Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 17:6

Με περιέβαλαν ωδίνες θανάτου. Δεν κάνει μνεία, λέει, εδώ σε κανέναν θνητό πόλεμο, αλλά σε αόρατες δυνάμεις, οι οποίες περικυκλώνουν εσωτερικά την ψυχή του. Και χείμαρροι ανομίας με συντάραξαν. Ωδίνες του άδη με περικύκλωσαν· με πρόλαβαν παγίδες θανάτου.

Χείμαρροι ανομίας είναι οι παράνομοι λογισμοί· αυτοί οι ίδιοι ονομάζονται και ωδίνες όταν χρονίζουν μέσα μας, και επίσης παγίδες, καθώς μας θανατώνουν διά της έμπρακτης αμαρτίας. «Και σαλεύτηκε και έγινε έντρομη η γη». Εδώ αναφέρει τα όσα συνέβησαν τότε κατά την κάθοδο του Κυρίου· διότι όλοι όσοι κατοικούσαν τη γη συγκλονίστηκαν, και κάθε χώρα πληρώθηκε από τη φήμη Του.

Αλίμονο, διότι με πρόφτασαν οι παγίδες του θανάτου! Αλίμονο, διότι εξέλιπαν οι ώρες της ζωής μου και κόπηκε ο χιτώνας του σώματός μου! Ολοκληρώθηκε η ύφανση στον ιστό και καθαιρέθηκε ολοκληρωτικά. Σώθηκε το λάδι του γήινου λύχνου και πλησίασαν οι καταποντιστές του σκάφους. Διότι, όντας μισθωτός, συμπλήρωσα το έτος μου, και όντας πάροικος, αφού ολοκλήρωσα τον χρόνο μου, αναχωρώ. Με περικύκλωσαν και από τις δύο πλευρές δήμιοι, οι οξύτατοι ανακριτές, για να υποτάξουν τον αυχένα μου σε βαρύ δεσμό, ως κακοποιού ανδρός.

Με περιέβαλαν ωδίνες θανάτου και χείμαρροι ανομίας με συντάραξαν. Ωδίνες του άδη με περικύκλωσαν, με πρόλαβαν παγίδες θανάτου. Και μέσα στη θλίψη μου επικαλέστηκα τον Κύριο, και προς τον Θεό μου κραύγασα. Άκουσε από τον άγιο ναό του τη φωνή μου, και η κραυγή μου ενώπιόν του θα εισέλθει στα ώτα του.

Και σαλεύτηκε και έγινε έντρομη η γη, και τα θεμέλια των ορέων ταράχτηκαν και σαλεύτηκαν, επειδή οργίστηκε εναντίον τους ο Θεός. Σαφέστατα προφητεύει την κατάβαση του Κυρίου εξαιτίας του θανάτου και των χειμάρρων της ανομίας, καθώς και εξαιτίας των ωδίνων του άδη και των παγίδων του θανάτου, Εκείνου που πραγματοποίησε την κατάβαση από τους ουρανούς. Προδιηγείται τα όσα συνέβησαν κατά την κατάβασή Του, λέγοντας: Και σαλεύτηκε και έγινε έντρομη η γη· αντί του οποίου ο Ακύλας λέγει: Και κινήθηκε και σείστηκε η γη.

Ωδίνες άδου. Υπαινίσσεται την κάθοδο στον άδη και ότι οι Ιουδαίοι ωδινούσαν, δηλαδή γεννούσαν ψευδείς μαρτυρίες κατά του Χριστού (του Κυρίου). Με πρόφτασαν. Υπαινίσσεται τον ζωοποιό θάνατο, τον οποίο επρόκειτο να υπομείνει, και το σωτήριο πάθος· διότι κάθε παγίδα των Ιουδαίων, που περικύκλωνε τον Χριστό, ήταν θανατηφόρος. Και προς τον Θεό. Όταν πάνω στον σταυρό έκραξε: 'Ελωί Ελωί', για να βεβαιώσει τη σάρκα. Άκουσε. Ο άγιος ναός είναι το σώμα του Χριστού, στο οποίο κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητας. Ο ναός λοιπόν, δηλαδή ο κυριακός άνθρωπος, βοούσε και η θεότητα εισάκουσε. Και η κραυγή μου. Η κραυγή του Υιού έφτασε στα αυτιά του Πατρός, ως γνήσιου παιδιού (υιού). Και σαλεύτηκε. Όταν κράζοντας πάνω στον σταυρό παρέδωσε το πνεύμα, τότε η γη σείστηκε και οι πέτρες σχίστηκαν από την υπερένδοξη (παράδοξη) δύναμη. Και τα θεμέλια. Η γη αναβραζόταν από τα θεμέλιά της. Διότι ο Θεός ήταν ενωμένος με τον άνθρωπο που κρεμόταν στον σταυρό, αλλά δεν έπασχε. Και σαλεύτηκαν. Ποιοι σαλεύτηκαν; Οι πυλωροί του άδη· διότι με οργή κατέβηκε προς αυτούς ο Θεός Λόγος. Ανέβηκε καπνός. Διότι κάπνιζε η οργή του Κυρίου εναντίον του άδη και του θανάτου. Και πυρ. Διότι όπως το πυρ φλέγει την καλαμιά, έτσι κατέφλεξε τα θεμέλια του άδη και τα βασίλεια του θανάτου η οργή του Θεού.

Του Δαβίδ βέβαια, αλλά κυρίως του νοητού Δαβίδ, του Χριστού, του Θεού μας· διότι αυτό υπονόησε η επιγραφή που λέει: «Εις το τέλος, για τον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ». Διότι ο Δαβίδ και οι εχθροί του είναι τύποι του Χριστού και των δικών Του εχθρών, τους οποίους υπονοώντας λέει προς τον Θεό και Πατέρα: «Θα σε αγαπήσω, Κύριε, η ισχύς μου». Ως Υιός λοιπόν φιλοπάτωρ, που τώρα εκφράζει την αγάπη Του: «αλλά για να γνωρίσει ο κόσμος ότι σε αγαπώ προ καταβολής κόσμου». «Ο Κύριος είναι στερέωμά μου και καταφυγή μου και ρύστης μου», σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση. «Ο Θεός μου είναι βοηθός μου και θα ελπίζω σε αυτόν, υπερασπιστής μου και κέρας σωτηρίας μου και αντιλήπτοράς μου» στη μορφή του δούλου. «Δοξολογώντας θα επικαλεστώ τον Κύριο και από τους εχθρούς μου θα σωθώ». Αυτό το χωρίο αρμόζει και στον Χριστό και στον Δαβίδ και σε κάθε άνθρωπο. «Με περικύκλωσαν οδύνες θανάτου και χείμαρροι ανομίας» του κόσμου «με συντάραξαν». «Με πρόφτασαν παγίδες» του εκούσιου «θανάτου και όταν θλιβόμουν» κατά τη σάρκα «επικαλέστηκα τον Κύριο» λέγοντας: «Πατέρα μου, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο· όμως όχι όπως θέλω εγώ, αλλά όπως εσύ», και «προς τον Θεό μου έκραξα» αιωρούμενος πάνω στον σταυρό. «Άκουσε από τον άγιο ναό του τη φωνή μου, και η κραυγή μου εισήλθε στα αυτιά του». «

Και μετά από άλλα, σχετικά με τα ίδια πάλι έλεγε: «Ονειδισμό και ταλαιπωρία περίμενε η ψυχή μου, και περίμενα κάποιον να με συλλυπηθεί, και δεν υπήρξε, και κάποιον να με παρηγορήσει, και δεν βρήκα», δηλαδή, ούτε βρήκα κάποιον να με συμπονέσει σε εκείνη τη λύπη μου ούτε να με παρηγορήσει, αλλά μόνος μου ως άνθρωπος τα υπέστην αυτά εγώ. Όπως και όταν αλλού λέει: «Πάτησα το πατητήρι ολομόναχος και κανένας από τα έθνη δεν με βοήθησε», έτσι και εδώ, ούτε κάποιον να με συμπονέσει βρήκα ούτε να με παρηγορήσει (αν και βέβαια είχε να τον συμπονούν τους μαθητές και την αγνή μητέρα του, αλλά κρύβονταν και απομακρύνονταν από αυτόν, σύμφωνα με το «απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα»), αλλά το νόημα είναι ότι κανένας από τους εξουσιαστές άρχοντες δεν βρέθηκε να με συμπονέσει ή να με παρηγορήσει, αλλά μάλλον αντί γι' αυτά «μου έδωσαν για τροφή μου χολή και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι», και ότι «με πρόλαβαν παγίδες θανάτου και μέσα στη θλίψη μου επικαλέστηκα τον Κύριο», και λέγοντας «αν είναι δυνατόν, Πατέρα, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο· όμως όχι όπως θέλω εγώ, αλλά όπως εσύ», «και προς τον Θεό μου έκραξα» όταν σταυρώθηκα.

Ήταν περίπου η έκτη ώρα και ημέρα Παρασκευή, κατά την οποία «με περιέζωσαν, αλίμονο, παγίδες θανάτου», όπως είπε ο Δαβίδ, και πύλες θανάτου με περικύκλωσαν ταχέως και «κατά τη θλίψη μου επικαλέστηκα τον Κύριο και προς τον Θεό μου έκραξα», και «αν δεν με προλάβαινε ταχέως για να με λυτρώσει, παρά λίγο η ψυχή μου θα είχε κατοικήσει στον άδη».

49. Ο φόβος, αφού πρώτα ενωθεί με την ψυχή, την καθιστά έγκυο στον λόγο της κρίσης μέσω της μετάνοιας, την οποία αμέσως περικυκλώνουν οι ωδίνες του άδη των κολάσεων, και στεναγμοί και πόνοι με θλίψη καταπονούν την καρδιά της, καθώς αναλογίζεται τη μέλλουσα ανταπόδοση για τις κακές πράξεις. Έπειτα, μέσα από πολλά δάκρυα και πόνους, αυτή, έχοντας ολοκληρώσει αυτό που συνέλαβε στη γαστέρα της διάνοιας, γεννά πνεύμα σωτηρίας πάνω στη γη της καρδιάς της. Και αφού ελευθερωθεί από τις ωδίνες του άδη και απαλλαγεί από τους στεναγμούς της κρίσης, τη διαδέχεται ο πόθος και η χαρά των μελλοντικών αγαθών, και την προϋπαντά η φίλη αγνεία μαζί με τη σωφροσύνη, και τη συνδέει με τον έρωτα για τον Θεό. Όταν η ψυχή ενωθεί με Αυτόν, αισθάνεται άρρητη ηδονή, ώστε από εκεί και πέρα να χύνει τα δάκρυα της κατάνυξης με πνευματική ηδονή και γλυκύτητα. Βγαίνει έξω από την κοσμική αίσθηση και, σαν να βρίσκεται σε έκσταση, ακολουθεί τον Νυμφίο, και έτσι κράζει με φωνές αλάλητες: «Ξοπίσω σου θα τρέξω προς την οσμή του μύρου σου· ανήγγειλέ μου, εσύ που αγάπησε η ψυχή μου, πού ποιμαίνεις; πού αναπαύεσαι στο μεσημέρι της καθαρής θεωρίας; Μήπως και γίνω σαν την περιπλανώμενη κοντά στα κοπάδια των δικαίων· υπάρχουν σε σένα ελλάμψεις μεγάλων μυστηρίων». Και αφού την εισαγάγει ο Νυμφίος στο ταμείο των κρυμμένων Του μυστηρίων, την καθιστά ικανή να θεωρεί τους λόγους της κτίσεως με σοφία.