Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 17:8

Χείμαρροι ανομίας είναι οι παράνομοι λογισμοί· αυτοί οι ίδιοι ονομάζονται και ωδίνες όταν χρονίζουν μέσα μας, και επίσης παγίδες, καθώς μας θανατώνουν διά της έμπρακτης αμαρτίας. «Και σαλεύτηκε και έγινε έντρομη η γη». Εδώ αναφέρει τα όσα συνέβησαν τότε κατά την κάθοδο του Κυρίου· διότι όλοι όσοι κατοικούσαν τη γη συγκλονίστηκαν, και κάθε χώρα πληρώθηκε από τη φήμη Του.

Και τα θεμέλια των ορέων ταράχθηκαν. Όρη είναι οι πονηρές δυνάμεις οι οποίες επαίρονται κατά της δόξας του Θεού. Ως θεμέλιά τους δε, εννοεί τους βαθύτερους λογισμούς. Και σαλεύτηκαν, διότι οργίστηκε εναντίον τους ο Θεός. Επειδή για μακρό χρονικό διάστημα εξαπάτησαν τους ανθρώπους επί της γης διά της πολυθεϊστικής δεισιδαιμονίας.

Και σαλεύτηκε και έγινε έντρομη η γη, και τα θεμέλια των ορέων ταράχτηκαν και σαλεύτηκαν, επειδή οργίστηκε εναντίον τους ο Θεός. Σαφέστατα προφητεύει την κατάβαση του Κυρίου εξαιτίας του θανάτου και των χειμάρρων της ανομίας, καθώς και εξαιτίας των ωδίνων του άδη και των παγίδων του θανάτου, Εκείνου που πραγματοποίησε την κατάβαση από τους ουρανούς. Προδιηγείται τα όσα συνέβησαν κατά την κατάβασή Του, λέγοντας: Και σαλεύτηκε και έγινε έντρομη η γη· αντί του οποίου ο Ακύλας λέγει: Και κινήθηκε και σείστηκε η γη.

Τα δε λεγόμενα θεμέλια των ορέων ταράχθηκαν και σαλεύτηκαν· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, ανατράπηκαν, επειδή οργίστηκε εναντίον τους. Και όρη ήταν τα υψώματα που ορθώνονταν εναντίον της γνώσεως του Θεού, κάποιες αντίπαλες δυνάμεις, οι οποίες για μακρό χρόνο παραπλάνησαν όλους τους ανθρώπους επί της γης μέσω της πολυθεϊστικής δεισιδαιμονίας.

Επομένως, τα θεμέλια αυτών των ορέων, δηλαδή τα βάθη και οι λογισμοί, αντιλαμβανόμενα τη δύναμη του Κυρίου, ταράχθηκαν, διότι οργίστηκε εναντίον τους. Το τι λοιπόν προκαλεί η οργή εναντίον των ορέων, όπως αυτά ερμηνεύθηκαν προηγουμένως, το διδάσκει στη συνέχεια λέγοντας: «Ανέβηκε καπνός μέσα στην οργή του».

«Διότι, ιδού, ο Κύριος θα κατέβει από τον τόπο του· και θα επιβεί ο Κύριος στα ύψη της γης. Και θα συντριβούν τα όρη κάτω από αυτόν· και οι κοιλάδες θα λιώσουν σαν το κερί μπροστά στη φωτιά εξαιτίας της ασέβειας του Ιακώβ· όλα αυτά και εξαιτίας της αμαρτίας του οίκου του Ισραήλ.» Αλλά και στον 17ο ψαλμό, ο οποίος περιέχει την από τους ουρανούς στη γη κατάβαση του ίδιου του Κυρίου, αναφέρεται: «Και συγκλονίστηκε και άρχισε να τρέμει η γη, και τα θεμέλια των ορέων ταράχτηκαν και συγκλονίστηκαν, διότι οργίστηκε εναντίον τους ο Κύριος.» Υποδηλώνεται δε μέσω αυτών η κάθοδος του Κυρίου, δηλαδή του Θεού Λόγου· και έπειτα, με την κάθοδό του προς τους ανθρώπους, η καθαίρεση, η ταπείνωση και ο διασκορπισμός των αφανών και αοράτων δυνάμεων, οι οποίες στο παρελθόν είχαν υψωθεί και τιμώνταν από όλα τα έθνη.

Σύμφωνα με όσα έχουν αποδοθεί, σαλεύθηκε και σείστηκε η γη. Διότι, αντί του «και έντρομη», σύμφωνα με όλους τους ερμηνευτές έχει λεχθεί το «και σείστηκε». Έτσι, λοιπόν, σείστηκε η γη, όπως αναφέρεται στα Ευαγγέλια: «Και όταν εισήλθε ο Σωτήρας στα Ιεροσόλυμα, σείστηκε όλη η πόλη λέγοντας· Ποιος είναι αυτός;»

Ωδίνες άδου. Υπαινίσσεται την κάθοδο στον άδη και ότι οι Ιουδαίοι ωδινούσαν, δηλαδή γεννούσαν ψευδείς μαρτυρίες κατά του Χριστού (του Κυρίου). Με πρόφτασαν. Υπαινίσσεται τον ζωοποιό θάνατο, τον οποίο επρόκειτο να υπομείνει, και το σωτήριο πάθος· διότι κάθε παγίδα των Ιουδαίων, που περικύκλωνε τον Χριστό, ήταν θανατηφόρος. Και προς τον Θεό. Όταν πάνω στον σταυρό έκραξε: 'Ελωί Ελωί', για να βεβαιώσει τη σάρκα. Άκουσε. Ο άγιος ναός είναι το σώμα του Χριστού, στο οποίο κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητας. Ο ναός λοιπόν, δηλαδή ο κυριακός άνθρωπος, βοούσε και η θεότητα εισάκουσε. Και η κραυγή μου. Η κραυγή του Υιού έφτασε στα αυτιά του Πατρός, ως γνήσιου παιδιού (υιού). Και σαλεύτηκε. Όταν κράζοντας πάνω στον σταυρό παρέδωσε το πνεύμα, τότε η γη σείστηκε και οι πέτρες σχίστηκαν από την υπερένδοξη (παράδοξη) δύναμη. Και τα θεμέλια. Η γη αναβραζόταν από τα θεμέλιά της. Διότι ο Θεός ήταν ενωμένος με τον άνθρωπο που κρεμόταν στον σταυρό, αλλά δεν έπασχε. Και σαλεύτηκαν. Ποιοι σαλεύτηκαν; Οι πυλωροί του άδη· διότι με οργή κατέβηκε προς αυτούς ο Θεός Λόγος. Ανέβηκε καπνός. Διότι κάπνιζε η οργή του Κυρίου εναντίον του άδη και του θανάτου. Και πυρ. Διότι όπως το πυρ φλέγει την καλαμιά, έτσι κατέφλεξε τα θεμέλια του άδη και τα βασίλεια του θανάτου η οργή του Θεού.

«Και», αφού επέβλεψε τη σφαγή μου, «σείστηκε και έτρεμε η γη», διότι και οι πέτρες και ο ναός σχίστηκαν και τα δύο «και τα θεμέλια των ορέων ταράχτηκαν» από φόβο «και σείστηκαν» από την οργή του Θεού. «Ανέβηκε καπνός κατά την οργή του» αδέκαστα· «και πυρ από το πρόσωπό του κατέφλεγε, άνθρακες άναψαν από αυτόν». Ο σεισμός της γης, ο καπνός, το πυρ και οι άνθρακες δηλώνουν ξεκάθαρα την οργή του Πατρός. Και αν ο Υιός δεν είχε αναστείλει τη δίκαιη πατρική οργή, λέγοντας: «Πατέρα, συγχώρησέ τους αυτή την αμαρτία, διότι δεν γνωρίζουν τι πράττουν», οι εχθροί επρόκειτο ξαφνικά να αφανιστούν. «Και έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε, και γνόφος υπήρχε κάτω από τα πόδια του», δηλαδή, διαφεύγοντας της προσοχής ακόμη και των άνω δυνάμεων, κατήλθε αθόρυβα στην παρθενική μήτρα, «όπως η βροχή πάνω στο μαλλί»· διότι αυτό σημαίνει το «γνόφος κάτω από τα πόδια του». «Και επέβη επί Χερουβίμ και πέταξε, πέταξε πάνω σε φτερά ανέμων. Και έθεσε το σκοτάδι ως κρυψώνα του», ώστε να μην είναι ορατός στον κόσμο, παρά μόνο στους μύστες του.

Διότι αυτό θέλησε και ο Πατέρας, να πάθει ο Υιός υπέρ των ανθρώπων. «Άκουσε από τον άγιο ναό του τη φωνή μου, και η κραυγή μου ενώπιόν του εισήλθε στα αυτιά του, και σείστηκε και έγινε έντρομη η γη, και τα θεμέλια των ορέων ταράχτηκαν». Δηλαδή, όταν από τον σταυρό «αφού έκραξε με μεγάλη φωνή, παρέδωσε το πνεύμα», τότε και η γη σείστηκε, και τα θεμέλια των ορέων ταράχτηκαν, αφενός επειδή η κτίση, μη υποφέροντας να βλέπει τον Κτίστη να πάσχει, να πεθαίνει και να υβρίζεται, παρά λίγο να καταστραφεί από τον τρόμο της, αφετέρου επειδή και ο Πατέρας οργίστηκε σφοδρά, βλέποντας τέτοια σκληρότητα των ανθρώπων απέναντι στον Υιό. Και αυτό σημαίνει το «ανέβηκε καπνός μέσα στην οργή του, και φωτιά από το πρόσωπό του θα καταφλέξει» και «άνθρακες άναψαν από αυτόν»· διότι ίσως ο κόσμος να επρόκειτο τότε να κατακαεί από φωτιά και να καταστραφεί εξαιτίας της σφαγής του Χριστού, εάν η άβυσσος του ελέους του Θεού δεν ανέτρεπε εκείνη τη δίκαιη οργή. Διότι η φύση του δράματος δεν επιδεχόταν καμία συγγνώμη, ούτε η υπερβολή της κακίας είχε κάποιο μέτρο. Και αν, όπως είπαμε, το άμετρο έλεος δεν είχε ανατρέψει τη δίκαιη οργή «για χάρη εκείνων που έμελλε» μετά από αυτά «να κληρονομήσουν τη σωτηρία», ο κόσμος θα είχε αφανιστεί εντελώς.