λάσπη των πλατειών θα τους λιώσω». Έπειτα, μεταφέρει τα λόγια στο πρόσωπο του Χριστού, λέγοντας: «Ρύσαι με (Γλίτωσέ με) από την αντιλογία του λαού, θα με καταστήσεις κεφαλή των εθνών», για τα οποία είπες: «Και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου» και: ο μεν «λαός» από τα έθνη, «που δεν τον γνώριζα, με υπηρέτησε, με το που άκουσε με το αυτί», δηλαδή υπακούοντας στο κήρυγμα πίστεψε σε εμένα, ενώ «γιοι αλλότριοι με ξεγέλασαν». «Πάλιωσαν» μέσα στην κακία «και χώλαναν μακριά από τα μονοπάτια τους», βαδίζοντας παράνομα. «

Επειδή στην προηγούμενη ερώτησή σου δώσαμε εκτενή απάντηση, τώρα πλέον θα σου επιλύσουμε το ερώτημα με συντομία. Διότι, όταν κάποιος έχει τα χέρια του μολυσμένα με κλοπές και αρπαγές και πλεονεξίες, με ραβδισμούς και φόνους και αισχρές πράξεις, και τολμά να τα εκτείνει προς τον Θεό πριν από τη μετάνοια και την κάθαρση, ο Θεός αποστρέφεται μια τέτοια προσευχή. Και αν πληθαίνει τη δέηση, παραμένοντας αμετανόητος και πράττοντας τα αισχρά, βρίσκει τον Θεό να τον αποστρέφεται και να μην τον εισακούει καθόλου, σύμφωνα με το γραφικό: «έκραξαν, και δεν υπήρχε αυτός που θα τους έσωζε» ή θα τους εισάκουε, και «υπέθεσες παράνομα ότι θα είμαι όμοιός σου». Γι' αυτό και κατατολμάς να εκτείνεις προς εμένα μολυσμένα χέρια, και κατεβάζοντάς τα μετά την προσευχή, πράττεις πάλι αυτά που είναι για μένα εχθρικά και μισητά. «Διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα», και δεν επιθυμώ να υψώνονται προς εμένα έτσι μολυσμένα. Όταν δε τα υψώνετε ενώ βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση, εγώ αποστρέφω το πρόσωπό μου από εσάς, μη θέλοντας να σας βλέπω σε τέτοια προσευχή. «Και εάν πληθύνετε τη δέηση, δεν θα σας εισακούσω», επειδή την αναπέμπετε από ρυπαρά στόματα και χείλη. Θέλετε, λοιπόν, να στρέψω το βλέμμα μου σε εσάς και να εισακούσω τη δέησή σας;