Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 18:14

Θα διαφυλάξει δε έναν τέτοιον άνθρωπο και για την αιώνια ζωή· διότι αυτός που πέρασε τον βίο του με αγνεία, τέτοιος θα είναι και στον μέλλοντα αιώνα. <Τα κρίματα του Κυρίου είναι αληθινά, απολύτως δίκαια.> (A f. 115.) Κρίματα, πάλι, ονομάζει τις θείες κρίσεις και αποφάσεις για κάθε ζήτημα· αυτές δε είναι αληθινές και δίκαιες στο σύνολό τους, δηλαδή δεν είναι ασύμφωνες ούτε συγκρούονται μεταξύ τους, αλλά μάλλον είναι αδελφές και εναρμονισμένες. Διότι καμία απολύτως αντίθεση δεν βρίσκεται στους νόμους του Σωτήρα. Και κρίνει με δύο τρόπους ο Θεός, είτε φιλάγαθα είτε δίκαια· και φιλάνθρωπα μεν, όπως όταν σε αυτόν που κλήθηκε περί την ενδέκατη ώρα στον αμπελώνα, απονέμει ίσο μισθό με εκείνους που είχαν κοπιάσει προηγουμένως· δίκαια δε, όπως κατά την παράταξη των προβάτων και των εριφίων, λέγοντας στους μεν: «Ελάτε, κληρονομήστε τη βασιλεία»· στους δε: «Πορευθείτε μακριά μου, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ». <Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος, και θα καθαριστώ από μεγάλη αμαρτία.> (A f. 115 b.)

Αφού ο προφήτης ομολόγησε ότι πολλά διαφεύγουν ακόμη και από τον αυστηρό τηρητή του νόμου, λέει: Ω Δέσποτα, ας μην με κυριεύσουν τα κρυφά και οι αλλότριοι, εφόσον εσύ που κρίνεις δεν τα σταθμίζεις, ούτε τα καταγράφεις ως αμαρτία σε εμένα· ή, όταν οι πονηροί λογισμοί, τους οποίους ο διάβολος βάζει στον νου, δεν με κυριεύσουν ώστε να συγκατατεθώ σε αυτούς, τότε θα είμαι και άμωμος, και θα καθαριστώ από την έμπρακτη αμαρτία, η οποία είναι μεγάλη σε σύγκριση με την αμαρτία της διάνοιας. Προφητικά, μάλιστα, και όλη η φύση βοά προς τον Θεό: Ο μεν νόμος, ω Δέσποτα, καθάριζε μόνο το σώμα με πρόσκαιρους ραντισμούς· εσύ όμως καθάρισέ με και από τα κρυφά μέσω του βαπτίσματος, και προστάτευσέ με από τους αλλότριους δαίμονες· διότι, εάν αυτοί δεν με κυριεύσουν, τότε αληθινά θα είμαι άμεμπτος και θα καθαριστώ από την απιστία, ή και από την παράβαση, η οποία είναι αμαρτία μεγάλη. Λέγοντας «αμαρτία μεγάλη» εννοεί την έμπρακτη, την οποία εμποδίζει ο καθαρισμός από τα κρυφά.

Η ιστορική εξήγηση είναι βέβαια εύλογη· διότι έπρεπε, έπρεπε από τη γη που επρόκειτο πολύ σύντομα να βρεθεί υπό την εξουσία τους, να εξολοθρευτεί το αρσενικό στοιχείο, καθώς μετά από λίγο θα έφτανε στην εφηβεία και την ακμή, και θα γινόταν εχθρικό προς τον λαό. Έπρεπε δε να εξολοθρευτεί μαζί και το θηλυκό στοιχείο, που είχε γίνει αιτία σκανδάλου, και αν σωζόταν, ίσως να γινόταν και πάλι. Όσον αφορά όμως την πνευματική θεωρία, νομίζω πως θα μπορούσε κανείς να διακρίνει ότι μέσα σε αυτά μας υποδηλώνεται κομψά το εξής. ΠΑΛΛ. Τι είδους πράγμα εννοείς; ΚΥΡ. Δεν παρέμειναν ακατηγόρητοι οι εκλεκτοί των φυλών, αν και κατήγαγαν τη νίκη· με αυτό σημαίνεται, και μάλιστα πολύ σαφώς, ότι το εντελώς αψεγάδιαστο δεν πρόκειται ποτέ να υπάρξει ούτε σε αυτούς που ανδραγαθούν. Διότι και αυτό που εμείς νομίζουμε ότι έχουμε πράξει ορθά, δεν θα μπορούσε με τίποτα να στερείται μομφής και ενοχής, όταν ο Θεός το εξετάζει σχολαστικά και το δοκιμάζει. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε είναι γραμμένο: «Εάν παρατηρήσεις ανομίες, Κύριε, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί;» Και πάλι: «Από τα κρυφά μου αμαρτήματα καθάρισέ με, και από τα αλλότρια προφύλαξε τον δούλο σου· εάν δεν με κυριεύσουν αυτά, τότε θα είμαι άμωμος.» Είναι δυνατόν, επομένως, κάποιες φορές να δει κανείς ακόμη και στα ανδραγαθήματα των εκλεκτών μια δίκαιη μομφή, την οποία η γνώση του νομοθέτη Θεού διακρίνει, ενώ εμάς μας διαφεύγει· διότι εμείς δεν τα καταλαβαίνουμε με κανέναν τρόπο, σύμφωνα με το: «Ποιος θα μπορέσει να κατανοήσει τα παραπτώματά του;» Και ο Ησαΐας κάπου λέει ότι κάθε δικαιοσύνη μας είναι σαν ράκος αποκαθημένης.

Και πάλι ο Κύριος λέγει: «Αυτό που είναι υψηλό στους ανθρώπους, είναι βδέλυγμα ενώπιον του Θεού»· και, «όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί». Και η Σοφία λέγει: «Ακάθαρτος είναι ενώπιον του Κυρίου κάθε υψηλοκάρδιος». Και αν συλλέξετε παρόμοια χωρία από τις Γραφές, θα βρείτε πάρα πολλά να έχουν ειπωθεί εναντίον των κρυφών παθών της ατιμίας στην ψυχή. Διότι το Άγιο Πνεύμα, επειδή γνωρίζει ότι τα κρυφά πάθη της αμαρτίας ενυπάρχουν βιαιότερα στην ψυχή, διδάσκοντάς μας με ποιον τρόπο είναι δυνατόν να γίνει η απαλλαγή από αυτά μέσω του Δαβίδ, λέγει: «Από τα κρυφά μου αμαρτήματα καθάρισέ με, και από τα ξένα προφύλαξε τον δούλο σου»· ώστε με πολλή δέηση και πίστη, και με τέλεια και αγαθή ορμή προς τον Θεό, να μπορέσουμε να υπερισχύσουμε των κρυφών παθών της ατιμίας μέσω της δυνάμεως του Πνεύματος. Διότι, όπως ακριβώς φροντίζουμε να προφυλάσσουμε τον εξωτερικό άνθρωπο, που είναι το σώμα, από τα φανερά αμαρτήματα, ως ναό του Θεού, καθώς είπε ο Απόστολος μιλώντας για το σώμα, «όποιος φθείρει τον ναό του Θεού, αυτόν θα φθείρει ο Θεός», έτσι πρέπει να φροντίζουμε και να αγωνιζόμαστε να προφυλάσσουμε τον εσωτερικό άνθρωπο, που είναι η ψυχή, από κάθε πονηρό λογισμό, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Με κάθε προφύλαξη φύλαγε την καρδιά σου· διότι από αυτήν πηγάζει η ζωή».

έτσι ώστε το νόημα του ρητού να είναι το εξής: «διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω»· διότι θέλω να μην σκέπτομαι όσα με βλάπτουν, επειδή αυτό είναι αγαθό πανάμωμο, σύμφωνα με το λεγόμενο «αψεγάδιαστα πλασμένο, με τα χέρια και με τον νου τετράγωνο». Και αυτό σημαίνει το «το αγαθό που θέλω δεν το κάνω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω»· δεν θέλω να διανοούμαι, και όμως διανοούμαι όσα δεν θέλω. Και πρέπει να εξετάσουμε μήπως γι' αυτά ακριβώς τα πράγματα παρακαλούσε και ο Δαβίδ τον Θεό, δυσφορώντας επειδή και ο ίδιος έφερνε στον λογισμό του αυτά που δεν ήθελε: «από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με και από τα αλλότρια προφύλαξε τον δούλο σου. Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος και θα καθαρισθώ από μεγάλη αμαρτία». Και ο ίδιος ο Απόστολος σε άλλο σημείο λέει: «ανατρέποντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού». 58.

«Ποιος θα κατανοήσει τα παραπτώματα; Από τα κρυφά μου καθάρισέ με, και από τα αλλότρια προφύλαξε τον δούλο σου». Αντί όμως του «Από τα αλλότρια προφύλαξε τον δούλο σου», ο Ακύλας μετέφρασε: «Και από τους υπερηφάνους διαφύλαξε τον δούλο σου». Πολύ αναγκαία αναπέμπει και αυτήν την προσευχή, προκειμένου να λυτρωθεί από την υπερηφάνεια. Διότι, σε όσους κατορθώνουν την αρετή, συχνά ακολουθεί κάποιος υπερήφανος λογισμός, καθώς η ψυχή επαιρείται και χαυνώνεται για τα αγαθά που γνωρίζει ότι κατέχει· έπειτα, περιπίπτοντας στο κακό της υπερηφάνειας, καταβάλλεται με άλλον τρόπο και πέφτει. Γι' αυτό και ο Απόστολος λέει: «Για να μην υπερηφανευθεί και πέσει στο ίδιο κρίμα με τον διάβολο». Αναγκαία, λοιπόν, έχοντας πει προηγουμένως: «Διότι και ο δούλος σου τα φυλάσσει», και αποκαλώντας τον εαυτό του φύλακα των εντολών του Θεού, ικετεύει να λυτρωθεί από την υπερηφάνεια και προσθέτει: «Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος, και τότε θα καθαριστώ από μεγάλη αμαρτία». Διότι προς το παρόν, αν και αποκάλεσα τον εαυτό μου φύλακα των παραγγελμάτων του Θεού, επειδή ωστόσο δεν γνωρίζω ακόμη τον εαυτό μου να έχει καθαριστεί από τα κρυφά μου, και ακόμη αγωνιώ και μεριμνώ για το πώς θα λυτρωθώ από την υπερηφάνεια, εύλογα τα λέω αυτά, εφόσον δεν έχω ακόμη κατορθώσει το τέλειο. Τότε ακριβώς θα γνωρίσω ότι είμαι άμωμος και τότε θα καθαριστώ από μεγάλη αμαρτία, όταν ούτε τα κρυφά μου με κυριεύσουν, ούτε υπερήφανος λογισμός με καταδουλώσει, ή πονηροί δαίμονες.

Ονομάζει δε μεγάλη αμαρτία εκείνη που ολοκληρώνεται με πράξη. Διότι, εάν δεν καθαρισθώ από τα κρυφά μου σφάλματα, τα παραπτώματα αυτά, εφόσον παραμένουν, οδηγούν σε φαύλη πράξη, και καθίσταμαι ένοχος μεγάλης αμαρτίας.

Βλέπεις πώς συνέπλεξε την κακοήθεια, την υπερηφάνεια, τον δόλο και τα υπόλοιπα κρυφά πάθη με τον φόνο, την πλεονεξία και με όλα τα παρόμοια; Τι δε αναφωνεί ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας: «Αυτό που είναι υψηλό στους ανθρώπους, αποτελεί βδέλυγμα ενώπιον του Θεού», και «Όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί»; Και η Σοφία λέει: «Είναι ακάθαρτος ενώπιον του Κυρίου κάθε υψηλοκάρδιος». Πολλά δε θα μπορούσε να βρει κανείς και στις άλλες Γραφές ως κατηγορία εναντίον των παθών που εμφωλεύουν στις ψυχές. Είναι τόσο πονηρά και δυσίατα αυτά, και έχουν εδραιώσει τη δύναμή τους στο βάθος της ψυχής, ώστε να μην είναι δυνατόν να τα εξαλείψει και να τα αφανίσει κανείς μόνο με την ανθρώπινη προσπάθεια και αρετή, εάν δεν πάρει ως σύμμαχό του, μέσω της προσευχής, τη δύναμη του Πνεύματος για να κατανικήσει την κακία που τυραννά εσωτερικά, όπως ακριβώς διδάσκει το ίδιο το Πνεύμα, χρησιμοποιώντας τη φωνή του Δαβίδ: «Από τα κρυφά μου αμαρτήματα καθάρισέ με και από τα ξένα προφύλαξε τον δούλο σου».

«Η εντολή»: Αυτή που λέει: δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα κλέψεις και τα εξής. Διότι αυτή ειπώθηκε φανερά και φωτίζει όσους υπακούουν. «Ο φόβος»: Διότι για όλους όσους καθοδηγούνται από τον φόβο του Θεού, ο μισθός τους παραμένει στον αιώνα. Επειδή ο φόβος του Θεού σώζει τον άνθρωπο. «Τα κρίματα»: Διότι όλοι οι λόγοι του Κυρίου είναι αληθινοί και δίκαιοι. επειδή τίποτα δεν είναι άκριτο παρά τω Θεώ, ως Εκείνου που δικαιώνει. «Επιθυμητά»: Διότι καθόλου δεν ωφελεί τον άνθρωπο ο χρυσός ή οι πολύτιμοι λίθοι, όσο οι λόγοι του Θεού και οι εντολές. Και αυτά επιθυμεί ο κάθε πιστός και σπεύδει να τα αξιωθεί. «Και γλυκύτερα»: Διότι η γλυκύτητα του μελιού είναι πρόσκαιρη, ενώ των λόγων του Θεού αιώνια. «Και γαρ ο δούλος»: Διότι όλοι όσοι υπηρετούν αληθινά τον Θεό τηρούν τις εντολές του, όπως ο Χριστός, ως Υιός του Πατρός, τις εντολές. Διότι δεν ήρθα, λέει, για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε. «Εν τω φυλάσσειν»: Διότι δεν υπόκεινται σε μέτρο όσα ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τηρούν τις εντολές του. «Παραπτώματα»: Διότι όσα αμαρτάνει ο άνθρωπος, ποιος τα γνωρίζει, παρά μόνο ο Θεός ως καρδιογνώστης; «Εκ των κρυφίων»: Από όλα, λέει, όσα γεννά η καρδιά και οι λογισμοί. διότι εσύ τα γνωρίζεις, από αυτά καθάρισέ με. «Και από αλλοτρίων»: Από εκείνα που προέρχονται από αρπαγή και πλεονεξία. διότι αυτά τυγχάνουν ξένα. Αυτά δε τα μισεί ο Θεός [και όσοι υπηρετούν τον Θεό].

«εάν μη μου» Ο κατά Θεόν άνθρωπος λέει: όταν αυτά δεν με νικήσουν, τότε προσδοκώ ελπίδα ζωής. «και καθαρισθήσομαι» Διότι δεν υπάρχει άλλη τέτοια αμαρτία, όσο το να επιθυμεί κανείς τα ξένα. «και έσονται» Διότι, όταν ο άνθρωπος είναι καθαρός από αυτά, τότε η προσευχή του γίνεται εισακουστή στον Θεό. «και η μελέτη» Διότι όποιος αγωνίζεται κατ' αυτόν τον τρόπο, η καρδιά του είναι έτοιμη ενώπιον του Θεού για τη μελέτη του νόμου. «Κύριε, βοηθέ μου» Διότι, όταν ο άνθρωπος καθαριστεί από όλα τα άτοπα, τότε αξιώνεται και βοήθειας και λύτρωσης.

Αλλά να κατηγορείτε τη δική τους κακία, διότι ο Θεός μπορεί να συκοφαντηθεί από εκείνους που δεν έχουν νου, με την αιτιολογία ότι δεν δίδαξε πάντοτε σε όλους τις ίδιες δίκαιες εντολές. Διότι σε πολλούς ανθρώπους τέτοιου είδους διδάγματα φάνηκαν παράλογα και ανάξια του Θεού, επειδή δεν έλαβαν τη χάρη να γνωρίσουν ότι κάλεσε τον λαό σας, που ενεργούσε πονηρά και βρισκόταν σε ψυχική ασθένεια, σε επιστροφή και μετάνοια του πνεύματος, και ότι η προφητεία που δόθηκε μετά τον θάνατο του Μωυσή είναι αιώνια. Και αυτό έχει ειπωθεί μέσω του ψαλμού, ω άνδρες. Και ότι ομολογούμε πως αυτά είναι πιο γλυκά από το μέλι και την κερήθρα, εμείς που αποκτήσαμε σοφία από αυτά, φαίνεται από το γεγονός ότι παραμένουμε μέχρι θανάτου σταθεροί στο να μην αρνηθούμε το όνομά Του. Και το ότι Τον παρακαλούμε, εμείς που πιστεύουμε σε Αυτόν, να μας διαφυλάξει από τα αλλότρια, δηλαδή από τα πονηρά και πλάνα πνεύματα, όπως λέει ο προφητικός λόγος λαμβάνοντας το πρόσωπο ενός από αυτούς που πιστεύουν σε Αυτόν, είναι σε όλους φανερό. Διότι παρακαλούμε πάντοτε τον Θεό μέσω του Ιησού Χριστού να διαφυλαχθούμε από τα δαιμόνια, τα οποία είναι αλλότρια προς τη θεοσέβεια του Θεού και τα οποία παλαιότερα προσκυνούσαμε, ώστε, μετά την επιστροφή μας στον Θεό μέσω Αυτού, να είμαστε άμωμοι.

Με λογισμούς δειλίας χτυπιέμαι την ημέρα, και τη νύχτα τρομάζοντας από φοβερές μορφές φαντασμάτων και οπτασίες άγριων θηρίων, κινδυνεύω πλέον να παραφρονήσω. Ιησού μου γλυκύτατε, πρόφθασε. Από τη μεγάλη αμαρτία της οίησης, Σωτήρα, θα καθαριστώ, εάν δεν με κυριεύσουν οι αιτίες της, και θα είναι ευάρεστα όλα τα λόγια μου και η μελέτη μου ενώπιόν Σου.

Γι' αυτό· «Από τα κρυφά μου αμαρτήματα καθάρισέ με, και από τα ξένα προφύλαξε τον δούλο σου· εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμεμπτος και θα καθαριστώ από μεγάλη αμαρτία και θα είναι ευάρεστα τα» έμπρακτα «λόγια του στόματός μου και η μελέτη της καρδιάς μου ενώπιόν σου παντοτινά», εντρυφώντας στα γλυκύτατα προστάγματά σου, «Κύριε, βοηθέ μου και λυτρωτή μου» από παντοειδή κακά.

Διότι επιθυμώ να μη σκέφτομαι όσα με βλάπτουν, επειδή αυτό το αγαθό είναι απολύτως άμωμο. Και για τον λόγο αυτό: «Το αγαθό που θέλω, δεν το κάνω· το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω», καθώς δεν επιθυμώ να τα σκέφτομαι, και όμως σκέφτομαι αυτά που δεν θέλω. Και εξετάστε αν δεν ήταν ακριβώς για αυτούς τους λόγους που και ο Δαβίδ παρακαλούσε τον Θεό, δυσφορώντας για το ότι και ο ίδιος σκεφτόταν όσα δεν ήθελε: «Από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με, και από τα αλλότρια προφύλαξε τον δούλο σου. Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος και θα καθαριστώ από μεγάλη αμαρτία». Και ο ίδιος ο Απόστολος σε άλλο σημείο: «Καθαιρώντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού».

Βλέπεις πώς όχι μόνο εξέθεσε τα φανερά αμαρτήματα, τα οποία είναι τα μόνα που θεωρούνται βδελυρά από τους ανθρώπους, αλλά μαζί με τα φανερά συναρίθμησε και τα κρυφά πάθη της ψυχής, τον δόλο, την υπερηφάνεια, την έριδα, την κακοήθεια, την αλαζονεία, το μίσος, την ασυνεσία. Και πάλι ο Κύριος λέει: «Εκείνο που είναι υψηλό στους ανθρώπους, είναι βδέλυγμα ενώπιον του Θεού», και «Όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, ενώ όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί». Και η Σοφία λέει: «Ακάθαρτος ενώπιον του Θεού είναι κάθε υψηλοκάρδιος». Και αν σταχυολογήσουμε τα παρόμοια από τις Γραφές, θα βρούμε πάρα πολλά που έχουν ειπωθεί εναντίον των κρυφών παθών της ατιμίας μέσα στην ψυχή. Διότι το Άγιο Πνεύμα, γνωρίζοντας ότι τα κρυφά πάθη της ατιμίας είναι σφοδρότερα και ενυπάρχουν βαθιά ριζωμένα στην ψυχή, διδάσκοντάς μας με ποιον τρόπο είναι δυνατόν να απαλλαγούμε από αυτά, λέει μέσω του Δαβίδ: «Από τα κρυφά μου αμαρτήματα καθάρισέ με και από τα ξένα προφύλαξε τον δούλο σου». Ώστε, με πολλή δέηση και πίστη και με την τέλεια αγαθή έφεση προς τον Θεό, να μπορέσουμε διά της δυνάμεως του Πνεύματος να υπερισχύσουμε των κρυφών παθών της ατιμίας.

Επειδή, λοιπόν, η ψυχή είχε απομακρυνθεί από τον Θεό από μεγάλη, τρόπον τινά, απόσταση, της ήταν αδύνατο να Τον πλησιάσει και να γνωρίσει σωστά τον Πλάστη της. Αλλά ο Θεός, αρχικά, μέσω των προφητών την κατηύθυνε σε επιστροφή και την προσκαλούσε, και την είλκυε προς την επίγνωση του Εαυτού Του. Και στο τέλος, αφού παρουσιάστηκε ο Ίδιος, αφαίρεσε τη λήθη, αφαίρεσε και την πλάνη. Έπειτα, συντρίβοντας τις πύλες του άδη, εισήλθε στην πλανημένη ψυχή, θέτοντας τον Εαυτό Του ως υπόδειγμα σε αυτήν, μέσω του οποίου θα της είναι δυνατό να φτάσει στο μέτρο της ηλικίας, στην τελειότητα του Πνεύματος. Γι' αυτό, ο Λόγος του Θεού πειράζεται από τον πονηρό κατ' οικονομίαν. Έπειτα, υπομένει ονειδισμούς και εξευτελισμούς, ύβρεις και ραπίσματα από εκείνα τα θρασύτατα χέρια, και τελικά τον ίδιο τον θάνατο στον σταυρό, υποδεικνύοντας, όπως είπαμε, ποια διάθεση πρέπει να επιδεικνύουμε σε όσους μας ονειδίζουν, μας εξευτελίζουν ή ακόμη και μας προκαλούν τον θάνατο. Ώστε και ο ίδιος απέναντί τους να γίνει σαν κωφός και άλαλος, μην ανοίγοντας το στόμα του, προκειμένου να διακρίνει την ενέργεια και τη λεπτότητα της πονηρίας. Και σαν να είναι καρφωμένος με τα καρφιά στον σταυρό, να φωνάξει με δυνατή κραυγή προς Αυτόν που μπορεί να τον σώσει από τον θάνατο, και να πει: Από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με, και, εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος.

πώς πρέπει να απαντά σε εκείνους που την ονειδίζουν και την εξουθενώνουν και την σταυρώνουν, ώστε να γίνει σαν κουφός και άλαλος που δεν ανοίγει το στόμα του, όπως ακριβώς υπέδειξε, και έτσι βαδίζοντας στα ίχνη Εκείνου που το υπέδειξε, να διαβλέπει την ενέργεια και τη λεπτότητα της πονηρίας και, σαν να έχουν καρφωθεί τα καρφιά στον σταυρό, με ισχυρή κραυγή ας βοήσει προς Αυτόν που δύναται να τη λυτρώσει από τον θάνατο. Και ας πει: «Από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με, και από τα ξένα προφύλαξε τον δούλο σου. Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος και θα καθαριστώ από την αμαρτία», ώστε, αφού καθαριστεί, να γίνει άμωμη. Τότε βρίσκει Εκείνον που υπέταξε τα πάντα, τότε η ψυχή ενώνεται με την εντολή, τότε θαμβώνεται και βασιλεύει και αναπαύεται.

Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος έχει τραύματα στο σώμα του, αλλά αλείψει τον εαυτό του με πηλό ή βούρκο, και πηγαίνοντας στον ιατρό τον παρακαλεί να θεραπευτεί, και ο ιατρός τού λέει: «εάν θέλεις να θεραπευτείς, ξέπλυνε πρώτα τον πηλό ή τον βούρκο που επικάθεται στα τραύματά σου, ώστε, αφού πλυθούν, να γίνουν φανερά και ευδιάκριτα, χωρίς να επικαλύπτονται από καμία ακαθαρσία, και εγώ, όπως γνωρίζω με την τέχνη μου, θα θεραπεύσω τα πάσχοντα μέλη· διότι, όσο επικάθεται ο βούρκος στα τραύματα, τα ιατρικά φάρμακα δεν ενεργούν και είναι αδύνατον να θεραπευτούν»· έτσι, δια της παραβάσεως του Αδάμ, κάθε ψυχή τραυματίστηκε αοράτως από τον πονηρό με διάφορα τραύματα και, εξαιτίας της αρχαίας νομής της αμαρτίας, κατέστη εμπαθής, σύμφωνα με την αψευδή φωνή του Κυρίου που λέει: «διότι έσωθεν από την καρδιά εκπορεύονται πονηροί διαλογισμοί», και αφού τα απαρίθμησε, κατέστησε γνωστό ότι η ενέργεια των παθών, που κινείται αοράτως εσωτερικά στους λογισμούς, εξέρχεται προς τα έξω, και ο Απόστολος λέγοντας: «όπως ακριβώς δια του ενός ανθρώπου εισήλθε η αμαρτία στον κόσμο», φανέρωσε την αόρατη ενέργεια των παθών και ότι κάθε ψυχή, εξαιτίας της αρχαίας νομής της κακίας, είναι περιπλεγμένη με ακούσια τραύματα, από τα οποία ευχόταν και ο μακάριος Δαβίδ να λυτρωθεί, λέγοντας: «από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με, και από τα αλλότρια προφύλαξε τον δούλο σου».

Ο Ιερεμίας, θρηνώντας και διερευνώντας την αιτία των παθών, λέει: «Ο Κύριος δεν είπε: ποιος μίλησε έτσι, και έγινε; Ο Κύριος δεν το διέταξε· από το στόμα του Υψίστου δεν θα εξέλθουν τα κακά, αλλά τα αγαθά». Και πάλι, υπάρχει η ερώτηση των λογικών δυνάμεων προς τον Κύριο στο Ευαγγέλιο: «Κύριε, λέει, δεν έσπειρες καλό σπόρο στον αγρό σου; Από πού λοιπόν προήλθε αυτό το ζιζάνιο;» Σε άλλο σημείο δε, ο ίδιος ο Σωτήρας λέει για τα ίδια πράγματα: «Κάθε φυτεία που δεν φύτεψε ο ουράνιος Πατέρας μου θα ξεριζωθεί». Διότι το ότι κάθε φυτεία που προέρχεται από τον Θεό είναι καλή, το μαρτυρεί ο Παύλος (μέσα στον οποίο μιλάει ο Χριστός): «διότι κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό». Να γνωρίζεις, λοιπόν, ότι τα πάθη που είναι κρυμμένα μέσα μας δεν είναι δικά μας, αλλά ξένα· διότι λέει: «από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με, και από τα ξένα προφύλαξε τον δούλο σου», και: «ξένοι επαναστάτησαν εναντίον μου, και ισχυροί ζήτησαν την ψυχή μου», και: «Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν, πολέμησε αυτούς που με πολεμούν». Τι είναι λοιπόν τα κρυφά ή ποιοι είναι αυτοί που αδικούν και πολεμούν ή ποιοι είναι οι ξένοι, αν όχι τα πνεύματα της πονηρίας που αντιστρατεύονται τις αρετές του Χριστού;