Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 19:2

Εις τον Ψαλμό 19, 2, του Αστερίου. «Σε ημέρα θλίψης» ας σε εισακούσει Εκείνος που είπε: «Επικαλέσου με σε ημέρα θλίψης, και θα σε γλιτώσω, και θα με δοξάσεις». Και γιατί όχι σε ημέρα αμεριμνησίας και ανέσεως και ειρήνης και ατάραχης ζωής, αλλά «σε ημέρα θλίψης»; Επειδή τότε προπάντων οι άνθρωποι χρειαζόμαστε θερμότερη και ταχύτερη βοήθεια. Διότι μέσα στην άνεση συχνά οι περισσότεροι είτε δεν προσεύχονται καθόλου είτε δεν προσεύχονται όπως πρέπει, καθώς ο νους τους περιπλανάται. «Ας σε εισακούσει» λοιπόν «σε ημέρα θλίψης», για να πεις με ευγνωμοσύνη: «Μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο, και με εισάκουσε οδηγώντας με σε ευρυχωρία». Αυτήν την προσευχή ανέπεμπαν για τον Δαβίδ οι προφήτες, όταν επρόκειτο να μονομαχήσει με τον Γολιάθ. Επειδή δηλαδή «ο αλλόφυλος καταράστηκε τον Δαβίδ στο όνομα των θεών του», οι προφήτες προσευχήθηκαν στον Θεό υπέρ του Δαβίδ, ώστε ο Θεός στον οποίο προσεύχονται να μη θεωρηθεί ότι είναι ένας από εκείνους τους θεούς, και έτσι, αφού νικήσει ο Δαβίδ, πουν ότι ένας από τους θεούς των εθνών βοήθησε τον Δαβίδ.

Γι' αυτόν τον λόγο επικαλέστηκαν τον Θεό του Ιακώβ, τον αληθινό Θεό, τον υπάρχοντα, τον ζωντανό, τον επουράνιο, για να μην πουν πάλι οι Ισραηλίτες χορεύοντας όπως στην έρημο: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, οι οποίοι σε ανέβασαν από τη γη της Αιγύπτου». Ή επειδή έλεγε προς τον αλλόφυλο ο Δαβίδ: «Εσύ έρχεσαι προς εμένα με ρομφαία και με δόρυ και με ασπίδα· εγώ όμως έρχομαι προς εσένα στο όνομα του Κυρίου της παρατάξεως του Ισραήλ», σε συμφωνία με τον Δαβίδ οι προφήτες προσεύχονται: «Είθε να σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ. Είθε να θυμηθεί κάθε θυσία σου», όχι αυτήν που γίνεται δι' αιμάτων· διότι για αυτές ο ίδιος ο Δαβίδ έλεγε στον Θεό: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας».

Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεως. Ας προστεθεί σε εσένα: Να σε σκεπάσει, να σε φυλάξει. Είθε να σου αποστείλει βοήθεια από το Άγιο, και από τη Σιών να σε στηρίξει. Αυτά θα μπορούσε να τα λέει, για την παρηγοριά εκείνου που αθυμεί, είτε ο Λόγος που ενυπάρχει στην ψυχή είτε το Άγιο Πνεύμα. Ο θλιβόμενος όμως έχει ανάγκη από προσευχή, και από το να μην εγκαταλείπει τις ελπίδες του· διότι έτσι ο Θεός γίνεται επήκοος.

ΨΑΛΜΟΣ ΙΘ΄. <Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεως.> (A f. 116 b.) Πάντοτε ο σκοπός των αγίων είναι στραμμένος προς τον Θεό, και, αποβλέποντας μόνο σε Αυτόν, ζητούν τη δική Του βοήθεια, ακόμη και αν κάπου σαλεύει κάποιο κύμα και εγείρεται σφοδρή τρικυμία από την επιβουλή των δαιμόνων. Γνωρίζοντας αυτό, και ο Ιερεμίας έλεγε: «Κύριε, ισχύ μου, και βοηθέ μου, και καταφυγή μου, σε ημέρα των συμφορών μου.» Διότι η μεν ανθρώπινη συνδρομή είναι σαθρή, ενώ ασφαλής είναι η άνωθεν βοήθεια. Εξαιτίας αυτού ακριβώς και οι άγιοι λένε ότι είναι ταλαίπωρος ο άνθρωπος, ή μάλλον καταραμένος, εκείνος που εναποθέτει την ελπίδα του σε άνθρωπο και απομακρύνει την καρδιά του από τον Κύριο. Φαίνεται δε τώρα ότι ο Δαβίδ ονομάζει ημέρα θλίψεως, ιστορικά μεν εκείνη κατά την οποία ο Σενναχηρείμ έστειλε μέσω του Ραψάκη εκείνα τα αλαζονικά γράμματα: «Ας μην σας εξαπατά ο Εζεκίας ότι ο Θεός θα γλυτώσει την Ιερουσαλήμ από τα χέρια μου.» Αλληγορικά δε, την ημέρα του πάθους, όταν έλεγε ο Σωτήρας: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου.» Προσεύχονται λοιπόν και οι περί τον Εζεκία να τον εισακούσει ο Θεός, καθώς θλίβεται για όσα βλασφήμησε ο Σενναχηρείμ· και οι μαθητές του Σωτήρα, ώστε να Τον εισακούσει ο Θεός και Πατέρας. Μαθαίνουμε δε και εμείς σε καιρό θλίψεως να μην καταπτοούμαστε, αλλά να προσευχόμαστε, και να μην εμπιστευόμαστε τη σωτηρία μας σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό που τα πάντα δύναται. <Είθε να θυμηθεί κάθε θυσία σου.> (C f. 38 b.)

Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ, ΙΘ΄. Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεως, ας σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ. Ας σου αποστείλει βοήθεια από το Άγιο, και από τη Σιών ας σε στηρίξει. Ας θυμηθεί κάθε θυσία σου, και το ολοκαύτωμά σου ας το κάνει αποδεκτό. Διάψαλμα. Ο ψαλμός αυτός, βέβαια, αποδίδεται στον Δαβίδ, σύμφωνα με την επιγραφή.

Διότι ήταν φυσικό, καθώς εκείνος έπραττε αυτά, ένας χορός αγίων αγγέλων ή και θεοφιλών ανδρών, δηλαδή των ίδιων των ιερών ανδρών και λειτουργών του Θεού, να προσεύχεται μαζί του για όλα τα προκείμενα και να λέγει: «Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεως», και τα εξής· και επιπλέον το: «Είθε να σου συμπαρασταθεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ».

Εις το τέλος: Η προφητεία ειπώθηκε για τα μυστήρια του Χριστού που επρόκειτο να επιτελεστούν. Επακούσαι: Μιλάει για τον Αδάμ, ότι τον έθλιψαν οι δαίμονες· και αυτά τα εκπληρώνει ο Χριστός πάνω στον σταυρό. Υπερασπίσαι: Και αυτό το κάνει ο Χριστός, ο οποίος ονομάζεται παίδας του Ιακώβ· διότι αυτός μόνος, ως Θεός, έγινε υπερασπιστής του ανθρώπου. Εξαποστείλαι: Ο Πατέρας έστειλε τον Υιό από τους ουρανούς, από τα άγια κατοικητήρια, ως βοήθεια στο γένος των ανθρώπων. Και εκ Σιών: Δηλαδή από τον ουρανό. Μνησθείη: Εννοεί τη θυσία, την οποία ο Κύριος προσέφερε ως ολοκαύτωμα στον σταυρό υπέρ του ανθρώπου και η οποία έγινε ευπρόσδεκτη, δηλαδή με το αίμα του Χριστού διά του οποίου σώζονται πολλοί.

Ψαλμός 19ος. Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ. «Είθε να σε εισακούσει ο Κύριος σε ημέρα θλίψεώς σου, είθε να σε υπερασπιστεί το όνομα του Θεού του Ιακώβ». «Είθε να σου αποστείλει βοήθεια από το άγιό Του και από τη Σιών να σε στηρίξει. Είθε να θυμηθεί κάθε θυσία σου και το ολοκαύτωμά σου να το δεχθεί ως παχύ», δηλαδή λιπαρό και γεμάτο πάχος. «Είθε να σου δώσει ο Κύριος σύμφωνα με την καρδιά σου και να εκπληρώσει κάθε βουλή σου». «Θα αγαλλιάσουμε για τη σωτηρία σου και στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε».

Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου». Ερώτηση: Προς ποιον, λέγει, τα διακήρυξε αυτά ο Δαβίδ; Απόκριση: Προς τους μάρτυρες, προς τους οσίους, προς τους ασκητές και προς όλους όσοι επικαλούνται τον Θεό εν αληθεία. Να είσαι βέβαιος, λέγει, ότι «είθε να σε εισακούσει ο Κύριος», «είθε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο» Πνεύμα Του και «είθε να σου δώσει» σύμφωνα με την πίστη «της καρδιάς σου και να εκπληρώσει όλη τη βουλή σου». Έπειτα, υψώνοντας τον λόγο προς τον Πατέρα και τον Υιό, λέγει: «Τώρα γνώρισα ότι έσωσε ο Κύριος τον Χριστό Του», δηλαδή μετά το πάθος Τον ανέστησε από τους νεκρούς. «Θα Τον εισακούσει από τον άγιο ουρανό Του», διότι «αφού έκραξε με φωνή μεγάλη παρέδωσε το πνεύμα». «Με δύναμη παρέχεται η σωτηρία της δεξιάς Του». Διότι δεξιά του Πατρός είναι ο Υιός, η δύναμη του Οποίου σώζει τους πιστούς Του. «Αυτοί στηρίζονται σε άρματα και σε ίππους», ως τύραννοι και φονιάδες, «εμείς όμως στο όνομα του Θεού» Πατρός, το οποίο επικαλεστήκαμε. «Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε» από τον τάφο «και ανορθωθήκαμε» προς τον Πατέρα, με τις δύο ουσίες, της θεότητας και της ανθρωπότητας. «Κύριε, σώσε τον βασιλιά», δηλαδή εμένα που Σου ψάλλω αυτά, «και εισάκουσέ μας, σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε».